Осы жерде  тағы бір  өзекті мәселеге тоқталып өткен жөн деп санаймын. Бұл – тілдегі бірізділік мәселесі. Өкінішке қарай, қазір  қазақ тіліндегі кейбір сөздер, ұғымдар, тіпті, түсініктер әртүрлі қолданылып жүр. Бұл – жылы жауып қоя салатын жеңіл-желпі дүние емес. Себебі, мұндай жағдай  жұртты шатастырып, тіл тазалығына кері әсерін тигізеді. Сондықтан, қазақ тілін қолдану ісінде нақты жүйенің, белгілі бір тәртіптің болуына баса мән берген жөн. Жалпы осы мәселеге кең ауқымда қараған дұрыс.Ең алдымен, емле мен ережені түгендеп, жүйелеу керек.Бұған қоса, барлық сөздікті, соның ішінде орфографиялық сөздікті жаңартатын уақыт келді.Жоғарғы Кеңес Президиумының Жарлығымен ресми түрде бекітілген Қазақ тілінің Орфография сөздігі Кеңес заманында, яғни 1983 (мың тоғыз жүз сексен үшінші) жылы шыққан. Әрине, одан кейін де бірнеше сөздік жарық көрді.Алайда, олардың ешқайсысы  мемлекеттік деңгейде бекітілмеген, заңды күші жоқ.

 Қазіргі таңда тіліміздің келешегіне ешқандай қауіп төніп тұрған жоқ деп анық айтуға болады.  Бүгінде  қазақ тілі озық технологиялар саласына кең ауқымда еніп, заман талабына сай дамып келе жатыр.Жалпы, соңғы жылдары мемлекеттік тілді меңгергісі келетін адамдардың қатары көбейіп жатыр. Оларға  барынша жағдай жасау – біздің азаматтық парызымыз. Қазақ тілін дамыту – Еліміздегі өзге тілдердің дамуына кедергі келтіру емес. Басқаша айтқанда, ана тілімізді басқа тілдерге қарсы қоюға мүлдем болмайды. Тілдерді пайдаланып, қоғамдық жанталас, жанжал жасағысы келетін арандатушылар өте қауіпті істермен айналысып жүр.Осы жерде тағы да қайталап айтқым келеді: кез келген тілге қарсы шығу – Жаратқанның адамға берген нығметіне қарсы шығумен бірдей. Бір Тілді  басқа тілге қарсы қоюға болмайды. Бұл – үлкен күнә. Оның салдарын  өз көзімізбен көріп жатырмыз.  Біз қазақ тілін ең алдымен бірлік пен ынтымақ тілі ретінде дамытуымыз керек.Ана тіліміз жаһан жұртшылығына тартымды тіл болуы керек.    Біртұтас халқымызды бөліп-жаруға мүлдем болмайды. Өз тұтастығын сақтай алмаған халық басқаларға үлгі-өнеге  көрсете алмайды, басқа Елдердің құрметіне ешқашан ие болмайды.

