2025 жылғы сәуірде Шымкент қаласында өзендер мен каналдарды тазарту жұмыстары басталған болатын, ал 24 шілде жалғасын алуда. Бұл экологиялық және инфрақұрылымдық шаралар қазіргі таңда тұрақты түрде жүргізіліп жатыр. Мақсаты – көктемгі және жазғы кезеңдерде су тасқынының алдын алу, қаланың су инфрақұрылымын ретке келтіру, сондай-ақ табиғи ортаның тазалығын сақтау.

Аталған жұмыс аясында қала аумағындағы өзен арналарындағы шөгінділер мен қоқыс қалдықтары арнайы техника арқылы тазартылып, су өткізу арналарындағы ағындар реттелуде. Каналдар мен арық жүйелерін лайдан арылту, жағалау сызықтарын тазарту, су жинағыш құрылғыларды тексеру – осы жұмыстың негізгі бағыттары болып отыр. Мұндай шаралар табиғи апаттардың алдын алумен қатар, экожүйенің қалпына келуіне де үлкен үлес қосады.

Қалалық әкімдік пен коммуналдық қызметтер бұл жұмысты маусымдық сенбіліктермен емес, жыл бойғы жоспарлы қызмет ретінде ұйымдастырып отыр. Бұл — соңғы жылдары қалада экологиялық саясаттың бірте-бірте жүйеленіп келе жатқанын көрсетеді. Бұрын көбіне маусымдық немесе бір реттік сипатта жүргізілетін тазалау шаралары енді ұзақмерзімді стратегияға айналып келеді.

Мысалы, 2022 жылы Шымкент қаласында тек көктемде ғана бірнеше ірі канал мен өзен арналарында тазарту жұмыстары жүргізілген болатын. Қаланың Бозарық, Бәйдібек би, Қошқар-ата өзені маңында бірнеше жүз тоннаға жуық қоқыс пен шөгінді жиналып, арнайы техникамен шығарылған. Бұл жұмыстар халықтың су тасқынынан аман болуын қамтамасыз етсе де, тек бір маусыммен шектелгені белгілі. Ал қазіргі 2025 жылғы тазарту жұмыстарының ерекшелігі – олардың тұрақты түрде жүргізілуінде.

2024 жылы да төтенше жағдайлар департаменті мен табиғи ресурстар басқармасы тарапынан өзен-көлдер мен каналдардың жағдайы тексеріліп, профилактикалық жұмыс жүргізілген. Дегенмен бұл жұмыстар көбінесе алдын ала тексеру, шектеулі учаскелерде тазалау жүргізумен шектелді. Жүйелі және жоспарлы тазарту қолға алынбаған болатын.

2025 жылғы наурыз-сәуір айларында басталған тазалау жұмыстары аясында каналдардың гидротехникалық жағдайы да бақылауға алынған. Қаланың негізгі су арналары — Қошқар-ата, Қарасу, Ақсу өзендері мен олардың тармақтары, сондай-ақ ауылшаруашылық мақсатта пайдаланылатын каналдар — кезең-кезеңімен тазартылып, шөгінділерден аршылуда. Бұл шаралар өзендердің табиғи ағысын қалыпқа келтіріп, судың тоқтап қалуын, иістің пайда болуын және су флорасы мен фаунасына келетін зиянды азайтады.

Су арналарының жүйелі тазалануы қала экожүйесіне оң әсер ететіні даусыз. Біріншіден, судың табиғи айналымы ретке келеді. Ағын су бөгелмейді, өз бағытымен еркін қозғалады. Бұл – жер асты суларының деңгейіне де оң ықпалын тигізеді. Екіншіден, судың сапасы жақсарады. Егер каналдар мен өзендер лай мен қоқысқа толы болса, онда суда өмір сүретін микроорганизмдер, өсімдіктер мен балықтарға қолайсыз орта қалыптасады. Ал жүйелі тазарту бұл тепе-теңдікті қалпына келтіреді.

Үшіншіден, суармалы жерлердегі егіншіліктің өнімділігі артады. Ауылшаруашылық каналдар арқылы келетін су мөлшері ұлғайып, уақытылы жеткізіледі. Бұл өз кезегінде шаруалардың шығынын азайтып, жердің құнарлылығын сақтауға мүмкіндік береді.

Төртіншіден, тұрғындардың қауіпсіздігі мен жайлылығы қамтамасыз етіледі. Су арналарының маңындағы халық көп шоғырланған аудандарда тасқын қаупі азаяды. Сондай-ақ жағалау бойындағы демалыс орындары, серуен жолақтары мен қоғамдық кеңістіктер экологиялық жағынан қауіпсіз әрі тартымды бола түседі.

Айта кету керек, тазарту жұмыстарына тек коммуналдық қызметтер ғана емес, еріктілер, мектеп оқушылары, тұрғындар мен қоғамдық ұйымдар да тартылып жатыр. Бұл қоғамның экологиялық сана-сезімінің артып келе жатқанын көрсетеді. Тұрғындар тек бақылаушы емес, белсенді қатысушы ретінде көрініп отыр. Қалалық әкімдіктің "Қала тазалығы — бәрімізге ортақ!" деген үндеуі осыған дәлел.

Қорыта айтқанда, 2025 жылдың сәуірінде басталған өзендер мен каналдарды тазарту жұмыстары – қаланың экологиялық және инфрақұрылымдық жүйесін жақсартуға бағытталған кешенді шара. Бұл бастама бұрынғы жылдардағы бір реттік сенбіліктерден ерекше, тұрақты әрі нақты нәтиже беруге бағытталған. Табиғи ортаға жасалған бұл қамқорлық қала тұрғындарының өмір сапасын жақсартумен қатар, болашақ ұрпаққа таза әрі қауіпсіз орта қалдырудың кепілі болмақ.