Enbekshi QazaQ
Жаңалықтар Қосымша
Әлем елдерінде зейнетақы жинақтары қалай қорғалады? 24.07.2026
Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, мемлекеттер зейнетақы жүйелерінің ұлттық ерекшеліктеріне қарай зейнетақы жинақтарын қорғаудың әртүрлі тетіктерін қолданады.Көптеген елдерде зейнетақы жүйелеріне қатысушылардың құқықтарын қорғау зейнетақы төлемдері бойынша міндеттемелердің орындалмау тәуекелдерін сақтандыру, зейнетақы қорлары мен басқарушы компаниялардың қызметін мемлекеттік қадағалау, сондай-ақ олардың қаржылық тұрақтылығы мен тәуекелдерді басқару жүйесіне қойылатын талаптарды белгілеу сияқты тетіктер арқылы қамтамасыз етіледі. Демек, негізгі басымдық тұрақты реттеу жүйесін қалыптастыруға, тиімді қадағалауды қамтамасыз етуге және жауапкершілікті мемлекет, қорлар мен басқарушы компаниялар арасында бөлуге беріледі.АҚШ-та белгіленген төлемдер жүйесіне (Defined Benefits, DB) негізделген корпоративтік зейнетақы жоспарларын Pension Benefit Guaranty Corporation (PBGC)[1] федералдық сақтандыру жүйесі қорғайды. Бұл жүйе жұмыс берушінің қызметкердің зейнетақы жинақтарын қалыптастыру бойынша өз міндеттемелерін орындауға қабілетсіз болған жағдайда, корпоративтік зейнетақы жоспары бойынша (заңда белгіленген шектерде) қызметкер алдындағы зейнетақы міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз етеді.  Ұлыбританияда мұндай функцияларды Pension Protection Fund (PPF)[2] атқарады. Осыған ұқсас тетіктер Германияда да қолданылады. Бұл ретте осы тәрізді сақтандыру жүйелері тек белгіленген төлемдерге (Defined Benefits, DB) негізделген корпоративтік зейнетақы жоспарларына қолданылады және белгіленген жарналарға (Defined Contributions, DC) негізделген жинақтаушы зейнетақы жүйелеріне қолданылмайды.Кейбір елдерде зейнетақы жинақтарының ең төменгі кірістілігін қамтамасыз ету тетіктері көзделген. Олар абсолюттік номиналды мәнде де(мысалы, Бельгияда, Швейцарияда, Малайзияда, Сингапурда), сондай-ақ салыстырмалы түрде, яғни белгілі бір бағдарлық көрсеткішпен салыстыру арқылы, мысалы, орташа кірістілікке қатысты (Латын Америкасы елдерінде) белгіленуі мүмкін. Бельгия мен Швейцарияда міндетті кәсіптік зейнетақы қорларындағы кірістіліктің ең төменгі номиналды мөлшерлемесі заңнамамен бекітілген. Ол жұмыс берушінің өз қызметкерінің зейнетақы жоспары бойынша міндеттемелерін есептеу кезінде пайдаланылады.Латын Америкасының бірқатар елдерінде (Чили, Колумбия, Сальвадор) ең төменгі кірістілік зейнетақы қорларының тиісті түрлері арасындағы орташа кірістілікке қатысты айқындалады. Егер зейнетақы қорын басқарушы (Administradora de Fondos de Pensiones, AFP) ең төменгі кірістілікті қамтамасыз ете алмаса, айырма қалыптастырылған резервтер (кепілдік резерві) есебінен өтеледі.Азияның бірқатар елдерінде де зейнетақы жинақтарының ең төменгі кірістілігіне қатысты талаптар қолданылады. Малайзияда қызметкерлердің жинақтаушы қоры (Employees Pension Fund, EPF) зейнетақы жинақтарының жылдық номиналды кірістілігіне кемінде 2,5% мөлшерінде кепілдік береді. Сингапурда Орталық жинақтаушы қор (Central Provident Fund, CPF) жылына 2,5%-дан 4%-ға дейінгі ең төменгі номиналды кірістілікті (шоттың түріне қарай) қамтамасыз етеді.Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ) мүше елдердің іс жүзінде барлығында зейнетақы қорлары мен басқарушы компаниялардың қызметі мемлекет тарапынан тәуекелге бағдарланған қадағалауға алынып, капиталдың жеткіліктілігіне, резервтерді қалыптастыруға, тәуекелдерді басқару жүйесіне және клиенттердің активтерін инвестициялық басқарудың кәсіби стандарттарын сақтауға қатысты қатаң талаптар қойылады.Осылайша, жинақтаушы зейнетақы жүйелері дамыған сайын негізгі басымдық тиімді реттеуге, тәуекелге бағдарланған қадағалауға, сондай-ақ салымшылардың құқықтары мен инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейтуге қарай ауысып келеді.  Қазақстанның зейнетақы жүйесі де осы бағытта дамып келеді. Еске сала кетейік, заңнамалық өзгерістер азаматтардың өздерінің зейнетақы жинақтарын басқару мүмкіндіктерін кеңейтуді көздейді. Салымшы әртүрлі инвестициялық стратегиялар мен портфельдерді ұсынатын бір немесе бірнеше басқарушы компанияны өз бетінше таңдап, өзінің жинақтарының 100%-ына дейінгі бөлігін олардың сенімгерлік басқаруына бере алады.Инвестициялық мүмкіндіктердің кеңеюі және зейнетақымен қамсыздандыру деңгейін арттыру шараларының іске асырылуымен бірге зейнетақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ету тәсілдері де өзгеруде. