Қазақстанның оңтүстік өңірі медицина саласындағы маңызды жаңалықпен толықты. 28 мамыр 2026 жыл күні Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасына қарасты диагностикалық орталықта оңтүстік кореялық өндірістің DR GEM атты цифрлық рентген жүйесі ресми түрде жұмысқа қосылды. Жасанды интеллект алгоритмдерімен жабдықталған бұл технология дәрігерлердің диагностикалық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге шығарады деп күтілуде. Бұл оқиға тек Шымкент үшін ғана емес, тұтастай алғанда Қазақстанның медицина инфрақұрылымын жаңғырту тарихындағы елеулі кезең болды.Шымкент — халқы бір миллионнан асқан, Қазақстанның үшінші ірі қаласы. Соңғы онжылдықта қаланың демографиялық өсуі ерекше қарқын алды: бұл үрдіс денсаулық сақтау жүйесіне, оның ішінде диагностика қызметіне орасан зор жүктеме түсіруде. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының деректеріне сүйенсек, соңғы бес жылда рентгенологиялық зерттеулердің саны қырық пайыздан астамға өсті. Алайда бастапқы медициналық-санитарлық көмек мекемелерінің едәуір бөлігіндегі жабдықтар моральдық және техникалық тұрғыдан ескіріп, тозған күйде қала берді. Бұл жағдай диагностика сапасына да, нәтижені күту мерзіміне де кері ықпалын тигізді. Жыл сайын орталық жүз жиырма мыңнан астам рентгенологиялық зерттеу жүргізеді, ал бұл сан қала халқымен бірге ұлғая береді. Осындай күрделі контексте жаңа жабдықтың пайда болуы кездейсоқ емес — бұл жүйелі қажеттіліктің нәтижесі.DR GEM жүйесінің алдыңғы ұрпақтан түбегейлі айырмашылығы — оның құрамындағы жасанды интеллект модулі. Бұл алгоритмдер өкпені рентгенге түсіру барысында нақты уақыт режимінде кескінді талдап, дәрігерге күмәнді аймақтарды көрсетеді: дәстүрлі талдауда байқалмай қалуы мүмкін ұсақ ісіктерді, туберкулездің алғашқы белгілерін, пневмония ошақтарын. Өндіруші компанияның клиникалық деректері мен тәуелсіз зерттеулер мұндай жүйелердің өкпенің қатерлі ісігін ерте диагностикалау дәлдігін стандартты талдаумен салыстырғанда он бес — жиырма пайызға арттыратынын растайды. Дәрігер процестен шеттетілмейді — керісінше, ол кәсіби пайымдауын айтарлықтай кеңейтетін құралға ие болады. Қазақстанда өкпе обырының жартысынан астамы кеш кезеңде анықталатынын ескерсек, бұл технологияның маңызы одан сайын арта түседі.Жаңа жүйенің тағы бір елеулі мүмкіндігі — Stitching функциясы. Ол жұлын немесе төменгі аяқ-қолдың тұтас панорамалық кескінін бөлек суреттерді қолмен жалғаусыз-ақ алуға мүмкіндік береді. Орталықтың ортопедия бөлімінің меңгерушісі Серік Байтасов жаңалықты жоғары бағалады: «Бұрын науқастың омыртқасының толық жай-күйін анықтау үшін біршама уақыт кетіп, суреттерді біріктіру барысында қателік жіберу қаупі де болатын. Енді дәл кескінді бір сеансқа аламыз. Күрделі операцияларды жоспарлау үшін бұл мүлдем басқа деңгей». Мамандардың айтуынша, бұл функция ерекше бұзылыстары мен сколиозы жиі кездесетін балалар мен жасөспірімдерді тексеруде аса құнды. Бүгінде жасөспірімдер арасындағы тұрыс бұзылыстары мен омыртқа аурулары диагнозының жиілей түсуі мамандарды алаңдатады.Жаңа жүйенің пациент үшін маңызды артықшылықтарының бірі — сәулелік жүктеменің айтарлықтай төмендеуі. Осы класстағы заманауи цифрлық рентген аппараттары аналогтық алдыңғыларымен салыстырғанда радиация дозасын алпыс пайызға дейін азайта отырып, кескін айқындығын арттырады. Рәсім бірнеше секунд ішінде аяқталады, бұл ауыр науқастарды, қарт адамдарды және ұзақ уақыт қозғалмай тұра алмайтын кішкентай балаларды тексеру барысында аса маңызды. Орталықтың бас дәрігері Айгүл Сейтқали нақты бір нүктені атап өтті: «Біздің басымдығымыз — диагноз қоюдан гөрі оны жылдам, дәл және адам үшін барынша