Женева, 2026 жылғы 16 қыркүйек - 2026 жылғы 15–16 қыркүйекте БҰҰ-ның Бала құқықтары жөніндегі комитетінің 101-сессиясы аясында Қазақстан Республикасының Бала құқықтары туралы конвенция ережелерінің орындалуы жөніндегі бесінші және алтыншы біріктірілген мерзімді баяндамасы қаралды.Қазақстанның ведомствоаралық делегациясын Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова басқарды. Баяндаманы қарау барысында балалардың құқықтары мен әл-ауқатын қамтамасыз етудің ұлттық жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған негізгі заңнамалық және институционалдық өзгерістер таныстырылды.Қазақстанда шамамен 6,9 млн бала тұратыны, бұл ел халқының 34%-ға жуығын құрайтыны атап өтілді. Олардың құқықтарын, қауіпсіздігі мен әл-ауқатын қамтамасыз ету мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады.2026 жылғы наурызда қабылданған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясына ерекше назар аударылды. Негізгі заң отбасылық саясат және кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғау саласындағы кепілдіктерді күшейтіп, мемлекеттік білім беру ұйымдарында тегін орта білім алу құқығын бекітті.Осы саладағы мемлекеттік саясатты одан әрі дамытудың негізгі тетіктерінің бірі қауіпсіздік, білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қолдау шараларын біріктірген 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы болды. Өңірлерде бала құқықтары жөніндегі басқармалар құрылып, қорғаншылық және қамқоршылық органдарының жүйесі кеңейтілуде, сондай-ақ бала мен отбасын атаулы сүйемелдеу тетігі енгізілуде.Сонымен қатар кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу, буллинг пен кибербуллингке қарсы іс-қимыл жасау, психологиялық қызметтерді нығайту және тәулік бойы жұмыс істейтін «111» мемлекеттік байланыс орталығын дамыту жөніндегі шаралар таныстырылды.Балаларды мекемелерде тәрбиелеуден отбасылық тәрбие нысандарына көшуге ерекше мән берілді. Бүгінде жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың 82%-ы отбасыларда тәрбиеленуде.«Біз үшін тиімділіктің басты өлшемі – әрбір баланың жағдайының нақты жақсаруы. Қазақстан мазмұнды сұхбатқа және балалардың құқықтарын қамтамасыз етудің ұлттық жүйесін одан әрі жетілдіруге ашық», – деп атап өтті Ж.Сүлейменова. Талқылау барысында балалар денсаулығын сақтау жүйесін дамыту, сапалы әрі инклюзивті білім алуға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету, балалардың өздеріне қатысты шешімдерді қабылдауға қатысуы, сондай-ақ цифрлық ортада олардың құқықтарын сақтау мәселелері қаралды.Халықаралық міндеттемелерді орындаудың жеке мысалы ретінде «Жусан» және «Русафа» гуманитарлық операциялары аясында Сирия мен Ирактағы қарулы қақтығыс аймақтарынан қайтарылған 572 баланы репатриациялау, оңалту және реинтеграциялау жөніндегі Қазақстанның тәжірибесі таныстырылды.Қазақстандық делегация Бала құқықтары туралы конвенция және оған факультативтік хаттамалар бойынша міндеттемелерге сәйкес ұлттық жүйені дәйекті түрде жетілдіруді жалғастыруға, сондай-ақ БҰҰ-ның шарттық органдарымен және азаматтық қоғаммен сындарлы өзара іс-қимылды дамытуға дайын екенін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-geneva/press/news/details/1293090?lang=ru

Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы азаматтармен тікелей диалог орнату мақсатында жаңа тұрақты қабылдау кестесін енгізді. 16 қыркүйек 2026 жылы ресми түрде жарияланған бұл бастама бойынша басқарма басшысы Кемелов Мұхит Әбутәліпұлы әр аптаның сәрсенбі күні сағат 10:00-ден 11:00-ге дейін азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдайды. Бұл қадам — қазіргі заманғы мемлекеттік басқару жүйесіндегі ашықтық пен есеп беру мәдениетінің нақты көрінісі.Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі үшінші мегаполисі, халқы 1,2 миллионнан асатын жылдам дамушы қала. Соңғы бес жыл ішінде қалада цифрлық инфрақұрылым дамыту қарқынды жүріп жатыр: смарт-қала жобалары іске асырылып, электрондық мемлекеттік қызметтер кеңейтілуде. Алайда цифрландырудың жылдамдығы кейде қарапайым азаматтардан озып кетеді. Интернетке қол жеткізу мүмкіндігі шектеулі, жасы үлкен немесе технологиялық сауаттылығы төмен тұрғындар мемлекеттік цифрлық платформалармен жұмыс жасауда қиындықтарға тап болады. Осы олқылықтың орнын толтыруға бағытталған жеке қабылдау форматы бүгінгі күннің талабына сай шешім болып табылады.Цифрландыру басқармасы Шымкент қаласы әкімдігінің құрылымдық бөлімшесі ретінде 2019 жылы құрылды. Алғашқы жылдары басқарма негізінен техникалық инфрақұрылым мен ішкі процестерді автоматтандырумен айналысты. 2022 жылдан бастап басқарманың міндеттері кеңейіп, азаматтық цифрлық сауаттылықты арттыру, мемлекеттік қызметтерге қол жетімділікті қамтамасыз ету мәселелері алдыңғы орынға шықты. Кемелов Мұхит Әбутәліпұлы басқарма басшысы қызметіне 2024 жылы тағайындалды. Оның басшылығымен бірнеше маңызды жоба іске қосылды: қалалық транспортты бақылаудың ақылды жүйесі, онлайн шағым берудің жаңартылған платформасы, сондай-ақ цифрлық сауатсыздықты жою бойынша оқыту орталықтарының желісі.Басқарма басшысының өзі бұл бастаманың маңыздылығын атап өтті: "Цифрландыру — бұл тек технология емес, бұл ең алдымен адамдар үшін ыңғайлылық. Егер азамат ешқандай цифрлық платформа арқылы өз мәселесін шеше алмаса, онда оның соңғы шешімі — маған тікелей келу. Және мен мұны ар-намыспен қабылдауға міндеттімін," — деді ол. Бұл сөздер мемлекеттік қызметкердің жауапкершілік деңгейін айқын көрсетеді. Азаматтармен тікелей байланыстың маңыздылығы сарапшылар тарапынан да жоғары бағаланды. Мемлекеттік басқару саласының сарапшысы, Оңтүстік Қазақстан университетінің доценті Гүлнар Сейтқалиева: "Жеке қабылдау форматы ескірген деп есептейтіндер қателеседі. Керісінше, цифрлық ортада адами байланыс бұрынғыдан да бағалырақ. Азамат экраннан емес, тірі адамнан жауап алғанда сенім де артады," — деп пікір білдірді.Қазақстан бойынша статистикалық деректер бұл мәселенің жүйелік екенін растайды. Ұлттық статистика бюросының 2025 жылғы зерттеуіне сәйкес, елдің жалпы халқының 34 пайызы мемлекеттік цифрлық қызметтерді пайдалануда қиындық сезінеді. Шымкент қаласында бұл көрсеткіш 28 пайызды құрайды — бұл республикалық орташа деңгейден төмен, бірақ мегаполис үшін мүлдем жеткілікті нәтиже емес. Цифрландыру басқармасына 2025 жылы жасалған жазбаша өтініштердің саны 4 700-ді қамтыды, оның 1 200-і платформалармен жұмыс жасаудағы техникалық қиындықтарға қатысты болды. Бұл сандар жеке кеңес берудің нақты сұранысы бар екенін дәлелдейді.Қалалық мәслихаттың депутаты Ерлан Досымов жеке қабылдау жүйесін енгізу туралы білгенде ризашылығын жасырмады: "Біз ондаған мәрте сессияларда цифрлық теңсіздік мәселесін көтердік. Мекеме басшылары азаматтарды жеке қабылдаса, бұл — жай ғана кестені өзгерту емес, бұл — басқарудың философиясын өзгерту. Осындай бастаманы барлық қалалық басқармалар қолдануы керек," — деді ол. Жергілікті тұрғындардың реакциясы да оң болды. Шымкенттің Еңбекші ауданының тұрғыны, зейнеткер Зәуре Мамытова: "Мен телефон арқылы бірнеше рет хабарласып, жауап таба алмадым. Ал енді апта сайын белгілі бір уақытта барып, тікелей сөйлесуге болады екен. Бұл менің жасымдағы адамдар үшін өте ыңғайлы," — деп пікірін жеткізді.