Жаңалықтар
Қосымша
Анонс: Орталық Азиядағы стихиялық бедствиелер қаупін азайту және тұрақтылықты арттыру жөніндегі өңірлік семинар
15.10.2026
"KazAID" Қазақстандық халықаралық даму агенттігі, Төтенше жағдайлар және стихиялық бедствиелер қаупін азайту орталығы және Япондық халықаралық ынтымақтастық агенттігі (JICA) бірлесіп «Орталық Азиядағы стихиялық бедствиелер қаупін азайту және тұрақтылықты арттыру үшін өңірлік семинар: нақты деректерге негізделген қауіптерді азайту бойынша тәжірибе алмасу және әріптестік орнату» атты өңірлік іс-шараға шақырады.Күні: 2026 жылғы 4 қарашаУақыты: 09:30 – 12:30 (Алматы уақыты бойынша)Форматы: Гибридті (Алматы қ., ЦЧССРБ ғимаратында оффлайн және онлайн)Тілдері: Ағылшын және орыс тілдері (ілеспе аудармамен)Семинардың мақсаты мен бағдарламасыІс-шара Жапония мен Қазақстанның апаттар қаупін азайту (DRR) саласындағы озық тәжірибесін ұсынуға, критикалық инфрақұрылымды қорғауға және Орталық Азия елдері арасындағы төтенше жағдайларға төтеп беру әлеуетін арттыруға бағытталған.Баяндамашылар мен сарапшылар:Сатору Нишикава — JICA аға кеңесшісі, Тохоку университетінің арнайы профессоры (негізгі баяндама);Владимир Алексеевич Лапин — техника ғылымдарының кандидаты, КазААС академигі, ҚР ТЖМ Ұлттық науқани сейсмологиялық бақылаулар мен зерттеулер ғылыми орталығының ғимараттар мен құрылыстардың сейсмотөзімділігі зертханасының меңгерушісі.Сондай-ақ шараға Қазақстанның ТЖМ Ұлттық науқани сейсмологиялық бақылаулар мен зерттеулер ғылыми орталығының өкілдері мен өңірлік сарапшылар қатысады.Тіркелу тәртібіСеминарға қатысу үшін 2026 жылғы 30 қазанға дейін онлайн тіркеуден өту қажет.🔗https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScdm0z62s_fYDTxo_SgfspilA0G0nooGxZypMskII1DZ3wpHw/viewform?pli=1*Ескерту: Офлайн форматта қатысушылардың жол жүру және тұру шығындарын қатысушы тарап өтейді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kazaid/press/news/details/1309307?lang=ru
Шымкенттегі стартап-революция: «Стартап Бункер» жаңа дәуірін бастайды
14.10.2026
13 қазан 2026 жыл. Оңтүстік Қазақстанның іскери орталығы Шымкент қаласында технологиялық кәсіпкерлік саласында тарихи маңызды оқиға болуға бет алып отыр. Осы аптаның соңында, яғни 16 қазанда, Shymkent Hub алаңында бірінші рет «Стартап Бункер» атты инновациялық іс-шара өткізіледі. Бұл жай ғана кездесу емес — жас кәсіпкерлер мен технологиялық жобалар авторлары үшін нағыз сынақ алаңы, шынайы бизнес-шайқас.«Стартап Бункер» форматы дүние жүзіндегі технологиялық хабтарда белгілі бір танымалдылыққа ие болған ойын-сараптама үлгісіне негізделген. Қатысушылар өздерінің стартап-жобаларын қорғауға, шешімдерін дәлелдеуге және сарапшылар алдында өз бизнесінің құндылығын нақты аргументтермен дәлелдеуге мәжбүр болады. Айырмашылығы — ойын барысында кейбір қатысушылар инвестициямен, ал кейбіреулері онсыз жұмыс істейді. Бұл жасанды емес, керісінше, нақты бизнес ортасын модельдейтін жағдай. Өйткені кәсіпкерліктің шынайы өмірінде де кімде-кімнің қаражаты мол, кімде-кімдікі тапшы болады — маңыздысы сол жағдайда қалай ойлап, қалай әрекет ете алатыңда.Shymkent Hub-тің бас директоры Асқар Нұрланов бұл бастаманы аймақтың цифрлық экономикасын дамыту тұрғысынан ерекше маңызды деп бағалайды: «Шымкент соңғы жылдары IT-сектор мен стартап-экожүйе тұрғысынан айтарлықтай өзгерді. Бірақ жас кәсіпкерлерге тек инфрақұрылым емес, практикалық дағды жеткіліксіз. «Стартап Бункер» дәл осы олқылықты толтырады — питчинг өнері, инвесторлармен диалог, қысым астында ойлау қабілеті. Бұлар — тек сахнада ғана емес, нақты бизнесте де керек нәрселер». Оның сөздері жай риторика емес: соңғы үш жылда Оңтүстік Қазақстан облысында тіркелген IT-компаниялар саны екі есеге артып, 2025 жылы олардың жалпы айналымы 47 миллиард теңгеден асты деген мәліметтер бар.Қазақстанда стартап-мәдениетінің қалыптасуы тұтас бір тарихи жолдан өтті. 2010 жылдардың ортасында Алматы мен Астанада алғашқы технологиялық акселераторлар мен хабтар пайда бола бастады. Алайда аймақтық қалалар ұзақ уақыт бойы осы толқыннан тыс қала берді. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқы бір миллионнан асатын мегаполис — жаңа ғана осы трендке белсенді қосылды. 2022–2024 жылдар аралығында қалада бірнеше технопарк пен коворкинг орталығы ашылды, жергілікті университеттерде IT-мамандықтарына деген сұраныс күрт өсті. Shymkent Hub осы экожүйенің орталық тірегіне айналып үлгерді. Енді «Стартап Бункер» сол тіректің маңызды жаңа бөлігіне айналмақ.Іс-шараға қатысуға дайындалып жатқан жас кәсіпкерлер арасында да оптимистік көңіл-күй байқалады. «Мен алты ай бойы логистика саласындағы B2B-шешімімді жасадым, бірақ оны дұрыс жеткізе алмай жүрдім. Питчинг — бұл жеке өнер, оны тек тәжірибе арқылы ұштайды. «Бункер» дәл сондай тәжірибе беретін алаң», — дейді Шымкенттің жас кәсіпкері, 27 жастағы Дамир Сейітов. Оның айтуынша, қалада мұндай форматтағы іс-шара бұрын болмаған: «Алматыға барып қатысу — уақыт та, қаражат та кетеді. Енді мұндай мүмкіндік өз қалаңда болса — бұл мүлдем басқа нәрсе».Сарапшылар «Стартап Бункер» сияқты форматтардың экожүйеге кешенді әсер ететінін атап өтеді. Біріншіден, питчинг дағдыларын дамыту стартаптардың инвесторлармен кездесулерде табысты болу мүмкіндігін арттырады. Екіншіден, мұндай іс-шаралар қатысушылар арасында «желі эффектісін» — нетворкингті тудырады: бір кездесуде таныскан екі кәсіпкер кейін серіктеске, тіпті бірлескен жобаға айналуы мүмкін. Үшіншіден, аймақтық стартап-қоғамдастықтардың белсенділігі жалпы инвестициялық климатқа оң ықпал жасайды. Венчурлық инвестициялар саласындағы талдаушы Гүлнар Бекова: «Аймақтарда мұндай іс-шаралар жиі өткізілген сайын, Алматы мен Астанадан тысқары да күшті жобалар шығатынын инвесторлар мойындай бастайды. Бұл Қазақстанның технологиялық картасын өзгертеді», — деп түйіндейді.Shymkent Hub-тің жариялауынша, «Стартап Бункер» бірреттік акция емес — бұдан былай іс-шара айына бір рет тұрақты өткізіліп отырады. Бұл шешімнің стратегиялық мәні зор. Тұрақты формат — қоғамдастықтың бірте-бірте кемелденуіне, қатысушылардың өсуіне және аймақтық стартап-экожүйенің ұзақ мерзімді тереңдеуіне жол ашады. Алғашқы іс-шараға қатысу 17:00-де «Север 66/2» мекенжайындағы Shymkent Hub ғимаратында басталады. Ұйымдастырушылар жас кәсіпкерлерді, фаундерлерді, IT-мамандарын және жаңа идеяларға ашық кез келген адамды шақырады.Болашаққа қарасақ, «Стартап Бункер» моделінің ел ішінде кеңінен таралуы ықтимал. Тараз, Ақтөбе, Павлодар сияқты аймақтық орталықтарда да ұқсас хабтар қалыптасуда. Шымкенттегі тәжірибе сәтті шыкқан жағдайда ол басқа қалалар үшін де нысана болуы мүмкін. Қазақстанның технологиялық дамуы тек екі астанамен шектелмей, бүкіл аумаққа жайылған сайын — елдің цифрлық болашағы да нығая түседі. «Стартап Бункер» — сол болашақтың кішкентай, бірақ мағыналы бір тасы.
