🇰🇿🇨🇾Қасым-Жомарт Тоқаев Кипр Президентінің Қазақстанға алғашқы тарихи сапары екіжақты ынтымақтастықты дамытудың маңызды кезеңі саналатынын атап өтіп, Никос Христодулидистің елдеріміз арасындағы қарым-қатынасты нығайтуға қосқан үлесін жоғары бағалады.– Мемлекеттеріміздің ынтымағын көздеген ниетіңіз үшін Сізге шынайы ризашылығымды білдіруге рұқсат етіңіз. Қазақстандықтар Сізді айнымас дос әрі халықаралық деңгейдегі беделді мемлекеттік қайраткер ретінде таниды. Белсенді қызметіңіздің арқасында өзара сенім, саяси диалог және ынтымақтастығымыз нығая түсті. Ортақ күш-жігер арқылы қарым-қатынасымызға тың серпін беріп, жаңа мүмкіндіктерге жол ашамыз деп сенемін. Қазақстан мен Кипр арасындағы ынтымақтастықты дамытуға қосқан елеулі үлесіңізге шексіз құрметтің белгісі ретінде Сізге І дәрежелі «Достық» орденін табыстау жөнінде шешім қабылдадым. Бұл орден атауы айтып тұрғандай, достықты, Қазақстан мен Сіздің еліңіздің арасындағы қарым-қатынастың негізі саналатын сенім мен серіктестік рухын сипаттайды. Жауапты мемлекеттік қызметіңізге табыс тілеймін! Достас Кипр халқының игілігі мен өркендеуі жолында жетістіктерге жете беріңіз, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Кипр Президенті жоғары награданы табыстағаны үшін Мемлекет басшысына алғыс айтты.– Марапатты екі ел арасындағы достықтың нышаны ретінде Кипр халқының атынан қабыл аламын. Бұл – мен үшін зор мәртебе. Бүгінгі сапар перспективті салалардағы ынтымақтастықты одан әрі тереңдету жолындағы ортақ мүдде мен мықты саяси ерік-жігерімізді паш етеді, – деді Никос Христодулидис.

–Біз Орталық Азия мен Қазақстанның әлемде геосаяси тұрғыдан маңызды рөл атқаратынын білеміз. Қазақстан Еуропа Одағының стратегиялық серіктесі саналады. Кипр – Еуропа Одағына мүше мемлекет ретінде қазақстандық инвесторлар мен компаниялар үшін еуропалық нарыққа шығатын сенімді қақпа. Біз Еуропа Одағы стандарттарына толығымен сай келетін нақты іскерлік ортаны ұсынамыз. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, финтех, инвестициялық қорлар, кеме қатынасы, туризм, білім беру, жаңартылатын энергия және инфрақұрылым екіжақты ынтымақтастықтың негізгі бағыттарына айнала алады. Бүгін «Астана» халықаралық қаржы орталығына баруды жоспарлап отырмын. Аталған орталықпен әріптестікті, әсіресе қаржы қызметтері мен «жасыл» қаржыландыру салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтуде зор әлеует бар, – деді Кипр Президенті.🟦Мемлекет басшысы нәтижелі экономикалық күн тәртібіне қол жеткізу үшін үкіметтер күшін үйлестіру маңызды деп санайды.🟦Осы орайда Қасым-Жомарт Тоқаев Экономикалық ынтымақтастықтың 2028 жылға дейінгі жол картасын әзірлеуді ұсынды. Президент Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссия мен Іскерлік кеңес құру, сондай-ақ сауда делегацияларымен тұрақты алмасу жөнінде бастама көтерді.🟦Тараптар сауда, инвестиция, көлік-логистика, цифрлық коммуникация, жасанды интеллект және қаржы салаларындағы ықпалдастықты нығайту перспективасын талқылады.🟦Сонымен қатар мәдениет, білім, спорт және туризм бағыттарындағы байланысты кеңейту мүмкіндігіне назар аударды.

