Enbekshi QazaQ
Жаңалықтар Қосымша
Қарулы күштерде Мұқағали Мақатаевтың өлеңдерін оқудан поэзиялық челлендж басталды 04.02.2026
 9 ақпан ақиық ақын Мұқағали Мақатаевтың туғанына 95 жыл толады. Осыған орай Қазақстан Қарулы күштерінде ақын өлеңдерін оқудан челлендж басталды.Аталған поэзиялық челлендждің басты мақсаты - Мұқағали Мақатаевтың бай әдеби мұрасын әскери ортада кеңінен насихаттау, әскери қызметшілер арасында ұлттық әдебиетке деген құрметті нығайту. Сондай-ақ, патриоттық тақырыптағы өлеңдер арқылы Отанға адал қызмет етудің биік рухын дәріптеу көзделген.4-9 ақпан аралығына жоспарланған поэзиялық челленджге Қазақстан Қарулы күштерінің барлық әскери қызметшілер мен сарбаздар қатыса алады. Қатысушылар ақын өлеңдерін оқып, бейнежазба форматында жариялап, эстафетаны келесі әскери бөлімге жолдайды.Поэзиялық челлендж әскери ұжымдар арасындағы шығармашылық байланысты нығайтып, жеке құрамның бірлігін арттыруға оң ықпал етеді. Мұндай рухани іс-шаралар әскери қызметшілердің бойында азаматтық ұстанымды қалыптастырып, ұлттық рухты көтеруге септігін тигізеді.Аталған акцияны Мұқағали Мақатаевтың «Отан» өлеңімен бастаған Қорғаныс министрлігі Медиа-контент орталығы Атырау гарнизоны баспасөз қызметінің бастығы лейтенант Нұржанат Мұхамет эстафетаны Әскери-теңіз күштеріне жолдады.Мұқағали Мақатаевтың шығармалары отансүйгіштік пен адамгершіліктің, ерлік пен елдік рухтың айқын көрінісі екенін айта кету керек. Ақын поэзиясы бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтпай, жас ұрпақты туған жерді қадірлеуге, елге адал қызмет етуге үндейді.Бұл бастама Қарулы күштерде рухани-мәдени құндылықтарды дамытуға, жас әскери қызметшілердің әдебиетке қызығушылығын арттыруға бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1155049?lang=kk
«Қазақстан – Пәкістан» бизнес-форумы аясында жалпы құны 200 млн АҚШ долларына жуық 32 коммерциялық құжатқа қол қойылды 04.02.2026
Бизнес-форум алаңында барлығы 32 коммерциялық құжат рәсімделді. Қол қойылған келісімдер қаржы, логистика, өнеркәсіп, энергетика, агроөнеркәсіп кешені, цифрлық сервистер мен инфрақұрылым салаларындағы қазақстандық-пәкістандық ынтымақтастықты дамыту мен тереңдетуге бағытталған.Сапар аясындағы ең ірі өнеркәсіптік келісім – қазақстандық Falcon EuroBus ЖШС мен пәкістандық QCC International компаниясы арасында отандық электробустарды Пәкістанға жеткізу туралы жасалған, құны 108 млн АҚШ доллары болатын келісімшарт болды. Бұл құжат ұлттық машина жасау саласын ілгерілету және халықаралық нарықтарда Made in Kazakhstan брендін нығайту тұрғысынан стратегиялық маңызға ие. Сонымен қатар, экспорттық өнім түрлерін кеңейту мен жоғары технологиялық өндірісті одан әрі жергіліктендіруге жаңа мүмкіндіктер ашады.Келісімдердің елеулі бөлігі бірлескен инвестициялау тетіктерін іске қосуға және қаржылық ынтымақтастық инфрақұрылымын дамытуға арналды. Атап айтқанда, «Самұрық-Қазына» АҚ мен Fauji компаниялар тобы Қазақстан мен Пәкістан аумағында жобаларды іріктеу және іске асыру үшін бірлескен инвестициялық платформа құру жөніндегі келісімге келді.«Бәйтерек» ҰБХ» АҚ Habib Bank Limited арқылы жобалық және сауда қаржыландыру бағытындағы серіктестігін кеңейтіп, көлік-логистика секторында TCS Private Limited компаниясымен ынтымақтастық орнатты.Сондай-ақ Freedom Holding Corp. пен «Фридом Банк Қазақстан» АҚ пәкістандық серіктестермен бірқатар келісімдерге қол қойды. Атап айтқанда, Meezan Bank Limited-пен 20 млн АҚШ доллары көлемінде корреспонденттік қатынастарды дамыту және халықаралық есеп айырысулар жөнінде келісім жасалды. Бұдан бөлек, трансшекаралық қаржылық және цифрлық сервистерді дамытуға бағытталған уағдаластықтар бекітілді.