Бұл бастамада тарихи параллельдер де бар. Кеңес дәуірінде мемлекеттік мекемелердің жеке қабылдау сағаттары міндетті норма болды. Тоқсаныншы жылдардың басындағы реформалар кезеңінде бұл дәстүр ұмытылып, бюрократиялық кедергілер өсті. Электрондық үкімет жүйесінің дамуымен бірге тікелей қабылдау форматы қайтадан бағалана бастады. Алайда бұл жолы ол мүлдем басқа мазмұнмен толтырылды — цифрлық дәуірдің аспаптарын игере алмаған азаматтарға нақты көмек ретінде. Перспективалық тұрғыдан алғанда, бұл тәжірибе Шымкентпен шектелмеуі мүмкін. Егер қабылдаулар тиімді өтсе және азаматтардың мәселелері шешілсе, ұқсас форматты Алматы, Астана және облыс орталықтарының цифрлық басқармаларына да тарату ұсынылуы ықтимал. Мемлекеттік басқарудың орталық органдары жергілікті жетістік үлгілерін жинақтап, жалпыұлттық тәжірибеге айналдыру бойынша жұмыс жүргізуде.Қорытындылай келе, Шымкент цифрландыру басқармасының апта сайынғы жеке қабылдау бастамасы — заманауи мемлекеттік басқарудың адами бетін көрсететін маңызды қадам. Технологиялар адамдарды бір-бірінен алшақтататын дәуірде осындай тікелей диалог форматтары қоғам мен мемлекет арасындағы сенімнің берік іргетасын қалыптастырады. Сәрсенбі күнгі сағат 10:00 — бұл жай ғана қабылдау уақыты емес, бұл ашықтықтың белгілі бір сағаты, мемлекеттің азаматқа "мен сізді естимін" деп айтатын сәті.

16 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстанда инновациялық технологиялар мен жастар кәсіпкерлігін дамыту бағытында маңызды оқиға орын алуда. Яндекс компаниясы мен Халықтар достығы университетінің бірлескен ұйымдастыруымен өтіп жатқан республикалық байқау жастардың ғылыми-техникалық әлеуетін анықтауға, сондай-ақ болашақ инноваторларды тәрбиелеуге бағытталған ірі жобаға айналды. Байқаудың алғашқы кезеңі Шымкент қаласынан старт алып, қазірдің өзінде қатысушылар арасында үлкен қызығушылық тудырды.Бүгінгі таңда технологиялық бәсекелестік жаһандық деңгейде тұрақты түрде күшейіп келеді. Жасанды интеллект, бұлтты технологиялар, деректерді талдау — осы салаларда білікті мамандарға деген сұраныс Қазақстанда да жыл сайын артып отыр. Бірақ мамандарды даярлаудың бір ғана жолы — оларға нақты тәжірибе беру, идеяларын сынауға мүмкіндік жасау. Дәл осы мақсатта ұйымдастырылған республикалық байқау жастарға өз жобаларын кәсіби аудиторияға ұсынып, бағалы тәжірибе жинақтауға жол ашады. Яндекс сияқты ірі технологиялық компанияның осы процеске тікелей қатысуы жобаның мәртебесін бірнеше есе арттырып отыр.Байқаудың жүлделік қоры бірден көзге түседі. Бірінші орын иегері 500 000 теңге, екінші орын иегері 300 000 теңге, үшінші орын иегері болса 200 000 теңге ақшалай сыйлыққа ие болады. Бұған қоса, Yandex Cloud тарапынан 3 000 000 теңге көлемінде қосымша қаржылық қолдау ұсынылды. Бұл сома тек жеңімпаздарды марапаттаумен ғана шектелмейді — ол жастардың технологиялық стартаптарын іске қосуға немесе жобаларын кеңейтуге нақты серпін бере алады. Байқауға дайындық кезінде жігерлі белсенділік танытқан студент Алмас Сейткали: «Мұндай мүмкіндік бізге тек жүлде емес, нақты индустриямен байланыс орнатуға да жол ашады. Яндекс мамандарының назарына ілігу — бұл мансаптық мүмкіндіктердің шынайы есігі» деп атап өтті.