🟦Мемлекет басшысы Кипр Республикасының Президенті дипломатиялық қарым-қатынастар орнаған сәттен бері елімізге алғаш рет тарихи сапармен келгенін атап өтті.– Біз жаңа ғана шағын құрамда мазмұнды келіссөз жүргізіп, екіжақты ынтымақтастықты одан әрі дамытуға бейіл екенімізді растадық. Қазақстан өзара тиімді келісімдерді бекітуге дайын. Өйткені елдеріміз арасында қалыптасқан достықты құрмет тұтамыз. Сапарыңыздың Кипр Еуропа Одағы Кеңесіне төрағалық етіп жатқан кезеңде өтуі символдық мәнге ие. Осы орайда Сіздің жетекшілігіңізді жоғары бағалаймыз әрі маңызды миссияны табысты аяқтауыңызға тілектеспіз. Сіздің күш-жігеріңіздің арқасында Кипрдің халықаралық аренадағы беделі айтарлықтай арта түсті. Біз Кипрмен сан қырлы серіктестікті дамытуға мүдделіміз. Екі ел арасындағы қарым-қатынас саяси деңгейдегі тұрақты байланыстар және дипломатиялық ведомстволар желісі арқылы сенімді түрде ілгерілеп келеді. Астана мен Никосия қалаларында елшіліктеріміздің ашылуы жүйелі әрі нақты ықпалдастықтың берік институционалдық негізін қалайды. Сіздің Ларнака – Астана бағытындағы алғашқы әуе рейсімен ұшып келуіңіздің символикалық сипаты айрықша. Өйткені бұл екі елді жалғайтын тікелей әуе қатынасының іске қосылғанын көрсетеді. Қазіргі сауда көлемі экономикаларымыздың нақты әлеуетіне толық сай емес екенін түсінеміз. Сондықтан ортақ мақсатымыз – саяси ерік-жігерімізді нақты экономикалық нәтижеге айналдыру, – деді Қазақстан Президенті.🟦Қасым-Жомарт Тоқаев Никос Христодулидиспен бірге ауқымды бизнес делегация келгеніне тоқталды. Бұл кипрлік компаниялардың елімізге қызығушылығы артып келе жатқанын байқатады.🟦Осы орайда цифрландыру мен жасанды интеллект, логистика, қаржы, туризм және білім беру салаларындағы кооперацияны кеңейтуге баса мән беру қажет екені айтылды.🟦Қасым-Жомарт Тоқаевтың пікірінше, бүгінгі бизнес-форум мен Сауда палаталары арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қою іскерлік топтардың тікелей диалогын жолға қоюға септігін тигізеді.– Қазақстан кипрлік компаниялардың инвестиция құю және елімізде кәсіп ашу ниетін құптайды. Ел саясатының негізгі басымдықтарының бірі – бизнес пен инвесторларға қолайлы жағдай жасау. Кипр компаниялары инвестициялық жобаларды жүзеге асыруда Үкіметіміздің нақты қолдауына арқа сүйей алады. Бұдан бөлек, парламентаралық байланыстар елдеріміздің ынтымақтастығына орнықты саяси-құқықтық негіз қалайды, – деді Президент.

🇰🇿Қасым-Жомарт Тоқаев:– 2019 жылы Сыртқы істер министрі лауазымын атқарып жүргеніңізде елімізге келіп, Қазақстанның Еуропа Одағындағы сенімді досы әрі қолдаушысы ретінде әрекет ететініңізді мәлімдеген едіңіз. Бүгінде біз айтарлықтай нәтижеге қол жеткіздік деп сеніммен айтуға болады. Мемлекеттеріміздің астаналарында елшіліктерімізді аштық. Екі ел арасында тікелей әуе рейсі іске қосылды, басқа да бірқатар маңызды жоба жүзеге асырылды. Дегенмен екіжақты ықпалдастықты кеңейту үшін әлеуетіміз жеткілікті деп ойлаймын. Өз тарапымнан көптеген бағытта ынтымақтастығымызды одан әрі дамытуға күш салуға дайынмын.🇨🇾Никос Христодулидис:– Сіздің еліңізге Кипрден тікелей қатынайтын алғашқы рейс арқылы іскерлік делегация өкілдерімен бірге ұшып келгеніме өте қуаныштымын. Елдеріміздің әлеуеті мол. Бүгінгі келіссөздер өзара ынтымақтастықты арттыруға септігін тигізеді деп санаймын. Сондай-ақ Қазақстанға басқа лауазымда келіп отырмын. Қазіргі уақытта еліміз Еуропа Одағы Кеңесіне төрағалық етіп жатыр. Аталған өңірдің маңызын және Қазақстанның ерекшеліктерін ескере отырып, Еуропа Одағы мен Қазақстан арасындағы ықпалдастықты одан әрі ілгерілету жолдарын талқылауға әзірмін.