Келісімдердің маңызды бөлігі көлік-логистика секторына тиесілі болды. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ пен National Logistics Corporation мультимодальды тасымалдар мен транзит саласындағы ынтымақтастық туралы келісті.«Қазпошта» АҚ Pakistan Post және TCS Private Limited компанияларымен пошта-логистикалық инфрақұрылымды дамыту және цифрлық шешімдерді енгізу жөнінде меморандумдарға қол қойды. Сонымен қатар, Ақтау халықаралық теңіз сауда порты мен Карачи порты порттық логистиканы дамыту және өзара ықпалдастықты кеңейту туралы келісімдерге келді.Өнеркәсіп саласында KazFoodProducts пен Almoiz Group арасында Жетісу облысында қант өндіретін бірлескен кәсіпорын құру жөнінде 20 млн АҚШ доллары көлеміндегі инвестициямен келісім жасалды. Сондай-ақ Kusto Group пен QazTrade арасында құрылыс материалдарын өндіруді дамытуға бағытталған 20 млн АҚШ доллары көлеміндегі меморандумға қол қойылды.Химия және қайта өңдеу өнеркәсібінде BARK Qazaqstan ЖШС мен пәкістандық бейінді құрылымдар арасында келісімдер жасалды. Сонымен қатар, Қызылорда облысында химиялық өндіріс іске қосу жөнінде NorSon Chemical Industries мен «Байқоңыр» ӘКК арасында меморандумға қол қойылды.Цифрлық сервистер, IT және телекоммуникация саласын қамтитын жеке келісімдер топтамасы да бар. Astana Hub пен IGNITE Pakistan стартап-экожүйелерді дамыту бойынша ынтымақтастық меморандумына қол қойды. QazCode пен Jazz Pakistan телекоммуникация секторындағы өзара іс-қимылды жолға қою жөнінде уағдаласты.Бұдан бөлек, цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект саласында, сондай-ақ төлем сервистерін интеграциялау бағытында келісімдер жасалды. Білім беру және медицина салаларында Астана медицина университеті мен Maroof International Hospital, сондай-ақ iTech KZ пен Gift University арасында ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған меморандумдарға қол қойылды.Ғарыш саласында «Қазақстан Ғарыш Сапары» АҚ мен SUPARCO ғылыми-техникалық ынтымақтастық және спутниктік деректер алмасу жөнінде келісімге келді.Сонымен қатар, Отбасы Банк пен Meezan Bank Limited арасында исламдық қаржыландыру саласындағы келісімдерге, сондай-ақ агроөнеркәсіп кешенін дамыту мен екі елдің сауда-өнеркәсіп ұйымдары арасындағы іскерлік байланыстарды нығайтуға бағытталған меморандумдарға қол қойылды.«Қазақстан – Пәкістан» бизнес-форумы Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі тарапынан QazTrade және Kazakh Invest ұйымдарының белсенді қатысуымен ұйымдастырылды. Форум Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Пәкістан Ислам Республикасына мемлекеттік сапары аясында өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1155035?lang=kk
Қостанай қаласында жаңа Конституция жобасын талқылау бойынша қалалық актив өтті 04.02.2026
2026 жылғы 4 ақпанда Қостанай қаласының әкімдігінде Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының жобасын талқылауға арналған қалалық актив өтті.Іс-шараға мемлекеттік мекемелердің басшылары, мәслихат депутаттары, қоғамдық кеңестердің мүшелері, үкіметтік емес ұйымдардың, білім беру мекемелерінің өкілдері және еңбек ұжымдары қатысты.Кездесу барысында жаңа Конституция жобасының негізгі ережелері жан-жақты қарастырылды. Аталған ережелер демократиялық институттарды одан әрі дамытуға, заң үстемдігі қағидаттарын нығайтуға, азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге және билік органдарының қоғам алдындағы жауапкершілігін арттыруға бағытталған.Конституцияны талқылау азаматтарды мемлекеттік басқару үдерістеріне тартудың және құқықтық мәдениетті қалыптастырудың маңызды кезеңі екені атап өтілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-kalasy-akimat/press/news/details/1154967?lang=kk