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттің кепілдігі БЖЗҚ-дағы міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының нақты енгізілген жарналар мөлшерінде сақталуын қамтамасыз етуді көздейді. Бұл ретте мемлекеттің негізгі міндеттемелері зейнетақының мемлекеттік құрамдас бөлігінің (базалық және ынтымақты зейнетақылардың) жеткіліктілігін сақтауға шоғырландырылады.БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, сондай-ақ "Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым аударған кепілдік берілген депозит бойынша кепілдік берілген өтемнің талап етілмеген сомасы есебінен қалыптастырылған ерікті зейнетақы жарналарын есепке алып, оның есебін жүргізеді, зейнетақы төлемдерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ Қор нысаналы активтер мен нысаналы талаптарды есепке алуды, нысаналы жинақтау шоттарына нысаналы жинақтарды (НЖ) есепке алу мен есептеуді, НЖ төлемдерін оларды алушының банк шоттарына есептеуді, "Ұлттық қор – балаларға" бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен НЖ қайтарымдарын есепке алуды жүзеге асырады (толығырақ www.enpf.kz сайтында).   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay/press/news/details/1262930?lang=ru
Кеше – ауылдас, бүгін – қарулас: Қызылтөбе ауылынан шыққан 13 сарбаз авиациялық мамандықтарды меңгеріп жатыр 24.07.2026
Ақтөбедегі Әуе қорғанысы күштері әскери институтының кіші авиациялық мамандар даярлау орталығында Қызылтөбе ауылынан әскерге шақырылған 13 әскери қызметші мерзімді әскери қызметін өтеп жүр. Шағын ғана ауыл үшін бұл жай ғана сәйкестік емес, ерекше мақтаныш. Бір көшеде өсіп, бір мектепте білім алған, бала күннен қалыптасқан достықтарын әскер қатарында да сақтап қалған жерлестер бүгінде иық тіресе Отан алдындағы борышын атқаруда.Олардың қатарында Тоқтар, Талас, Нұртас, Жасұлан Наурызбай, Азамат, Арман, Айдос, Нұрмұхаммед, Ербол, Жасұлан Қалабай, Дәурен, сондай-ақ ағайынды Нұрдәулет пен Ердәулет Мұхаммединдер бар. Мерзімді әскери қызметті бірге өткеруге саналы түрде шешім қабылдаған жігіттер бүгінде әскери мамандықты қатар меңгеріп, дайындықтың әр кезеңінде бір-біріне қолдау көрсетіп келеді.Қызмет барысында жас сарбаздар әскери авиацияның қызметін қамтамасыз етуге қажетті сұранысқа ие әскери-техникалық мамандықтарды игеруде. Олар автомобильдік оттегі құю станциясын, аэродромдық құрамдастырылған дала машинасын, аэродромдық жылжымалы агрегатты және аэродромдық жанармай құю техникасын пайдалану мен қызмет көрсетуді үйреніп жатыр. Тәжірибелік сабақтар барысында әскери қызметшілер ұшу қауіпсіздігі мен үздіксіз ұшу үдерісін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаратын арнайы аэродром техникасымен жұмыс істеу дағдыларын да меңгереді.– Біз бір ауылда өстік. Бала күнімізден бір-бірімізді жақсы танимыз. Сондықтан армияда да өзімізді бір ұжымның мүшесіндей сезінеміз. Жаңа мамандықтарды бірге меңгеріп, сабақ барысында бір-бірімізге қолдау көрсетеміз. Біз тек өзіміз үшін емес, туған-туыстарымыз, туған ауылымыз және еліміз үшін қызмет етіп жүргенімізді жақсы түсінеміз. Бұл – біз үшін үлкен мәртебе әрі зор жауапкершілік, – дейді қатардағы жауынгер Арман Оразбеков.Оқу бағдарламасы теориялық дайындық пен қарқынды тәжірибелік сабақтарды ұштастырады. Әскери қызметшілер арнайы техниканың құрылымы мен пайдалану тәртібін меңгеріп, түрлі жағдайда іс-қимыл жасауға машықтанып, авиациялық бөлімдердің аэродромдық-техникалық қамтамасыз етілуіне қажетті кәсіби дағдыларды игереді.Қызылтөбеден шыққан 13 ауылдастың оқиғасы – туған жерге деген сүйіспеншіліктің, өзара қолдаудың және жауапкершіліктің жарқын үлгісі. Олар әскер мектебінен бірге өтіп, бір-біріне демеу болып, өз істерімен Отанға деген сүйіспеншілік туған ауылдан басталатынын дәлелдеп жүр.Қызылтөбе тұрғындары үшін олардың әскери қызметі ерекше мақтанышқа айналса, жас буын үшін бұл – Отан қорғаудың адамдарды біріктіріп, мінезді шыңдайтынын әрі заманауи әскери мамандықтарды меңгеруге жол ашатынын көрсететін жарқын үлгі. Әсіресе достарымен қатар туған ағайынды азаматтардың да бірге қызмет атқаруы ерекше мәнге ие. Бұл туған елге адалдық пен Отанға қызмет ету дәстүрінің ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан отбасылық құндылық екенін айқын көрсетеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1262914?lang=ru
Үкімет ӘМАТ бағасын тұрақтандыру шараларын күшейтуде 24.07.2026