2026 жылғы 28 қазанда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауы жарияланғаннан кейін мегаполиске жұмыс сапарымен министрліктердің, Халық кеңесінің өкілдері келді. Сондай-ақ қалалық Қоғамдық кеңестің өкілдері Шымкенттің барлық аудандарында бірқатар кездесу өткізді.Ауқымды сапардың басты мақсаты – Президент айқындаған негізгі бағдарларды түсіндіру және мегаполис тұрғындарының талап-тілектерін тікелей өз аузынан есту.Қаланың барынша көп аумағын және кәсіби қауымдастықтарын қамту үшін жұмыс тобы бірнеше ақпараттық топқа бөлінді. Бірінші жұмыс тобының құрамына ҚР Ұлттық құрылтайының І шақырылым депутаты Б.М. Нарымбетов, ҚР Кәсіподақтар федерациясының төрағасы С.Т. Дәулеталин және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармацевтикалық бақылау комитетінің төрағасы Б.А. Джусипов кірді. Екінші топ спикерлерінің құрамын ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Е.Ж. Тұяқбаев, Шымкент қаласы Қоғамдық кеңесінің төрағасы Б.Р. Парманов, Қазақстан Халық кеңесінің мүшесі А.Р. Иманқұлов және ҚР Ұлттық экономика министрлігі Арнайы бағдарламалар комитетінің төрағасы Б.М. Сыздыков құрады.Кездесулер кестесі өте тығыз болды: Сайрам тұрғын алабының, Қаратау және Әл-Фараби аудандары тұрғындарымен ашық диалогтардан бастап, салалық еңбек ұжымдарымен кездесулерге дейін ұйымдастырылды.Пікірталас алаңдарындағы жұмыс барысында спикерлер Президент қойған стратегиялық міндеттерді егжей-тегжейлі талқылады:Инфрақұрылымдық серпіліс және «Халықтық құрылыс» бағдарламасы: Кездесулерде әлеуметтік инфрақұрылымды алдағы ауқымды жаңғыртуға ерекше назар аударылды. «Халықтық құрылыс» аясында барлық өңірде көптеген әлеуметтік нысандар – мектептер, ауруханалар, емханалар, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған оңалту орталықтары, мәдениет және өнер орталықтары, спорт орталықтары салынады. Бұл нысандар азаматтарымыздың күнделікті өмірін сапалы түрде өзгертеді.«Оңтүстік Жарық» ЖШС алаңында сарапшылар энергетикалық желілерді жаңғырту, коммуналдық шаруашылықтың тұрақтылығын қамтамасыз ету және өңірлік жобаларға инвестиция тарту мәселелерін талқылады.Денсаулық сақтау және адамға қамқорлық: «Нұрсат» шағын ауданындағы перинаталдық орталықтың медицина ұжымымен кездесу барысында Жолдаудағы жаңа денсаулық сақтау нысандарын салу және қолданыстағы нысандар қорын жаңғырту жөніндегі бастамалар талқыланды. Спикерлер сапалы медициналық қызметтер әрбір азаматқа тұрғылықты жеріне қарамастан қолжетімді болуы тиіс екенін атап өтті.Еңбекті қолдау және табысты арттыру: Кәсіпорындардың еңбек ұжымдарымен кездесулерде жұмыс топтарының өкілдері ең төменгі жалақыны арттыру, еңбеккерлердің құқықтарын қорғау және әлеуметтік көмекті оның атаулы әрі әділ болып қалуы үшін жетілдіру жөніндегі мемлекеттің кезең-кезеңімен жүзеге асыратын қадамдарын түсіндірді.Кадрлық әлеует, жастар және келісім: Делегация өкілдері М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университетіне және «Қоғамдық келісім» КММ-ге барды. Белсенді жастармен кездесуде инженерлік және техникалық мамандықтардың сұранысқа ие болуы, сондай-ақ жас кәсіпкерлерге түсетін реттеушілік жүктемені азайту мәселелері сөз болды. «Қоғамдық келісімде» этномәдени бірлестіктер ел тұрақтылығының іргетасы ретінде қоғамдық бірлікті нығайту мәселесін талқылады.Мәдениетті дамыту: Әл-Фараби атындағы қалалық кітапхана ғимаратында өнер және мәдениет қайраткерлерімен шығармашылық қауымдастықты қолдау және барлық өңірдегі мәдениет нысандарын жаңарту мәселелері бойынша тікелей әңгіме өтті.Шымкент тұрғындары республикалық деңгейдегі басшыларға ең өзекті мәселелер бойынша сұрақтарын қойды. Жол инфрақұрылымын дамыту, тұрғын алаптарды абаттандыру, білім сапасы және шағын бизнеске арналған жағдайлар тақырыптары көтерілді.Делегация қатысушылары атап өткендей, қала тұрғындары айтқан барлық ұсыныстар мен ескертулер жұмысқа қабылданды. Кездесулердің қорытындысы орталық биліктің өңірлермен тікелей диалогы Әділетті Қазақстан құру бағытын іске асырудағы негізгі тетік болып қала беретінін көрсетеді.