МҰРАТ ӘБЕНОВ ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯ ТУРАЛЫ: ЕГЕМЕНДІК ПЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ТЕҢГЕРІМІ САҚТАЛҒАН 04.02.2026
Халықаралық шарттар мен ұлттық заңнама арақатынасы мәселесі көп жылдан бері сарапшылар мен қоғам арасында талқыланып келеді. Мәжіліс депутаты, Конституциялық комиссия мүшесі Мұрат Әбенов жаңа Конституция жобасында ұсынылып отырған өзгерістердің мәнін түсіндірді.«Біз әріптестерімізбен бірге жоба нормаларын мұқият зерделедік. Маңыздысы – жаңа Конституцияда Қазақстан Республикасының ратификациялаған халықаралық шарттары мен халықаралық құқықтың жалпыға танылған нормаларының заңдық күшін жоққа шығаратын ешқандай ереже жоқ», – деді депутат.Оның айтуынша, Қазақстан өзге мемлекеттермен қарым-қатынаста өзара сыйластық қағидатына, сондай-ақ БҰҰ аясындағы адам құқықтары жөніндегі негізгі халықаралық шарттарға адалдығын сақтайды. Жоба мәтінінде адамның ажырамас құқықтары мен бостандықтарына қатысты қабылданған халықаралық міндеттемелерден бас тартуды білдіретін нормалар қарастырылмаған.Бірінші өзгерістер блогына тоқталған депутат халықаралық шарттардың заңдардан басымдығына байланысты туындаған қайшылықтарды атап көрсетті.«Қолданыстағы Конституцияда заң мен халықаралық шарт арасында қайшылық болған жағдайда халықаралық шарттың нормалары қолданылуы мүмкін еді. Тәжірибеде бұл ұлттық заңнамаға, тіпті азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын іске асыруға кері әсер етуі ықтимал жағдайларда да халықаралық келісім ережелерінің автоматты түрде қолданылуына әкелді», – деп атап өтті Әбенов.Сонымен қатар депутат халықаралық шарттардың өз сапасына қатысты тәуекелдерге де назар аударды.«Мұндай шарттарды жасау кезінде кеткен нақтылаусыз және анық емес міндеттемелер кейіннен басым күшке ие болып, оларды Қазақстан заңдары арқылы түзету мүмкін болмай қалды. Бұл құқықтық жүйенің тұрақтылығына кері әсер етті», – деді спикер.Мұрат Әбеновтің түсіндіруінше, жаңа Конституция жобасында халықаралық шарттар қолданыстағы құқық мәртебесін сақтайды, алайда ең жоғары заңдық күш ешқандай ескертусіз тек Конституцияға тиесілі болады.Екінші өзгерістер блогы халықаралық шарттарды қолдану тәртібіне қатысты.«Қолданыстағы Конституциядағы тағы бір кемшілік – халықаралық шарттардың күшіне ену тәртібі «Қазақстан Республикасының заңнамасымен айқындалуы мүмкін» деген норма», – деп атап өтті Әбенов.Ол аталған норма Ата заңның негізгі қағидаттарына қайшы келетінін еске салды. Оның айтуынша, мұндай құрылым құқықтық белгісіздік туғызады, мемлекеттік органдардың құзыретін нақты көрсетпейді және әсіресе халықаралық сауда, техникалық реттеу, стандарттарды сақтау салаларында құқықтық дауларға жол ашады.Мұрат Әбенов сондай-ақ ашық рәсімдердің маңызын да атап өтті.«Құрылтай аясындағы талқылауды қоса алғанда, заңдарды ашық әрі жария рәсімдер арқылы қабылдау, мемлекеттік органдардың өкілеттігі мен жауапкершілігін нақты бекіту, қажетті қаржылық ресурстарды айқындау, сондай-ақ парламенттік бақылау тетіктері халықаралық міндеттемелерді орындаудың неғұрлым тиімді әрі болжамды жүйесін қалыптастырады», – деді ол.Әбенов атап өткендей, ең жоғары заңдық күш тек Конституцияға тиесілі болатын айқын иерархия құқықтық жүйені барынша түсінікті етеді.«Бұл жағдайда конституциялық реттеудің басты мақсаты – негізгі конституциялық құндылықтардың тұрақтылығын, азаматтардың құқықтық кепілдіктерін және заңнаманың өзара үйлесімділігін қамтамасыз ету», – деп түйіндеді депутат.