Шілдедегі үш аптаның қорытындысы бойынша ӘМАТ бағасының орташа индексінің -0,1%-ға төмендеуі жыл басынан бері алғаш рет тіркелді. Бұл дерек Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткізілген әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары мен инфляция бағасын тұрақтандыру мәселесі жөніндегі кеңесте айтылды.Маусым қорытындысы бойынша елдегі жылдық инфляция 10,3% (мамырда 10,4%). Орташа республикалық деңгейден жоғары жылдық инфляция деңгейі еліміздегі 11 өңірде байқалды. Ең жоғары көрсеткіш Ұлытау, Солтүстік Қазақстан, Жетісу мен Ақмола облысында тіркелді.Сауда және интеграция бірінші вице-министрі Айжан Бижанова хабарлағандай, шілде мен тамыз дәстүрлі түрде негізгі азық-түлік бағасын маусымдық тұрақтандыру кезеңі. Соңғы аптада қызанақ (-15,1%), қияр (-18,2%), сәбіз (-5,2%) және жұмыртқа (-2,4%) айтарлықтай арзандады. Сонымен қатар, кейбір ет өнімдеріне, қой етіне (2%), жылқы етіне (1,3%) және тартылған етке (0,6%) бағаның өсуі сақталуда.Осыған байланысты Серік Жұманғарин Үкіметтің одан арғы іс-қимылын айқындау үшін өндіріс көлемін, ішкі тұтыну мен экспорттық жеткізілімді ескере отырып, ет және ет өнімдерін өндіру нарығына егжей-тегжейлі талдау жүргізуді тапсырды.Бағаны одан әрі тұрақтандырудың негізгі факторының бірі ішкі өндірісті ұлғайту және отандық өндірушілерді мемлекеттік қолдау шараларын кеңейту. Жыл соңына дейін өсімдік майын тазартатын үш зауытты пайдалануға беру жоспарлануда. Бұл ішкі нарықтағы күнбағыс майын ұлғайтуға мүмкіндік береді.Жақын арада нан пісіру саласының 40 кәсіпорны үшін электр энергиясына жеңілдетілген тарифті көздейтін нормативтік құқықтық акт күшіне енеді. Бұл шара өндірістік шығынды төмендетуге мүмкіндік беріп, нан-тоқаш өнімінің тұрақты бағасын сақтауға ықпал етеді.Бұдан басқа, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ ел ішінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының темір жол тасымалына 70% жеңілдік ұсынады. Жергілікті атқарушы органдарға осындай тасымалдарға мониторинг жүргізуді және бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу бойынша қарсы міндеттемелерді қолдаудың осы шарасын алушылардың орындауын бақылауды қамтамасыз ету тапсырылды.Кеңесті қорытындылай келе, Серік Жұманғарин мемлекеттік органдар мен әкімдіктерге нарық қатысушыларымен атаулы жұмысты күшейтуді тапсырды.«Бағаның айтарлықтай өсуінің әрбір жағдайы бойынша жеткізілімнің барлық тізбегін талдау және қымбаттаудың себебін жою қажет. Бейінді министрліктер мен әкімдіктерге ірі көтерме жеткізушілермен және импорттаушылармен кездесулер өткізуді, қолданыстағы кедергілерді айқындауды және баға тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша қарсы міндеттемелерді міндетті түрде қабылдаған кезде мемлекеттік қолдаудың қажетті шараларын әзірлеуді тапсырамын. Дәл осындай жүйелі жұмысты тиісті нарықтардың ерекшеліктерін ескере отырып, азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен ақылы қызметтер саласында да ұйымдастыру қажет. Әрбір мемлекеттік орган өз құзыреті шегінде көзделген шаралардың іске асырылуын қамтамасыз етуі тиіс», — деп атап өтті Серік Жұманғарин.Бұдан бөлек, вице-премьер ғылым және жоғары білім, сондай-ақ ағарту министрліктерімен білім беру қызметтерінің құнын тұрақтандыру мәселелері бойынша кеңес өткізді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1262905?lang=ru
Қазақстан ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесінің Венадағы отырысында КҚК терминалы маңындағы мұнай танкерлеріне жасалған жуырдағы шабуылдарды айыптады 24.07.2026
2026 жылғы 23 шілде, Вена - Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) Тұрақты кеңесінің отырысында Қазақстанның ЕҚЫҰ жанындағы Тұрақты өкілі, Елші Мұхтар Тілеуберді Қара теңіздегі Каспий құбыр консорциумының (КҚК) инфрақұрылымы арқылы мұнайды заңды түрде тасымалдауға тартылған азаматтық кемелерге ұшқышсыз ұшу аппараттарымен жасалған жуырдағы шабуылдарды қатаң айыптады.Қазақстан ел мұнай экспортының шамамен 90 пайызы тасымалданатын КҚК-ның стратегиялық маңызын атап өтті. Шабуылдардың салдарынан мұнай тиеу жұмыстарының уақытша тоқтатылғаны, бұл халықаралық инвесторларға, сондай-ақ Еуропа мен әлемнің энергетикалық қауіпсіздігіне елеулі тәуекелдер туғызатыны айтылды.Елші М. Тілеуберді Қазақстан аталған шабуылдарды елдің экономикалық мүдделеріне жол беруге болмайтын қол сұғушылық, сондай-ақ халықаралық саудаға, әлемдік энергетикалық нарықтарға және жаһандық көлік-логистика тізбектерінің қауіпсіздігіне төнген қатер деп бағалайтынын атап өтті.КҚК терминалдарында мұнай тиеу үшін Қара теңізге кіретін азаматтық кемелер туралы ақпарат алмасудың келісілген тетігінің сақталмауына ерекше назар аударылды. Бұл кемелер экипаждарының өмірі мен қауіпсіздігіне қатер төндірді.Қазақстандық дипломат шабуылдарды дереу тоқтатуды және қазақстандық көмірсутектерді экспорттау инфрақұрылымының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін барлық қажетті шараларды қабылдауды талап етті. Сонымен қатар ол ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттерді болған шабуылдарды қатаң айыптауға және осындай оқиғалардың қайталануына жол бермеу жөніндегі практикалық шараларды бірлесіп әзірлеуге шақырды.Аталған мәселе бойынша Ұлыбритания, Канада, Қырғызстан, Ресей, Түркия және Украина делегациялары да сөз сөйледі. Олар Қазақстанның ұстанымына түсіністік танытып, мәселенің өзектілігін және жаһандық энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қажеттігін қолдады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vienna/press/news/details/1262876?lang=ru