Компания SITA eWAS+ қосымшасын таныстырды. Ол метеорологиялық және операциялық ақпаратты бір платформада біріктіреді. Ал SITA OptiFlight® шешімін де пайдаланатын әуе компаниялары үшін қосымша отын шығынын азайту жөніндегі ұсынымдарды тиісті ұшу жағдайлары туралы деректермен бірге көрсетеді.ЖЕНЕВА, 2026 жылғы 5 қараша — SITA компаниясы ұшудың барлық кезеңінде ұшқыштарды кешенді ақпаратпен қамтамасыз ететін SITA eWAS+ жаңа қосымшасын таныстырды. Электрондық ұшу планшетіне (Electronic Flight Bag, EFB) арналған бұл шешім метеорологиялық және операциялық деректерді біріктіріп, экипаждарға жағдай өзгерген кезде дер кезінде әрекет етуге және неғұрлым сенімді шешім қабылдауға көмектеседі.Жаңа қосымша 12 жылдан астам уақыт бойы қолданылып келе жатқан SITA eWAS шешімінің негізінде әзірленген. Қа4зіргі таңда оны 60-тан астам әуе компаниясының 40 000-нан астам ұшқышы пайдаланады.Метеорологиялық және операциялық ақпараттың бір қосымшада біріктірілуі ұшқыштарға аса маңызды жағдайларда жедел әрі негізделген шешім қабылдауға көмектеседі. Мысалы, қосымша борттық метеорологиялық радиолокатор анықтай алмайтын ашық аспандағы турбуленттілік қаупі туындағанда ұшу биіктігін өзгертудің орындылығын бағалауға қажетті деректерді ұсынады. Ұшу биіктігін өзгерту туралы шешімді экипаждың өзі қабылдайды.Осылайша, ұшқыштар бірнеше жүйедегі бастапқы деректерді өз бетінше талдаудың орнына қажетті ақпаратты дер кезінде және тиісті мәнмәтінде ала алады.«Бүгінде ұшқыштардың қолында бұрын-соңды болмаған көлемде дерек бар. Алайда кабинада шешім қабылдауға бөлінетін уақыт өзгерген жоқ, — деді SITA for Aircraft бөлімшесінің қосымшалар мен деректер бағытының жетекшісі Альберт Домингес. — Түпкілікті шешімді әрқашан ұшқыш қабылдайды. Технологиялардың міндеті — жағдайды бағалауға көмектесетін ең маңызды ақпаратты дер кезінде ұсыну. SITA eWAS+ қосымшасын әзірлеу барысында біз бірге жұмыс істейтін әуе компаниялары мен ұшқыштардың пікірлерін ескердік. Алдағы уақытта да олардың тәжірибелік қажеттіліктеріне сүйене отырып, қосымшаны жетілдіруді жалғастырамыз».SITA eWAS+ метеорологиялық ақпарат ұсынатын 10-нан астам сертификатталған провайдердің және 40-тан астам метеорологиялық ақпараттық өнімнің деректерін біріктіреді. Олардың қатарында турбуленттілік, жел, мұздану және найзағай белсенділігі туралы мәліметтер бар.Бұл деректер ұшу траекториясы, әуе кеңістігі және әуежайлар туралы ақпаратпен біріктіріліп, картада және маршруттың тік профилінде көрсетіледі.Төрт өлшемді ахуалдық хабардарлық (4D Operational Awareness) функциясы әуе кемесі маршруттың әрбір нүктесіне жеткен сәтте жағдайдың қалай өзгеретіні туралы ақпарат береді.SITA OptiFlight® шешімін де пайдаланатын әуе компанияларының ұшқыштары алдағы метеорологиялық және операциялық жағдайларды ескере отырып, осы жүйе қалыптастыратын отын үнемдеу жөніндегі ұсынымдарды бағалай алады.SITA OptiFlight® — ұшудың барлық кезеңін оңтайландыруға арналған шешім. Ол отын шығыны мен шығарындылар көлемін азайту мақсатында ұшу профилін түзету жөнінде ұсынымдар береді.