Бар-Будва, 2026 жылғы 11 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Черногориядағы Елшісі Дәулет Батырашев Бар теңіз портының өндірістік мүмкіндіктерімен танысып, «Luka Bar» A.D. компаниясының атқарушы директоры Александр Слабиджоревскиймен және Будва муниципалитетінің төрағасы Никола Йовановичпен кездесулер өткізді.Бар портына сапар барысында тараптар Қазақстан, Батыс Балқан елдері және Еуропа нарықтары арасындағы жүк тасымалдарын дамыту үшін Черногорияның көлік-логистикалық инфрақұрылымын пайдалану перспективаларын қарастырды.Қазақстандық дипломат Транскаспий халықаралық көлік бағытының (Орта дәліз) дамуы туралы хабардар етіп, Қазақстанның халықаралық көлік бағыттарын одан әрі әртараптандыруға және олардың географиясын кеңейтуге мүдделі екенін атап өтті. Осы тұрғыда Бар портын қазақстандық жүктерді ауыстырып тиеу және оларды Батыс Балқан мен Орталық Еуропа елдеріне одан әрі жеткізу үшін өңірлік логистикалық тораптардың бірі ретінде пайдалану мүмкіндіктері қарастырылды.Қазақстандық ауыл шаруашылығы және азық-түлік өнімдерін, оның ішінде астық өнімдерін тасымалдау перспективаларына, сондай-ақ контейнерлік және басқа да жүк тасымалдарын дамытуға ерекше назар аударылды.Мүдделі қазақстандық компаниялардың Бар портымен өзара іс-қимылының ықтимал форматтары, оның ішінде терминалдық және қоймалық инфрақұрылымды пайдалану, бірлескен логистикалық жобаларды іске асыру және инвестициялық ынтымақтастық мүмкіндіктерін зерделеу мәселелері талқыланды.Сұхбаттасушылар тікелей жұмыс байланыстарын жалғастыруға және ықтимал жобаларды олардың экономикалық тиімділігі мен қолда бар инфрақұрылымды ескере отырып, нақты пысықтауға уағдаласты.Сол күні Будва қаласында Елшінің Будва муниципалитетінің төрағасы Никола Йовановичпен кездесуі өтті.Кездесу барысында өңіраралық ынтымақтастықты дамыту, туристік алмасуларды кеңейту, бірлескен инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру және іскер топтар арасында тікелей байланыстар орнату перспективалары қарастырылды.Д.Батырашев Қазақстан азаматтарының Черногорияға туристік бағыт ретінде қызығушылығының артып келе жатқанын атап өтіп, азаматтардың сапарлары үшін қолайлы жағдайларды сақтау, тікелей әуе қатынасын дамыту және өзара туристік ағындарды одан әрі ұлғайтудың маңыздылығына назар аударды.Н.Йованович муниципалитеттің қазақстандық инвестицияларды тартуға мүдделі екенін білдіріп, жергілікті билік органдарының құзыреті шеңберінде әлеуетті инвесторларға қолдау көрсетуге дайын екенін жеткізді.Тараптар сондай-ақ Будва мен Алматы арасында тікелей әріптестік байланыстар орнату перспективасын талқылады. Мұндай өзара іс-қимыл туризм, инвестициялар және кәсіпкерлік салаларындағы нақты жобалармен, сондай-ақ бірлескен іскерлік іс-шаралармен толықтырылуы мүмкін екені атап өтілді.Д.Батырашев Қазақстанның Будва қаласында Құрметті консулдық ашуға дайын екенін хабарлады. Құрметті консулдық Черногория жағалауындағы муниципалитеттермен, іскер топтармен және екі елдің азаматтарымен байланыстарды дамытуға ықпал ететін болады.Өткен кездесулер 2026 жылғы маусымда Қазақстан мен Черногория мемлекеттері басшыларының келіссөздері қорытындысында қол жеткізілген уағдаластықтарды практикалық іске асырудың жалғасы болды және тараптардың қазақ-черногориялық сауда-экономикалық, инвестициялық, көлік-логистикалық, туристік және өңіраралық ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге өзара мүдделілігін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-zagreb/press/news/details/1290703?lang=ru

