Enbekshi QazaQ
Жаңалықтар Қосымша
Жаңа оқу жылына студенттер жатақханаларының дайындығы мен қолжетімділігі мәселесі облыс әкімі Асхат Шахаровтың төрағалығымен өткен аппарат мәжілісінде қаралды. 31.08.2026
Жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы Әлімбек Тұралиевтің мәліметінше, өңірдегі үш жоғары оқу орнында 23 703 студент білім алады. Бірінші курсқа 4 860 студент қабылданған. Студенттерге арналған жалпы сыйымдылығы 4 378 орындық 10 жатақхана жұмыс істейді. Бүгінде онда 3 174 студент орналасқан, қалған бос орындар бойынша жұмыстар жалғасуда.Оқу жылы қарсаңында жастар ұйымдарымен бірлесіп аталған жатақханалардың жағдайына мониторинг жүргізілді. Оның қорытындысы бойынша барлық нысан студенттерді қабылдауға дайын деп танылды.Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде 2 мың орынға арналған төрт жатақхана бар. Қазіргі уақытта онда 1 491 студент тұрады. Бір ғимаратта күрделі жөндеу, екі жатақханада ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді. Орналастыру электрондық платформа арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте әлеуметтік осал санаттағы студенттерге басымдық беріледі.М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университетінде 2 174 орынға арналған бес жатақхана бар. Оның 1 633 орны бүгінде бос емес. Екі жатақхана жөндеуден өтті. Медициналық университеттің шетелдік студенттерін орналастыру үшін жеке хостелдермен 314 орынға келісім жасалды. Сонымен қатар университет 600 орындық жаңа жатақхана салуды жоспарлап отыр.С. Бәйішев атындағы университетте 204 орынға арналған жатақхана ағымдағы жөндеуден кейін студенттерді қабылдауға толық дайын. Қазір онда 50 студент тұрады.Жатақханалардың дайындығы туралы айтқан облыс әкімі Асхат Шахаров бұл мәселенің тек білім беру саласы үшін ғана емес, әлеуметтік тұрғыдан да маңызды екенін атап өтті. Студенттердің едәуір бөлігі ауылдардан және еліміздің басқа өңірлерінен келеді. Сондықтан оқу кезеңінде жатақхана олар үшін негізгі тұратын орынға айналады.🔹 Облыс әкімі жылу, сумен жабдықтау, кәріз және электрмен қамту жүйелерінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуді тапсырды. Сондай-ақ өрт қауіпсіздігі, санитарлық және техникалық талаптардың сақталуына баса назар аударуды міндеттеді. Бұдан бөлек, бейнебақылау, дабыл жүйесі мен күзеттің жұмысын қамтамасыз ете отырып, қауіпсіздік шараларын күшейту тапсырылды.«Жатақханалардың толық дайын болуы – жастардың білім алу сапасына, тұрмыстық жағдайын жақсартуға және әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға тікелей әсер ететін маңызды фактор. Әр жатақханада барлық инженерлік желінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету қажет. Студенттерді орналастыру кезінде ашықтықты қамтамасыз етіп, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жол бермеу маңызды. Бұл ретте аз қамтылған және көпбалалы отбасылардан шыққан, сондай-ақ ауылдық жерлерден келген студенттерге басымдық берілуі тиіс. Анықталған әрбір кемшілік бойынша жедел шаралар қабылдап, студенттердің қауіпсіз әрі жайлы тұруына қажетті жағдайды жасау қажет», – деп атап өтті өңір басшысы.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe-zhastar1/press/news/details/1283070?lang=ru
2026 жылдың 7 айындағы мониторингтегі кәсіпорындардан Мемлекеттік бюджетке түскен салық төлемдері 31.08.2026
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2025 жылғы 18 желтоқсандағы №786 бұйрығына сәйкес Шығыс Қазақстан облысы бойынша республикалық мониторингтің 12 кәсіпорны тіркелген: «Казцинк» ЖШС;  «Востокцветмет» ЖШС; «Орика-Қазақстан» АҚ; «Үлбі металлургия зауыты» АҚ; «Өскемен титан-магний комбинаты» АҚ; «Ульба-ТВС» ЖШС; «Altyn Shyghys» ЖШС; «ОблШығысЖол» ЖШС; «Усть-Каменогорская ТЭЦ» ЖШС; «Усть-Каменогорская птицефабрика» АҚ; «Объединенная ЭнергоСервисная Компания» ЖШС; «AK NIET GROUP» ЖШС.  2026 жылдың 7 айында салық төлемдері бойынша мемлекеттік бюджетке, жоғарыда аталған кәсіпорындардан 127,4 млрд.теңге түсті, оның ішінде жергілікті бюджетке – 19,0 млрд.теңге, республикалық бюджетке – 108,4 млрд.теңге, салық төлеушінің есеп шотына, "0" қойылым бойынша ҚҚС қайтару сомасын ескере отырып, 25,8 млрд.теңге түсті.Облыс бойынша мемлекеттік бюджетке жалпы түсімде республикалық мониторингте тұрған кәсіпорындардан түсетін түсімдердің үлесі 40,1% - ды, оның ішінде жергілікті бюджет бойынша – 15,4% - ды; республикалық бюджет бойынша 55,8% - ды құрайды.Республикалық мониторинг кәсіпорындарынан түсетін салық түсімдерінің өсу қарқыны 2026 жылдың 7 айында 2025 жылдың ұқсас кезеңіне мемлекеттік бюджет бойынша 204,5% немесе 65,1 млрд.теңге сомамында өсімді құрады; республикалық бюджет бойынша 271,7% немесе 68,5 млрд.теңге өсімді құрады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1283062?lang=ru
Қазақстан алғаш рет Германияның туристік индустриясындағы ірі DRV Destination Forum форумын қабылдады 31.08.2026