Осы шешімді пайдаланатын клиенттер үшін SITA eWAS+ қосымшасы SITA OptiFlight® ұсынымдарын тиісті метеорологиялық және операциялық ақпаратпен бірге көрсетеді. Бұл ұшқыштарға биіктікке көтерілу, крейсерлік ұшу және төмендеу кезеңдерінде ұсынылған өзгерістерді бағалауға мүмкіндік береді.SITA eWAS+ iPadOS және Windows операциялық жүйелерінде бірдей функционалдық мүмкіндіктер мен техникалық қолдауды қамтамасыз етеді. Қосымша әуе компанияларының корпоративтік қосымшалар дүкендері, сондай-ақ жалпыға қолжетімді App Store арқылы ұсынылады.SITA eWAS+ туралы толығырақ: SITA eWASSITA компаниясы туралыSITA — авиация саласының цифрлық инфрақұрылымын қамтамасыз ететін және саяхаттардың қауіпсіздігін, қолайлылығын әрі экологиялық тұрақтылығын арттыруға ықпал ететін халықаралық технологиялық компания.Коммерциялық авиация қалыптаса бастаған кезеңнен бастап бүгінгі цифрлық трансформация дәуіріне дейін SITA саланың түрлі қатысушыларын байланыстырып, озық технологиялық шешімдерді енгізу арқылы оның дамуына үлес қосып келеді.Компания бүкіл әлем бойынша шамамен 2 500 клиентке қызмет көрсетеді. SITA технологиялары 1 000-нан астам әуежайда және 19 600-ден астам әуе кемесінде қолданылады. Сонымен қатар компания 70-тен астам мемлекетке шекара қауіпсіздігі мен халықаралық сапарлардың қолайлылығы арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге көмектеседі.SITA авиация саласы қатысушылары арасында алмасатын деректердің 45–50%-ының берілуін қамтамасыз етіп, күрделі жаһандық инфрақұрылымның үздіксіз әрі сенімді жұмыс істеуіне ықпал етеді.Компания өз бизнесін белсенді түрде трансформациялап келеді. Жолаушыларға арналған озық өзіне-өзі қызмет көрсету жүйелері мен операциялық қызметті басқарудан бастап әуежайларды жобалау және шекаралық бақылауды цифрландыруға дейін SITA саяхат индустриясының болашағын қалыптастыруға атсалысуда. Бұл бағытта Materna IPS, ASISTIM және CCM сияқты компанияларды стратегиялық тұрғыдан сатып алу да маңызды рөл атқарады.SITA авиация саласынан тыс бағыттарда да қызметін кеңейтіп келеді. Атап айтқанда, SmartSea бастамасы компанияның тәжірибеде сыналған технологияларын круиз индустриясында, теміржол көлігінде және қалалық әуе мобильділігі саласында қолдануға бағытталған.Бұл трансформация тек жаңа өнімдер әзірлеумен шектелмейді. SITA кәсіби құзыреттерді дамытуға, технологиялық құралдарға және серіктестік қатынастарға инвестиция салып, саланың неғұрлым интеллектуалды әрі икемді болуына көмектеседі.Интеллектуалды жүйелерді, кедергісіз деректер алмасуды және тұрақты инновацияларды біріктіру арқылы компания көлік инфрақұрылымының тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Жаһандық жолаушылар ағыны ұлғайған жағдайда процестердің үздіксіз жұмыс істеуі ерекше маңызға ие.Климаттық стратегиясы аясында SITA жыл сайын шығарындылар көлемін 4,2%-ға қысқартып, 2050 жылға қарай парниктік газдардың таза шығарындыларын нөлдік деңгейге жеткізуді мақсат етеді.Компанияның ғылыми негізделген климаттық мақсаттарын Science Based Targets (SBTi) бастамасы растаған. Сонымен қатар SITA шешімдерінің кеңейіп келе жатқан портфелі клиенттеріне де өздерінің көміртегі ізін азайтуға көмектеседі.SITA авиация саласының қатысушыларына тиесілі және олардың қажеттіліктерін ескере отырып дамиды. Компания әлемнің 200-ден астам елі мен аумағында қызмет атқарады.Толығырақ: www.sita.aero