«Қазақстан – менің көзіммен» – шетелде тұратын этникалық қазақ балаларына арналған онлайн сурет салу байқауы 23.07.2026
«Қазақстан – менің көзіммен» халықаралықсурет салу байқауыныңЕРЕЖЕСІ Байқаудың негізгі мақсаты «Қазақстан – менің көзіммен» – шетелде тұратын этникалық қазақ балаларына арналған онлайн сурет салу байқауы.Байқау қатысушылардың Қазақстан туралы көзқарасын, елге деген сүйіспеншілігін, тарихи-мәдени мұрасын, табиғатын, ұлттық құндылықтарын және болашаққа деген арман-тілектерін шығармашылық тұрғыдан бейнелеуге бағытталған.Байқаудың негізгі мақсаттары:- шетелдегі этникалық қазақ балалардың Қазақстанмен рухани байланысын нығайту;- Қазақстанның мәдениеті мен ұлттық құндылықтарын дәріптеу;- жас суретшілердің шығармашылық қабілеттерін дамыту;- дарынды этникалық қазақ балаларын анықтау және қолдау көрсету;- балалардың Отанға деген сүйіспеншілігін арттыру. Байқауды ұйымдастыру және өткізу тәртібі          Байқауға шетелде тұратын 12–17 жас аралығындағы этникалық қазақ балалары қатыса алады (ұлты қызық шетел азаматы екенін растау үшін өз жұмысымен бірге төл құжатының көшірмесін жіберу міндетті);Байқауға ұсынылатын сурет «Қазақстан – менің көзіммен» тақырыбына сәйкес болуы тиіс.Қатысушы жұмысын жіберерде міндетті түрде төмендегі ақпараттармен қоса жіберу керек:- Өзі туралы ақпарат (Толық аты-жөні, азаматтығы, оқитын мектебі мен сыныбы, байланыс нөмері);- Өзін таныстыру, салған суретін түсіндіру мақсатында ұзақтығы 2 минуттан аспайтын бейнежазба;-Суретті өзі салғанын растау үшін ұзақтығы 3 минуттан аспайтын сурет салу процессінен бейнежазба және байқау тақырыбынан бөлек басқа да бірнеше туындыларын қосып жіберу керек.Жұмыстар 2026 жыл 28 тамызға дейін oqbaiqau@gmail.com эл-поштасында қабылданады; III. Шығармашылық жұмысқа қойылатын талаптар Байқауға қағазға салынған суреттердің электрондық нұсқасы қабылданады.Қатысушылар келесі құралдарды пайдалана алады:o        қарындаш;o        түрлі-түсті қарындаш;o        фломастер;o        акварель бояулары;o        гуашь;o        майлы бояулар;o        пастель;o        көмір;o        маркер;o        акрил бояулары;o        гельді қаламдар және басқа да көркем сурет салу құралдары.Суреттер келесі тақырыптарды қамтуы мүмкін:o        Қазақстанның табиғаты;o        тарихи және мәдени ескерткіштер;o        ұлттық салт-дәстүрлер;o        қазақ халқының тұрмысы;o        ұлттық мерекелер;o        Қазақстанның көрікті жерлері;o        болашақтағы Қазақстан туралы арман-тілектер.Бір қатысушы бірнеше жұмыс ұсына алады.Байқауға тек авторлық жұмыстар қабылданады.Жасанды интеллект көмегімен жасалған немесе өңделген суреттер қабылданбайды.Қатысушы байқауға ұсынған жұмысын ұйымдастырушының ресми интернет-ресурстарында, әлеуметтік желілерінде және көрмелерде көрсетуге келісім береді.Жұмыстар JPEG, JPG, PNG немесе PDF форматында қабылданады.  Бағалау критерийлері Тақырыпқа сәйкестікЖұмыстың «Қазақстан – менің көзіммен» тақырыбын қаншалықты толық және мазмұнды ашқаны бағаланады.Шығармашылық көзқарасҚатысушының идеясының ерекшелігі, қиялы мен шығармашылық шешімдері бағаланады.Көркемдік шеберлікСурет салу техникасы, композициясы, түстер үйлесімі, пропорция және жалпы орындау сапасы бағаланады.Ұлттық мазмұнҚазақстанның мәдениеті, тарихы, табиғаты және ұлттық құндылықтарының көркем бейнелену деңгейі ескеріледі.Эмоционалдық әсерЖұмыстың көрерменге әсері, автордың сезімі мен ойын жеткізу деңгейі бағаланады. Байқау мерзіміБайқауға шығармашылық жұмыстар 2026 жылғы 17 маусымнан бастап28 тамызға дейін қабылданады. Байқаудың жұмысын қорытындылау және қатысушыларды марапаттауБайқау қорытындысы бойынша 10 жеңімпаз қазылар алқасының шешімімен анықталады.Жеңімпаздар I, II және III дәрежелі дипломдармен және арнайы сыйлықтармен марапатталады.I орын – Ноутбук;II орын – Планшет;III орын – Смарт сағат.Ынтыландыру сыйлықтары – «Бестемше» ойыны.Үздік жұмыстар ұйымдастырушылардың ресми ақпараттық ресурстарында жарияланады және онлайн көрмеге ұсынылады. Сонымен қатар, үздік деп танылған 10 қатысушы қажет болған жағдайда жұмысын өз қаражаты есебінен «Отандастар қоры» КеАҚ-на жіберу қажетАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-ljubljana/press/news/details/1262871?lang=ru