Шымкент инвестициялық алаңға айналады: KGIR 2026 форумы жаңа экономикалық циклдің бастауын белгілейді
14.10.2026
Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскерлік астанасы — Шымкент қаласы 2026 жылдың 22 қазанында халықаралық инвестициялық қоғамдастықтың назарын өзіне аударады. Дәл осы күні мұнда «Қазақстан жаһандық инвестициялық дөңгелек үстелінің» тоғызыншы отырысы — KGIR 2026 форумы өтеді. Алдағы іс-шара туралы ресми хабарлама 13 қазан 2026 жылы таратылды. Форумның бас тақырыбы — «Тұрақтылықтан өсуге: Қазақстанның жаңа инвестициялық циклі». Бұл тұжырымның өзі-ақ елдің экономикалық стратегиясындағы принципті бетбұрысты айқын сипаттайды: енді тек тұрақтылықты сақтау жеткіліксіз, мақсат — сапалы және серпінді өсу.Форумның географиясы мен ауқымы оның ерекше мәртебесін дәлелдейді. KGIR 2026-ға әлемнің 40 елінен 500-ден астам инвестор мен бизнес өкілі жиналады деп күтілуде. Салыстыру үшін айта кетсек: форумның алғашқы отырыстары небәрі бірнеше ондаған қатысушымен өткен болатын. Бүгін KGIR Орталық Азиядағы ең ықпалды инвестициялық платформалардың біріне айналды. «Форумның Шымкентте өтуі кездейсоқтық емес, — деді Оңтүстік Қазақстан облысының экономика жөніндегі басшылығы. — Шымкент — үш мемлекетпен шекаралас, халқы екі миллионнан асқан мегаполис. Бұл логистикалық және өндірістік тұрғыдан алғанда стратегиялық маңызы зор орталық».Форумның күн тәртібі бірнеше басым бағытты қамтиды. Алдымен — сапалы инвестициялар мен озық технологияларды тарту мәселесі. Қазақстан соңғы жылдары тек шикізат секторына тәуелді экономикадан алыстап, жоғары қосымша құны бар өндіріске бет бұруда. Екіншіден — стратегиялық әріптестікті нығайту. Үшіншіден — инвестициялық климатты жақсарту. Дүниежүзілік банктің деректеріне сүйенсек, Қазақстан «Бизнес жүргізудің қолайлылығы» индексінде соңғы бес жылда елеулі ілгерілеу жасап, 2026 жылы аймақ бойынша үздік позицияларды иеленуде. Сондай-ақ пленарлық отырыстарда цифрлық экономика, жоғары технологиялық өнеркәсіп, Қазақстанның транзиттік әлеуетін пайдалана отырып жаңа өндіріс орындары мен логистикалық хабтар құру мүмкіндіктері кеңінен талқыланады.Халықаралық сарапшылар KGIR 2026-ны аймақтық тұрғыдан ерекше маңызды деп бағалайды. Лондондық Emerging Markets Capital консалтингтік компаниясының аналитигі Джеймс Уоллистің пікірінше: «Орталық Азия инвесторлар үшін ең жылдам дамып жатқан аймақтардың бірі болып қалыптасуда. Қазақстан — осы аймақтың қақпасы. KGIR сияқты форумдар жаңа нарықтарды барлаушы ірі институционалдық инвесторлар үшін алынбас алаңға айналды». Азиялық даму банкінің деректері бойынша, Орталық Азияға тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі 2020 жылдан бері жыл сайын орта есеппен 12 пайызға өсіп отыр, бұл аймақты жаһандық инвестициялық картада айрықша белгілейді.Қазақстанның транзиттік мүмкіндіктері форумның негізгі тақырыптарының бірі ретінде күн тәртібінде ерекше орын алуы заңды. Қытай мен Еуропаның арасындағы жүк ағынының ұлғаюы, «Орта дәліз» маршрутының жанданып келе жатқаны, Каспий арқылы жаңа логистикалық желілердің қалыптасуы — мұның бәрі Қазақстанды жаһандық сауда картасының орталығына қойды. «Біз тек жер асты байлығын сатқымыз келмейді, — деп атап өтті ҚазМұнайГаз холдингіне кірмейтін өнеркәсіп секторының ірі өкілі Дмитрий Сергеев. — Мақсатымыз — трансконтиненталдық логистикада Қазақстанды ауыстырылмас звено ретінде орнықтыру». Форумда логистика, мультимодальды тасымал мен индустриалдық парктер тақырыбына арнайы сессия өтетіні де осы стратегиялық ниеттің жарқын көрінісі.Цифрлық экономика сессиялары KGIR 2026-ның сапалы жаңа беті болмақ. Жасанды интеллект, финтех, ауылшаруашылық технологиялары, «ақылды қала» шешімдері — осы бағыттарда Қазақстан халықаралық серіктестермен бірлескен жобалар іске асыруды жоспарлап отыр. Астана Халықаралық Қаржы Орталығы (АХҚО) деректеріне сүйенсек, 2025 жылы Қазақстанда тіркелген технологиялық стартаптар саны 2022 жылмен салыстырғанда үш есеге ұлғайды. Бұл тенденция инвесторлардың назарын тартып отыр. Сингапурлық венчурлық капитал өкілі Тан Вэй Лин: «Қазақстанда инженерлік кадрлар базасы мықты, реттеуші орта жылдам жетіліп келеді. KGIR бізге нақты жобалармен тікелей танысу мүмкіндігін береді» деп пікір білдірді.Форумға қатысты реакциялар ресми деңгейде де, іскерлік ортада да жоғары. Үкімет деңгейіндегі делегациялар Германия, Жапония, Оңтүстік Корея, БАӘ және Сауд Арабиясынан күтілуде. Шымкент қалалық әкімдігі форумға дайындықтың соңғы кезеңінде екенін, қонақтар үшін тиісті инфрақұрылым мен байланыс желісі толықтай қамтамасыз етілгенін хабарлады. Жергілікті кәсіпкерлер де осы мүмкіндіктен үміттерін үзбей отыр. Шымкенттің орта бизнесі өкілі Айгүл Нұрғалиева: «Мұндай форум — тек ірі корпорациялар үшін ғана емес, жергілікті кәсіпкерлер үшін де серіктес іздеуге, тәжірибе алмасуға бірегей мүмкіндік» деді.KGIR форумының тоғыз жылдық тарихы оның тиімділігін практикада дәлелдеді. Алдыңғы отырыстарда жасалған меморандумдар мен келісімдердің едәуір бөлігі нақты жобаларға айналды. 2026 жылғы форумнан күтілетін нәтиже — тек декларациялар мен ниет хаттары ғана емес, жаңа өндіріс орындарының ашылуына, технологиялар трансферіне, жұмыс орындарының артуына тікелей алып келетін инвестициялық міндеттемелер. Қазақстанның «Тұрақтылықтан өсуге» деген ұраны — бос сөз емес, нақты саясаттың, нақты реформалардың және нақты серіктестіктердің жемісі. KGIR 2026 осы жолдың маңызды белесі болмақ.