ыңғайлы жағдайда жүзеге асыру. DR GEM осы талаптардың барлығына жауап береді». Оның сөзіне қарағанда, жаңа аппараттың жұмысқа кірген алғашқы күндерінде-ақ пациенттер рәсімнің жылдамдығы мен ыңғайлылығын атап айтты.DR GEM іске қосылуымен диагностикалық орталықта енді үш заманауи цифрлық рентген аппараты жұмыс істейді. Бұл кезектерді едәуір қысқартып, мекеменің тәуліктік өткізу қабілетін арттыруға мүмкіндік береді. Мамандардың алдын ала есептеулеріне сәйкес, зерттеу нәтижелерін күту уақыты кемінде отыз пайызға қысқарады деп болжануда. Ресурстарды тиімді пайдалану тек медициналық тиімділікті ғана емес, халықтың медицина жүйесіне деген сенімін де нығайтады. Осындай кешенді жаңғыру тек шаруашылық шешім ретінде ғана емес, мемлекеттің азаматтары алдындағы жауапкершілігінің айқын белгісі ретінде де қарастырылуы тиіс.Шымкенттегі бұл жаңалық Қазақстан медицинасын кешенді жаңғыртудың кең стратегиясына органикалық жолмен ұштасады. «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасы бастапқы медициналық-санитарлық көмек мекемелерін заманауи диагностикалық жабдықтармен жаппай қайта жарақтандыруды қарастырады. Шымкент бұл жерде бір жағынан пилоттық алаң ретінде қызмет атқарады: жасанды интеллект диагностикасын пайдаланудың сәтті тәжірибесі басқа облыстық орталықтарда тираждаудың моделіне айналуы мүмкін. Денсаулық сақтау министрлігінің деректеріне сәйкес, елімізде онкологиялық аурулардың ерте диагностика үлесі негізгі мәселелердің бірі болып қала береді. Жаппай рентгенологиялық скрининг барысында жасанды интеллект жүйелерін енгізу осы статистиканы өзгертуге мүмкіндік алады. Оңтүстік Корея, Жапония, АҚШ және бірқатар еуропалық елдердегі тәжірибе мұны айқын дәлелдейді — онда мұндай жүйелер ірі клиникаларда бірнеше жылдан бері жұмыс жасап, нәтижесі күтілгеннен де асып кетіп отыр. Шымкент диагностикалық орталығы жасаған қадам — бұл бірнеше жыл бұрын алыс перспектива болып көрінген болашақтың нақты бүгінге айналғанының дәлелі. Енді алдағы міндет — осы стандартты тұтас ел үшін қалыпты норма ету.

Қазақстанның энергетика саласында тарихи маңызды оқиға орын алды. Энергетика министрлігі мен Шымкент қаласының әкімдігі бірлесе отырып, жылу энергетикасы саласына цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектті енгізу мәселелері бойынша білім беру семинарын өткізді. 28 мамыр 2026 жыл күні Шымкент қаласында өтіп, бүкіл ел назарын аударған бұл іс-шара отандық коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жолындағы маңызды қадам ретінде бағаланды.Қазақстан тарихи тұрғыдан алғанда кеңестік дәуірден мұра болып қалған тозған жылу желілерімен күресіп келді. Елдің көптеген қалаларында жылу трубалары ондаған жыл бойы ауыстырылмай, жыл сайын аварияларға, үлкен шығындарға және халықтың тұрмыс сапасының төмендеуіне себеп болып келді. Тек соңғы бес жылда ғана жылу желілеріндегі апаттар саны жалпы коммуналдық оқиғалардың 40 пайызынан астамын құрады. Осындай ауыр жағдай жаңа технологиялық шешімдерді іздеуді талап етті. Шымкент қаласы осы проблеманы шешуде озық тәжірибе жинақтады және бүгінде бүкіл елге үлгі бола отырып, өзінің жетістіктерін алқалы жиында таныстырды.Семинар барысында құбыр ішілік диагностиканың заманауи тәсілдері, цифрлық егіздерді енгізу, жасанды интеллект пен болжамды басқаруды дамыту мәселелері жан-жақты талқыланды. Шымкенттегі пилоттық жобаның нәтижелері қатысушылар арасында ерекше қызығушылық тудырды. Жасанды интеллектпен жабдықталған арнайы роботтар жерасты трубаларына еніп, ішкі жағдайды жан-жақты сканерлейді, ақаулар мен тозу белгілерін нақты анықтайды. Бұл технология дәстүрлі тексеру әдістерімен салыстырғанда бірнеше есе тиімді болып шықты. Жобаның іске асырылуы нәтижесінде 76,2 пайыздық экономикалық тиімділікке қол жеткізілді. Бұл сан тек цифр ғана емес — бұл конкретті үнемделген ресурстар, азайтылған апаттар және жақсартылған тұрмыстық жағдайды білдіреді.