2026 жылғы 26 тамызда Астана қаласында Германияның туристік индустриясындағы негізгі іс-шаралардың бірі — DRV Destination Forum 2026 өтті. Қазақстан форумды алғаш рет қабылдап, шараға 130-ға жуық қатысушы, оның ішінде Германиядан 69 туристік сала өкілі қатысты.Форумның ресми ашылуына ҚР Туризм және спорт министрлігінің атынан вице-министр Мирас Төлебаев қатысты.Іс-шара «Kazakh Tourism» ҰК» АҚ пен Германияның Deutscher Reiseverband (DRV) туристік қауымдастығының бірлескен жұмысының нәтижесінде ұйымдастырылды.Форум аясында неміс делегаттары Алматы және Алматы облысы, Маңғыстау, Шығыс Қазақстан облыстарына, Шымкент және Түркістан облыстарына барып, өңірлердің туристік әлеуеті мен инфрақұрылымымен танысты.Бағдарламаның маңызды бөлігі қазақстандық туристік бизнес өкілдері мен неміс туроператорлары арасындағы B2B кездесулер болды. Қазақстанның туристік әлеуетін ілгерілетуге елдің халықаралық көлік қолжетімділігін дамытуға үлес қосып отырған Air Astana әуе компаниясы да қатысты.DRV Германияның 3 000-нан астам туристік компаниясын біріктіреді. Қазақстанға жыл сайын Германиядан шамамен 100 мың турист келеді.Форум өткізу Қазақстанның туристік өнімдерін неміс нарығында ілгерілетуге, іскерлік байланыстарды кеңейтуге және Германиядан келетін туристер ағынын арттыруға жаңа мүмкіндіктер ашады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mangystau-tourism/press/news/details/1282934?lang=ru
Шымкент зейнеткерлері санаторийге онлайн жолдама алады: цифрлы жүйе мыңдаған қариялардың өміріне жеңілдік әкелді 31.08.2026
15 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласы бүгінде зейнеткерлерге арналған санаторийлік-курорттық сауықтыру бағдарламасын толығымен электрондық форматқа ауыстырды. Бұл шешім 104 мың зейнеткері бар қалада кезекте тұрған 32 мың адамның уақытын үнемдеп, мемлекеттік қызметке қолжетімділікті едәуір арттырды. Бағдарлама «Ізетті зейнеткер» жобасының аясында жүзеге асырылып, жыл сайын 7 мыңнан астам қарт азамат мемлекет есебінен сауықтыруға жіберіледі.Бастаманың тарихына үңілсек, Шымкент қаласындағы зейнеткерлерді санаторийлермен қамтамасыз ету мәселесі бірнеше жыл бойы өткір тұрды. Бұған дейін жолдама алу үшін қариялар бірнеше мекемеге барып, қағаз құжаттар жинап, ұзақ кезекте тұруға мәжбүр болды. Қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының мәліметінше, бұрынғы жүйе жағдайында орташа өңдеу мерзімі бірнеше аптаға созылып, азаматтарда наразылық туғызатын. Бүгін жағдай түбегейлі өзгерді: Geo Shymkent порталы арқылы электрондық цифрлық қолтаңба пайдаланып өтінім беру мүмкіндігі пайда болды. Осылайша, дәрігердің жолдамасы мен жеке куәлікті тіркеген азамат үйінен шықпай-ақ кезекке тұра алады.Бағдарламаның бенефициарлары арасында 66 жастағы Шымкент тұрғыны Гүлжахан Қалиева бар. Ол биылғы жылы «Ізетті зейнеткер» жобасы бойынша алғаш рет демалысқа барды. Санаторийде ол тұз үңгірлеріне баруды, дәрілік шөп шайларын ішуді және сауықтыру рәсімдерін өткізуді мойнына алды. «Мен бұрын мұндай мүмкіндіктің бар екенін де білмедім. Порталға кіріп, өтінімді беріп, кезегімді күттім — бәрі соншалықты қарапайым болды. Ал санаторийде өткізген уақытым — жан-жақты сауығудың нағыз мектебі. Буын ауруларым азайды, ұйқым жақсарды, ең бастысы — жаңа достар таптым», — деді Гүлжахан апай. Оның айтуынша, осындай демалыстың тағы бір маңызды жағы — жасты-кәрілі достарымен пікір алмасып, жалғыздықты сезінбеу мүмкіндігі.Шымкент қаласы бүгінде алты санаторийге бағыт ұстанады: «Ақсу демі», «Күлпаршын», Zari, «Түлкібас саясы», «Айша бибі» және тағы бір сауықтыру мекемесі. Қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы Ерлан Сейітовтің сөзінше, санаторийлер желісін кеңейту жұмысы жалғасуда. «Біз серіктес санаторийлерді іріктеу барысында олардың материалдық-техникалық базасына, медициналық мамандардың біліктілігіне және ұсынылатын рәсімдер сапасына ерекше мән береміз. Зейнеткерлеріміз тек демалып қана қоймай, нақты медициналық нәтиже алуы тиіс», — деп атап өтті ол. Электрондық кезек жүйесі жолдамаларды бөлудегі адами фактордың ықпалын барынша азайтып, ашықтықты арттыруға мүмкіндік берді.Осындай бағдарламалардың маңыздылығын дәлелдейтін статистикалық деректер де жетерлік. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, жүйелі санаторийлік сауықтыру егде жастағы адамдарда созылмалы аурулардың асқынуын 20–30 пайызға азайтады, ал жедел жәрдем шақыру жиілігі де анағұрлым төмендейді. Қазақстанда 60 жастан асқан халықтың үлесі 2026 жылға қарай 13 пайыздан асқан болатын, бұл ел үкіметін қарт азаматтарды қорғауға бағытталған бағдарламаларды кеңейтуге мәжбүрлейді. Шымкент тәжірибесі осы тұрғыдан алғанда аймақтық үлгі ретінде бағаланып, басқа қалалардың да назарын аудартуда.Астана мен Алматыда ұқсас жүйелер бірнеше жыл бұрын іске қосылған болатын, алайда Шымкенттің ерекшелігі — порталдың пайдаланушыға ыңғайлылығы мен кезек бөлудің мүлде автоматтандырылуында. Астаналық зейнеткерлерге арналған сауықтыру бағдарламасы туралы жазған журналист Айнұр Бекова Шымкент тәжірибесін саралай келе, «бұл — цифрлы мемлекеттік қызмет пен әлеуметтік саясаттың өзара үйлесімінің нақты үлгісі» деп бағалады. Оның пікірінше, осы модельді барлық облыстық орталыққа кезең-кезеңмен енгізу Қазақстандағы зейнеткерлерге мемлекеттік қолдаудың тиімділігін екі есеге дейін арттыра алады.