Decentrathon 6.0: Қазақстанның технологиялық болашағын қалыптастырған хакатонның соңғы сезоны басталуға дайын
14.10.2026
13 қазан 2026 жыл. Қазақстанның технологиялық қауымдастығы алдағы оқиғаға — елдің ең ірі хакатоны Decentrathon-ның алтыншы, тарихи тұрғыдан соңғы сезонына — ерекше ынтамен дайындалуда. 30–31 қазан күндері бір мезгілде 19 қалада өтетін бұл іс-шара тек IT-мамандары үшін ғана емес, бүкіл ел үшін маңызды технологиялық оқиғаға айналмақ.Decentrathon жобасының тарихы бес жыл бұрын кішкентай стартап-қауымдастықтың бастамасынан туындады. Сол уақытта блокчейн мен жасанды интеллект технологиялары Қазақстанда небәрі жаңа ғана танылып, негізінен шетелдік платформалар мен шетел мамандарының үлесі болып саналатын. Алайда Decentrathon жылдан жылға өсіп, дамып, елімізде отандық технологиялық мамандарды тәрбиелеудің нақты платформасына айналды. Бірінші сезонда тек Алматы мен Астана ғана қамтылса, кейінгі жылдары хакатон Шымкент, Қарағанды, Атырау, Өскемен және елдің басқа да өңірлеріне тарады. Бүгінде бұл платформа арқылы өткен 5 000-нан астам қатысушы нақты технологиялық тәжірибе алған, олардың ішінде жүздеген команда нарықта жұмыс істейтін өнімдер мен стартаптар құрды.Decentrathon 6.0-ды ерекше маңызды ететін бірнеше фактор бар. Ең алдымен, бұл хакатонның финальды сезоны болып табылады. Ұйымдастырушылар — Astana Hub және Blockchain & AI Technology Center (BAITC) — алтыншы сезонды символдық жабылу нүктесі ретінде белгілеп, жобаның жаңа форматқа ауысатынын жариялаған. Сонымен бірге бұл жолы іс-шара Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің тікелей қолдауымен өтуде, бұл хакатонның мемлекеттік деңгейдегі стратегиялық маңызын айқын көрсетеді. "Decentrathon — бұл жай ғана бәсеке емес, бұл Қазақстанның болашақ технологиялық кадрларын анықтайтын алаң", — дейді BAITC-тің атқарушы директоры Аскар Нұрланов. "Алты сезон ішінде біз мемлекет пен бизнес арасындағы технологиялық алшақтықты жоюға нақты үлес қостық деп есептейміз."Хакатонға қатысу шарттары кең ауқымды мамандарға есігін айқара ашып тұр. Бағдарламашылар, жасанды интеллект инженерлері, Web3 энтузиастары, дизайнерлер мен бизнес-аналитиктер — барлығы осы іс-шараға шақырылған. Тіркелу үшін decentrathon.ai сайтына кіріп, 29 қазан сағат 23:59-ға дейін өтінімді толтыру жеткілікті. Командасы жоқ жеке қатысушыларға алаңда команда жинастыру мүмкіндігі де қарастырылған. Шымкент қаласында іс-шара Shymkent Hub алаңында және Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының бірлескен ұйымдастыруымен өтетіні де назар аударарлық. Бұл аймақтық билік пен технологиялық қауымдастықтың ынтымақтастығының нақты үлгісі болып табылады.Қатысушы жастар мен IT-мамандардың реакциясы да ерекше. Алматылық бағдарламашы Диас Сейтқали: "Мен Decentrathon-ға екінші сезоннан бастап қатысамын. Ол уақытта студент болдым, енді өзімнің стартапымды жүргіземін. Осы хакатонда алған тәжірибем мен таныстарым маған нақты карьера жасауға мүмкіндік берді", — дейді. Оның сөзі жалғыз жеке тарих емес — хакатон барысында туындаған ондаған стартаптардың бізде статистикалық растауы бар. Соның ішінде AgriChain, MedAI.kz, EduBlock сияқты танымал жобалар бүгінде нарықта табысты жұмыс атқаруда. Decentrathon платформасы осындай нәтижелерімен ел ішіндегі технологиялық экожүйенің нағыз инкубаторына айналғанын дәлелдеді.Сарапшылар бұл хакатонның соңғы сезоны болса да, оның ізін қалдыратынына сенімді. Астана Hub-тың аналитигі Гүлнара Жақсыбекова хакатонның стратегиялық маңызын мынадай деректермен түсіндіреді: "Қазіргі таңда Қазақстанда цифрлық экономика ЖІӨ-нің 5 пайызынан асты, ал 2030 жылға дейін бұл көрсеткішті 10 пайызға жеткізу жоспарлануда. Осы мақсатқа жету үшін елімізге жыл сайын бірнеше мың жаңа технологиялық маман қажет. Decentrathon сол мамандарды анықтап, қалыптастыруда шешуші рөл атқарды." Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің хакатонды ресми қолдауы да осы стратегиялық бағытты айқын көрсетіп тұр.Decentrathon 6.0-дың финальды сезон ретінде өтуі тек аяқталу ғана емес, жаңа кезеңнің басталуы. Алдағы жылдары Қазақстанда блокчейн, жасанды интеллект және Web3 технологияларының дамуы жеделдей түседі деген болжамдар баршылық. Мемлекеттік деңгейде цифрлық активтер мен смарт-контрактілерге арналған заңнамалық база жетілдірілуде. Бұл процесте Decentrathon сияқты платформалар тудырған мамандар мен стартаптар шешуші рөл атқаратыны сөзсіз. Ұйымдастырушылар хакатон бітсе де, онда туындаған технологиялық қауымдастық пен байланыстар жалғаса беретінін, жобалар жаңа форматтарда өмір сүретінін айтады.19 қала, екі күн, жүздеген команда — Decentrathon 6.0 Қазақстанның технологиялық тарихына алтын әріппен жазылатын оқиғаға айналуға барлық негізі бар. Бұл хакатон жай ғана бағдарламашылар жиынтығы емес — бұл болашақ Қазақстанын жасайтын адамдардың бас қосуы. Өтінімді беру мерзімі 29 қазан, сағат 23:59-да аяқталады. Уақыт аз, мүмкіндік — шексіз.