Қазақстанның оңтүстік өңірі медицина саласындағы маңызды жаңалықпен толықты. 28 мамыр 2026 жыл күні Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасына қарасты диагностикалық орталықта оңтүстік кореялық өндірістің DR GEM атты цифрлық рентген жүйесі ресми түрде жұмысқа қосылды. Жасанды интеллект алгоритмдерімен жабдықталған бұл технология дәрігерлердің диагностикалық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге шығарады деп күтілуде. Бұл оқиға тек Шымкент үшін ғана емес, тұтастай алғанда Қазақстанның медицина инфрақұрылымын жаңғырту тарихындағы елеулі кезең болды.Шымкент — халқы бір миллионнан асқан, Қазақстанның үшінші ірі қаласы. Соңғы онжылдықта қаланың демографиялық өсуі ерекше қарқын алды: бұл үрдіс денсаулық сақтау жүйесіне, оның ішінде диагностика қызметіне орасан зор жүктеме түсіруде. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының деректеріне сүйенсек, соңғы бес жылда рентгенологиялық зерттеулердің саны қырық пайыздан астамға өсті. Алайда бастапқы медициналық-санитарлық көмек мекемелерінің едәуір бөлігіндегі жабдықтар моральдық және техникалық тұрғыдан ескіріп, тозған күйде қала берді. Бұл жағдай диагностика сапасына да, нәтижені күту мерзіміне де кері ықпалын тигізді. Жыл сайын орталық жүз жиырма мыңнан астам рентгенологиялық зерттеу жүргізеді, ал бұл сан қала халқымен бірге ұлғая береді. Осындай күрделі контексте жаңа жабдықтың пайда болуы кездейсоқ емес — бұл жүйелі қажеттіліктің нәтижесі.DR GEM жүйесінің алдыңғы ұрпақтан түбегейлі айырмашылығы — оның құрамындағы жасанды интеллект модулі. Бұл алгоритмдер өкпені рентгенге түсіру барысында нақты уақыт режимінде кескінді талдап, дәрігерге күмәнді аймақтарды көрсетеді: дәстүрлі талдауда байқалмай қалуы мүмкін ұсақ ісіктерді, туберкулездің алғашқы белгілерін, пневмония ошақтарын. Өндіруші компанияның клиникалық деректері мен тәуелсіз зерттеулер мұндай жүйелердің өкпенің қатерлі ісігін ерте диагностикалау дәлдігін стандартты талдаумен салыстырғанда он бес — жиырма пайызға арттыратынын растайды. Дәрігер процестен шеттетілмейді — керісінше, ол кәсіби пайымдауын айтарлықтай кеңейтетін құралға ие болады. Қазақстанда өкпе обырының жартысынан астамы кеш кезеңде анықталатынын ескерсек, бұл технологияның маңызы одан сайын арта түседі.Жаңа жүйенің тағы бір елеулі мүмкіндігі — Stitching функциясы. Ол жұлын немесе төменгі аяқ-қолдың тұтас панорамалық кескінін бөлек суреттерді қолмен жалғаусыз-ақ алуға мүмкіндік береді. Орталықтың ортопедия бөлімінің меңгерушісі Серік Байтасов жаңалықты жоғары бағалады: «Бұрын науқастың омыртқасының толық жай-күйін анықтау үшін біршама уақыт кетіп, суреттерді біріктіру барысында қателік жіберу қаупі де болатын. Енді дәл кескінді бір сеансқа аламыз. Күрделі операцияларды жоспарлау үшін бұл мүлдем басқа деңгей». Мамандардың айтуынша, бұл функция ерекше бұзылыстары мен сколиозы жиі кездесетін балалар мен жасөспірімдерді тексеруде аса құнды. Бүгінде жасөспірімдер арасындағы тұрыс бұзылыстары мен омыртқа аурулары диагнозының жиілей түсуі мамандарды алаңдатады.