Байқаудың географиялық ауқымы да назар аударарлық. Шымкентте старт алған жарыс одан әрі Қарағанды мен Ақтөбе қалаларында жалғасады. Бұл үш аймақтың таңдалуы кездейсоқ емес: Шымкент — оңтүстіктің білім мен бизнес орталығы, Қарағанды — өнеркәсіп пен ғылымның дәстүрлі қамалы, Ақтөбе — батыс өңірдің ең перспективалы мегаполисі. Аймақтық алаңдарда жеңіп шыққан қатысушылар Яндекстің бас кеңсесінде өтетін финалдық кезеңге жол алады. Байқауды ұйымдастырушылардың бірі, университеттің инновация департаментінің директоры Гүлмира Нұрланова: «Біз Алматы немесе Астанамен шектелмей, барлық өңірлердегі таланттарға тең мүмкіндік беруді мақсат еттік. Технологиялық инновация тек астанада ғана дүниеге келмейді» деп айтты.Байқаудың ұйымдастырушысы — Халықтар достығы университеті — өз тарихында ғылым мен практиканы ұштастыруды негізгі ұстаным ретінде сақтап келеді. Университет бүгінде тек сапалы білім беру ордасы ғана емес, жастардың тың идеяларын қолдап, инновациялық жобалардың жүзеге асуына нақты жағдай жасайтын заманауи мекемеге айналды. Соңғы бес жыл ішінде университет аясындағы стартап-лабораториялар 40-тан астам жобаны нарыққа шығарды, олардың ішінде AgriTech, EdTech және FinTech саласындағы бірнеше табысты кейсті атап өтуге болады. Бұл байқаудың дәл осы университет базасында ұйымдастырылуы — кездейсоқтық емес, жылдар бойы қалыптасқан корпоративтік мәдениеттің жемісі.Қазақстандық IT-саласы соңғы жылдары қарқынды дамып келеді. ҚР Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және ұлттық ақпараттандыру министрлігінің деректері бойынша, ел ішінде технологиялық стартаптар саны 2022 жылмен салыстырғанда 60 пайыздан астам өсті. Яндекс сияқты халықаралық компаниялардың Қазақстанда жергілікті таланттарды іздеу, дамыту мен инвестициялауға кірісуі — бұл трендтің заңды жалғасы. Yandex Cloud платформасының қосымша 3 миллион теңгелік қолдауы жеңімпаздарға бұлтты есептеу қуаттарын пайдаланып, жобаларын масштабтауға нақты мүмкіндік береді. Технологиялық кәсіпкерлік сарапшысы Бекжан Оразов: «Бұлтты инфрақұрылымды жастарға тегін беру дегеніміз — оларға виртуалды зертхана ашу. Бұл ресурстарды бес жыл бұрын стартаптар армандай да алмас еді» деп пікір білдірді.Осындай байқаулардың ел экономикасына тигізетін ұзақмерзімді әсері де аз емес. Жастарды инновациялық ойлауға тарту — болашақта бәсекеге қабілетті ұлттық технологиялық экожүйені қалыптастырудың негізі. Дүние жүзіндегі тәжірибе көрсеткендей, Эстония, Израиль, Сингапур сынды елдер бүгінгі технологиялық жетістіктеріне дәл осындай жастар байқаулары мен мемлекет-бизнес ынтымақтастығының арқасында қол жеткізді. Қазақстанда да бұл бағыттағы жүйелі жұмыс жалғасып жатыр. Байқауды жақтаушы бизнес-инкубатор өкілі Айдана Жақсыбекова: «Мемлекет пен технологиялық алпауыттардың жастарға бірлесіп қол ұшын беруі — елдің дамуына деген ортақ жауапкершіліктің белгісі. Мұнан жақсы үлгі болуы мүмкін емес» деп баға берді.Байқаудың финалдық кезеңі Яндекс бас кеңсесінде өткізілетіндігі де жастарды ерекше жігерлендіретін жайт. Яндекс инженерлері мен менеджерлерінің алдында жобасын қорғау — кез келген студент үшін мансаптық серпін, ал жеңіп шыққан жағдайда — болашақ серіктестіктің бастамасы. Бүкіл Қазақстан бойынша өтетін осы республикалық байқаудың нәтижелері ел IT-секторының жаңа буын тұлғаларын дүниеге келтіруіне нықты үлес қосары анық. Заман талабына сай жаңа технологиялық мүмкіндіктерді игерген жастардың жобалары — Қазақстанның болашағы мен бәсекеге қабілеттілігінің айнасы.