Бағдарламаның болашағы да үміт артарлық. Қалалық әкімдіктің жоспарына сәйкес, 2027 жылдың аяғына дейін серіктес санаторийлер санын тоғызға жеткізу және жыл сайын сауықтырылатын зейнеткерлер санын 10 мыңнан асыру міндеті қойылған. Сонымен қатар порталда арнайы медициналық сауалнама модулін іске қосу жоспарланып отыр — ол зейнеткердің денсаулық жағдайына қарай оған ең қолайлы санаторийді автоматты түрде ұсынады. Техникалық жетілдіру жұмыстары жалғасып жатқан бұл бастама Шымкентті Қазақстандағы «Ақылды қала» тұжырымдамасын зейнеткерлер саясатымен ұштастырудың алдыңғы қатарлы орталығына айналдыруда. Ал Гүлжахан апай сияқты мыңдаған азаматтар бұл өзгерістің нақты жемісін — денсаулықты, рухани жаңарудың қуанышын және жасы ұлғайса да белсенді өмір сүруге деген зор ынтаны — іс жүзінде сезінуде.
Kazakhstan 2026: From Semipalatinsk to Global Nuclear Diplomacy 31.08.2026
The International Institute for Middle East and Balkan Studies (IFIMES) in Ljubljana regularly analyzes developments in the Middle East, the Balkans and around the world. In this analysis, IFIMES examines how Kazakhstan has transformed its historical nuclear legacy and decision to renounce nuclear weapons into an active policy of nuclear non-proliferation, regional cooperation and the strengthening of global nuclear security. In this context, 2026 represents an important historical and symbolic milestone. Below, we present the key findings and most significant insights from the analysis entitled “Kazakhstan 2026 : From Semipalatinsk to Global Nuclear Diplomacy.”The year 2026 holds a special place in Kazakhstan’s history, marking three significant anniversaries: 35 years since the closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site, 30 years since the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT) was opened for signature, and 20 years since the signing of the Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia, known as the Semipalatinsk Treaty.Together, these anniversaries trace a single historical trajectory – from Kazakhstan’s direct experience of the devastating consequences of the nuclear arms race to the development of a distinctive national policy centred on nuclear disarmament, non-proliferation and international security.Semipalatinsk – from nuclear legacy to strategic choiceKazakhstan’s nuclear experience is inextricably linked to Semipalatinsk, where the Soviet Union conducted its first nuclear test in 1949. By 1989, a total of 456 nuclear tests had been conducted at the site, leaving profound and lasting consequences for the population and environment of the wider region. For Kazakhstan, therefore, nuclear weapons are not an abstract matter of strategic balance, but a deeply rooted part of its national memory and lived human experience.In the late 1980s, the Nevada–Semipalatinsk anti-nuclear movement emerged, bringing the issue of nuclear testing out of the closed military sphere and into public debate. On 29 August 1991, Kazakhstan closed the Semipalatinsk Nuclear Test Site, even before the dissolution of the Soviet Union. At Kazakhstan’s initiative, the UN General Assembly subsequently designated 29 August as the International Day against Nuclear Tests in 2009.Following the collapse of the Soviet Union, Kazakhstan inherited the world’s fourth-largest nuclear arsenal, comprising more than a thousand nuclear warheads, intercontinental ballistic missiles, strategic bombers, and associated infrastructure. For a newly independent state, such an arsenal could have represented a major source of strategic leverage. Kazakhstan, however, chose a different path.Kazakhstan renounced nuclear weapons and acceded to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT) in 1994 as a non-nuclear-weapon state. By 1995, all nuclear weapons had been removed from its territory.This decision became a cornerstone of Kazakhstan’s foreign-policy identity. It demonstrated that a state could renounce nuclear deterrence without relinquishing its strategic autonomy, instead building its security and international standing through diplomacy, international law, cooperation, and active engagement in global non-proliferation efforts.From national decision to global diplomacyKazakhstan did not stop at renouncing its inherited nuclear arsenal. It developed its anti-nuclear policy into a distinctive and sustained pillar of its foreign policy. Kazakhstan signed the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT) in 1996 and ratified it in 2002.Today, Kazakhstan also contributes to the Treaty’s practical implementation. Five facilities of the