КОНСТИТУЦИЯ МЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ АРАҚАТЫНАСЫН БЕЛГІЛЕУ – ЕЛІМІЗДІҢ ТҰТАС ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ІРГЕТАСЫН НЫҒАЙТАДЫ 04.02.2026
 Мемлекет өз Конституциясы мәтініне халықаралық құқықтың негізгі қағидаттарын, жалпыадамзаттық құндылықтарды және халықаралық құжаттарда бекітілген адам құқықтары мен бостандықтарын енгізеді. Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның кезекті отырысында Мәжіліс депутаты, заң ғылымдарының докторы Үнзила Шапақ осылай деп мәлімдеді.Оның түсіндіруінше, халықаралық құқық пен ұлттық құқықтың арақатынасы үстемдік пен бағыныштылыққа емес, өзара әрекеттесу, толықтыру және үйлестіру қағидаттарына негізделеді. Осыған орай, ұсынылып отырған Конституция жобасында халықаралық шарттарға қатысты негізгі ережелер көзделді.«Осылайша, 5-баптың 1-тармағы туралы қысқаша тұжырымдап айтсам,  Қазақстан Республикасы халықаралық міндеттемелерден бас тартпайды, керісінше оны қолданылатын құқықтың, яғни қоғамдық қатынастарды реттейтін маңызды құрамдас бөлігі ретінде мойындайды», – деп нақтылап өтті депутат.Яғни, Ата заң жобасында халықаралық шарттардың ел аумағында қолдану механизмі – заңдармен белгіленетіні қарастырылған. Бұл тұрғыда көздің қарашығындай қорғалатын ұлттық мемлекеттік егемендікті тікелей немесе жанама түрде шектеуге не әлсіретуге жол бермеу – негізгі міндеттердің бірі.«Яғни, біз халықаралық міндеттемелерді қолданыстағы құқықтың бөлігі ретінде танимыз, оларды заң талаптарына сәйкес қолданамыз және оларды жариялаймыз, өйткені олар қоғамдық қатынастар субъектілері үшін міндетті жүріс-тұрыс ережелерін белгілейді», – деп түсіндірді заңгер.
Қоғам Қосымша
Қарулы күштерде Мұқағали Мақатаевтың өлеңдерін оқудан поэзиялық челлендж басталды 04.02.2026
 9 ақпан ақиық ақын Мұқағали Мақатаевтың туғанына 95 жыл толады. Осыған орай Қазақстан Қарулы күштерінде ақын өлеңдерін оқудан челлендж басталды.Аталған поэзиялық челлендждің басты мақсаты - Мұқағали Мақатаевтың бай әдеби мұрасын әскери ортада кеңінен насихаттау, әскери қызметшілер арасында ұлттық әдебиетке деген құрметті нығайту. Сондай-ақ, патриоттық тақырыптағы өлеңдер арқылы Отанға адал қызмет етудің биік рухын дәріптеу көзделген.4-9 ақпан аралығына жоспарланған поэзиялық челленджге Қазақстан Қарулы күштерінің барлық әскери қызметшілер мен сарбаздар қатыса алады. Қатысушылар ақын өлеңдерін оқып, бейнежазба форматында жариялап, эстафетаны келесі әскери бөлімге жолдайды.Поэзиялық челлендж әскери ұжымдар арасындағы шығармашылық байланысты нығайтып, жеке құрамның бірлігін арттыруға оң ықпал етеді. Мұндай рухани іс-шаралар әскери қызметшілердің бойында азаматтық ұстанымды қалыптастырып, ұлттық рухты көтеруге септігін тигізеді.Аталған акцияны Мұқағали Мақатаевтың «Отан» өлеңімен бастаған Қорғаныс министрлігі Медиа-контент орталығы Атырау гарнизоны баспасөз қызметінің бастығы лейтенант Нұржанат Мұхамет эстафетаны Әскери-теңіз күштеріне жолдады.Мұқағали Мақатаевтың шығармалары отансүйгіштік пен адамгершіліктің, ерлік пен елдік рухтың айқын көрінісі екенін айта кету керек. Ақын поэзиясы бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтпай, жас ұрпақты туған жерді қадірлеуге, елге адал қызмет етуге үндейді.Бұл бастама Қарулы күштерде рухани-мәдени құндылықтарды дамытуға, жас әскери қызметшілердің әдебиетке қызығушылығын арттыруға бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1155049?lang=kk
«Қазақстан – Пәкістан» бизнес-форумы аясында жалпы құны 200 млн АҚШ долларына жуық 32 коммерциялық құжатқа қол қойылды 04.02.2026