Жаңа жүйенің пациент үшін маңызды артықшылықтарының бірі — сәулелік жүктеменің айтарлықтай төмендеуі. Осы класстағы заманауи цифрлық рентген аппараттары аналогтық алдыңғыларымен салыстырғанда радиация дозасын алпыс пайызға дейін азайта отырып, кескін айқындығын арттырады. Рәсім бірнеше секунд ішінде аяқталады, бұл ауыр науқастарды, қарт адамдарды және ұзақ уақыт қозғалмай тұра алмайтын кішкентай балаларды тексеру барысында аса маңызды. Орталықтың бас дәрігері Айгүл Сейтқали нақты бір нүктені атап өтті: «Біздің басымдығымыз — диагноз қоюдан гөрі оны жылдам, дәл және адам үшін барынша ыңғайлы жағдайда жүзеге асыру. DR GEM осы талаптардың барлығына жауап береді». Оның сөзіне қарағанда, жаңа аппараттың жұмысқа кірген алғашқы күндерінде-ақ пациенттер рәсімнің жылдамдығы мен ыңғайлылығын атап айтты.DR GEM іске қосылуымен диагностикалық орталықта енді үш заманауи цифрлық рентген аппараты жұмыс істейді. Бұл кезектерді едәуір қысқартып, мекеменің тәуліктік өткізу қабілетін арттыруға мүмкіндік береді. Мамандардың алдын ала есептеулеріне сәйкес, зерттеу нәтижелерін күту уақыты кемінде отыз пайызға қысқарады деп болжануда. Ресурстарды тиімді пайдалану тек медициналық тиімділікті ғана емес, халықтың медицина жүйесіне деген сенімін де нығайтады. Осындай кешенді жаңғыру тек шаруашылық шешім ретінде ғана емес, мемлекеттің азаматтары алдындағы жауапкершілігінің айқын белгісі ретінде де қарастырылуы тиіс.Шымкенттегі бұл жаңалық Қазақстан медицинасын кешенді жаңғыртудың кең стратегиясына органикалық жолмен ұштасады. «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасы бастапқы медициналық-санитарлық көмек мекемелерін заманауи диагностикалық жабдықтармен жаппай қайта жарақтандыруды қарастырады. Шымкент бұл жерде бір жағынан пилоттық алаң ретінде қызмет атқарады: жасанды интеллект диагностикасын пайдаланудың сәтті тәжірибесі басқа облыстық орталықтарда тираждаудың моделіне айналуы мүмкін. Денсаулық сақтау министрлігінің деректеріне сәйкес, елімізде онкологиялық аурулардың ерте диагностика үлесі негізгі мәселелердің бірі болып қала береді. Жаппай рентгенологиялық скрининг барысында жасанды интеллект жүйелерін енгізу осы статистиканы өзгертуге мүмкіндік алады. Оңтүстік Корея, Жапония, АҚШ және бірқатар еуропалық елдердегі тәжірибе мұны айқын дәлелдейді — онда мұндай жүйелер ірі клиникаларда бірнеше жылдан бері жұмыс жасап, нәтижесі күтілгеннен де асып кетіп отыр. Шымкент диагностикалық орталығы жасаған қадам — бұл бірнеше жыл бұрын алыс перспектива болып көрінген болашақтың нақты бүгінге айналғанының дәлелі. Енді алдағы міндет — осы стандартты тұтас ел үшін қалыпты норма ету.