Дрон көзі алдамайды: Шымкентте тазалық бұзушылары анықталды
14.10.2026
13 қазан 2026 жыл. Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент қаласы соңғы жылдары қала инфрақұрылымын жаңартуда, тұрғын аудандарды абаттандыруда айтарлықтай жетістіктерге жетіп келеді. Алайда кез келген ірі қалада болатындай, тазалық пен тәртіпті сақтау мәселесі күн тәртібінен түспейді. Осы күні Еңбекшілік ауданы бойынша тараған ақпарат бүкіл қала тұрғындарының назарын аударды: «Таза Қазақстан» науқаны аясында тек бір апта ішінде дрон көмегімен 100-ден астам тазалық бұзушылығы тіркеліп, 102 әкімшілік хаттама жасалды.«Таза Қазақстан» — бұл Қазақстан Республикасы Президентінің бастамасымен жалпыұлттық деңгейде жүргізілетін экологиялық-азаматтық науқан. Бағдарлама аясында елдің барлық өңірлерінде, соның ішінде ауыл мен қалаларда бірдей тазалық тәртібін орнату, халықтың экологиялық санасын арттыру және қоғамдық орындарды тазалыққа үйрету мақсаттары қойылған. Шымкент бұл бастаманы белсенді қолдаушы қала ретінде бірнеше рет республикалық деңгейде атап өтілген болатын. Дегенмен бұзушылықтардың саны тек бір аптада жүзден асуы — мәселенің тереңдігін айқын көрсетеді.Еңбекшілік аудандық әкімшілігінің өкілі Нұрлан Әбенов тілшімізге мынандай түсінік берді: «Дронды пайдалана бастаған кезден бері жер бетіндегі тексерулер тиімділігі бірнеше есеге артты. Бұрын инспекторлар күнбе-күн аралып, бір аптада 15–20 хаттама жасаса, енді беспілотник технологиясы арқылы сол жұмысты бірнеше сағатта атқара аламыз. Ең бастысы — дрон субъективті баға бермейді, адам факторы жойылады». Бұл пікір бейнебақылаудың технологиялық артықшылығын нақты сипаттайды.Заң тұрғысынан қарастырсақ, бұзушылар Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 505-бабы бойынша жауапкершілікке тартылды. Аталған бап қоғамдық орындарда тазалық ережелерін бұзуды, заңсыз қоқыс тастауды, абаттандыру нормаларын сақтамауды қамтиды. Заң бойынша жеке тұлғаларға 5 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде, ал заңды тұлғаларға одан да жоғары айыппұл қолданылуы мүмкін. Сарапшылардың пікірінше, мұндай шаралардың алдын алу мақсатынан гөрі тәрбиелік мәні басымырақ болуы тиіс.Шымкент қалалық экология және табиғи ресурстар департаментінің бас маманы Гүлнәр Тілеуова осы мәселеге байланысты өз ойын бөлісті: «Дрон технологиясы — бұл тек жазалау құралы емес, ең алдымен алдын алу механизмі. Адамдар қадағаланып жатқанын сезсе, мінез-құлқы өзгереді. Швецияда, Финляндияда осылай жасалды — алғашқы жылдары бұзушылықтар мыңдаған болса, бес жылдан кейін оннан асқан жоқ. Біз де сол жолға беттеп барамыз». Халықаралық тәжірибеге сілтеме жасау отандық тәсілдің дұрыс бағытта екенін растайды.Статистика тұрғысынан алғанда, Шымкент қаласы бойынша 2024 жылы жыл бойы тіркелген тазалық бұзушылықтарының жалпы саны 1 200-ден асқан. 2025 жылы дрондар мен ақылды бейнебақылау жүйелері енгізілгеннен кейін бұл сан 30%-ға қысқарды деп хабарлады қалалық жасыл экономика жөніндегі комитет. Еңбекшілік ауданы тек бір апталық рейд барысында 102 хаттама жасаса, бұл жыл бойы жиналатын статистиканың 8–9%-ына тең. Демек, жүйелі бақылаудың болмауы бұрын нақты жағдайды жасырып тұрғаны анық.Тұрғындардың реакциясы екіге жарылды. Бір топ тұрғын дронды бақылауды толық қолдайды. «Біздің ауладағы үлкен контейнер маңына кейбір көршілер үнемі бөлек қоқыс тастайды. Инспектор кеп дәлелдей алмайды, ал дрон бәрін суретке түсіреді. Тазалық орнаса болды», — деді Еңбекшілік ауданының тұрғыны Асель Қалиева. Алайда екінші топ азаматтар жекелік өмірге қауіп туралы алаңдаушылығын білдіреді. Адвокат Серік Дүйсенов: «Дрондарды пайдалану заңдық шеңберде болуы тиіс. Азаматтардың жеке кеңістігіне кіруге тыйым салынған аймақтар нақты белгіленуі керек», — деп ескертті.Болашақ перспективалар тұрғысынан алғанда, Шымкент қалалық әкімдігі дрондық бақылауды тек Еңбекшілік ауданымен шектемей, қалған барлық аудандарға — Әл-Фараби, Абай, Қаратау аудандарына да кеңейту жоспарын жариялады. 2027 жылға қарай барлық қоғамдық орындар, саябақтар, нарықтар мен тұрғын аулалардың 80%-ын ақылды бақылау жүйесімен жабу мақсаты қойылып отыр. Бұған қоса, бұзушылықтарды жылдам өңдеу үшін жасанды интеллект негізіндегі платформаны қалалық инфрақұрылыммен біріктіру жобасы да іске асырылуда. Технологиялық жаңашылдық пен азаматтық жауапкершіліктің ұштасуы — болашақта Шымкентті шынайы таза қалаға айналдырудың негізгі кілті болмақ. Қала тұрғындары мен келушілерін тазалық ережелерін сақтауға, қоғамдық кеңістікті өз үйіндей күтіп-баптауға шақырып, биліктің де, азаматтардың да бірлескен жауапкершілігі бұл науқанды нәтижелі ете алатынын естен шығармау керек.