International Monitoring System (IMS) operate on its territory as part of the global network for detecting potential nuclear explosions. In 2008, the former Semipalatinsk test site hosted an international exercise designed to prepare for future on-site inspections.Semipalatinsk has therefore evolved from a symbol of the destructive legacy of nuclear testing into an important site for international monitoring, verification, and cooperation on nuclear risks. The Kazakh experience should be understood primarily as a model of political choice rather than a universal security formula. Its broader significance lies in demonstrating that a state can pursue strategic autonomy and international influence without possessing nuclear weapons.Central Asia as a nuclear-weapon-free zoneKazakhstan’s anti-nuclear policy has also acquired a significant regional dimension. On 8 September 2006, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, and Uzbekistan signed the Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia in Semipalatinsk, which entered into force in 2009.The Treaty established a regional security framework based on nuclear non-proliferation, mutual commitments, and cooperation among the Central Asian states.Central Asia thus demonstrated that even non-nuclear-weapon states can actively shape their own regional security architecture and make a meaningful contribution to global nuclear stability.In 2026, marking the Treaty’s 20th anniversary, Kazakhstan will assume the rotating chairmanship, further strengthening its role in advancing regional nuclear non-proliferation and cooperation with international organizations.From non-proliferation to peaceful uses of nuclear energyKazakhstan’s policy clearly distinguishes between nuclear non-proliferation and the peaceful use of nuclear energy. As one of the world’s leading uranium producers, Kazakhstan also regards nuclear energy as an important component of its energy security and technological development.A notable example is the IAEA Low Enriched Uranium Bank in Kazakhstan, which provides countries with reliable access to nuclear fuel for peaceful purposes while reducing the need to develop their own uranium-enrichment capabilities.The Kazakh experience demonstrates that nuclear safety, non-proliferation, and the peaceful use of nuclear energy can be mutually reinforcing, provided they are grounded in effective safeguards, rigorous verification, international cooperation, and mutual trust.From nuclear legacy to global responsibilityOperation Sapphire, conducted in 1994 and involving the removal of approximately 600 kilograms of highly enriched uranium from Kazakhstan, stands as one of the most significant examples of the country’s concrete contribution to global nuclear security. During the turbulent period following the collapse of the Soviet Union, Kazakhstan helped reduce the risk of the uncontrolled proliferation of sensitive nuclear materials, demonstrating that disarmament requires not only political decisions, but also concrete measures, international cooperation, and sustained monitoring.Kazakhstan’s experience also has a profound humanitarian and environmental dimension. The closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site did not erase the consequences of decades of nuclear testing. Kazakhstan therefore views nuclear disarmament not only as a matter of international security, but also as a responsibility towards affected communities and the environment. The country has signed and ratified the Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons (TPNW) and supports measures aimed at assisting victims and addressing the environmental legacy of nuclear testing.gainst the backdrop of intensifying strategic competition, the modernization of nuclear arsenals, and declining trust among the major powers, this approach has acquired renewed relevance. Kazakhstan advocates a concept of security based not solely on nuclear deterrence, but also on international law, verifiable commitments, dialogue, and effective multilateral institutions.Its active engagement within the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT), which links non-proliferation, nuclear disarmament, and the peaceful use of nuclear energy, reflects this broader approach. Kazakhstan’s experience should therefore not be viewed as a universal security formula, but as a compelling example of how a state can transform a difficult nuclear legacy into a long-term contribution to international peace and security.Kazakhstan's multi-vector diplomacy and the future of nuclear securityKazakhstan’s multi-vector diplomacy is built on cooperation with diverse centers of power while preserving strategic autonomy. In the field of nuclear security, this approach is reflected in its engagement with Russia, the United States, China, the European Union, the United