Энергетика министрлігінің өкілі семинарда мынадай сөздерді айтты: «Шымкент тәжірибесі бізге цифрландыру тек болашақ ғана емес, бүгінгі күннің де шындығы екенін дәлелдеді. Жасанды интеллект пен роботты диагностиканы пайдалана отырып, біз авариялық жағдайларды алдын ала болжай аламыз және жылу желілерінің жұмысын тиімді жоспарлай аламыз. Бұл тәсілді Қазақстанның барлық өңірлеріне кеңейту біздің басым міндетіміз болып табылады». Шымкент қаласының әкімдігі де жобаның тиімділігіне баса назар аударды. Аким аппаратының өкілі атап өткендей, технологияны енгізгенге дейін жылу желілерінің апаттары тұрғындарға жыл сайын айтарлықтай зиян тигізді, ал жаңа жүйе енгізілгеннен кейін авариялардың алдын алу мүмкіндігі едәуір артты.Іс-шараға мемлекеттік органдар, табиғи монополиялар субъектілері, халықаралық және ғылыми ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ Қазақстан, Ресей және Өзбекстаннан келген салалық сарапшылар қатысты. Халықаралық сарапшылардың қатысуы ерекше маңыздылыққа ие болды, себебі жылу желілерін цифрландыру проблемасы тек Қазақстанға тән емес, бүкіл постсоветтік кеңістікте өзекті мәселе болып табылады. Ресей өкілдері Мәскеу мен Санкт-Петербургтегі ұқсас технологияларды енгізу тәжірибесімен бөлісті. Өзбекстан өкілдері өз еліндегі реформалар барысы туралы баяндады және Шымкент жобасына деген жоғары қызығушылығын білдірді. Осылайша, семинар Орталық Азиядағы энергетикалық ынтымақтастықтың маңызды алаңына айналды.Технологиялық тұрғыдан алғанда, пилоттық жобада қолданылған роботтар ультрадыбыстық сенсорлар, жылулық бейнекамералар және жоғары ажыратымдылықты оптикалық жүйелермен жарақталған. Жиналған деректерді талдау үшін машиналық оқытуға негізделген жасанды интеллект алгоритмдері пайдаланылды. Жүйе трубалардың қалыңдығын, коррозия деңгейін, ысырап болатын жылу мөлшерін және болашақ апаттардың ықтималдығын нақтылықпен анықтай алады. Цифрлық егіз технологиясы бүкіл жылу желісінің виртуалды үлгісін жасауға мүмкіндік береді, бұл инженерлерге нақты уақыт режимінде жүйенің жай-күйін қадағалауға және оңтайландыру шешімдерін қабылдауға мүмкіндік береді. Маманның айтуы бойынша, мұндай жүйе апатты жағдайды 3-6 ай бұрын болжай алады, бұл мерзімді жөндеу жұмыстарын жоспарлауға жеткілікті.Семинардың негізгі мақсаттарының бірі жобаның нәтижелерін барлық өңірлерге таратуға арналған нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру жолдарын талқылау болды. Сарапшылар цифрлық диагностика жүйелерін пайдалану бойынша нақты стандарттар мен нұсқаулықтар жасақтаудың маңыздылығын атап өтті. Сонымен қатар, тәуекелге бағытталған басқару тәсілдерін дамыту, болжамды техникалық қызмет көрсету жүйелерін нормативтік деңгейде бекіту мәселелері де кеңінен қаралды. Қатысушылар жылу желілерін цифрландыру бойынша жол картасын дайындау туралы ұсыныс енгізді.Семинардың нәтижесінде Шымкент тәжірибесін Қазақстанның барлық ірі қалаларына: Алматы, Астана, Қарағанды, Павлодар, Өскемен, Ақтөбе және басқа да орталықтарға тарату туралы нақты ұсыныстар тұжырымдалды. Цифрлық жылу желілері — бұл тек технологиялық жаңғыру ғана емес, бұл экономиялық тиімділік, энергетикалық қауіпсіздік және халықтың өмір сапасын арттыру жолындағы стратегиялық қадам. Жасанды интеллект пен роботтандыру арқылы Қазақстан өзінің коммуналдық инфрақұрылымын сапалы жаңа деңгейге шығаруға толық мүмкіндігі бар. Осы семинар сол ұлы жолдың бастауы екені сөзсіз.