Қоғам
Қосымша
Анонс: Орталық Азиядағы стихиялық бедствиелер қаупін азайту және тұрақтылықты арттыру жөніндегі өңірлік семинар
15.10.2026
"KazAID" Қазақстандық халықаралық даму агенттігі, Төтенше жағдайлар және стихиялық бедствиелер қаупін азайту орталығы және Япондық халықаралық ынтымақтастық агенттігі (JICA) бірлесіп «Орталық Азиядағы стихиялық бедствиелер қаупін азайту және тұрақтылықты арттыру үшін өңірлік семинар: нақты деректерге негізделген қауіптерді азайту бойынша тәжірибе алмасу және әріптестік орнату» атты өңірлік іс-шараға шақырады.Күні: 2026 жылғы 4 қарашаУақыты: 09:30 – 12:30 (Алматы уақыты бойынша)Форматы: Гибридті (Алматы қ., ЦЧССРБ ғимаратында оффлайн және онлайн)Тілдері: Ағылшын және орыс тілдері (ілеспе аудармамен)Семинардың мақсаты мен бағдарламасыІс-шара Жапония мен Қазақстанның апаттар қаупін азайту (DRR) саласындағы озық тәжірибесін ұсынуға, критикалық инфрақұрылымды қорғауға және Орталық Азия елдері арасындағы төтенше жағдайларға төтеп беру әлеуетін арттыруға бағытталған.Баяндамашылар мен сарапшылар:Сатору Нишикава — JICA аға кеңесшісі, Тохоку университетінің арнайы профессоры (негізгі баяндама);Владимир Алексеевич Лапин — техника ғылымдарының кандидаты, КазААС академигі, ҚР ТЖМ Ұлттық науқани сейсмологиялық бақылаулар мен зерттеулер ғылыми орталығының ғимараттар мен құрылыстардың сейсмотөзімділігі зертханасының меңгерушісі.Сондай-ақ шараға Қазақстанның ТЖМ Ұлттық науқани сейсмологиялық бақылаулар мен зерттеулер ғылыми орталығының өкілдері мен өңірлік сарапшылар қатысады.Тіркелу тәртібіСеминарға қатысу үшін 2026 жылғы 30 қазанға дейін онлайн тіркеуден өту қажет.🔗https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScdm0z62s_fYDTxo_SgfspilA0G0nooGxZypMskII1DZ3wpHw/viewform?pli=1*Ескерту: Офлайн форматта қатысушылардың жол жүру және тұру шығындарын қатысушы тарап өтейді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kazaid/press/news/details/1309307?lang=ru
Шымкенттегі стартап-революция: «Стартап Бункер» жаңа дәуірін бастайды
14.10.2026
13 қазан 2026 жыл. Оңтүстік Қазақстанның іскери орталығы Шымкент қаласында технологиялық кәсіпкерлік саласында тарихи маңызды оқиға болуға бет алып отыр. Осы аптаның соңында, яғни 16 қазанда, Shymkent Hub алаңында бірінші рет «Стартап Бункер» атты инновациялық іс-шара өткізіледі. Бұл жай ғана кездесу емес — жас кәсіпкерлер мен технологиялық жобалар авторлары үшін нағыз сынақ алаңы, шынайы бизнес-шайқас.«Стартап Бункер» форматы дүние жүзіндегі технологиялық хабтарда белгілі бір танымалдылыққа ие болған ойын-сараптама үлгісіне негізделген. Қатысушылар өздерінің стартап-жобаларын қорғауға, шешімдерін дәлелдеуге және сарапшылар алдында өз бизнесінің құндылығын нақты аргументтермен дәлелдеуге мәжбүр болады. Айырмашылығы — ойын барысында кейбір қатысушылар инвестициямен, ал кейбіреулері онсыз жұмыс істейді. Бұл жасанды емес, керісінше, нақты бизнес ортасын модельдейтін жағдай. Өйткені кәсіпкерліктің шынайы өмірінде де кімде-кімнің қаражаты мол, кімде-кімдікі тапшы болады — маңыздысы сол жағдайда қалай ойлап, қалай әрекет ете алатыңда.Shymkent Hub-тің бас директоры Асқар Нұрланов бұл бастаманы аймақтың цифрлық экономикасын дамыту тұрғысынан ерекше маңызды деп бағалайды: «Шымкент соңғы жылдары IT-сектор мен стартап-экожүйе тұрғысынан айтарлықтай өзгерді. Бірақ жас кәсіпкерлерге тек инфрақұрылым емес, практикалық дағды жеткіліксіз. «Стартап Бункер» дәл осы олқылықты толтырады — питчинг өнері, инвесторлармен диалог, қысым астында ойлау қабілеті. Бұлар — тек сахнада ғана емес, нақты бизнесте де керек нәрселер». Оның сөздері жай риторика емес: соңғы үш жылда Оңтүстік Қазақстан облысында тіркелген IT-компаниялар саны екі есеге артып, 2025 жылы олардың жалпы айналымы 47 миллиард теңгеден асты деген мәліметтер бар.Қазақстанда стартап-мәдениетінің қалыптасуы тұтас бір тарихи жолдан өтті. 2010 жылдардың ортасында Алматы мен Астанада алғашқы технологиялық акселераторлар мен хабтар пайда бола бастады. Алайда аймақтық қалалар ұзақ уақыт бойы осы толқыннан тыс қала берді. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқы бір миллионнан асатын мегаполис — жаңа ғана осы трендке белсенді қосылды. 2022–2024 жылдар аралығында қалада бірнеше технопарк пен коворкинг орталығы ашылды, жергілікті университеттерде IT-мамандықтарына деген сұраныс күрт өсті. Shymkent Hub осы экожүйенің орталық тірегіне айналып үлгерді. Енді «Стартап Бункер» сол тіректің маңызды жаңа бөлігіне айналмақ.Іс-шараға қатысуға дайындалып жатқан жас кәсіпкерлер арасында да оптимистік көңіл-күй байқалады. «Мен алты ай бойы логистика саласындағы B2B-шешімімді жасадым, бірақ оны дұрыс жеткізе алмай жүрдім. Питчинг — бұл жеке өнер, оны тек тәжірибе арқылы ұштайды. «Бункер» дәл сондай тәжірибе беретін алаң», — дейді Шымкенттің жас кәсіпкері, 27 жастағы Дамир Сейітов. Оның айтуынша, қалада мұндай форматтағы іс-шара бұрын болмаған: «Алматыға барып қатысу — уақыт та, қаражат та кетеді. Енді мұндай мүмкіндік өз қалаңда болса — бұл мүлдем басқа нәрсе».Сарапшылар «Стартап Бункер» сияқты форматтардың экожүйеге кешенді әсер ететінін атап өтеді. Біріншіден, питчинг дағдыларын дамыту стартаптардың инвесторлармен кездесулерде табысты болу мүмкіндігін арттырады. Екіншіден, мұндай іс-шаралар қатысушылар арасында «желі эффектісін» — нетворкингті тудырады: бір кездесуде таныскан екі кәсіпкер кейін серіктеске, тіпті бірлескен жобаға айналуы мүмкін. Үшіншіден, аймақтық стартап-қоғамдастықтардың белсенділігі жалпы инвестициялық климатқа оң ықпал жасайды. Венчурлық инвестициялар саласындағы талдаушы Гүлнар Бекова: «Аймақтарда мұндай іс-шаралар жиі өткізілген сайын, Алматы мен Астанадан тысқары да күшті жобалар шығатынын инвесторлар мойындай бастайды. Бұл Қазақстанның технологиялық картасын өзгертеді», — деп түйіндейді.Shymkent Hub-тің жариялауынша, «Стартап Бункер» бірреттік акция емес — бұдан былай іс-шара айына бір рет тұрақты өткізіліп отырады. Бұл шешімнің стратегиялық мәні зор. Тұрақты формат — қоғамдастықтың бірте-бірте кемелденуіне, қатысушылардың өсуіне және аймақтық стартап-экожүйенің ұзақ мерзімді тереңдеуіне жол ашады. Алғашқы іс-шараға қатысу 17:00-де «Север 66/2» мекенжайындағы Shymkent Hub ғимаратында басталады. Ұйымдастырушылар жас кәсіпкерлерді, фаундерлерді, IT-мамандарын және жаңа идеяларға ашық кез келген адамды шақырады.Болашаққа қарасақ, «Стартап Бункер» моделінің ел ішінде кеңінен таралуы ықтимал. Тараз, Ақтөбе, Павлодар сияқты аймақтық орталықтарда да ұқсас хабтар қалыптасуда. Шымкенттегі тәжірибе сәтті шыкқан жағдайда ол басқа қалалар үшін де нысана болуы мүмкін. Қазақстанның технологиялық дамуы тек екі астанамен шектелмей, бүкіл аумаққа жайылған сайын — елдің цифрлық болашағы да нығая түседі. «Стартап Бункер» — сол болашақтың кішкентай, бірақ мағыналы бір тасы.