Nations, and the IAEA, as well as in its efforts to strengthen regional cooperation across Central Asia. Kazakhstan’s anti-nuclear policy is therefore directed against neither a particular state nor a geopolitical bloc. Rather, it is rooted in the recognition that nuclear risks transcend national borders and geopolitical divisions.Over time, Kazakhstan has transformed its historical experience into foreign-policy capital, linking nuclear disarmament, non-proliferation, the peaceful use of nuclear energy, humanitarian responsibility, and regional security. For a medium-sized state, this represents an important source of international influence—one based not on military power, but on an active role in addressing issues of global significance.The year 2026 symbolically connects this development with three major anniversaries: 35 years since the closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site, 30 years since the CTBT was opened for signature, and 20 years since the signing of the Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia. Together, they represent three interconnected stages of the same historical process: ending nuclear testing, renouncing the inherited nuclear arsenal, and institutionalizing non-proliferation at the regional and global levels.The broader significance of Kazakhstan’s experience lies precisely in this transformation. A country that was once the object of a great power’s nuclear strategy has transformed its historical legacy into diplomatic capital and an instrument of strategic autonomy. The three anniversaries of 2026 are therefore not merely occasions to look back, but an opportunity to consider how medium-sized states can contribute to strategic stability and to an international order grounded in law, verifiable commitments, and cooperation.At the same time, the international nuclear security architecture is facing growing pressure. The modernization of nuclear arsenals, the weakening of arms-control regimes, and declining strategic trust are increasing the risks of miscalculation and escalation. In this environment, Kazakhstan’s experience should not be presented as a universal security formula, but as a concrete example of long-term state policy.Its distinctive feature is the way Kazakhstan has linked the renunciation of nuclear weapons with international law, non-proliferation, regional cooperation, and active diplomacy. Yet the Kazakh model should not be idealized. Nuclear-weapon states continue to modernize their arsenals, the CTBT has not yet entered into force, the NPT faces significant pressures, and the security dilemma between nuclear- and non-nuclear-weapon states persists. Kazakhstan must also continue to balance its multi-vector diplomacy among the interests of Russia, China, and the Western powers.For this reason, Kazakhstan’s experience is not a final answer, but an ongoing political process. Its broader message is that national security can be strengthened not only through military capabilities, but also through trust, international law, verifiable commitments, regional cooperation, and sustained diplomacy.Kazakhstan’s Experience as a Lesson for the Future of Nuclear SecurityThe year 2026 is therefore not merely a year of historical remembrance, but also an opportunity to reflect on the future of global nuclear security. The three anniversaries mark distinct yet interconnected stages of the same process: the closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site, the consolidation of the global nuclear test-ban regime, and the establishment of a regional nuclear-weapon-free zone in Central Asia.Kazakhstan’s experience demonstrates that strategic stability does not depend exclusively on military power. It can also be strengthened through international law, verifiable commitments, regional cooperation, dialogue, and sustained diplomacy.This is the broader significance of the Kazakh experience. Semipalatinsk is no longer merely a reminder of the devastating consequences of the nuclear arms race; it has also become a symbol of how a difficult historical legacy can be transformed into a foundation for a more responsible approach to international security.The year 2026 is therefore, above all, a year of responsibility. At a time of renewed geopolitical tensions, nuclear security remains a shared responsibility of the international community. The future of global strategic stability will depend to a significant extent on the ability of states to rebuild trust, restore meaningful dialogue, and strengthen effective mechanisms for arms control, verification, and international cooperation.Ljubljana/Brussels/Astana, 26 August 2026     https://www.ifimes.org/en/researches/kazakhstan-2026-from-semipalatinsk-to-global-nuclear-diplomacy/5981? Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-ljubljana/press/news/details/1282836?lang=ru