Қазақстанның оңтүстік қақпасы — Шымкент қаласы соңғы жылдары тек экономикалық өсуімен ғана емес, білім саласындағы батыл эксперименттерімен де танылып келеді. 28 мамыр 2026 жыл күні республикалық педагогикалық қауымдастықтың назары тағы бір рет осы өңірге, нақтырақ айтқанда — «Сұңқар» мектебінің тәжірибесіне ауды. Бүкіл елге үлгі бола алатын оқу орны туралы сөз болғанда, осы мекте бірден ойға оралады. Мектеп жай ғана сабақ беретін орын ретінде емес, шын мәнінде педагогикалық инновациялар зертханасы ретінде жұмыс істейді.Қазақстанда білім реформасы кезінде мемлекет оқу бағдарламаларын жаңартуға, мұғалімдерді қайта даярлауға және заманауи оқу ортасын қалыптастыруға айтарлықтай қаражат бөлуде. Статистикаға жүгінсек, Қазақстанда 7 мыңнан астам жалпы білім беру мектебі жұмыс істейді, оларда 3,5 миллионнан астам оқушы тәлім алады. Алайда инновация жолындағы нақты нәтиже тек қаражатпен емес, педагогтардың ерік-жігерімен, шығармашылық ойымен анықталады. «Сұңқар» мектебі — осының тікелей дәлелі.Мектептегі ең назар аударарлық тетік — «мотивациялық капитал» жүйесі. Оның мәні қарапайым, бірақ терең: әр орындалған тапсырма, әр дұрыс жауап, әр бастамашылдық белгілі бір шартты ұпайға айналады. Бастауыш сынып мұғалімі Жаннур Өтебаева бұл тәсілді былай түсіндіреді: «Оқушының әр еңбегі бағаланады — іс жүзінде «ақшаға» айналады. Күнделікті ұпайлар қосылып, аптасының соңында балалар қанша «тапқанын» көреді. Әр баланың өз «әмияны» бар, сонда жинаған қаражатын сақтайды». Бұл жүйе оқуға деген қызығушылықты ынталандырып қана қоймайды, сонымен бірге қаржылық сауаттылықтың, жоспарлаудың және жауапкершіліктің негізін қалайды. Ең бастысы — бала өзінің еңбегінің нәтижесін нақты, қолжетімді формада көреді.Жүйеде үш жетістік деңгейі қарастырылған: «Тәй-тәй», «Өте жақсы» және «Суперзвезда». Оқушы Мақсат Серікұлы өз мақсатын анық білдіреді: «Қазір мен «Өте жақсы» деңгейіндемін. «Суперзвездаға» өту үшін 50 ұпай жинап, бір кітап оқуым керек». Психологтар мен педагогтар бірауыздан мойындайды: нақты мақсат қойып, оған жүйелі түрде ұмтылу — табысты адамның негізгі дағдысы. «Сұңқарда» бұған бірінші сыныптан бастап үйретіледі. Кейбір балалар велосипед алуға ұпай жинаса, кейбірі алғашқы кітабын өз «жинағымен» сатып алуды армандайды. Осы ұсақ-түйек детальдардың артында — терең педагогикалық философия жатыр.Жүйе тек мадақтау ретінде ғана емес, тәртіп құралы ретінде де жұмыс істейді. Мектеп ережелерін бұзған жағдайда жинаған ұпайлар жойылуы мүмкін. Педагогтар мұны жаза емес, баланың өз іс-әрекетінің салдарын ұғынуына үйрету тәсілі деп есептейді. Жас мамандар тәжірибелі тәлімгерлердің басшылығымен жасөспірім психологиясының нюанстарын меңгереді. Бұл тәсіл мектептің оқу-тәрбие жұмысында жіктік бірлікті сақтауға мүмкіндік береді.