   2026 жылғы 13 қыркүйек                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Үндістан, Нью-Дели қаласы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Нью-Делиде «аутрич»/«БРИКС плюс» форматындағы пленарлық отырыста сөз сөйледі. Жиын «Орнықтылықты, инновацияны, ынтымақтастық пен тұрақтылықты нығайту» тақырыбына арналған.Мемлекет басшысы қонақжайлық танытқан және БРИКС саммитін жоғары деңгейде ұйымдастырған Премьер-министр Нарендра Модиге алғыс айтты.– Біздің кездесуіміз Үндістанның бірегей бай мәдени мұрасын паш ететін Нью-Дели қаласында өтіп жатыр. Мұның өзі символдық мәнге ие. Бүгінде «Адамзат – бәрінен маңызды» қағидасына негізделген және халықтардың мүддесін көздейтін күн тәртібі аса өзекті. БРИКС аясындағы ынтымақтастықтың 20 жылдығымен тұспа-тұс келген Үндістанның төрағалығы бұл бағытқа айрықша серпін берді, – деді Қазақстан Президенті.Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, жаһан жұртының жартысына жуығын құрайтын және әлемдік ішкі жалпы өнімнің 40 пайызын беретін БРИКС – айтарлықтай мүмкіндікке ие. Сонымен бірге аталған құрылым алауыздықты азайтып, нақты нәтижеге қол жеткізуге де жауапты.– Дегенмен халықаралық қоғамдастық алдында тұрған іргелі мәселелердің шешімін тауып, жетекші державалар арасындағы сенім деңгейін қалпына келтірмейінше, БРИКС әлеуетін толық іске асыру мүмкін емес. Бұл үрдіс 2026 жылы жарияланған Жаһандық бейбітшілік индексінде айқын көрініс тапты. Геосаяси қақтығыстар ушығып, милитаризация күшейген, көпжақты институттар әлсіреп, сауда кедергілері көбейген кезеңді сипаттайтын «Жаппай жікке бөліну» деген ұғым пайда болды. Былтыр қақтығыстардың салдарынан жаһандық экономика шамамен 22 триллион доллар зиян шекті. Яғни әлемдік ішкі жалпы өнімнің 10 пайызына парапар. Бұл – алаңдатарлық ахуал. Біз аймақтық кикілжіңдердің қақтығысушы тараптармен шектелмей, халықаралық экономикаға зардабын тигізе бастағанына куә болып отырмыз. Маңызды теңіз жолдарының үзілуі жаһандық энергетика, азық-түлік және сауда тізбегіндегі осал тұстарды анық көрсетті, – деді Мемлекет басшысы.Қазақстан Президенті трансшекаралық инфрақұрылымға төнген қауіп-қатердің ұлғая түсуін тағы бір күрделі проблема ретінде атады.– Дәл осы себепті бейбітшілік пен стратегиялық тұрақтылық экономикалық және орнықты дамуға қажетті алғышарттар саналады. Алайда бұл экономика шеңберіне де сыймайтын мәселе. Саяси диалог пен дәйекті дипломатия арқылы аймақтағы шиеленісті бәсеңдетіп, ұзақмерзімді тұрақтылық орнатуға басымдық берілуге тиіс. Кеңірек қарайтын болсақ, халықаралық қауіпсіздік архитектурасының күйреуі және ұзаққа созылған қақтығыстар жаңа қарулану жарысы мен стратегиялық қателіктерді, сондай-ақ жаңсақ шешімдер қабылдау қаупін күшейтеді. Сондықтан ядролық, соның ішінде жаңа технологияларға қатысты қатерлерді азайту мақсатында атом қаруы бар державалардың жоғары деңгейдегі диалогы өте қажет, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Мемлекет басшысының пайымдауынша, жетекші державалар арасында сенім деңгейінің төмендеуі Біріккен Ұлттар Ұйымының тиімді әрекет ету мүмкіндіктерін шектейді.