Қоғам Қосымша
Цифрлық дәуірдегі қаржылық пирамидалар: жаңа бет, ескі айла 18.08.2026
18 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның қаржылық реттеу агенттігі биыл тамыз айының басында ғана үш жаңа алаяқтық схеманы анықтап, тізімге алды. Олардың барлығы бір-бірінен мүлде басқа сала ретінде таныстырылғанымен — бірі криптовалюталық биржа, екіншісі SMM-агенттік, үшіншісі романтикалық танысу қосымшасы — іс жүзінде бәрі де бір ғасырлық схеманың заманауи нұсқасы болып шықты. Қаржылық пирамида. Бұл ұғым 300 жылдан астам тарихқа ие, алайда бүгінгі технологиялар оны бұрынғыдан да қауіпті және сенімді етіп жасауда.Қаржылық пирамиданың тарихы XVII ғасырдан басталады деп есептеледі. Ең белгілі және кең таралған мысал — 1920 жылдары АҚШ-та Чарльз Понцидің ұйымдастырған схемасы, кейіннен «Понци схемасы» атауын алған алаяқтық. Ол инвесторларға 45 күнде 50 пайыз, ал 90 күнде 100 пайыз кіріс уәдесін беріп, мыңдаған адамды алдады. ТМД кеңістігінде ең ауқымды мысал — 1990 жылдардың басындағы «МММ» пирамидасы, сол кездің өзінде-ақ миллиондаған адамды жұтқанымен, кейін тарихтан сабақ алынбады. Қазақстанда да 1990-2000 жылдары осындай схемалар жаппай таралып, мыңдаған отбасының жинаған қаражаты күл-талқан болды. Тарих айналып оралады, тек декорациялар ауысады.Бүгінгі пирамидалар алдыңғы буындардан сыртқы түрімен ерекшеленгенімен, іштей бір ғана принципке сүйенеді: соңғы қосылғандардың ақшасы алдыңғыларға төленеді. Заман талабына сай бейімделген алаяқтар енді инвестициялық платформалар, криптожобалар, NFT-базарлар, стартаптар немесе тіпті сүйіспеншілік романы сылтауымен жаңа құрбандар іздейді. Эксперттердің бағалауы бойынша, 2025 жылы ғана Орталық Азия аймағында осындай схемалардан жалпы сомасы 180 миллион долларды асатын шығын тіркелген. Статистика суықтық пен дәрменсіздікті бір мезгілде сездіреді.Алматыда қаржылық сауаттылық саласында жұмыс жасайтын сарапшы Калилалло Байтасов алаяқтықтың басты белгісін нақты атап өтеді: «Бірінші ескерту сигналы — тым жоғары кірістілік уәдесі. Кез келген адам мынаны түсінуі тиіс: салынған қаражатқа 100, 200 және одан да жоғары пайыз пайда алу мүмкіндігі шындыққа жанаспайды. Сондықтан ұсынылатын шарттарды мұқият бағалау қажет. Кірістілік банктік салымдарға қарағанда біршама жоғары болуы мүмкін — мысалы, 5–10 пайызға, бірақ бұл жағдайда да барлық тәуекелдерді жан-жақты зерттеу керек». Байтасов сонымен қатар мынаны да ескертеді: алаяқтар адам эмоциясын нысанаға алады — қарқынды өсетін баланс, достарының табыс туралы әңгімелері, «тек бүгін ғана» деген жеделдік мессиджі — бәрі де жасанды шешім қабылдатуға бағытталған психологиялық қысым.Технологиялық даму алаяқтарға мүлде жаңа мүмкіндіктер ашты. Киберқауіпсіздік саласының маманы Евгений Питолин бұл туралы нақты айтады: «Бүгінгі таңда жасанды интеллект негізінде де жұмыс жасайтын алуан түрлі механизмдер бар, олар эмоционалды контент жасауға және чаттарда табысты инвесторлардың жинақталуы туралы иллюзия тудыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жарнамаларды жасанды жолмен «накруткалайды». Тағы бір кең тараған тәсіл — үнемі өсіп отыратын балансы бар жеке кабинеттерді еліктеу. Адам өз жалған пайдасының сағат сайын өскенін көреді. Бұл өте күшті психологиялық якорге айналады және адамды ақша салуды жалғастыруға итермелейді». Дипфейк технологиясы мәселені одан да ушықтырады: белгілі бизнесмендердің, спортшылардың, тіпті мемлекеттік шенеуніктердің беттері мен дауыстары жобаны мақұлдауға пайдаланылады, ал шындығында олардың бұл жайлы ешқандай хабары болмайды.Осы мәселе қоғамдық деңгейде де кеңінен талқыланып жатыр. Парламент депутаты Айгүл Нұрланова биылғы жылы цифрлық алаяқтыққа қарсы кешенді заң жобасын ұсынды: «Біздің мақсатымыз — заңнаманы технологиялық реалиямен сәйкестендіру. Дипфейктерді зиянды мақсатта пайдалану, жалған инвестициялық платформалар ашу — бұлар нақты жазамен аяқталуы тиіс. Финансиялық сауаттылық маңызды, бірақ тек тәрбиемен шектелу жеткіліксіз, мемлекет жауаптыларды есепке тартуы керек». Азаматтық қоғам өкілдері де осы пікірді қолдайды. Алматылық заңгер Санжар Мәмбет: «Жәбірленушілердің басым бөлігі — орта жастағы, жұмыс орнын немесе кірісті жоғалтқан адамдар. Олар жылдам шешім іздейді, ал алаяқтар дәл сол сәтте табылады» деп атап өтеді.Сарапшылардың пікірінше, бұл проблема жақын болашақта одан да күрт өрши береді. Жасанды интеллект жыл сайын жетілдіріліп, дипфейктер адам көзімен ажырату мүмкін болмайтын деңгейге жетіп барады. Блокчейн технологиясы ақша ағымдарын жасыруды жеңілдетеді. Осының бәріне қарсы тұрудың ең сенімді қорғанышы — жеке адамның қаржылық және цифрлық сауаттылығы. Сарапшылар бір қарапайым сұрақ қоюды ұсынады: егер адам шынымен де ақшаны тұрақты еселейтін жолды тапқан болса, оған неге дәл сіздің ақшаңыз керек? Жауап жоқ болса — жоба да жоқ деген сөз. Бүгін ескерту алатын адам ертең жинаған байлығын сақтайды. Цифрлық дәуірдегі ең маңызды инвестиция — білім мен сыни ойлау қабілеті.