Шымкент инвестициялық алаңға айналады: KGIR 2026 форумы жаңа экономикалық циклдің бастауын белгілейді
14.10.2026
Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскерлік астанасы — Шымкент қаласы 2026 жылдың 22 қазанында халықаралық инвестициялық қоғамдастықтың назарын өзіне аударады. Дәл осы күні мұнда «Қазақстан жаһандық инвестициялық дөңгелек үстелінің» тоғызыншы отырысы — KGIR 2026 форумы өтеді. Алдағы іс-шара туралы ресми хабарлама 13 қазан 2026 жылы таратылды. Форумның бас тақырыбы — «Тұрақтылықтан өсуге: Қазақстанның жаңа инвестициялық циклі». Бұл тұжырымның өзі-ақ елдің экономикалық стратегиясындағы принципті бетбұрысты айқын сипаттайды: енді тек тұрақтылықты сақтау жеткіліксіз, мақсат — сапалы және серпінді өсу.Форумның географиясы мен ауқымы оның ерекше мәртебесін дәлелдейді. KGIR 2026-ға әлемнің 40 елінен 500-ден астам инвестор мен бизнес өкілі жиналады деп күтілуде. Салыстыру үшін айта кетсек: форумның алғашқы отырыстары небәрі бірнеше ондаған қатысушымен өткен болатын. Бүгін KGIR Орталық Азиядағы ең ықпалды инвестициялық платформалардың біріне айналды. «Форумның Шымкентте өтуі кездейсоқтық емес, — деді Оңтүстік Қазақстан облысының экономика жөніндегі басшылығы. — Шымкент — үш мемлекетпен шекаралас, халқы екі миллионнан асқан мегаполис. Бұл логистикалық және өндірістік тұрғыдан алғанда стратегиялық маңызы зор орталық».Форумның күн тәртібі бірнеше басым бағытты қамтиды. Алдымен — сапалы инвестициялар мен озық технологияларды тарту мәселесі. Қазақстан соңғы жылдары тек шикізат секторына тәуелді экономикадан алыстап, жоғары қосымша құны бар өндіріске бет бұруда. Екіншіден — стратегиялық әріптестікті нығайту. Үшіншіден — инвестициялық климатты жақсарту. Дүниежүзілік банктің деректеріне сүйенсек, Қазақстан «Бизнес жүргізудің қолайлылығы» индексінде соңғы бес жылда елеулі ілгерілеу жасап, 2026 жылы аймақ бойынша үздік позицияларды иеленуде. Сондай-ақ пленарлық отырыстарда цифрлық экономика, жоғары технологиялық өнеркәсіп, Қазақстанның транзиттік әлеуетін пайдалана отырып жаңа өндіріс орындары мен логистикалық хабтар құру мүмкіндіктері кеңінен талқыланады.Халықаралық сарапшылар KGIR 2026-ны аймақтық тұрғыдан ерекше маңызды деп бағалайды. Лондондық Emerging Markets Capital консалтингтік компаниясының аналитигі Джеймс Уоллистің пікірінше: «Орталық Азия инвесторлар үшін ең жылдам дамып жатқан аймақтардың бірі болып қалыптасуда. Қазақстан — осы аймақтың қақпасы. KGIR сияқты форумдар жаңа нарықтарды барлаушы ірі институционалдық инвесторлар үшін алынбас алаңға айналды». Азиялық даму банкінің деректері бойынша, Орталық Азияға тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі 2020 жылдан бері жыл сайын орта есеппен 12 пайызға өсіп отыр, бұл аймақты жаһандық инвестициялық картада айрықша белгілейді.Қазақстанның транзиттік мүмкіндіктері форумның негізгі тақырыптарының бірі ретінде күн тәртібінде ерекше орын алуы заңды. Қытай мен Еуропаның арасындағы жүк ағынының ұлғаюы, «Орта дәліз» маршрутының жанданып келе жатқаны, Каспий арқылы жаңа логистикалық желілердің қалыптасуы — мұның бәрі Қазақстанды жаһандық сауда картасының орталығына қойды. «Біз тек жер асты байлығын сатқымыз келмейді, — деп атап өтті ҚазМұнайГаз холдингіне кірмейтін өнеркәсіп секторының ірі өкілі Дмитрий Сергеев. — Мақсатымыз — трансконтиненталдық логистикада Қазақстанды ауыстырылмас звено ретінде орнықтыру». Форумда логистика, мультимодальды тасымал мен индустриалдық парктер тақырыбына арнайы сессия өтетіні де осы стратегиялық ниеттің жарқын көрінісі.Цифрлық экономика сессиялары KGIR 2026-ның сапалы жаңа беті болмақ. Жасанды интеллект, финтех, ауылшаруашылық технологиялары, «ақылды қала» шешімдері — осы бағыттарда Қазақстан халықаралық серіктестермен бірлескен жобалар іске асыруды жоспарлап отыр. Астана Халықаралық Қаржы Орталығы (АХҚО) деректеріне сүйенсек, 2025 жылы Қазақстанда тіркелген технологиялық стартаптар саны 2022 жылмен салыстырғанда үш есеге ұлғайды. Бұл тенденция инвесторлардың назарын тартып отыр. Сингапурлық венчурлық капитал өкілі Тан Вэй Лин: «Қазақстанда инженерлік кадрлар базасы мықты, реттеуші орта жылдам жетіліп келеді. KGIR бізге нақты жобалармен тікелей танысу мүмкіндігін береді» деп пікір білдірді.Форумға қатысты реакциялар ресми деңгейде де, іскерлік ортада да жоғары. Үкімет деңгейіндегі делегациялар Германия, Жапония, Оңтүстік Корея, БАӘ және Сауд Арабиясынан күтілуде. Шымкент қалалық әкімдігі форумға дайындықтың соңғы кезеңінде екенін, қонақтар үшін тиісті инфрақұрылым мен байланыс желісі толықтай қамтамасыз етілгенін хабарлады. Жергілікті кәсіпкерлер де осы мүмкіндіктен үміттерін үзбей отыр. Шымкенттің орта бизнесі өкілі Айгүл Нұрғалиева: «Мұндай форум — тек ірі корпорациялар үшін ғана емес, жергілікті кәсіпкерлер үшін де серіктес іздеуге, тәжірибе алмасуға бірегей мүмкіндік» деді.KGIR форумының тоғыз жылдық тарихы оның тиімділігін практикада дәлелдеді. Алдыңғы отырыстарда жасалған меморандумдар мен келісімдердің едәуір бөлігі нақты жобаларға айналды. 2026 жылғы форумнан күтілетін нәтиже — тек декларациялар мен ниет хаттары ғана емес, жаңа өндіріс орындарының ашылуына, технологиялар трансферіне, жұмыс орындарының артуына тікелей алып келетін инвестициялық міндеттемелер. Қазақстанның «Тұрақтылықтан өсуге» деген ұраны — бос сөз емес, нақты саясаттың, нақты реформалардың және нақты серіктестіктердің жемісі. KGIR 2026 осы жолдың маңызды белесі болмақ.