Қазақстандағы стартап қозғалысы жыл сайын серпін алып, аймақтық орталықтар да елордамен иық тіресе дамуда. 2026 жылдың 16 қыркүйегінде Шымкент қаласында өткен SAIGA STARTUP ARENA іс-шарасы осы үрдістің айқын дәлеліне айналды. Республиканың оңтүстік өңіріндегі кәсіпкерлік ортаны жандандырудағы маңызды алаң ретінде бағаланған бұл форумға Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы, Parasat Business Club, GRATA International, 4sell.ai, SMARTEX, Solutions, KazFerroGroup және өзге де ірі ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ жергілікті кәсіпкерлер мен инвесторлар жиналды.Іс-шара аясында жас стартап-командалар өз жобаларын кең аудиторияға таныстырып, тәжірибелі кәсіпкерлер мен инвесторлардың кәсіби бағалауы мен нақты ұсыныстарын алды. Бұл — жай ғана презентация алаңы емес, нағыз пікірталас пен іскерлік байланыстардың ұйытқысы болды. Форум Шымкенттің цифрлық трансформация бағытындағы стратегиялық даму жоспарына сай ұйымдастырылды. Қалалық Цифрландыру басқармасының бастамасымен өткізілген бұл шара аймақта инновациялық экожүйені қалыптастырудың алғашқы іргелі қадамдарының бірі болып есептеледі.Қазақстанда стартап мәдениетінің қалыптасуы соңғы бес жыл ішінде айтарлықтай жеделдеді. Ұлттық статистика агенттігінің мәліметтері бойынша, 2021–2025 жылдар аралығында елде тіркелген технологиялық стартаптар саны үш есеге артты. Егер 2021 жылы ресми тіркелген IT-стартаптар саны 400-ден аспаса, 2025 жылдың аяғында бұл көрсеткіш 1200-ден асқан. Алайда бұл стартаптардың басым бөлігі Алматы мен Астана қалаларында шоғырланды. Оңтүстік өңір, оның ішінде Шымкент, осы инновациялық толқыннан сырт қалып отырды. Дәл осы олқылықты жою мақсатында SAIGA STARTUP ARENA сияқты алаңдар аса маңызды рөл атқарады.Форумның бас ұйымдастырушыларының бірі, Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Бекзат Тілеуов іс-шара мәнін былайша түсіндірді: «Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис. Мұнда дарынды жастар, білімді мамандар жетерлік. Бізге инновациялық ортаны алыстан іздемей-ақ, осы жерде, осы қалада өз ішімізде өсіру керек. SAIGA STARTUP ARENA — осы мақсаттың нақты іске асырылуы». Оның сөздері залда отырған жастардың ерекше ынтасын туғызды. Жергілікті технологиялық кәсіпкерлік ортада жиі айтылатын бір дерт — менторлықтың жетіспеушілігі және нарыққа шығудың күрделілігі. Осы мәселені шешуде GRATA International сияқты халықаралық заң фирмасының қатысуы форумға ерекше ауқым берді.4sell.ai компаниясының өкілі Айдар Сейіткали жас кәсіпкерлермен тәжірибесін бөлісе отырып: «Жоба жасау — бір мәселе, ал оны нарыққа шығару — мүлдем басқа өнер. Мен өз кезімде мұндай менторлық алаңның болмағанына өкінемін. Бүгінгі жастарда бізде болмаған мүмкіндік бар», — деп атап өтті. KazFerroGroup өкілдері де алаңда белсенді болды. Өнеркәсіп саласынан шыққан инвесторлардың стартап форумына қатысуы — технологиялар мен дәстүрлі бизнестің интеграциялануының айқын белгісі. Өнеркәсіп кәсіпорындары цифрлық шешімдерге деген сұранысын арттыруда, ал стартаптар осы бос орынды толтыра алады.SMARTEX және Solutions ұйымдарының мамандары форум барысында стартаптарға техникалық экспертиза, бизнес-модельдерін жетілдіру және масштабтау стратегиялары бойынша кеңесті. Parasat Business Club өз кезегінде іскерлік желіні кеңейту тұрғысынан қолдау механизмдерін ұсынды. Форумда таныстырылған жобалардың арасында аграрлық сектордың цифрландырылуына, медициналық қызметтерге қол жеткізуге, логистикалық процестерді автоматтандыруға арналған шешімдер болды. Шымкент пен Оңтүстік Қазақстан аймағының ерекшелігін ескерсек, бұл бағыттардың таңдалуы заңды: ауыл шаруашылығы, медицина және сауда — өңірдің өзекті секторлары.