Қоғам Қосымша
Әлем елдерінде зейнетақы жинақтары қалай қорғалады? 24.07.2026
Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, мемлекеттер зейнетақы жүйелерінің ұлттық ерекшеліктеріне қарай зейнетақы жинақтарын қорғаудың әртүрлі тетіктерін қолданады.Көптеген елдерде зейнетақы жүйелеріне қатысушылардың құқықтарын қорғау зейнетақы төлемдері бойынша міндеттемелердің орындалмау тәуекелдерін сақтандыру, зейнетақы қорлары мен басқарушы компаниялардың қызметін мемлекеттік қадағалау, сондай-ақ олардың қаржылық тұрақтылығы мен тәуекелдерді басқару жүйесіне қойылатын талаптарды белгілеу сияқты тетіктер арқылы қамтамасыз етіледі. Демек, негізгі басымдық тұрақты реттеу жүйесін қалыптастыруға, тиімді қадағалауды қамтамасыз етуге және жауапкершілікті мемлекет, қорлар мен басқарушы компаниялар арасында бөлуге беріледі.АҚШ-та белгіленген төлемдер жүйесіне (Defined Benefits, DB) негізделген корпоративтік зейнетақы жоспарларын Pension Benefit Guaranty Corporation (PBGC)[1] федералдық сақтандыру жүйесі қорғайды. Бұл жүйе жұмыс берушінің қызметкердің зейнетақы жинақтарын қалыптастыру бойынша өз міндеттемелерін орындауға қабілетсіз болған жағдайда, корпоративтік зейнетақы жоспары бойынша (заңда белгіленген шектерде) қызметкер алдындағы зейнетақы міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз етеді.  Ұлыбританияда мұндай функцияларды Pension Protection Fund (PPF)[2] атқарады. Осыған ұқсас тетіктер Германияда да қолданылады. Бұл ретте осы тәрізді сақтандыру жүйелері тек белгіленген төлемдерге (Defined Benefits, DB) негізделген корпоративтік зейнетақы жоспарларына қолданылады және белгіленген жарналарға (Defined Contributions, DC) негізделген жинақтаушы зейнетақы жүйелеріне қолданылмайды.Кейбір елдерде зейнетақы жинақтарының ең төменгі кірістілігін қамтамасыз ету тетіктері көзделген. Олар абсолюттік номиналды мәнде де(мысалы, Бельгияда, Швейцарияда, Малайзияда, Сингапурда), сондай-ақ салыстырмалы түрде, яғни белгілі бір бағдарлық көрсеткішпен салыстыру арқылы, мысалы, орташа кірістілікке қатысты (Латын Америкасы елдерінде) белгіленуі мүмкін. Бельгия мен Швейцарияда міндетті кәсіптік зейнетақы қорларындағы кірістіліктің ең төменгі номиналды мөлшерлемесі заңнамамен бекітілген. Ол жұмыс берушінің өз қызметкерінің зейнетақы жоспары бойынша міндеттемелерін есептеу кезінде пайдаланылады.Латын Америкасының бірқатар елдерінде (Чили, Колумбия, Сальвадор) ең төменгі кірістілік зейнетақы қорларының тиісті түрлері арасындағы орташа кірістілікке қатысты айқындалады. Егер зейнетақы қорын басқарушы (Administradora de Fondos de Pensiones, AFP) ең төменгі кірістілікті қамтамасыз ете алмаса, айырма қалыптастырылған резервтер (кепілдік резерві) есебінен өтеледі.Азияның бірқатар елдерінде де зейнетақы жинақтарының ең төменгі кірістілігіне қатысты талаптар қолданылады. Малайзияда қызметкерлердің жинақтаушы қоры (Employees Pension Fund, EPF) зейнетақы жинақтарының жылдық номиналды кірістілігіне кемінде 2,5% мөлшерінде кепілдік береді. Сингапурда Орталық жинақтаушы қор (Central Provident Fund, CPF) жылына 2,5%-дан 4%-ға дейінгі ең төменгі номиналды кірістілікті (шоттың түріне қарай) қамтамасыз етеді.Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ) мүше елдердің іс жүзінде барлығында зейнетақы қорлары мен басқарушы компаниялардың қызметі мемлекет тарапынан тәуекелге бағдарланған қадағалауға алынып, капиталдың жеткіліктілігіне, резервтерді қалыптастыруға, тәуекелдерді басқару жүйесіне және клиенттердің активтерін инвестициялық басқарудың кәсіби стандарттарын сақтауға қатысты қатаң талаптар қойылады.Осылайша, жинақтаушы зейнетақы жүйелері дамыған сайын негізгі басымдық тиімді реттеуге, тәуекелге бағдарланған қадағалауға, сондай-ақ салымшылардың құқықтары мен инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейтуге қарай ауысып келеді.  Қазақстанның зейнетақы жүйесі де осы бағытта дамып келеді. Еске сала кетейік, заңнамалық өзгерістер азаматтардың өздерінің зейнетақы жинақтарын басқару мүмкіндіктерін кеңейтуді көздейді. Салымшы әртүрлі инвестициялық стратегиялар мен портфельдерді ұсынатын бір немесе бірнеше басқарушы компанияны өз бетінше таңдап, өзінің жинақтарының 100%-ына дейінгі бөлігін олардың сенімгерлік басқаруына бере алады.Инвестициялық мүмкіндіктердің кеңеюі және зейнетақымен қамсыздандыру деңгейін арттыру шараларының іске асырылуымен бірге зейнетақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ету тәсілдері де өзгеруде. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттің кепілдігі БЖЗҚ-дағы міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының нақты енгізілген жарналар мөлшерінде сақталуын қамтамасыз етуді көздейді. Бұл ретте мемлекеттің негізгі міндеттемелері зейнетақының мемлекеттік құрамдас бөлігінің (базалық және ынтымақты зейнетақылардың) жеткіліктілігін сақтауға шоғырландырылады.БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, сондай-ақ "Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым аударған кепілдік берілген депозит бойынша кепілдік берілген өтемнің талап етілмеген сомасы есебінен қалыптастырылған ерікті зейнетақы жарналарын есепке алып, оның есебін жүргізеді, зейнетақы төлемдерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ Қор нысаналы активтер мен нысаналы талаптарды есепке алуды, нысаналы жинақтау шоттарына нысаналы жинақтарды (НЖ) есепке алу мен есептеуді, НЖ төлемдерін оларды алушының банк шоттарына есептеуді, "Ұлттық қор – балаларға" бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен НЖ қайтарымдарын есепке алуды жүзеге асырады (толығырақ www.enpf.kz сайтында).   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay/press/news/details/1262930?lang=ru
Кеше – ауылдас, бүгін – қарулас: Қызылтөбе ауылынан шыққан 13 сарбаз авиациялық мамандықтарды меңгеріп жатыр 24.07.2026
Ақтөбедегі Әуе қорғанысы күштері әскери институтының кіші авиациялық мамандар даярлау орталығында Қызылтөбе ауылынан әскерге шақырылған 13 әскери қызметші мерзімді әскери қызметін өтеп жүр. Шағын ғана ауыл үшін бұл жай ғана сәйкестік емес, ерекше мақтаныш. Бір көшеде өсіп, бір мектепте білім алған, бала күннен қалыптасқан достықтарын әскер қатарында да сақтап қалған жерлестер бүгінде иық тіресе Отан алдындағы борышын атқаруда.Олардың қатарында Тоқтар, Талас, Нұртас, Жасұлан Наурызбай, Азамат, Арман, Айдос, Нұрмұхаммед, Ербол, Жасұлан Қалабай, Дәурен, сондай-ақ ағайынды Нұрдәулет пен Ердәулет Мұхаммединдер бар. Мерзімді әскери қызметті бірге өткеруге саналы түрде шешім қабылдаған жігіттер бүгінде әскери мамандықты қатар меңгеріп, дайындықтың әр кезеңінде бір-біріне қолдау көрсетіп келеді.Қызмет барысында жас сарбаздар әскери авиацияның қызметін қамтамасыз етуге қажетті сұранысқа ие әскери-техникалық мамандықтарды игеруде. Олар автомобильдік оттегі құю станциясын, аэродромдық құрамдастырылған дала машинасын, аэродромдық жылжымалы агрегатты және аэродромдық жанармай құю техникасын пайдалану мен қызмет көрсетуді үйреніп жатыр. Тәжірибелік сабақтар барысында әскери қызметшілер ұшу қауіпсіздігі мен үздіксіз ұшу үдерісін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаратын арнайы аэродром техникасымен жұмыс істеу дағдыларын да меңгереді.– Біз бір ауылда өстік. Бала күнімізден бір-бірімізді жақсы танимыз. Сондықтан армияда да өзімізді бір ұжымның мүшесіндей сезінеміз. Жаңа мамандықтарды бірге меңгеріп, сабақ барысында бір-бірімізге қолдау көрсетеміз. Біз тек өзіміз үшін емес, туған-туыстарымыз, туған ауылымыз және еліміз үшін қызмет етіп жүргенімізді жақсы түсінеміз. Бұл – біз үшін үлкен мәртебе әрі зор жауапкершілік, – дейді қатардағы жауынгер Арман Оразбеков.Оқу бағдарламасы теориялық дайындық пен қарқынды тәжірибелік сабақтарды ұштастырады. Әскери қызметшілер арнайы техниканың құрылымы мен пайдалану тәртібін меңгеріп, түрлі жағдайда іс-қимыл жасауға машықтанып, авиациялық бөлімдердің аэродромдық-техникалық қамтамасыз етілуіне қажетті кәсіби дағдыларды игереді.Қызылтөбеден шыққан 13 ауылдастың оқиғасы – туған жерге деген сүйіспеншіліктің, өзара қолдаудың және жауапкершіліктің жарқын үлгісі. Олар әскер мектебінен бірге өтіп, бір-біріне демеу болып, өз істерімен Отанға деген сүйіспеншілік туған ауылдан басталатынын дәлелдеп жүр.Қызылтөбе тұрғындары үшін олардың әскери қызметі ерекше мақтанышқа айналса, жас буын үшін бұл – Отан қорғаудың адамдарды біріктіріп, мінезді шыңдайтынын әрі заманауи әскери мамандықтарды меңгеруге жол ашатынын көрсететін жарқын үлгі. Әсіресе достарымен қатар туған ағайынды азаматтардың да бірге қызмет атқаруы ерекше мәнге ие. Бұл туған елге адалдық пен Отанға қызмет ету дәстүрінің ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан отбасылық құндылық екенін айқын көрсетеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1262914?lang=ru
Үкімет ӘМАТ бағасын тұрақтандыру шараларын күшейтуде 24.07.2026