Жаңа оқу жылына студенттер жатақханаларының дайындығы мен қолжетімділігі мәселесі облыс әкімі Асхат Шахаровтың төрағалығымен өткен аппарат мәжілісінде қаралды. 31.08.2026
Жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы Әлімбек Тұралиевтің мәліметінше, өңірдегі үш жоғары оқу орнында 23 703 студент білім алады. Бірінші курсқа 4 860 студент қабылданған. Студенттерге арналған жалпы сыйымдылығы 4 378 орындық 10 жатақхана жұмыс істейді. Бүгінде онда 3 174 студент орналасқан, қалған бос орындар бойынша жұмыстар жалғасуда.Оқу жылы қарсаңында жастар ұйымдарымен бірлесіп аталған жатақханалардың жағдайына мониторинг жүргізілді. Оның қорытындысы бойынша барлық нысан студенттерді қабылдауға дайын деп танылды.Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде 2 мың орынға арналған төрт жатақхана бар. Қазіргі уақытта онда 1 491 студент тұрады. Бір ғимаратта күрделі жөндеу, екі жатақханада ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді. Орналастыру электрондық платформа арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте әлеуметтік осал санаттағы студенттерге басымдық беріледі.М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университетінде 2 174 орынға арналған бес жатақхана бар. Оның 1 633 орны бүгінде бос емес. Екі жатақхана жөндеуден өтті. Медициналық университеттің шетелдік студенттерін орналастыру үшін жеке хостелдермен 314 орынға келісім жасалды. Сонымен қатар университет 600 орындық жаңа жатақхана салуды жоспарлап отыр.С. Бәйішев атындағы университетте 204 орынға арналған жатақхана ағымдағы жөндеуден кейін студенттерді қабылдауға толық дайын. Қазір онда 50 студент тұрады.Жатақханалардың дайындығы туралы айтқан облыс әкімі Асхат Шахаров бұл мәселенің тек білім беру саласы үшін ғана емес, әлеуметтік тұрғыдан да маңызды екенін атап өтті. Студенттердің едәуір бөлігі ауылдардан және еліміздің басқа өңірлерінен келеді. Сондықтан оқу кезеңінде жатақхана олар үшін негізгі тұратын орынға айналады.🔹 Облыс әкімі жылу, сумен жабдықтау, кәріз және электрмен қамту жүйелерінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуді тапсырды. Сондай-ақ өрт қауіпсіздігі, санитарлық және техникалық талаптардың сақталуына баса назар аударуды міндеттеді. Бұдан бөлек, бейнебақылау, дабыл жүйесі мен күзеттің жұмысын қамтамасыз ете отырып, қауіпсіздік шараларын күшейту тапсырылды.«Жатақханалардың толық дайын болуы – жастардың білім алу сапасына, тұрмыстық жағдайын жақсартуға және әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға тікелей әсер ететін маңызды фактор. Әр жатақханада барлық инженерлік желінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету қажет. Студенттерді орналастыру кезінде ашықтықты қамтамасыз етіп, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жол бермеу маңызды. Бұл ретте аз қамтылған және көпбалалы отбасылардан шыққан, сондай-ақ ауылдық жерлерден келген студенттерге басымдық берілуі тиіс. Анықталған әрбір кемшілік бойынша жедел шаралар қабылдап, студенттердің қауіпсіз әрі жайлы тұруына қажетті жағдайды жасау қажет», – деп атап өтті өңір басшысы.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe-zhastar1/press/news/details/1283070?lang=ru
2026 жылдың 7 айындағы мониторингтегі кәсіпорындардан Мемлекеттік бюджетке түскен салық төлемдері 31.08.2026
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2025 жылғы 18 желтоқсандағы №786 бұйрығына сәйкес Шығыс Қазақстан облысы бойынша республикалық мониторингтің 12 кәсіпорны тіркелген: «Казцинк» ЖШС;  «Востокцветмет» ЖШС; «Орика-Қазақстан» АҚ; «Үлбі металлургия зауыты» АҚ; «Өскемен титан-магний комбинаты» АҚ; «Ульба-ТВС» ЖШС; «Altyn Shyghys» ЖШС; «ОблШығысЖол» ЖШС; «Усть-Каменогорская ТЭЦ» ЖШС; «Усть-Каменогорская птицефабрика» АҚ; «Объединенная ЭнергоСервисная Компания» ЖШС; «AK NIET GROUP» ЖШС.  2026 жылдың 7 айында салық төлемдері бойынша мемлекеттік бюджетке, жоғарыда аталған кәсіпорындардан 127,4 млрд.теңге түсті, оның ішінде жергілікті бюджетке – 19,0 млрд.теңге, республикалық бюджетке – 108,4 млрд.теңге, салық төлеушінің есеп шотына, "0" қойылым бойынша ҚҚС қайтару сомасын ескере отырып, 25,8 млрд.теңге түсті.Облыс бойынша мемлекеттік бюджетке жалпы түсімде республикалық мониторингте тұрған кәсіпорындардан түсетін түсімдердің үлесі 40,1% - ды, оның ішінде жергілікті бюджет бойынша – 15,4% - ды; республикалық бюджет бойынша 55,8% - ды құрайды.Республикалық мониторинг кәсіпорындарынан түсетін салық түсімдерінің өсу қарқыны 2026 жылдың 7 айында 2025 жылдың ұқсас кезеңіне мемлекеттік бюджет бойынша 204,5% немесе 65,1 млрд.теңге сомамында өсімді құрады; республикалық бюджет бойынша 271,7% немесе 68,5 млрд.теңге өсімді құрады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1283062?lang=ru
ШЫМКЕНТТІ АҚЫЛДЫ ҚАЛАҒА АЙНАЛДЫРАТЫН ШЕШІМДЕР: SMART CITY HACKATHON 2026 ӨТЕДІ 20.08.2026