– Алайда БҰҰ-ға балама жоқ. Реформа Ұйымның қақтығыстардың алдын алып, ұжымдық шешімдер қабылдау әлеуетін нығайтуға тиіс. БҰҰ Жарғысы мүлтіксіз сақталуы қажет. Оны әркім өз бетінше қолдануына болмайды. Қауіпсіздік Кеңесін реформалау кезінде қазіргі әлемнің жағдайы ескеріліп, оның құрамында Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінің өкілдері болуын қамтамасыз еткен жөн. Дамып келе жатқан орта державалар да жаһандық ауқымдағы шешім қабылдауға салмақты үн қосуы керек. Өйткені олар диалогты өрбітіп, геосаяси қайшылықтар мен келіспеушіліктерді еңсеруге ықпал ете алады. Қазақстан серіктес ел ретінде БРИКС-ті нақты ынтымақтастыққа арналған, БҰҰ-ның көпжақты жүйедегі жетекші рөлін толықтыратын әрі халықтарды, өңірлер мен нарықтарды өзара байланыстыратын ашық алаң ретінде қарастырады. Әрбір күрделі мәселенің шешімін іздеу – біздің бұлжымас ұстанымымыз. Бұл Қазақстанның барлық серіктестермен өзара тиімді ықпалдастыққа ұмтылатын теңгерімді, нақты нәтижеге бағдарланған сыртқы саясатына сай келеді, – деді Президент.Қасым-Жомарт Тоқаев былтыр Қазақстанның БРИКС-қа мүше және серіктес елдермен тауар айналымы 72 миллиард долларға жуықтағанын айтты.– Біз барлық БРИКС мемлекеттерімен сауда-экономикалық және инвестициялық байланыстарды әртараптандыруға ниеттіміз. Оған өнеркәсіп, транзит және технологиялық әлеуетіміз жетеді. Қазақстан Еуразиялық экономикалық одақтың қазіргі төрағасы ретінде БРИКС-пен экономикалық ынтымақтастықты кеңейтуді және Үндістанмен еркін сауда туралы келісім жасасуды құптайды. Еліміз негізгі шикізат көздерін жеткізетін сенімді серіктес ретінде дүние жүзіндегі тасымал тізбегінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге үлес қосып келеді. Біздің ойымызша, энергетика, аса маңызды минералдар және ауыл шаруашылығы салаларында өнімді терең өңдеу бойынша серіктестікті дамытуға мүмкіндік мол. Бұл ретте технология мен білім алмасуға және бірлескен инвестицияға айрықша мән берген жөн. Бұдан бөлек, біздің ауқымды инфрақұрылым жобаларды, соның ішінде халықаралық маңызы бар бастамаларды бірлеске іске асыруға әлеуетіміз жетеді. Жаңа даму банкі БРИКС елдеріндегі, сондай-ақ Қазақстандағы коммерциялық тұрғыдан өміршең жобаларды қаржыландыру мүмкіндігін қарастыра алар еді, – деді Мемлекет басшысы.Қазақстан Президенті көлік қатынасын нығайту мүмкіндіктерге жол ашып, ортақ экономикалық өсімге тың серпін береді деп санайды.– Қазақстан Еуразиядағы басты транзит-логистика орталықтарының бірі ретінде теміржол желілерін, порттар мен цифрлық инфрақұрылымды дамыту арқылы трансшекаралық жүк тасымалын анағұрлым тез әрі болжамды қалыпқа түсіргісі келеді. Өткен жылы Қазақстан арқылы 40 миллион тоннаға жуық транзиттік жүк тасымалданды. Ұзақмерзімді жоспар бойынша осы көрсеткішті жылына 100 миллион тоннаға жеткізуді мақсат етіп отырмыз. Қазір Қытай мен Еуропа арасындағы құрлық жолдарымен жеткізілетін жүктің 85 пайызы Қазақстан аумағымен өтеді. Еліміз Транскаспий халықаралық көлік бағыты аясында Азия мен Еуропа арасын Каспий теңізі арқылы жалғайтын стратегиялық нүкте саналады. Бұл маңызды бағдарды «Бір белдеу, бір жол» бастамасымен және «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізімен ұштастыру Еуразияның барынша интеграцияланған және орнықты көлік желісін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Осы орайда, Үндістан логистика және жеткізу тізбегі салаларындағы ынтымақтастықты көздейтін БРИКС Негіздемелік бағдарламасын ұсынды. Мен мұны құптаймын. Өйткені ол БРИКС плюс форматындағы нақты ынтымақтастықты нығайтуға ықпал етеді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Мемлекет басшысы экономиканы, қоғамды және күштердің жаһандық теңгерімін өзгерте бастаған жасанды интеллектінің рөліне тоқталды.