Шілдедегі үш аптаның қорытындысы бойынша ӘМАТ бағасының орташа индексінің -0,1%-ға төмендеуі жыл басынан бері алғаш рет тіркелді. Бұл дерек Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткізілген әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары мен инфляция бағасын тұрақтандыру мәселесі жөніндегі кеңесте айтылды.Маусым қорытындысы бойынша елдегі жылдық инфляция 10,3% (мамырда 10,4%). Орташа республикалық деңгейден жоғары жылдық инфляция деңгейі еліміздегі 11 өңірде байқалды. Ең жоғары көрсеткіш Ұлытау, Солтүстік Қазақстан, Жетісу мен Ақмола облысында тіркелді.Сауда және интеграция бірінші вице-министрі Айжан Бижанова хабарлағандай, шілде мен тамыз дәстүрлі түрде негізгі азық-түлік бағасын маусымдық тұрақтандыру кезеңі. Соңғы аптада қызанақ (-15,1%), қияр (-18,2%), сәбіз (-5,2%) және жұмыртқа (-2,4%) айтарлықтай арзандады. Сонымен қатар, кейбір ет өнімдеріне, қой етіне (2%), жылқы етіне (1,3%) және тартылған етке (0,6%) бағаның өсуі сақталуда.Осыған байланысты Серік Жұманғарин Үкіметтің одан арғы іс-қимылын айқындау үшін өндіріс көлемін, ішкі тұтыну мен экспорттық жеткізілімді ескере отырып, ет және ет өнімдерін өндіру нарығына егжей-тегжейлі талдау жүргізуді тапсырды.Бағаны одан әрі тұрақтандырудың негізгі факторының бірі ішкі өндірісті ұлғайту және отандық өндірушілерді мемлекеттік қолдау шараларын кеңейту. Жыл соңына дейін өсімдік майын тазартатын үш зауытты пайдалануға беру жоспарлануда. Бұл ішкі нарықтағы күнбағыс майын ұлғайтуға мүмкіндік береді.Жақын арада нан пісіру саласының 40 кәсіпорны үшін электр энергиясына жеңілдетілген тарифті көздейтін нормативтік құқықтық акт күшіне енеді. Бұл шара өндірістік шығынды төмендетуге мүмкіндік беріп, нан-тоқаш өнімінің тұрақты бағасын сақтауға ықпал етеді.Бұдан басқа, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ ел ішінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының темір жол тасымалына 70% жеңілдік ұсынады. Жергілікті атқарушы органдарға осындай тасымалдарға мониторинг жүргізуді және бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу бойынша қарсы міндеттемелерді қолдаудың осы шарасын алушылардың орындауын бақылауды қамтамасыз ету тапсырылды.Кеңесті қорытындылай келе, Серік Жұманғарин мемлекеттік органдар мен әкімдіктерге нарық қатысушыларымен атаулы жұмысты күшейтуді тапсырды.«Бағаның айтарлықтай өсуінің әрбір жағдайы бойынша жеткізілімнің барлық тізбегін талдау және қымбаттаудың себебін жою қажет. Бейінді министрліктер мен әкімдіктерге ірі көтерме жеткізушілермен және импорттаушылармен кездесулер өткізуді, қолданыстағы кедергілерді айқындауды және баға тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша қарсы міндеттемелерді міндетті түрде қабылдаған кезде мемлекеттік қолдаудың қажетті шараларын әзірлеуді тапсырамын. Дәл осындай жүйелі жұмысты тиісті нарықтардың ерекшеліктерін ескере отырып, азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен ақылы қызметтер саласында да ұйымдастыру қажет. Әрбір мемлекеттік орган өз құзыреті шегінде көзделген шаралардың іске асырылуын қамтамасыз етуі тиіс», — деп атап өтті Серік Жұманғарин.Бұдан бөлек, вице-премьер ғылым және жоғары білім, сондай-ақ ағарту министрліктерімен білім беру қызметтерінің құнын тұрақтандыру мәселелері бойынша кеңес өткізді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1262905?lang=ru
Қазақстан ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесінің Венадағы отырысында КҚК терминалы маңындағы мұнай танкерлеріне жасалған жуырдағы шабуылдарды айыптады 24.07.2026
2026 жылғы 23 шілде, Вена - Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) Тұрақты кеңесінің отырысында Қазақстанның ЕҚЫҰ жанындағы Тұрақты өкілі, Елші Мұхтар Тілеуберді Қара теңіздегі Каспий құбыр консорциумының (КҚК) инфрақұрылымы арқылы мұнайды заңды түрде тасымалдауға тартылған азаматтық кемелерге ұшқышсыз ұшу аппараттарымен жасалған жуырдағы шабуылдарды қатаң айыптады.Қазақстан ел мұнай экспортының шамамен 90 пайызы тасымалданатын КҚК-ның стратегиялық маңызын атап өтті. Шабуылдардың салдарынан мұнай тиеу жұмыстарының уақытша тоқтатылғаны, бұл халықаралық инвесторларға, сондай-ақ Еуропа мен әлемнің энергетикалық қауіпсіздігіне елеулі тәуекелдер туғызатыны айтылды.Елші М. Тілеуберді Қазақстан аталған шабуылдарды елдің экономикалық мүдделеріне жол беруге болмайтын қол сұғушылық, сондай-ақ халықаралық саудаға, әлемдік энергетикалық нарықтарға және жаһандық көлік-логистика тізбектерінің қауіпсіздігіне төнген қатер деп бағалайтынын атап өтті.КҚК терминалдарында мұнай тиеу үшін Қара теңізге кіретін азаматтық кемелер туралы ақпарат алмасудың келісілген тетігінің сақталмауына ерекше назар аударылды. Бұл кемелер экипаждарының өмірі мен қауіпсіздігіне қатер төндірді.Қазақстандық дипломат шабуылдарды дереу тоқтатуды және қазақстандық көмірсутектерді экспорттау инфрақұрылымының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін барлық қажетті шараларды қабылдауды талап етті. Сонымен қатар ол ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттерді болған шабуылдарды қатаң айыптауға және осындай оқиғалардың қайталануына жол бермеу жөніндегі практикалық шараларды бірлесіп әзірлеуге шақырды.Аталған мәселе бойынша Ұлыбритания, Канада, Қырғызстан, Ресей, Түркия және Украина делегациялары да сөз сөйледі. Олар Қазақстанның ұстанымына түсіністік танытып, мәселенің өзектілігін және жаһандық энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қажеттігін қолдады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vienna/press/news/details/1262876?lang=ru