Бизнес-форум алаңында барлығы 32 коммерциялық құжат рәсімделді. Қол қойылған келісімдер қаржы, логистика, өнеркәсіп, энергетика, агроөнеркәсіп кешені, цифрлық сервистер мен инфрақұрылым салаларындағы қазақстандық-пәкістандық ынтымақтастықты дамыту мен тереңдетуге бағытталған.Сапар аясындағы ең ірі өнеркәсіптік келісім – қазақстандық Falcon EuroBus ЖШС мен пәкістандық QCC International компаниясы арасында отандық электробустарды Пәкістанға жеткізу туралы жасалған, құны 108 млн АҚШ доллары болатын келісімшарт болды. Бұл құжат ұлттық машина жасау саласын ілгерілету және халықаралық нарықтарда Made in Kazakhstan брендін нығайту тұрғысынан стратегиялық маңызға ие. Сонымен қатар, экспорттық өнім түрлерін кеңейту мен жоғары технологиялық өндірісті одан әрі жергіліктендіруге жаңа мүмкіндіктер ашады.Келісімдердің елеулі бөлігі бірлескен инвестициялау тетіктерін іске қосуға және қаржылық ынтымақтастық инфрақұрылымын дамытуға арналды. Атап айтқанда, «Самұрық-Қазына» АҚ мен Fauji компаниялар тобы Қазақстан мен Пәкістан аумағында жобаларды іріктеу және іске асыру үшін бірлескен инвестициялық платформа құру жөніндегі келісімге келді.«Бәйтерек» ҰБХ» АҚ Habib Bank Limited арқылы жобалық және сауда қаржыландыру бағытындағы серіктестігін кеңейтіп, көлік-логистика секторында TCS Private Limited компаниясымен ынтымақтастық орнатты.Сондай-ақ Freedom Holding Corp. пен «Фридом Банк Қазақстан» АҚ пәкістандық серіктестермен бірқатар келісімдерге қол қойды. Атап айтқанда, Meezan Bank Limited-пен 20 млн АҚШ доллары көлемінде корреспонденттік қатынастарды дамыту және халықаралық есеп айырысулар жөнінде келісім жасалды. Бұдан бөлек, трансшекаралық қаржылық және цифрлық сервистерді дамытуға бағытталған уағдаластықтар бекітілді.Келісімдердің маңызды бөлігі көлік-логистика секторына тиесілі болды. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ пен National Logistics Corporation мультимодальды тасымалдар мен транзит саласындағы ынтымақтастық туралы келісті.«Қазпошта» АҚ Pakistan Post және TCS Private Limited компанияларымен пошта-логистикалық инфрақұрылымды дамыту және цифрлық шешімдерді енгізу жөнінде меморандумдарға қол қойды. Сонымен қатар, Ақтау халықаралық теңіз сауда порты мен Карачи порты порттық логистиканы дамыту және өзара ықпалдастықты кеңейту туралы келісімдерге келді.Өнеркәсіп саласында KazFoodProducts пен Almoiz Group арасында Жетісу облысында қант өндіретін бірлескен кәсіпорын құру жөнінде 20 млн АҚШ доллары көлеміндегі инвестициямен келісім жасалды. Сондай-ақ Kusto Group пен QazTrade арасында құрылыс материалдарын өндіруді дамытуға бағытталған 20 млн АҚШ доллары көлеміндегі меморандумға қол қойылды.Химия және қайта өңдеу өнеркәсібінде BARK Qazaqstan ЖШС мен пәкістандық бейінді құрылымдар арасында келісімдер жасалды. Сонымен қатар, Қызылорда облысында химиялық өндіріс іске қосу жөнінде NorSon Chemical Industries мен «Байқоңыр» ӘКК арасында меморандумға қол қойылды.Цифрлық сервистер, IT және телекоммуникация саласын қамтитын жеке келісімдер топтамасы да бар. Astana Hub пен IGNITE Pakistan стартап-экожүйелерді дамыту бойынша ынтымақтастық меморандумына қол қойды. QazCode пен Jazz Pakistan телекоммуникация секторындағы өзара іс-қимылды жолға қою жөнінде уағдаласты.Бұдан бөлек, цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект саласында, сондай-ақ төлем сервистерін интеграциялау бағытында келісімдер жасалды. Білім беру және медицина салаларында Астана медицина университеті мен Maroof International Hospital, сондай-ақ iTech KZ пен Gift University арасында ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған меморандумдарға қол қойылды.