Тәрбиелік және мәдени компонентке де ерекше көңіл бөлінеді. 1 мамырдағы Қазақстан халқының бірлігі мерекесі мектеп алаңында жарқын іс-шаралармен атап өтілді. Бас оқиғаға айналған «Вено бал» — балаларда мәдениеттілікті, этикетті және эстетикалық талғамды дамытуға бағытталған мерекелік кеш. Мектеп директоры Гүлсара Садыбекова атап өтеді: ««Вено балды» балалардың эстетикалық талғамын дамыту және мәдениетті қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру үшін өткіземіз. Сондай-ақ мектеп пен ата-аналардың тиімді өзара әрекетін қамтамасыз ету үшін жыл сайын есік ашу күнін өткіземіз». Есік ашу күні ата-аналарға сабақ барысын тікелей бақылауға мүмкіндік береді — бұл ашықтық форматы тіпті жекеменшік мектептер арасында да сирек кездеседі.«Сұңқардың» спорттық жетістіктері де айрықша назар аударады. Мектепте сегіз күрес түрі бойынша секциялар тегін жұмыс істейді. Оқушы Мардан Орынбасар Еуропалық жарыста алтын медаль жеңіп алды. Қазақстан үшін ұлттық жекпе-жек түрлері тарихи тамыры тереңге кеткен рухани мұра екенін ескерсек, мұндай жетістіктер ерекше символдық мәнге ие. Спорт мұнда қосымша сабақ ретінде емес, мінез-құлықты, табандылықты және жеңіліспен бетпе-бет келу дағдысын қалыптастыратын тәрбие процесінің толыққанды бөлігі ретінде қарастырылады. Бұл тәсіл балалардың психологиялық тұрақтылығын арттырады, оларды өмірдің кез келген сынауына дайындайды.Тіл даярлығы жағынан да мектеп озат ұстаным ұстанады. Бірінші сыныптан бастап орыс, ағылшын тілдері оқытылады, сонымен қатар қытай тілін белсенді меңгеру жүргізіледі. Орталық Азиядағы Қытайдың ықпалының артуын және Қазақстан мен ҚХР арасындағы екіжақты байланыстардың кеңеюін ескерсек, бұл стратегиялық дұрыс шешім. Нәтижелер өз-өзінен сөйлейді: соңғы үш жылда мектеп түлектері Қытайдың жетекші университеттеріне түсті. Тіл білімі саласындағы сарапшылар бірнеше тілге ерте кіру баланың когнитивтік мүмкіндіктерін айтарлықтай кеңейтетінін және алдына мүлде жаңа перспективалар ашатынын атап өтеді. Бүгінгі жаhандану дәуірінде бұл бәсекелестік артықшылықтың айқын факторы болып табылады.«Сұңқар» мектебінің тәжірибесі тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл өңірде педагогикалық қауымдастық арасында тірі қызығушылық тудырады. Ойластырылған мотивация жүйесін, кәсіби тәлімгерлікті, көптілді білімді, шығармашылық пәндерді және жоғары деңгейдегі спортты ұштастыру баланы үйлесімді және ықыласпен дамитын орта жасайды. Мамандардың пікірінше, мұндай үлгі елдегі барлық мектептерге таратылуы тиіс. Қазақстандық білім беру — мүмкін екенін, тиімді екенін дәлелдейтін тірі мысалдарға мұқтаж. «Сұңқар» сондай мысал болып отыр, және бұл — болашаққа нық үміт беретін үлгі.