«Қазақстан – менің көзіммен» – шетелде тұратын этникалық қазақ балаларына арналған онлайн сурет салу байқауы 23.07.2026
«Қазақстан – менің көзіммен» халықаралықсурет салу байқауыныңЕРЕЖЕСІ Байқаудың негізгі мақсаты «Қазақстан – менің көзіммен» – шетелде тұратын этникалық қазақ балаларына арналған онлайн сурет салу байқауы.Байқау қатысушылардың Қазақстан туралы көзқарасын, елге деген сүйіспеншілігін, тарихи-мәдени мұрасын, табиғатын, ұлттық құндылықтарын және болашаққа деген арман-тілектерін шығармашылық тұрғыдан бейнелеуге бағытталған.Байқаудың негізгі мақсаттары:- шетелдегі этникалық қазақ балалардың Қазақстанмен рухани байланысын нығайту;- Қазақстанның мәдениеті мен ұлттық құндылықтарын дәріптеу;- жас суретшілердің шығармашылық қабілеттерін дамыту;- дарынды этникалық қазақ балаларын анықтау және қолдау көрсету;- балалардың Отанға деген сүйіспеншілігін арттыру. Байқауды ұйымдастыру және өткізу тәртібі          Байқауға шетелде тұратын 12–17 жас аралығындағы этникалық қазақ балалары қатыса алады (ұлты қызық шетел азаматы екенін растау үшін өз жұмысымен бірге төл құжатының көшірмесін жіберу міндетті);Байқауға ұсынылатын сурет «Қазақстан – менің көзіммен» тақырыбына сәйкес болуы тиіс.Қатысушы жұмысын жіберерде міндетті түрде төмендегі ақпараттармен қоса жіберу керек:- Өзі туралы ақпарат (Толық аты-жөні, азаматтығы, оқитын мектебі мен сыныбы, байланыс нөмері);- Өзін таныстыру, салған суретін түсіндіру мақсатында ұзақтығы 2 минуттан аспайтын бейнежазба;-Суретті өзі салғанын растау үшін ұзақтығы 3 минуттан аспайтын сурет салу процессінен бейнежазба және байқау тақырыбынан бөлек басқа да бірнеше туындыларын қосып жіберу керек.Жұмыстар 2026 жыл 28 тамызға дейін oqbaiqau@gmail.com эл-поштасында қабылданады; III. Шығармашылық жұмысқа қойылатын талаптар Байқауға қағазға салынған суреттердің электрондық нұсқасы қабылданады.Қатысушылар келесі құралдарды пайдалана алады:o        қарындаш;o        түрлі-түсті қарындаш;o        фломастер;o        акварель бояулары;o        гуашь;o        майлы бояулар;o        пастель;o        көмір;o        маркер;o        акрил бояулары;o        гельді қаламдар және басқа да көркем сурет салу құралдары.Суреттер келесі тақырыптарды қамтуы мүмкін:o        Қазақстанның табиғаты;o        тарихи және мәдени ескерткіштер;o        ұлттық салт-дәстүрлер;o        қазақ халқының тұрмысы;o        ұлттық мерекелер;o        Қазақстанның көрікті жерлері;o        болашақтағы Қазақстан туралы арман-тілектер.Бір қатысушы бірнеше жұмыс ұсына алады.Байқауға тек авторлық жұмыстар қабылданады.Жасанды интеллект көмегімен жасалған немесе өңделген суреттер қабылданбайды.Қатысушы байқауға ұсынған жұмысын ұйымдастырушының ресми интернет-ресурстарында, әлеуметтік желілерінде және көрмелерде көрсетуге келісім береді.Жұмыстар JPEG, JPG, PNG немесе PDF форматында қабылданады.  Бағалау критерийлері Тақырыпқа сәйкестікЖұмыстың «Қазақстан – менің көзіммен» тақырыбын қаншалықты толық және мазмұнды ашқаны бағаланады.Шығармашылық көзқарасҚатысушының идеясының ерекшелігі, қиялы мен шығармашылық шешімдері бағаланады.Көркемдік шеберлікСурет салу техникасы, композициясы, түстер үйлесімі, пропорция және жалпы орындау сапасы бағаланады.Ұлттық мазмұнҚазақстанның мәдениеті, тарихы, табиғаты және ұлттық құндылықтарының көркем бейнелену деңгейі ескеріледі.Эмоционалдық әсерЖұмыстың көрерменге әсері, автордың сезімі мен ойын жеткізу деңгейі бағаланады. Байқау мерзіміБайқауға шығармашылық жұмыстар 2026 жылғы 17 маусымнан бастап28 тамызға дейін қабылданады. Байқаудың жұмысын қорытындылау және қатысушыларды марапаттауБайқау қорытындысы бойынша 10 жеңімпаз қазылар алқасының шешімімен анықталады.Жеңімпаздар I, II және III дәрежелі дипломдармен және арнайы сыйлықтармен марапатталады.I орын – Ноутбук;II орын – Планшет;III орын – Смарт сағат.Ынтыландыру сыйлықтары – «Бестемше» ойыны.Үздік жұмыстар ұйымдастырушылардың ресми ақпараттық ресурстарында жарияланады және онлайн көрмеге ұсынылады. Сонымен қатар, үздік деп танылған 10 қатысушы қажет болған жағдайда жұмысын өз қаражаты есебінен «Отандастар қоры» КеАҚ-на жіберу қажетАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-ljubljana/press/news/details/1262871?lang=ru