Ғарыш саласында «Қазақстан Ғарыш Сапары» АҚ мен SUPARCO ғылыми-техникалық ынтымақтастық және спутниктік деректер алмасу жөнінде келісімге келді.Сонымен қатар, Отбасы Банк пен Meezan Bank Limited арасында исламдық қаржыландыру саласындағы келісімдерге, сондай-ақ агроөнеркәсіп кешенін дамыту мен екі елдің сауда-өнеркәсіп ұйымдары арасындағы іскерлік байланыстарды нығайтуға бағытталған меморандумдарға қол қойылды.«Қазақстан – Пәкістан» бизнес-форумы Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі тарапынан QazTrade және Kazakh Invest ұйымдарының белсенді қатысуымен ұйымдастырылды. Форум Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Пәкістан Ислам Республикасына мемлекеттік сапары аясында өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1155035?lang=kk
Қостанай қаласында жаңа Конституция жобасын талқылау бойынша қалалық актив өтті 04.02.2026
2026 жылғы 4 ақпанда Қостанай қаласының әкімдігінде Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының жобасын талқылауға арналған қалалық актив өтті.Іс-шараға мемлекеттік мекемелердің басшылары, мәслихат депутаттары, қоғамдық кеңестердің мүшелері, үкіметтік емес ұйымдардың, білім беру мекемелерінің өкілдері және еңбек ұжымдары қатысты.Кездесу барысында жаңа Конституция жобасының негізгі ережелері жан-жақты қарастырылды. Аталған ережелер демократиялық институттарды одан әрі дамытуға, заң үстемдігі қағидаттарын нығайтуға, азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге және билік органдарының қоғам алдындағы жауапкершілігін арттыруға бағытталған.Конституцияны талқылау азаматтарды мемлекеттік басқару үдерістеріне тартудың және құқықтық мәдениетті қалыптастырудың маңызды кезеңі екені атап өтілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-kalasy-akimat/press/news/details/1154967?lang=kk
МҰРАТ ӘБЕНОВ ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯ ТУРАЛЫ: ЕГЕМЕНДІК ПЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ТЕҢГЕРІМІ САҚТАЛҒАН 04.02.2026
Халықаралық шарттар мен ұлттық заңнама арақатынасы мәселесі көп жылдан бері сарапшылар мен қоғам арасында талқыланып келеді. Мәжіліс депутаты, Конституциялық комиссия мүшесі Мұрат Әбенов жаңа Конституция жобасында ұсынылып отырған өзгерістердің мәнін түсіндірді.«Біз әріптестерімізбен бірге жоба нормаларын мұқият зерделедік. Маңыздысы – жаңа Конституцияда Қазақстан Республикасының ратификациялаған халықаралық шарттары мен халықаралық құқықтың жалпыға танылған нормаларының заңдық күшін жоққа шығаратын ешқандай ереже жоқ», – деді депутат.Оның айтуынша, Қазақстан өзге мемлекеттермен қарым-қатынаста өзара сыйластық қағидатына, сондай-ақ БҰҰ аясындағы адам құқықтары жөніндегі негізгі халықаралық шарттарға адалдығын сақтайды. Жоба мәтінінде адамның ажырамас құқықтары мен бостандықтарына қатысты қабылданған халықаралық міндеттемелерден бас тартуды білдіретін нормалар қарастырылмаған.Бірінші өзгерістер блогына тоқталған депутат халықаралық шарттардың заңдардан басымдығына байланысты туындаған қайшылықтарды атап көрсетті.«Қолданыстағы Конституцияда заң мен халықаралық шарт арасында қайшылық болған жағдайда халықаралық шарттың нормалары қолданылуы мүмкін еді. Тәжірибеде бұл ұлттық заңнамаға, тіпті азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын іске асыруға кері әсер етуі ықтимал жағдайларда да халықаралық келісім ережелерінің автоматты түрде қолданылуына әкелді», – деп атап өтті Әбенов.