Создано с помощью ИИ28 мамыр 2026 жыл. Шымкент қаласы туристік саланы дамытудың жаңа кезеңіне қадам басты. Биыл қалада жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін «онлайн-гид» жүйесін іске қосу жоспарлануда. Бұл жоба қалаға келетін туристерге смартфон арқылы бағыт-бағдар алуға, қонақүйлерді, тарихи нысандарды және мәдени орындарды жылдам табуға мүмкіндік береді. Туризм, сыртқы байланыстар және шығармашылық индустрия басқармасының басшысы Бексұлтан Әділхановтың айтуынша, жүйе тәулік бойы үзіліссіз жұмыс атқарады және туристермен бірнеше тілде сөйлесе алады. Бұл шешім — тек технологиялық жаңашылдық емес, сонымен қатар аймақтың туристік имиджін жаңа деңгейге көтерудегі стратегиялық қадам.Шымкенттің туризм саласындағы белсенділігі соңғы бірнеше жылда айтарлықтай өсті. 2025 жылы қалаға 500 мыңнан астам турист келіп кетті, ал бұл цифр Шымкентті елдің ең танымал бес туристік дестинациясының қатарына енгізді. Туристер тарихи, мәдени және экологиялық бағыттағы маршруттарды таңдаған. Демек, қала — тек транзиттік нүкте емес, өздігінен толыққанды туристік орталыққа айналып барады. Туризм мамандары биылғы жылы турист ағынының тіпті арта түсетінін болжауда. Осы өсімді дұрыс бағыттап, туристерге сапалы қызмет ұсыну үшін сандық технологияларды енгізу — кезек күттірмейтін мәселеге айналып отыр.Онлайн-гидтің мүмкіндіктері туралы айта келсек, жүйе туристерге қала бойынша маршрут құруға, жақын жердегі мейрамханалар мен қонақүйлерді іздеуге, тарихи орындар туралы толық ақпарат алуға көмектеседі. Жасанды интеллект пайдаланушының сұрауына қарай жеке бейімделген нұсқаулар береді, яғни бір турист тарихи орындарды аралауды қаласа, басқасы — табиғи саябақтарды немесе гастрономиялық маршруттарды таңдай алады. Жүйе бірнеше тілде жұмыс істейтін болғандықтан, шетелдік туристер үшін де барынша қолайлы болмақ. Мұндай технология Орта Азия аймағындағы қалалар үшін бірінші болып табылатын бастамалардың қатарына жатады, бұл Шымкентке цифрлы туризм саласындағы пионер ретіндегі беделді қалыптастыруға жол ашады.Онлайн-гидпен қатар Шымкент маңындағы ежелгі Сайрам қаласының инфрақұрылымын жаңарту жұмыстары да жүргізіліп жатыр. Сайрам — Қазақстандағы ең ежелгі қалалардың бірі, оның тарихы бірнеше мыңжылдыққа созылады. Бүгінгі күні бұл жерде 30-дан астам тарихи-мәдени нысан бар: Ибраһим ата, Қарашаш ана, Міраһли баб және Абділ Азіз баб кесенелері — олардың ішіндегі ең маңыздылары. Аталған нысандардың маңайларын абаттандыру, жолдарды жөндеу және туристерге арналған инфрақұрылымды жетілдіру жұмыстары қазір қызу жүріп жатыр. Бұл өңдеу жұмыстары тарихи мұраны сақтап қалумен қатар, паломниктер мен туристерге қолайлы жағдай туғызуға бағытталған.Туристік компания жетекшісі Сұлтанмұрат Халмұратұлы турист ағынының өскенін тікелей байқайтынын айтады: «Түркістанға қазір өте көп турист келеді. Қожа Ахмет Ясауи кесенесін зиярат еткеннен кейін көбісі арнайы Сайрамға да келеді. Адамдарды тарихи орындар, киелі жерлер, ежелгі тарих қызықтырады. Біз туристерді қарсы алып, экскурсиялар өткіземіз, барлық маршруттарды көрсетеміз. Қазір нысандарда қосымша қызметкерлер де орналастырдық, себебі қонақтар саны артты». Бұл куәлік Шымкент пен Сайрамның Түркістан туристік кластерінің органикалық бөлігіне айналып келе жатқанын көрсетеді. Яссауи кесенесіне барған туристер Сайрамды да маршрутына қосатын болды, бұл — аймақтық туризмнің тізбектік өсімін қамтамасыз ететін маңызды тенденция.