20 тамыз Шымкентте қала өмірін цифрлық технологиялар арқылы жақсартуға бағытталғанSmart City Hackathon 2026жобасы ұйымдастырылады. Іс-шараға қатысушылар қаланың нақты мәселелерін анықтап, оларды технологиялық шешімдер арқылы шешуге мүмкіндік алады.Хакатонның негізгі мақсаты –Шымкентті әр тұрғын үшін ыңғайлы, қауіпсіз және тиімді етуге бағытталған цифрлық шешімдер әзірлеу. Қатысушылар өз идеяларын ұсынып қана қоймай, қысқа мерзім ішінде оны нақты жобаға айналдырып, сарапшылар алдында қорғауы тиіс.Жоба жұмысы7 күнгеесептелген. Осы уақыт аралығында командалар Шымкенттегі нақты мәселені анықтап, оның цифрлық шешімін әзірлейді. Келесі кезеңде жұмыс істейтінMVP – өнімнің бастапқы нұсқасынжасап, дайын жобаны презентация форматында қорғайды.Хакатон барысында бірнеше маңызды қалалық бағыт қамтылады. Олардың қатарындатұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, көлік, қоғамдық қауіпсіздік, экология және қалалық цифрлық сервистербар.Мысалы, ТКШ саласында ресурстарды тиімді пайдалануға көмектесетін цифрлық жүйе, көлік бағыттарын оңтайландыратын сервис немесе экологиялық мәселелерді бақылауға мүмкіндік беретін технологиялық шешім ұсынылуы мүмкін. Ал қауіпсіздік бағытында тұрғындарға төтенше жағдайлар немесе басқа да қауіптер туралы жедел ақпарат беретін цифрлық құралдарды әзірлеуге болады.Мұндай хакатондардың Шымкент үшін маңызы – қала мәселелерін шешуге IT мамандарын, студенттерді, жас кәсіпкерлерді және технологияға қызығушылық танытатын азаматтарды тартуында. Қаланың нақты проблемаларын сырттан дайын шешіммен емес, жергілікті тұрғындардың ұсыныстарымен қарастыру жаңа идеялардың пайда болуына мүмкіндік береді.Сонымен қатар қатысушылар үшін бұл тек жарыс емес, тәжірибе жинақтайтын орта. Жоба әзірлеу барысында команда мүшелері мәселені талдау, идеяны тексеру, цифрлық өнім жасау және оны көпшілік алдында таныстыру дағдыларын дамытады.📅Күні:20 тамыз 2026 жыл🕒Уақыты:15:00📍Өтетін орны:Shymkent Hub, Север 66/2⏳Жоба әзірлеу мерзімі:7 күнҚатысушыларды IT ортасы, жаңа таныстықтар, тәжірибе алмасу және жобасын сарапшыларға таныстыру мүмкіндігі күтеді.Smart City Hackathon 2026 – Шымкенттің нақты мәселесіне нақты цифрлық шешім ұсынғысы келетіндер үшін өз идеясын сынап көруге мүмкіндік беретін алаң.
ШЫМКЕНТТЕ ЖАСӨСПІРІМДЕРГЕ АРНАЛҒАН IT-ФОРУМ ӨТЕДІ 16.08.2026
2026 жылғы 16 тамыздаШымкент қаласында ата-аналар мен 11–18 жас аралығындағы балаларға арналған IT-форум ұйымдастырылады. Іс-шараныCAP Educationөткізеді. Форумның негізгі мақсаты – жасөспірімдерге заманауи IT мамандықтары туралы түсінік беріп, болашақ кәсіби бағытын таңдауға көмектесу.Қазіргі таңда цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы еңбек нарығындағы мамандықтарға да әсер етіп отыр. Бағдарламалау, дизайн, ойын әзірлеу, жасанды интеллект және басқа да технологиялық бағыттарға сұраныс артып келеді. Сондықтан мектеп оқушылары үшін мамандықты ерте танып, өз қызығушылығына сәйкес бағытты анықтау маңызды.Форум барысында IT саласында жұмыс істейтін мамандарбағдарламалау, дизайн, ойын әзірлеу, жасанды интеллект және болашақ технологияларытуралы ақпарат береді. Қатысушылар аталған бағыттардың ерекшеліктерімен танысып, қандай дағдылар қажет екенін біле алады.Іс-шараның тағы бір маңызды бағыты –жоғары оқу орны мен мамандық таңдау. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, мамандар балалар мен ата-аналарға университет пен болашақ кәсіпті таңдауға көмектеседі. Бұл жасөспірімнің тек қазіргі қызығушылығына емес, бірнеше жылдан кейінгі кәсіби мүмкіндіктеріне де назар аударуға жағдай жасайды.Форумға қатысушылар үшін арнайы ынталандыру мүмкіндіктері де қарастырылған. Әр қатысушыға300 мың теңге көлемінде оқу грантыжәне қосымша курстар ұсынылады. Бұл жасөспірімдерге IT саласындағы білімін әрі қарай дамытуға мүмкіндік береді.Мұндай іс-шаралардың Шымкент үшін маңызы жоғары. Қалада робототехника, бағдарламалау, жасанды интеллект және цифрлық технологияларға қызығушылық танытатын жастардың саны артып келеді. Жасөспірімдерді осы бағыттарға ерте кезеңнен тарту болашақта IT саласында білім алатын және жұмыс істейтін мамандардың қалыптасуына ықпал етуі мүмкін.Сонымен қатар форум ата-аналар үшін де пайдалы алаң бола алады. Себебі қазіргі технологиялық мамандықтардың мазмұны дәстүрлі кәсіптерден ерекшеленеді. Баланың қабілеті мен қызығушылығын ескере отырып, дұрыс білім беру бағытын таңдау оның кейінгі кәсіби дамуына әсер етеді.📅Күні:16 тамыз 2026 жыл👥Қатысушылар:11–18 жас аралығындағы балалар және ата-аналар💻Бағыттар:бағдарламалау, дизайн, ойын әзірлеу, AI және жаңа технологиялар🎓Мүмкіндік:300 000 теңгелік оқу гранты және қосымша курстар⚠️Орын саны шектеулі.Форум Шымкент жастарына IT саласының мүмкіндіктерін жақынырақ танып, болашақ мамандығын саналы түрде таңдауға бағытталған алаң болмақ.