Қазақстан Республикасының Израиль Мемлекетіндегі Елшісі Дәулет Ембердиев Израиль Мемлекетінің Мәдениет және спорт министрі Мики Зоармен кездесті. Кездесу барысында спорт саласындағы екіжақты ынтымақтастықты одан әрі дамытудың перспективалары талқыланды.Кездесу Қазақстан-Израиль қатынастарының қарқынды дамуы аясында өтті. Соңғы бір жыл ішінде екі ел арасында бірқатар өзара сапарлар мен жоғары деңгейдегі байланыстар жүзеге асырылып, бұл практикалық ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге қолайлы жағдай қалыптастырды.Тараптар спорт дипломатиясының гуманитарлық байланыстарды нығайту және Қазақстан мен Израиль халықтары арасындағы өзара түсіністікті арттырудың маңызды құралы ретіндегі әлеуетін атап өтті.Сонымен қатар, халықаралық спорт ұйымдары аясындағы өзара қолдауды үйлестіру тетіктері талқыланды. Тараптар өзара мүдделілік білдіретін мәселелер бойынша сындарлы диалог пен өзара іс-қимылдың маңыздылығын атап өтті.Қазақстан тарапы екі елдің спорт саласындағы уәкілетті органдары арасындағы тікелей байланыстарды одан әрі дамытуға және бірлескен жобаларды іске асыруға ықпал ететін ынтымақтастықтың жаңа форматтарын қарастыруға мүдделілік білдірді.Кездесу қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастықтың нақты бағыттары бойынша өзара іс-қимылды жалғастыруға және Қазақстан мен Израиль арасындағы спорт саласындағы ынтымақтастыққа қосымша серпін беруге дайын екендерін растады.Спорттық байланыстарды дамыту Қазақстан мен Израиль арасындағы гуманитарлық ынтымақтастықты және достық қатынастарды одан әрі нығайтудың перспективалы бағыттарының бірі ретінде қарастырылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tel-aviv/press/news/details/1299379?lang=ru

16–23 қыркүйек аралығындағы өндірістік және технологиялық жаңалықтар Шымкент экономикасында ішкі нарықпен қатар сыртқы нарыққа бағытталған өндірістің маңызы артып келе жатқанын көрсетті. Бұл өзгерісті ең алдымен фармацевтикалық экспорт пен агроөнеркәсіптегі технологиялық жаңарудан байқауға болады.19 қыркүйекте Шымкенттен Қазақстанда өндірілген дәрілік препарат алғаш рет Еуропалық одақ нарығына жөнелтілді. Болгарияға «Химфарм» АҚ өндірген SANTO сауда белгісіндегі SIGLETIC 100 мг препаратының 7 841 қаптамасы жіберілген. Бұл — жергілікті кәсіпорын өнімі үшін жаңа экспорттық бағыттың ашылғанын білдіретін нақты көрсеткіш.Бұл оқиғаның мәнін тек бір экспорттық партия көлемімен бағалау жеткіліксіз. Еуропалық нарыққа шығу өндірістің сапа стандарттары, тұрақты жеткізу қабілеті және халықаралық талаптарға сәйкестігі сияқты факторларға тәуелді. Сондықтан 19 қыркүйектегі жеткізілімді Шымкент өндірісінің сыртқы нарықтарға бейімделу үдерісінің бір кезеңі ретінде қарастыруға болады.Сол күні өткен «Дала күні–2026» семинары да өндірістік трансформацияның басқа қырын көрсетті. Мақта шаруашылығына арналған ғылыми-практикалық шарада жаңа технологиялар таныстырылып, сала ғалымдары мен агроөнеркәсіп өкілдерінің тәжірибесі біріктірілді.21 қыркүйекте AgriTech Talent Hunt хакатонында ұсынылған «Computer Vision: Cow ID» жобасы бұл процесті цифрлық технология деңгейіне көтерді. Жүйе жасанды интеллект пен компьютерлік көру арқылы малды жеке тануға бағытталған. Егер фармацевтикада негізгі мәселе халықаралық стандартқа сай өнім шығару болса, агротехнологияда жаңа міндет — өндірістік процесті дерек пен автоматтандыру арқылы тиімді ету.Осы үш оқиғаны біріктіретін ортақ ерекшелік бар: өндірістік даму біртіндеп технологиялық күрделілігі жоғары өнім мен қызметке қарай ауысып келеді. Фармацевтика дайын өнімді халықаралық нарыққа шығаруға бағытталса, агросектор ғылыми зерттеу мен AI шешімдерін өндіріс процесіне енгізуге ұмтылуда.Шымкент үшін бұл өзгерістің экономикалық мәні — өндіріс көлемін ұлғайтумен қатар, оның құрылымын күрделендіру. Экспорттық әлеует үшін тек өнім өндіру жеткіліксіз; кәсіпорынға сапа стандартын сақтау, жаңа технологияны меңгеру және сыртқы нарық талаптарына бейімделу қажет.Сондықтан 16–23 қыркүйектегі негізгі үрдіс — Шымкент өндірісінің «көбірек өнім өндіру» моделінен технологиясы, сапасы және нарықтық географиясы кеңейген жаңа өндірістік модельге қарай қозғалысы.