Сонымен қатар депутат халықаралық шарттардың өз сапасына қатысты тәуекелдерге де назар аударды.«Мұндай шарттарды жасау кезінде кеткен нақтылаусыз және анық емес міндеттемелер кейіннен басым күшке ие болып, оларды Қазақстан заңдары арқылы түзету мүмкін болмай қалды. Бұл құқықтық жүйенің тұрақтылығына кері әсер етті», – деді спикер.Мұрат Әбеновтің түсіндіруінше, жаңа Конституция жобасында халықаралық шарттар қолданыстағы құқық мәртебесін сақтайды, алайда ең жоғары заңдық күш ешқандай ескертусіз тек Конституцияға тиесілі болады.Екінші өзгерістер блогы халықаралық шарттарды қолдану тәртібіне қатысты.«Қолданыстағы Конституциядағы тағы бір кемшілік – халықаралық шарттардың күшіне ену тәртібі «Қазақстан Республикасының заңнамасымен айқындалуы мүмкін» деген норма», – деп атап өтті Әбенов.Ол аталған норма Ата заңның негізгі қағидаттарына қайшы келетінін еске салды. Оның айтуынша, мұндай құрылым құқықтық белгісіздік туғызады, мемлекеттік органдардың құзыретін нақты көрсетпейді және әсіресе халықаралық сауда, техникалық реттеу, стандарттарды сақтау салаларында құқықтық дауларға жол ашады.Мұрат Әбенов сондай-ақ ашық рәсімдердің маңызын да атап өтті.«Құрылтай аясындағы талқылауды қоса алғанда, заңдарды ашық әрі жария рәсімдер арқылы қабылдау, мемлекеттік органдардың өкілеттігі мен жауапкершілігін нақты бекіту, қажетті қаржылық ресурстарды айқындау, сондай-ақ парламенттік бақылау тетіктері халықаралық міндеттемелерді орындаудың неғұрлым тиімді әрі болжамды жүйесін қалыптастырады», – деді ол.Әбенов атап өткендей, ең жоғары заңдық күш тек Конституцияға тиесілі болатын айқын иерархия құқықтық жүйені барынша түсінікті етеді.«Бұл жағдайда конституциялық реттеудің басты мақсаты – негізгі конституциялық құндылықтардың тұрақтылығын, азаматтардың құқықтық кепілдіктерін және заңнаманың өзара үйлесімділігін қамтамасыз ету», – деп түйіндеді депутат.
КОНСТИТУЦИЯ МЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ АРАҚАТЫНАСЫН БЕЛГІЛЕУ – ЕЛІМІЗДІҢ ТҰТАС ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ІРГЕТАСЫН НЫҒАЙТАДЫ 04.02.2026
Мемлекет өз Конституциясы мәтініне халықаралық құқықтың негізгі қағидаттарын, жалпыадамзаттық құндылықтарды және халықаралық құжаттарда бекітілген адам құқықтары мен бостандықтарын енгізеді. Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның кезекті отырысында Мәжіліс депутаты, заң ғылымдарының докторы Үнзила Шапақ осылай деп мәлімдеді.Оның түсіндіруінше, халықаралық құқық пен ұлттық құқықтың арақатынасы үстемдік пен бағыныштылыққа емес, өзара әрекеттесу, толықтыру және үйлестіру қағидаттарына негізделеді. Осыған орай, ұсынылып отырған Конституция жобасында халықаралық шарттарға қатысты негізгі ережелер көзделді.«Осылайша, 5-баптың 1-тармағы туралы қысқаша тұжырымдап айтсам, Қазақстан Республикасы халықаралық міндеттемелерден бас тартпайды, керісінше оны қолданылатын құқықтың, яғни қоғамдық қатынастарды реттейтін маңызды құрамдас бөлігі ретінде мойындайды», – деп нақтылап өтті депутат.Яғни, Ата заң жобасында халықаралық шарттардың ел аумағында қолдану механизмі – заңдармен белгіленетіні қарастырылған. Бұл тұрғыда көздің қарашығындай қорғалатын ұлттық мемлекеттік егемендікті тікелей немесе жанама түрде шектеуге не әлсіретуге жол бермеу – негізгі міндеттердің бірі.«Яғни, біз халықаралық міндеттемелерді қолданыстағы құқықтың бөлігі ретінде танимыз, оларды заң талаптарына сәйкес қолданамыз және оларды жариялаймыз, өйткені олар қоғамдық қатынастар субъектілері үшін міндетті жүріс-тұрыс ережелерін белгілейді», – деп түсіндірді заңгер.