Форумға қатысқан инвесторлардың қызығушылығы да жоғары болды. Атап айтқанда, бірнеше жоба нақты инвестициялық келіссөздерге ұласты. Бізнес-Angels желісінен келген инвестор Гүлмира Ахметова: «Бүгін мен кемінде екі жобаны мұқият бақылауға аламын. Шымкенттегі потенциал шынымен де зор, тек оны дұрыс арнаға бағыттау керек», — деп ортақтасты. Бұл сөздер форумның нәтижелі өткенін тағы бір мәрте растады.SAIGA STARTUP ARENA — жеке іс-шара ретінде ғана қарастырылмауы тиіс. Бұл Қазақстандағы аймақтық инновациялық экожүйелерді орталықсыздандыру процесінің бір бөлігі. Елдің цифрлық дамуы тек Алматы мен Астанаға тірелмеу керек — Шымкент, Қарағанды, Ақтөбе сияқты қалалар да өздерінің инновациялық орталықтарына айналуға толық мүмкіндікке ие. Мемлекеттің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында аймақтық цифрлық трансформация одан әрі жеделдетіледі деп күтілуде. Бұл форум сол стратегиялық бағытқа сай жергілікті бастаманың жемісі болды. SAIGA STARTUP ARENA іс-шарасы — бір күндік шоу емес, ол Шымкенттің инновациялық болашағына деген сенімнің символы. Осы алаңда туған байланыстар, ұсынылған жобалар және орнатылған серіктестіктер аймаққа жаңа экономикалық серпін беруге тиіс. Оңтүстік Қазақстан технологиялық революцияның бөлшегіне айналуға бет бұрды — ал SAIGA STARTUP ARENA сол жолдың маңызды белесі болып тарихта қалмақ.

Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Қырғызбаев Ернұр Серперұлы азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдауды тұрақты негізде жүргізетіні туралы ресми хабарлама жасалды. 16 қыркүйек 2026 жылы жарияланған бұл ақпарат бойынша қабылдау әр аптаның жұма күні сағат 16:00-ден 17:00-ге дейін өтетін болады. Бастамашылдықтың мәні қарапайым болып көрінгенімен, оның астарында Қазақстанның мемлекеттік басқару жүйесіндегі маңызды өзгерістер жатыр.Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда мемлекеттік қызметтерді цифрландыру бағытында күрделі жұмыстар жүргізілді. Электрондық үкімет порталы кеңейді, мобильдік қосымшалар арқылы жүздеген қызмет түрі қолжетімді болды, жасанды интеллект негізіндегі чат-боттар азаматтардың сұрақтарына жауап бере бастады. Алайда осы прогрестің қатарында бір шындық айқын байқалды: технология адам қарым-қатынасын толығымен алмастыра алмайды. Азаматтардың едәуір бөлігі өз мәселелерін цифрлық арна арқылы емес, тікелей лауазымды тұлғамен бетпе-бет отырып шешкісі келеді. Дәл осы талапқа жауап ретінде Шымкент цифрландыру басқармасының орынбасары тұрақты жеке қабылдауды енгізді.Шымкент — Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі, халқының саны жыл санап өсіп, бүгінде екі миллионнан асып отырған мегаполис. Мұндай ірі қалада тұрғындардың цифрлық қызметтерге деген сұранысы да, оларды дұрыс пайдалана алмаудан туындайтын шағымдар да өте жоғары. Мемлекеттік порталдарда техникалық ақаулар, электрондық цифрлық қолтаңба мәселелері, интернет-банкинг арқылы төленген мемлекеттік баждардың жүйеде тіркелмеуі, деректер базасындағы қателіктер — бұлардың барлығы азаматтарды тікелей мекемеге алып келеді. Осындай жағдайларда тиісті басқарманың жетекшісімен тікелей сөйлесу мүмкіндігі шешуші маңызға ие болады.