Decentrathon 6.0: Қазақстанның технологиялық болашағын қалыптастырған хакатонның соңғы сезоны басталуға дайын
14.10.2026
13 қазан 2026 жыл. Қазақстанның технологиялық қауымдастығы алдағы оқиғаға — елдің ең ірі хакатоны Decentrathon-ның алтыншы, тарихи тұрғыдан соңғы сезонына — ерекше ынтамен дайындалуда. 30–31 қазан күндері бір мезгілде 19 қалада өтетін бұл іс-шара тек IT-мамандары үшін ғана емес, бүкіл ел үшін маңызды технологиялық оқиғаға айналмақ.Decentrathon жобасының тарихы бес жыл бұрын кішкентай стартап-қауымдастықтың бастамасынан туындады. Сол уақытта блокчейн мен жасанды интеллект технологиялары Қазақстанда небәрі жаңа ғана танылып, негізінен шетелдік платформалар мен шетел мамандарының үлесі болып саналатын. Алайда Decentrathon жылдан жылға өсіп, дамып, елімізде отандық технологиялық мамандарды тәрбиелеудің нақты платформасына айналды. Бірінші сезонда тек Алматы мен Астана ғана қамтылса, кейінгі жылдары хакатон Шымкент, Қарағанды, Атырау, Өскемен және елдің басқа да өңірлеріне тарады. Бүгінде бұл платформа арқылы өткен 5 000-нан астам қатысушы нақты технологиялық тәжірибе алған, олардың ішінде жүздеген команда нарықта жұмыс істейтін өнімдер мен стартаптар құрды.Decentrathon 6.0-ды ерекше маңызды ететін бірнеше фактор бар. Ең алдымен, бұл хакатонның финальды сезоны болып табылады. Ұйымдастырушылар — Astana Hub және Blockchain AI Technology Center (BAITC) — алтыншы сезонды символдық жабылу нүктесі ретінде белгілеп, жобаның жаңа форматқа ауысатынын жариялаған. Сонымен бірге бұл жолы іс-шара Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің тікелей қолдауымен өтуде, бұл хакатонның мемлекеттік деңгейдегі стратегиялық маңызын айқын көрсетеді. "Decentrathon — бұл жай ғана бәсеке емес, бұл Қазақстанның болашақ технологиялық кадрларын анықтайтын алаң", — дейді BAITC-тің атқарушы директоры Аскар Нұрланов. "Алты сезон ішінде біз мемлекет пен бизнес арасындағы технологиялық алшақтықты жоюға нақты үлес қостық деп есептейміз."Хакатонға қатысу шарттары кең ауқымды мамандарға есігін айқара ашып тұр. Бағдарламашылар, жасанды интеллект инженерлері, Web3 энтузиастары, дизайнерлер мен бизнес-аналитиктер — барлығы осы іс-шараға шақырылған. Тіркелу үшін decentrathon.ai сайтына кіріп, 29 қазан сағат 23:59-ға дейін өтінімді толтыру жеткілікті. Командасы жоқ жеке қатысушыларға алаңда команда жинастыру мүмкіндігі де қарастырылған. Шымкент қаласында іс-шара Shymkent Hub алаңында және Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының бірлескен ұйымдастыруымен өтетіні де назар аударарлық. Бұл аймақтық билік пен технологиялық қауымдастықтың ынтымақтастығының нақты үлгісі болып табылады.Қатысушы жастар мен IT-мамандардың реакциясы да ерекше. Алматылық бағдарламашы Диас Сейтқали: "Мен Decentrathon-ға екінші сезоннан бастап қатысамын. Ол уақытта студент болдым, енді өзімнің стартапымды жүргіземін. Осы хакатонда алған тәжірибем мен таныстарым маған нақты карьера жасауға мүмкіндік берді", — дейді. Оның сөзі жалғыз жеке тарих емес — хакатон барысында туындаған ондаған стартаптардың бізде статистикалық растауы бар. Соның ішінде AgriChain, MedAI.kz, EduBlock сияқты танымал жобалар бүгінде нарықта табысты жұмыс атқаруда. Decentrathon платформасы осындай нәтижелерімен ел ішіндегі технологиялық экожүйенің нағыз инкубаторына айналғанын дәлелдеді.Сарапшылар бұл хакатонның соңғы сезоны болса да, оның ізін қалдыратынына сенімді. Астана Hub-тың аналитигі Гүлнара Жақсыбекова хакатонның стратегиялық маңызын мынадай деректермен түсіндіреді: "Қазіргі таңда Қазақстанда цифрлық экономика ЖІӨ-нің 5 пайызынан асты, ал 2030 жылға дейін бұл көрсеткішті 10 пайызға жеткізу жоспарлануда. Осы мақсатқа жету үшін елімізге жыл сайын бірнеше мың жаңа технологиялық маман қажет. Decentrathon сол мамандарды анықтап, қалыптастыруда шешуші рөл атқарды." Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің хакатонды ресми қолдауы да осы стратегиялық бағытты айқын көрсетіп тұр.Decentrathon 6.0-дың финальды сезон ретінде өтуі тек аяқталу ғана емес, жаңа кезеңнің басталуы. Алдағы жылдары Қазақстанда блокчейн, жасанды интеллект және Web3 технологияларының дамуы жеделдей түседі деген болжамдар баршылық. Мемлекеттік деңгейде цифрлық активтер мен смарт-контрактілерге арналған заңнамалық база жетілдірілуде. Бұл процесте Decentrathon сияқты платформалар тудырған мамандар мен стартаптар шешуші рөл атқаратыны сөзсіз. Ұйымдастырушылар хакатон бітсе де, онда туындаған технологиялық қауымдастық пен байланыстар жалғаса беретінін, жобалар жаңа форматтарда өмір сүретінін айтады.19 қала, екі күн, жүздеген команда — Decentrathon 6.0 Қазақстанның технологиялық тарихына алтын әріппен жазылатын оқиғаға айналуға барлық негізі бар. Бұл хакатон жай ғана бағдарламашылар жиынтығы емес — бұл болашақ Қазақстанын жасайтын адамдардың бас қосуы. Өтінімді беру мерзімі 29 қазан, сағат 23:59-да аяқталады. Уақыт аз, мүмкіндік — шексіз.
