Қазақстан Республикасында жаңа Конституцияны әзірлеу үдерісінде Конституциялық комиссия шешуші рөл атқарды. Комиссияның негізгі міндеті – конституциялық реформа аясында құқықтық тұрғыдан негізделген, қоғам сұранысына сай ұсыныстар әзірлеу болды.Комиссия құрамына 130 адам кіріп, оның жұмысына құқықтанушы ғалымдар, мәслихат төрағалары, Ұлттық құрылтай өкілдері, өңірлік қоғамдық кеңестер мүшелері, сарапшылар, ғылыми қауымдастық пен бұқаралық ақпарат құралдарының басшылары тартылды. Бұл құрам реформаны жан-жақты әрі кәсіби тұрғыда талқылауға мүмкіндік берді.Комиссияның жұмыс органы ретінде Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Аппараты белгіленіп, ұсыныстарды жүйелеу мен құқықтық сараптауды қамтамасыз етті. Комиссия отырыстары ашық форматта өтіп, онда белгілі заңгерлер, құқық қорғаушылар, қоғам белсенділері, депутаттар мен саясаттанушылар сөз сөйледі.Сонымен қатар, комиссия жұмысы тікелей эфирде көрсетіліп, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен әрі егжей-тегжейлі жарияланып отырды. Бұл жаңа Конституция жобасының ашықтық, жариялылық және қоғамдық бақылау қағидаттарына сай әзірленгенін айқын көрсетеді.

 Қазақстан Республикасында жаңа Конституция жобасын әзірлеу процесі жүйелі әрі кезең-кезеңімен жүзеге асырылды. Бұл бастама Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Қазақстанда бірпалаталы Парламент құру жөніндегі ұсынысынан бастау алды. Аталған ұсыныс елдегі саяси реформалардың жаңа бағытын айқындады.2025 жылғы 8 қазанда парламенттік реформа бойынша арнайы Жұмыс тобын құру туралы өкімге қол қойылып, заңнамалық өзгерістерді әзірлеудің институционалдық тетігі қалыптастырылды. Реформа аясында азаматтық қоғамның кең қатысуын қамтамасыз ету мақсатында e-Otinish және eGov платформалары арқылы ұсыныстар қабылданып, шамамен екі мыңға жуық пікір мен бастама тіркелді.Жаңа Конституция жобасын талқылау барысында ашық қоғамдық тыңдаулар өткізіліп, ұсынылған нормалар жан-жақты талданып, егжей-тегжейлі пысықталды. Азаматтар, саяси партиялар, қоғамдық ұйымдар мен сарапшылар тарапынан түскен ұсыныстар кешенді түрде қарастырылды.2026 жылғы 21 қаңтарда барлық өңірлер мен әлеуметтік топтардың өкілдерін қамтыған Конституциялық комиссия құрылып, реформаны талқылау үдерісі шамамен алты айға созылды. Бұл жаңа Ата заң жобасының қоғамдық консенсус негізінде әзірленгенін көрсетеді.Жалпы алғанда, жаңа Конституцияны дайындау процесі ашықтық, инклюзивтілік және кәсіби сараптама қағидаттарына сүйене отырып жүргізілді.

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасы елдің конституциялық дамуына сапалы мазмұндық өзгерістер енгізуді көздейді. Жаңа редакцияда Конституцияның құрылымы жүйеленіп, Кіріспе, 11 бөлім және 95 баптан тұратын нұсқаны бекіту ұсынылып отыр. Бұл құқықтық нормалардың айқындылығы мен қолданылу тиімділігін арттыруға бағытталған.Жобаның басты жаңалығы – Кіріспеде адам құқықтары мен бостандықтарының мемлекеттің негізгі басымдығы ретінде алғаш рет айқындалуы. Бұл тәсіл Қазақстанның құқықтық мемлекет ретіндегі бағытын нақтылап, адамның қадір-қасиетін конституциялық деңгейде қорғауды күшейтеді.Сонымен қатар, бірлік пен ынтымақ, этносаралық және конфессияаралық келісім Қазақстан мемлекеттілігінің іргетасы ретінде белгіленді. Егемендік пен тәуелсіздік, унитарлық сипат пен аумақтық тұтастық өзгермейтін конституциялық құндылықтар санатына енгізілді.Алғаш рет Әділеттілік, Заң және Тәртіп, сондай-ақ табиғатты аялау қағидаттары Конституция деңгейінде бекітіліп, мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуының құқықтық негізін қалыптастырды. Бұл өзгерістер қоғам мен мемлекет арасындағы жаңа жауапкершілік моделін орнықтыруға бағытталған.

Жаңа Конституция жобасындағы басты жаңалықтардың бірі – мемлекеттің іргелі құндылықтарын нақты әрі айқын бекітуі. Дін мен мемлекеттің ара-жігін ажырату қағидатының Конституция деңгейінде нақты жазылуы зайырлы мемлекеттің берік негізін сақтауға бағытталған маңызды шешім деп есептеймін. Бұл – әр азаматтың ар-ождан бостандығын қамтамасыз етудің ең сенімді жолы.Сонымен қатар білім беру мен тәрбиенің зайырлы сипатының орнықтырылуы болашақ ұрпақтың сыни ойлауына, ғылым мен білімге негізделген қоғам қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл норма – идеологиялық бейтараптықты сақтаудың және сапалы адами капиталды дамытудың кепілі.Неке ұғымының ер мен әйелдің ерікті әрі тең құқықты одағы ретінде Конституцияда бекітілуі дәстүрлі отбасылық құндылықтарды ең жоғары құқықтық деңгейде қорғауға бағытталған. Бұл шешім қоғамдағы тұрақтылықты сақтаумен қатар, әйел мен ер адамның құқықтық теңдігін күшейтетін маңызды қадам.Жалпы алғанда, ұсынылып отырған конституциялық нормалар мемлекеттің болашағын құндылықтық айқындықпен, құқықтық тұрақтылықпен және қоғамдық келісіммен байланыстыратынын көрсетеді. Бұл – уақыт талабына жауап беретін, әрі ұлттық болмысты сақтайтын теңгерімді шешім.

Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасын жариялады. Құжат елдің ұзақ мерзімді дамуын қамтамасыз етуге бағытталған және қоғамдық сұраныстар мен заманауи талаптарды ескере отырып әзірленген.Жаңа Ата Заң жобасының орталық идеясы ретінде білім мен ғылымды, мәдениетті және инновацияларды дамыту айқындалған. Бұл бағыттар мемлекеттің тұрақты дамуы мен адами капиталды нығайтудың негізгі тіректері ретінде қарастырылған.Сонымен қатар, құжатта цифрландыру маңызды мазмұндық бағыттардың бірі ретінде белгіленді. Алғаш рет азаматтардың цифрлық ортадағы құқықтарын қорғауға қатысты нақты конституциялық норма бекітіліп отыр. Бұл бастама цифрлық қауіпсіздікті арттыруға, жеке деректерді қорғауға және заманауи технологияларды қолдану барысында азаматтардың құқықтық кепілдіктерін күшейтуге бағытталған.Жаңа Конституция жобасы құқықтық мемлекетті нығайтуға, қоғам мен мемлекет арасындағы сенімді арттыруға және Қазақстанның жаһандық өзгерістерге бейімделуіне негіз болады деп күтілуде.