Цифрландыру саласындағы сарапшылардың пікірінше, жеке қабылдау форматы мемлекеттік органдар үшін бірегей диагностикалық құрал болып табылады. «Азаматтар басқармаға жай ғана шағым айтуға келмейді — олар жүйенің ең осал тұстарын нақты дәлелдермен алып келеді. Бұл — ешқандай зерттеу немесе аудит бере алмайтын тікелей кері байланыс», — деп атап өтеді мемлекеттік басқару саласының бірқатар талдаушылары. Сондықтан да қабылдауды тек азаматтарға жасалған қызмет ретінде ғана емес, басқарманың өз жұмысын жетілдіру үшін пайдаланатын тетік ретінде де бағалаған дұрыс.Қырғызбаев Ернұр Серперұлының басшылық ететін бөлімі Шымкент қаласының барлық цифрлық инфрақұрылымын үйлестіру, «Азаматтарға арналған үкімет» қызметтерін жетілдіру, ақпараттық жүйелердің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету сияқты жауапты міндеттерді атқарады. Мұндай стратегиялық маңызы бар бөлімнің жетекшісі деңгейінде тұрақты жеке қабылдаудың ұйымдастырылуы — бұл жай ғана рәсімдік шара емес, азаматтық қатысуды нығайтуға деген саяси ерік-жігердің белгісі. Жұма күні таңдалуы да кездейсоқ емес: аптаның соңында азаматтарда жинақталған мәселелер мен сұрақтар болады, ал сағат 16:00-17:00 аралығы — жұмыс уақытынан кейін де қабылдауға үлгеруге болатын қолайлы кезең.Халықаралық тәжірибеге үңілсек, мемлекеттік органдардың жеке қабылдау тетігін дамытқан елдерде азаматтардың мемлекетке деген сенімі айтарлықтай жоғары екені байқалады. Скандинавия елдерінде, Жапонияда, Сингапурда лауазымды тұлғалармен тікелей кездесу форматтары цифрлық қызметтермен қатар өмір сүреді және олардың бірін-бірі толықтыратыны дәлелденген. Қазақстан да осы жолда өз моделін қалыптастыруда. Бір жағынан — технологиялық жаңғыру, екінші жағынан — адами байланысты сақтау. Шымкенттегі бұл бастама сол тепе-теңдікті ұстануға бағытталған қадам деп бағалауға болады.Жергілікті тұрғындар арасында жаңалық оң қабылданды. Қалада тұратын кәсіпкерлер мен жай азаматтардың пікірінше, цифрлық жүйелерде кездесетін мәселелерді телефон немесе электрондық пошта арқылы шешу кейде аптаға, тіпті айларға созылады. «Тікелей барып сөйлессең — нәтиже тезірек шығады. Адам тыңдайды, нақты жауап береді», — дейді Шымкенттің Әл-Фараби ауданының тұрғыны. Осындай пікірлер жеке қабылдау форматына деген сұраныстың жоғары екенін растайды.Алдағы перспективалар тұрғысынан қарасақ, бұл бастаманың Шымкенттің басқа басқармаларына да таралуы ықтимал. Егер цифрландыру басқармасының тәжірибесі оң нәтиже берсе — азаматтардың мәселелері тезірек шешілсе, шағымдар азайса, қанағаттану деңгейі өссе — онда қалалық әкімдік осы үлгіні жалпы стандарт ретінде бекітуі мүмкін. Оған қоса, жеке қабылдауда анықталған жүйелік кемшіліктер негізінде цифрлық қызметтерді жаңарту, техникалық жетілдірулер енгізу де күтілуде. Нәтижесінде, бір сағаттық апталық қабылдау — шын мәнінде — бүкіл цифрлық экожүйенің сапасын арттыруға серпін беретін тетікке айналуы әбден мүмкін. Шымкент тәжірибесі республикалық деңгейде де үлгі бола алады: мегаполистің цифрлық дамуы мен азаматтық қатысудың үйлесімі — бұл Қазақстанның барлық өңірлері үшін өзекті мәселе болып қала бермек.