Компания SITA eWAS+ қосымшасын таныстырды. Ол метеорологиялық және операциялық ақпаратты бір платформада біріктіреді. Ал SITA OptiFlight® шешімін де пайдаланатын әуе компаниялары үшін қосымша отын шығынын азайту жөніндегі ұсынымдарды тиісті ұшу жағдайлары туралы деректермен бірге көрсетеді.ЖЕНЕВА, 2026 жылғы 5 қараша — SITA компаниясы ұшудың барлық кезеңінде ұшқыштарды кешенді ақпаратпен қамтамасыз ететін SITA eWAS+ жаңа қосымшасын таныстырды. Электрондық ұшу планшетіне (Electronic Flight Bag, EFB) арналған бұл шешім метеорологиялық және операциялық деректерді біріктіріп, экипаждарға жағдай өзгерген кезде дер кезінде әрекет етуге және неғұрлым сенімді шешім қабылдауға көмектеседі.Жаңа қосымша 12 жылдан астам уақыт бойы қолданылып келе жатқан SITA eWAS шешімінің негізінде әзірленген. Қа4зіргі таңда оны 60-тан астам әуе компаниясының 40 000-нан астам ұшқышы пайдаланады.Метеорологиялық және операциялық ақпараттың бір қосымшада біріктірілуі ұшқыштарға аса маңызды жағдайларда жедел әрі негізделген шешім қабылдауға көмектеседі. Мысалы, қосымша борттық метеорологиялық радиолокатор анықтай алмайтын ашық аспандағы турбуленттілік қаупі туындағанда ұшу биіктігін өзгертудің орындылығын бағалауға қажетті деректерді ұсынады. Ұшу биіктігін өзгерту туралы шешімді экипаждың өзі қабылдайды.Осылайша, ұшқыштар бірнеше жүйедегі бастапқы деректерді өз бетінше талдаудың орнына қажетті ақпаратты дер кезінде және тиісті мәнмәтінде ала алады.«Бүгінде ұшқыштардың қолында бұрын-соңды болмаған көлемде дерек бар. Алайда кабинада шешім қабылдауға бөлінетін уақыт өзгерген жоқ, — деді SITA for Aircraft бөлімшесінің қосымшалар мен деректер бағытының жетекшісі Альберт Домингес. — Түпкілікті шешімді әрқашан ұшқыш қабылдайды. Технологиялардың міндеті — жағдайды бағалауға көмектесетін ең маңызды ақпаратты дер кезінде ұсыну. SITA eWAS+ қосымшасын әзірлеу барысында біз бірге жұмыс істейтін әуе компаниялары мен ұшқыштардың пікірлерін ескердік. Алдағы уақытта да олардың тәжірибелік қажеттіліктеріне сүйене отырып, қосымшаны жетілдіруді жалғастырамыз».SITA eWAS+ метеорологиялық ақпарат ұсынатын 10-нан астам сертификатталған провайдердің және 40-тан астам метеорологиялық ақпараттық өнімнің деректерін біріктіреді. Олардың қатарында турбуленттілік, жел, мұздану және найзағай белсенділігі туралы мәліметтер бар.Бұл деректер ұшу траекториясы, әуе кеңістігі және әуежайлар туралы ақпаратпен біріктіріліп, картада және маршруттың тік профилінде көрсетіледі.Төрт өлшемді ахуалдық хабардарлық (4D Operational Awareness) функциясы әуе кемесі маршруттың әрбір нүктесіне жеткен сәтте жағдайдың қалай өзгеретіні туралы ақпарат береді.SITA OptiFlight® шешімін де пайдаланатын әуе компанияларының ұшқыштары алдағы метеорологиялық және операциялық жағдайларды ескере отырып, осы жүйе қалыптастыратын отын үнемдеу жөніндегі ұсынымдарды бағалай алады.SITA OptiFlight® — ұшудың барлық кезеңін оңтайландыруға арналған шешім. Ол отын шығыны мен шығарындылар көлемін азайту мақсатында ұшу профилін түзету жөнінде ұсынымдар береді.