Шымкенттегі тағы бір маңызды жоба — этноауылдың жаңаруы. Бұл объект қаланың ең биік нүктесінде орналасқан және туристер арасында ерекше сұранысқа ие болып келген. Қазір инвесторлар кешенді толығымен жаңарту мақсатында күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуде. Жақын арада этноауыл қайта ашылады және жаңа цифрлы жүйеге қосылады. Бұл байланыс туристерге этноауыл туралы толық ақпаратты онлайн-гид арқылы алуға, маршрут құруға және тіпті алдын ала тур тапсырысын беруге мүмкіндік береді. Этноауыл — қазақ дәстүрлі мәдениетін, ұлттық тағамдарды және қолөнерді таныстыратын кешен ретінде аймақтың туристік картасында ерекше орын алады.Туризм саласын цифрландыру — бүкіл Қазақстан бойынша белсенді талқыланып жатқан тақырып. Нұр-Сұлтан мен Алматы қалаларында ұқсас жобалар бұрыннан жүзеге асырылып жатса, Шымкенттің бұл бағытқа қосылуы аймақтық теңсіздікті азайтуға септігін тигізеді. Сарапшылардың пікірінше, жасанды интеллект негізіндегі туристік гидтер саланың болашағы болып табылады: олар адам ресурстарын үнемдей отырып, туристерге жекелендірілген тәжірибе ұсынады. Қазақстанда туризмнен түсетін кіріс жыл сайын өсіп келеді — соңғы деректер бойынша, ол ЖІӨ-ның 3 пайызынан астамын құрайды. Шымкент сияқты ірі қалалардың цифрлы туризм инфрақұрылымын дамытуы осы үлестің тіпті жоғарылауына жол ашпақ.Туризм саласының мамандары мен жергілікті тұрғындар жаңа жобаларды ынта-жігерлі қабылдауда. Олардың пікірінше, онлайн-гид тек туристерге ғана емес, шымкенттіктердің өздеріне де пайдалы болады — адамдар қаладағы жаңа орындар мен іс-шаралар туралы жылдам хабардар бола алады. Жергілікті кәсіпкерлер де цифрлы жүйеге ресторандарын, қонақүйлерін немесе сувенир дүкендерін тіркей отырып, туристерге тікелей жарнама жасай алатын болады. Бұл шағын және орта бизнес үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады. Шымкенттің туризм саласындағы жаңашыл бастамалары — болашақта оны Орта Азиядағы цифрлы туризмнің үлгілі қаласына айналдыруы мүмкін перспективалы жол.

28 мамыр 2026 жыл. Шымкент мектептерінде тыныш революция жүріп жатыр. Дәптер мен бормен жазылған тақта орнына — ноутбуктер мен нейрожелілер. Оқушылар бұрыннан цифрлық ортада өмір сүреді, ал мұғалімдер енді осы кеңістікке өздері де кіруге мәжбүр болып отыр. Шымкент қаласының білім беру саласында жасанды интеллект технологияларын белсенді түрде енгізу — бұл жай ғана уақытша сән емес, елдің стратегиялық бағытына сай қадам. Мемлекет басшысы 2026 жылды цифрландыру мен жасанды интеллектінің қарқынды дамыту кезеңі ретінде жариялаған болатын. Сол бастаманың нақты жемісін бүгін Оңтүстік Қазақстанның ең үлкен қаласындағы мектептерден көруге болады.Қала мектептерінде болып жатқан өзгерістерді «цифрлық серпіліс» деп атауға толық негіз бар. Тек бірнеше жыл бұрын мұғалімдер интерактивті тақталарды игеруде қиындықтар сезінсе, бүгін олар нейрожелілерді сабаққа дайындалу құралы ретінде пайдаланып, оқушыларға жасанды интеллект арқылы жасалған тапсырмалар ұсынуда. №30 орта мектебі осы бағытта қаладағы алдыңғы қатарлы мекемелердің бірі болып табылады. Мектепте математика пәнінің мұғалімі Маржан Сапарали өз әріптестеріне жасанды интеллект мүмкіндіктерін таныстыра отырып, алгоритмдердің күрделі тақырыптарды түсіндіруге, тапсырмаларды бейімдеуге және жұмыс уақытын үнемдеуге қалайша көмектесетінін нақты мысалдармен дәлелдейді.«Бос уақыттың көбеюі өте жақсы көмектеседі, және бұл платформалар бес минуттан артық уақытты қажет етпейді. Сол жерде тек осы жұмыстың сәйкес келетінін немесе келмейтінін тексеру ғана қалады, және бәрі осы. Әрине, біз барлығын тексереміз, өйткені жасанды интеллект те бізді алдауы мүмкін, бірақ жалпы алғанда біздің жұмысымыз жеңілдеді», — деп айтады Маржан Сапарали. Мұғалімнің бұл сөздері бос мадақтау емес: зерттеулер бойынша, жасанды интеллект сабаққа дайындалу уақытын орта есеппен 35–40 пайызға қысқартады, ал мұғалімдер бұл уақытты оқушылармен тікелей қарым-қатынасқа жұмсай алады.