16–23 қыркүйек аралығындағы денсаулық сақтау материалдары Шымкентте медициналық саясаттың бір ғана емдеу процесіне емес, қолжетімділік, профилактика және медициналық сауаттылық мәселелеріне қатар бағытталып отырғанын көрсетті.17 қыркүйекте 26 қыркүйекте өтетін әйелдер денсаулығына арналған «Ашық есіктер күні» туралы хабарланды. Қала көпсалалы ауруханасы мен онкологиялық орталық базасында онкогинекологтардың тегін кеңесі, медициналық көрсеткіштер болған жағдайда ультрадыбыстық, цитологиялық және гистологиялық зерттеулер жүргізу жоспарланған. Бұл жерде басты назар ауруды емдеуге емес, оны ерте анықтауға бағытталған.19 қыркүйекте №6 қалалық емханада денсаулық сақтау жүйесінің болашағы талқыланды. Кездесуде медициналық көмектің қолжетімділігі, профилактиканың маңызы және цифрлық инфрақұрылымды дамыту мәселелері қатар қарастырылған. Емханада онлайн жазылу мүмкіндіктерінің кеңейтілгені және мамандар арасындағы ақпарат алмасудың жеделдетілгені айтылды.Бұл екі бағыт бір-бірін толықтырады. Бір жағынан, цифрлық сервистер адамның медициналық ұйымға жетуін жеңілдетеді. Екінші жағынан, профилактикалық шаралар ауруды асқынған кезеңге жеткізбей анықтауға мүмкіндік береді. Сондықтан денсаулық сақтауды жаңғыртуда технология мен медициналық мәдениетті қатар дамыту мәселесі алға шығады.21 қыркүйекте тағы бір маңызды бағыт — медицина саласының өзіндегі цифрлық қауіпсіздік мәселесі көтерілді. «Оңтүстік Қазақстан медицина академиясында» өткізілген шарада студенттерге интернет-алаяқтықтан қорғану, дербес мәліметтерді сақтау және цифрлық гигиена түсіндірілді. Бұл медицинаның цифрлануының екінші қырын көрсетеді: медицина қызметкері цифрлық жүйені пайдаланушы ғана емес, медициналық деректердің қауіпсіздігіне жауапты маман да болады.Осы материалдарды салыстырғанда, Шымкенттегі медициналық трансформация үш бағытта жүреді. Біріншісі — медициналық қызметке қолжетімділікті жеңілдету. Екіншісі — профилактикалық тексерулерді күшейту. Үшіншісі — медициналық ортадағы цифрлық сауат пен қауіпсіздікті арттыру.Бұл жерде цифрландырудың нәтижесін тек жаңа қосымша немесе онлайн жазылу санымен өлшеу жеткіліксіз. Нақты көрсеткіштер азаматтың дәрігерге уақытылы жетуі, аурудың ерте анықталуы және медициналық ақпараттың қауіпсіздігі арқылы бағалануы тиіс.16–23 қыркүйектегі үрдіс осындай өзгерісті көрсетеді: Шымкентте денсаулық сақтау жүйесі технологиялық жаңарумен қатар профилактика мен азаматтың медициналық сауатын күшейту моделіне қарай бет алып келеді.

Шымкенттің цифрлық трансформациясындағы маңызды өзгерістердің бірі — технологияның тұрғын үшін көзге көрінетін күнделікті сервиске айналуы. 16–23 қыркүйек аралығында азаматтарды жеке қабылдау, Komek 109 мобильді қосымшасы және көлік деректерін пайдалану жөніндегі материалдар осы бағыттағы басқару моделінің біртіндеп өзгеріп келе жатқанын көрсетті.16 қыркүйекте Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы азаматтарды тұрақты жеке қабылдау форматына көшетіні туралы хабарлады. Басқарма басшысы әр сәрсенбі күні азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдауды жоспарлаған. Мұнда цифрландырудың қызықты бір ерекшелігі байқалады: технологиялық басқару тек онлайн платформа арқылы емес, цифрлық саясатқа қатысты шағым мен ұсынысты тікелей жинау арқылы да жүзеге асуда.21 қыркүйекте Komek 109 мобильді қосымшасының мүмкіндіктері туралы материал жарияланды. Тұрғындар жолдағы ақау, көшедегі жарықтандыру, су құбыры, қоқыс немесе басқа коммуналдық мәселе туралы смартфон арқылы хабарлап, өтініштің орындалу барысын бақылай алады. Қаланың ресми ресурстарында iKomek 109 қызметі тәулік бойы жұмыс істейтіні және бірнеше арна — телефон, WhatsApp, Instagram, Telegram және мобильді қосымша арқылы өтініш қабылдайтыны көрсетілген.