Осы шешімді пайдаланатын клиенттер үшін SITA eWAS+ қосымшасы SITA OptiFlight® ұсынымдарын тиісті метеорологиялық және операциялық ақпаратпен бірге көрсетеді. Бұл ұшқыштарға биіктікке көтерілу, крейсерлік ұшу және төмендеу кезеңдерінде ұсынылған өзгерістерді бағалауға мүмкіндік береді.SITA eWAS+ iPadOS және Windows операциялық жүйелерінде бірдей функционалдық мүмкіндіктер мен техникалық қолдауды қамтамасыз етеді. Қосымша әуе компанияларының корпоративтік қосымшалар дүкендері, сондай-ақ жалпыға қолжетімді App Store арқылы ұсынылады.SITA eWAS+ туралы толығырақ: SITA eWASSITA компаниясы туралыSITA — авиация саласының цифрлық инфрақұрылымын қамтамасыз ететін және саяхаттардың қауіпсіздігін, қолайлылығын әрі экологиялық тұрақтылығын арттыруға ықпал ететін халықаралық технологиялық компания.Коммерциялық авиация қалыптаса бастаған кезеңнен бастап бүгінгі цифрлық трансформация дәуіріне дейін SITA саланың түрлі қатысушыларын байланыстырып, озық технологиялық шешімдерді енгізу арқылы оның дамуына үлес қосып келеді.Компания бүкіл әлем бойынша шамамен 2 500 клиентке қызмет көрсетеді. SITA технологиялары 1 000-нан астам әуежайда және 19 600-ден астам әуе кемесінде қолданылады. Сонымен қатар компания 70-тен астам мемлекетке шекара қауіпсіздігі мен халықаралық сапарлардың қолайлылығы арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге көмектеседі.SITA авиация саласы қатысушылары арасында алмасатын деректердің 45–50%-ының берілуін қамтамасыз етіп, күрделі жаһандық инфрақұрылымның үздіксіз әрі сенімді жұмыс істеуіне ықпал етеді.Компания өз бизнесін белсенді түрде трансформациялап келеді. Жолаушыларға арналған озық өзіне-өзі қызмет көрсету жүйелері мен операциялық қызметті басқарудан бастап әуежайларды жобалау және шекаралық бақылауды цифрландыруға дейін SITA саяхат индустриясының болашағын қалыптастыруға атсалысуда. Бұл бағытта Materna IPS, ASISTIM және CCM сияқты компанияларды стратегиялық тұрғыдан сатып алу да маңызды рөл атқарады.SITA авиация саласынан тыс бағыттарда да қызметін кеңейтіп келеді. Атап айтқанда, SmartSea бастамасы компанияның тәжірибеде сыналған технологияларын круиз индустриясында, теміржол көлігінде және қалалық әуе мобильділігі саласында қолдануға бағытталған.Бұл трансформация тек жаңа өнімдер әзірлеумен шектелмейді. SITA кәсіби құзыреттерді дамытуға, технологиялық құралдарға және серіктестік қатынастарға инвестиция салып, саланың неғұрлым интеллектуалды әрі икемді болуына көмектеседі.Интеллектуалды жүйелерді, кедергісіз деректер алмасуды және тұрақты инновацияларды біріктіру арқылы компания көлік инфрақұрылымының тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Жаһандық жолаушылар ағыны ұлғайған жағдайда процестердің үздіксіз жұмыс істеуі ерекше маңызға ие.Климаттық стратегиясы аясында SITA жыл сайын шығарындылар көлемін 4,2%-ға қысқартып, 2050 жылға қарай парниктік газдардың таза шығарындыларын нөлдік деңгейге жеткізуді мақсат етеді.Компанияның ғылыми негізделген климаттық мақсаттарын Science Based Targets (SBTi) бастамасы растаған. Сонымен қатар SITA шешімдерінің кеңейіп келе жатқан портфелі клиенттеріне де өздерінің көміртегі ізін азайтуға көмектеседі.SITA авиация саласының қатысушыларына тиесілі және олардың қажеттіліктерін ескере отырып дамиды. Компания әлемнің 200-ден астам елі мен аумағында қызмет атқарады.Толығырақ: www.sita.aero