Дрон көзі алдамайды: Шымкентте тазалық бұзушылары анықталды
14.10.2026
13 қазан 2026 жыл. Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент қаласы соңғы жылдары қала инфрақұрылымын жаңартуда, тұрғын аудандарды абаттандыруда айтарлықтай жетістіктерге жетіп келеді. Алайда кез келген ірі қалада болатындай, тазалық пен тәртіпті сақтау мәселесі күн тәртібінен түспейді. Осы күні Еңбекшілік ауданы бойынша тараған ақпарат бүкіл қала тұрғындарының назарын аударды: «Таза Қазақстан» науқаны аясында тек бір апта ішінде дрон көмегімен 100-ден астам тазалық бұзушылығы тіркеліп, 102 әкімшілік хаттама жасалды.«Таза Қазақстан» — бұл Қазақстан Республикасы Президентінің бастамасымен жалпыұлттық деңгейде жүргізілетін экологиялық-азаматтық науқан. Бағдарлама аясында елдің барлық өңірлерінде, соның ішінде ауыл мен қалаларда бірдей тазалық тәртібін орнату, халықтың экологиялық санасын арттыру және қоғамдық орындарды тазалыққа үйрету мақсаттары қойылған. Шымкент бұл бастаманы белсенді қолдаушы қала ретінде бірнеше рет республикалық деңгейде атап өтілген болатын. Дегенмен бұзушылықтардың саны тек бір аптада жүзден асуы — мәселенің тереңдігін айқын көрсетеді.Еңбекшілік аудандық әкімшілігінің өкілі Нұрлан Әбенов тілшімізге мынандай түсінік берді: «Дронды пайдалана бастаған кезден бері жер бетіндегі тексерулер тиімділігі бірнеше есеге артты. Бұрын инспекторлар күнбе-күн аралып, бір аптада 15–20 хаттама жасаса, енді беспілотник технологиясы арқылы сол жұмысты бірнеше сағатта атқара аламыз. Ең бастысы — дрон субъективті баға бермейді, адам факторы жойылады». Бұл пікір бейнебақылаудың технологиялық артықшылығын нақты сипаттайды.Заң тұрғысынан қарастырсақ, бұзушылар Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 505-бабы бойынша жауапкершілікке тартылды. Аталған бап қоғамдық орындарда тазалық ережелерін бұзуды, заңсыз қоқыс тастауды, абаттандыру нормаларын сақтамауды қамтиды. Заң бойынша жеке тұлғаларға 5 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде, ал заңды тұлғаларға одан да жоғары айыппұл қолданылуы мүмкін. Сарапшылардың пікірінше, мұндай шаралардың алдын алу мақсатынан гөрі тәрбиелік мәні басымырақ болуы тиіс.Шымкент қалалық экология және табиғи ресурстар департаментінің бас маманы Гүлнәр Тілеуова осы мәселеге байланысты өз ойын бөлісті: «Дрон технологиясы — бұл тек жазалау құралы емес, ең алдымен алдын алу механизмі. Адамдар қадағаланып жатқанын сезсе, мінез-құлқы өзгереді. Швецияда, Финляндияда осылай жасалды — алғашқы жылдары бұзушылықтар мыңдаған болса, бес жылдан кейін оннан асқан жоқ. Біз де сол жолға беттеп барамыз». Халықаралық тәжірибеге сілтеме жасау отандық тәсілдің дұрыс бағытта екенін растайды.Статистика тұрғысынан алғанда, Шымкент қаласы бойынша 2024 жылы жыл бойы тіркелген тазалық бұзушылықтарының жалпы саны 1 200-ден асқан. 2025 жылы дрондар мен ақылды бейнебақылау жүйелері енгізілгеннен кейін бұл сан 30%-ға қысқарды деп хабарлады қалалық жасыл экономика жөніндегі комитет. Еңбекшілік ауданы тек бір апталық рейд барысында 102 хаттама жасаса, бұл жыл бойы жиналатын статистиканың 8–9%-ына тең. Демек, жүйелі бақылаудың болмауы бұрын нақты жағдайды жасырып тұрғаны анық.Тұрғындардың реакциясы екіге жарылды. Бір топ тұрғын дронды бақылауды толық қолдайды. «Біздің ауладағы үлкен контейнер маңына кейбір көршілер үнемі бөлек қоқыс тастайды. Инспектор кеп дәлелдей алмайды, ал дрон бәрін суретке түсіреді. Тазалық орнаса болды», — деді Еңбекшілік ауданының тұрғыны Асель Қалиева. Алайда екінші топ азаматтар жекелік өмірге қауіп туралы алаңдаушылығын білдіреді. Адвокат Серік Дүйсенов: «Дрондарды пайдалану заңдық шеңберде болуы тиіс. Азаматтардың жеке кеңістігіне кіруге тыйым салынған аймақтар нақты белгіленуі керек», — деп ескертті.Болашақ перспективалар тұрғысынан алғанда, Шымкент қалалық әкімдігі дрондық бақылауды тек Еңбекшілік ауданымен шектемей, қалған барлық аудандарға — Әл-Фараби, Абай, Қаратау аудандарына да кеңейту жоспарын жариялады. 2027 жылға қарай барлық қоғамдық орындар, саябақтар, нарықтар мен тұрғын аулалардың 80%-ын ақылды бақылау жүйесімен жабу мақсаты қойылып отыр. Бұған қоса, бұзушылықтарды жылдам өңдеу үшін жасанды интеллект негізіндегі платформаны қалалық инфрақұрылыммен біріктіру жобасы да іске асырылуда. Технологиялық жаңашылдық пен азаматтық жауапкершіліктің ұштасуы — болашақта Шымкентті шынайы таза қалаға айналдырудың негізгі кілті болмақ. Қала тұрғындары мен келушілерін тазалық ережелерін сақтауға, қоғамдық кеңістікті өз үйіндей күтіп-баптауға шақырып, биліктің де, азаматтардың да бірлескен жауапкершілігі бұл науқанды нәтижелі ете алатынын естен шығармау керек.