Бүгінгі оқушылар технологияны қорықпай қабылдайды. №30 мектебінің оқушысы Сергей Кузнецов: «Сабақтар жақсы жаққа өзгерді, өйткені нейрожелілер сабаққа өте қызықты идеялар ұсынады. Яғни мұғалімдер қандай да бір шығармашылық нәрсені ойлап тауып, бізді қызықтырады, жай ғана тақырыпты беріп, жаттауға мәжбүрлемейді. Сонымен қатар нейрожелі — тақырыпты түсінбесең, өте жақсы көмекші», — деп бөліседі. Бұл пікір оқушылардың жасанды интеллектті бірден оқу серіктесі ретінде қабылдағанын көрсетеді. Интерактивті тапсырмалар, ойын элементтері, деректерді талдау және күрделі ұғымдарды қарапайым тілмен түсіндіру — мұның барлығы оқуға деген ынтаны арттырады.Алайда жасанды интеллектің білім беруге кіруі өзімен бірге жаңа мәселелерді де алып келді. Ең өзекті мәселе — оқушылардың тапсырмаларды жасанды интеллект арқылы орындауы, яғни жай ғана көшіруі. Мектеп мұғалімдері мен психологтары бұл жағдайды «цифрлық алаяқтық» деп сипаттайды. Осы себепті Шымкент мектептерінің бір бөлігінде сабақ уақытында смартфондарды пайдалануды шектеу шаралары енгізілді. Мамандардың пікірінше, мәселені тек тыйым салу арқылы шешу мүмкін емес — оқушыларда жасанды интеллектті жауапты пайдалану дағдысын қалыптастыру қажет. Бұл тек техникалық сауаттылық емес, адамгершілік тұрғысынан дұрыс мінез-құлықты тәрбиелеу мәселесі.Шымкент қаласының білім беру басқармасының цифрландыру бөлімінің басшысы Алмаз Джуватаев бұл бастаманың стратегиялық маңызын атап өтеді: «2026 жыл Мемлекет басшысымен цифрландыру мен жасанды интеллектінің белсенді дамыту кезеңі ретінде белгіленген. Бұл технологиялар білімде де енгізілуде. Біз педагогтарды жасанды интеллектті дұрыс және тиімді пайдалануға үйрету үшін практикалық және ақпараттық семинарлар өткіземіз. Медиасауаттылықты және жаңа құралдарға саналы көзқарасты қалыптастыру маңызды». Басқарма өкілдерінің хабарлауынша, 2025–2026 оқу жылы ішінде қала бойынша 500-ден астам педагог жасанды интеллект технологияларын пайдалану бойынша тренингтерден өтті. Алдағы жылы бұл сан екі есеге артады деп жоспарлануда.Жасанды интеллект мұғалімді алмастыра алмайды — бұл білім беру саласының барлық мамандары бір ауыздан айтатын қағида. Алгоритм баланың эмоциясын сезінбейді, оның ішкі жан дүниесіне үңіле алмайды, ата-анасымен байланысты орнатпайды. Нағыз тәрбие — тірі қарым-қатынаста ғана туады. Дегенмен жасанды интеллект мұғалімнің қолын босатып, оған ең маңызды нәрсеге — оқушымен тікелей диалогқа — уақыт жасай алады. Осы тұрғыдан алғанда, технология мен адам арасындағы серіктестік — бұл бәсекелестік емес, синергия.Қазақстан мектептерінде жасанды интеллектті енгізу тәжірибесі жаһандық үрдіспен үндеседі. ЮНЕСКО деректері бойынша, 2025 жылы әлемнің 60-тан астам елі ұлттық білім беру жүйелеріне жасанды интеллект элементтерін енгізу бағдарламаларын бастады. Оңтүстік Корея, Финляндия және Сингапур бұл саладағы алдыңғы қатарлы мемлекеттер болып саналады. Қазақстан да осы жолда нақты қадамдар жасауда. Шымкенттің тәжірибесі — елдің оңтүстік өңірінен шыққан жарқын үлгі. Бүгін мектеп партасындағы балалар технологиямен бірге өсуде. Олар жасанды интеллектті бірте-бірте үйренбейді — олар онымен бірге туып, бірге жетіліп жатыр. Міне, осы шындықты мойындап, оны білім беру жүйесінің пайдасына жұмсай білу — бүгінгі ұстаздар мен басқарушылардың басты міндеті.