Бұл жүйенің маңызды ерекшелігі — тұрғын тек проблема туралы хабарламайды, оның шешілу барысына да цифрлық түрде араласа алады. Яғни классикалық «азамат — мемлекеттік орган» байланысы «азамат — цифрлық платформа — жауапты қызмет» моделіне ауысуда.Осы өзгерісті көлік саласындағы жағдай толықтырады. 17 қыркүйектегі материалда қала автобустарындағы тегін жүретін жолаушылардың көлік картасын валидаторға белгілемеуі салдарынан нақты жолаушылар ағынын есептеу қиындайтыны айтылған. Бұл мысал цифрлық басқаруда деректердің өзі шешім қабылдаудың маңызды инфрақұрылымына айналғанын көрсетеді.Бұған қоса, 19 қыркүйекте бейнебақылау жүйесінің ұрланған, құны 3 млн теңгелік асыл тұқымды жылқыны іздеуде қолданылғаны туралы ақпарат шықты. Осылайша цифрлық басқару коммуналдық қызметпен ғана шектелмей, қоғамдық қауіпсіздік саласына да тарауда.Аталған бастамаларды салыстырғанда, Шымкенттегі цифрлық басқарудың негізгі бағыты айқын көрінеді: азаматтың мәселесін тіркеу, оны нақты дерекке айналдыру және сол деректі жауапты қызметтің жұмысына енгізу.Сондықтан 16–23 қыркүйектің негізгі үрдісі — цифрландырудың тұрғын үшін абстрактілі технология емес, күнделікті қалалық қызметке қолжетімділікті арттыратын құралға айналуы. Бұл модельдің келесі кезеңі өтініштер мен қалалық деректерді біріктіріп, проблемаларды олар пайда болғаннан кейін ғана емес, алдын ала анықтау мүмкіндігімен байланысты болуы мүмкін.

16–23 қыркүйек аралығында ауыл шаруашылығын технологиялық жаңғырту тақырыбы бірнеше түрлі бастама арқылы көрінді. Мақта өндірісіндегі ғылыми жаңалықтар, мал шаруашылығын цифрландыру және жасанды интеллект арқылы малды автоматты тану жобасы аграрлық сектордың дәстүрлі өндірістен дерекке негізделген модельге қарай өзгеріп келе жатқанын байқатады.19 қыркүйекте «Дала күні–2026» ғылыми-практикалық семинары аяқталды. Іс-шараға ғалымдар, сала мамандары және агроөнеркәсіп өкілдері қатысып, мақта шаруашылығын дамытудағы жаңа технологиялар талқыланды. Семинардың ерекшелігі — ауыл шаруашылығы мәселесінің тек өндірістік тәжірибе тұрғысынан емес, ғылыми әзірлемелер тұрғысынан қарастырылуы.21 қыркүйекте бұл бағыт цифрлық технологиямен тікелей байланысып, «Төрт түлік» мобильдік қосымшасын енгізу бойынша түсіндіру жұмыстары басталды. Жүйе мал шаруашылығын есепке алу және басқару процестерін жаңартуға бағытталған. Мұндай модельдің негізгі айырмашылығы — дәстүрлі қағаз немесе қолмен жүргізілетін есептен орталықтандырылған цифрлық деректерге ауысу.Сол күні Шымкентте өткен AgriTech Talent Hunt хакатонында OAIU командасы «Computer Vision: Cow ID» жобасын таныстырды. Жүйе камера арқылы әр сиырды жеке тануға және оның қозғалысы мен белсенділігін бақылауға бағытталған. Материалда хакатонға 12 өңірден 80-нен астам команданың қатысып, 30-дан астам технологиялық шешім ұсынғаны көрсетілген.Бұл үш бастаманы салыстырғанда ауыл шаруашылығын цифрландырудың әртүрлі деңгейлері көрінеді. «Дала күні» ғылым мен технология арасындағы байланысты күшейтсе, «Төрт түлік» есеп пен басқаруды цифрландыруға бағытталады. Ал Cow ID сияқты жоба жасанды интеллектті тікелей өндірістік процестің ішіне енгізуді ұсынады.Осы өзгерістің экономикалық мәні де бар. Ауыл шаруашылығында деректердің сапасы артқан сайын мал басын есепке алу, ветеринарлық бақылау, өндірістік жоспарлау және ресурстарды бөлу нақтырақ бола алады. Бірақ технологияның өзі нәтиже бермейді: оның тиімділігі фермерлердің жүйені қолдануына, деректердің толықтығына және цифрлық инфрақұрылымның тұрақтылығына тәуелді.16–23 қыркүйектегі оқиғалар осы себепті бір-бірінен бөлек жаңалықтар емес. Олар агросектордың цифрлық трансформациясының үш бағытын көрсетеді: ғылыми технологияны жетілдіру, мемлекеттік есепті цифрландыру және жасанды интеллектті нақты өндірістік міндеттерге енгізу.Демек, кезеңнің негізгі үрдісі — ауыл шаруашылығында цифрландырудың «есеп жүргізу» сатысынан «дерек арқылы басқару және автоматтандыру» кезеңіне қарай жылжуы.