– БРИКС қарқынды дамып келе жатқан мемлекеттердің технологиялық әлеуетін олардың ауқымымен ұштастырып, инновация, инвестиция және тұрақты экономикалық өсімнің жаңа мүмкіндігін ұсына алады. Қазақстан үшін жасанды интеллект стратегиялық басымдыққа ие. Бұл ретте еліміз БРИКС плюс аясындағы тиімді ынтымақтастықтың аясын кеңейту үшін алдыңғы қатарлы есептеу инфрақұрылымын, сондай-ақ БҰҰ-ның ұлттық және цифрлық орталықтарын жұмылдыруға дайын. Нақты шара ретінде жасанды интеллект саласы бойынша БРИКС плюс серіктестігін іске қосуды ұсынамын. Оның аясында ұлттық ЖИ орталықтарын біріктіруге, зертханалар мен ғылыми жобаларды қолжетімді етуге, сондай-ақ бірлесіп көптілді шешімдер әзірлеуге болады, – деді Президент.Қасым-Жомарт Тоқаевтың пікірінше, орнықтылық технологиялық тұрғыдан алға басумен ғана өлшенбейді.– Бәріміз үшін зор маңызға ие су ресурстары мәселесін көтергім келеді. Жаһандық деңгейде су ресурстарын басқару ісі шашыраңқы жүргізіліп келеді. Осы орайда, әлем елдерінің күш-жігерін бір арнаға тоғыстырып, мемлекетаралық үйлестіру жұмыстарын нығайту үшін Халықаралық су ұйымын құруды ұсындық. Ол БҰҰ-ның арнаулы құрылымы ретінде қызмет етеді. БРИКС-ке мүше мемлекеттер мен серіктестерімізді осы маңызды жобаны қолдау үшін Қазақстан бастамашы болған халықаралық консультацияларға қосылуға шақырамын, – деді Мемлекет басшысы.Президент сөзін түйіндей келе, тиімді көпжақты ынтымақтастық болмаса, көпполярлы жүйе жікке бөлінуді одан сайын ушықтырып, адамзатқа қауіп төндіретінін айтты. Оның пікірінше, Қазақстан егемендікке, мүдделердің теңгеріміне және ортақ жауапкершілікке негізделген жасампаз көпполярлы жүйені қолдайды. Қасым-Жомарт Тоқаев Нью-Делидегі саммит нақты ынтымақтастық пен бірлескен прогресс арқылы осы көзқарасты ілгерілетуге ықпал етеріне сенім білдірді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-sofia/press/news/details/1290694?lang=ru

Қазақстанда әр жылдың қыркүйек айының екінші жексенбісінде Отбасы күні аталып өтеді. Әскери қызметші үшін отбасы – оның басты тірегі әрі күш-қуат беретін сенімді ортасы. Осыған байланысты Қарулы күштерде әскери қызметшілердің отбасыларымен жұмыс жүйелі түрде жүргізіледі. Бұл бағыттағы міндеттер тәрбие құрылымдарының офицерлері мен әскери қызметшілердің отбасы мүшелерімен жұмыс жөніндегі мамандарға жүктелген. Әскери қызметтің ерекшелігі мен жағдайларын ескере отырып, отбасыларға жан-жақты қолдау көрсетіледі. Олардың әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз етуге, балалардың білім алуына, тәрбиесі мен денсаулығын нығайтуына қажетті жағдай жасауға ерекше көңіл бөлінеді.Биыл республикалық «Балдаурен» оқу-сауықтыру орталығының филиалдарында әскери қызметшілер мен азаматтық персоналдың 800-ден астам баласы демалды. Ал «Мектепке жол» акциясы аясында көпбалалы және қызметтік міндетін орындау кезінде қаза болған әскери қызметшілердің отбасыларынан 4 мыңнан астам бала қамтылды. Қазіргі таңда еліміздің Қарулы Күштерінде 33 мыңнан астам әскери қызметшілер отбасы бар. Оның ішінде шамамен 9 мыңы – жас отбасылар, 7 мыңнан астамы – көпбалалы отбасылар.– Әскери қызмет жиі қоныс аударуды, ерлі-зайыптылардың ұзақ мерзімді іссапарларға жіберілуін талап етеді. Мұндай жағдайда біз отбасылардың жаңа ортаға бейімделуіне көмектесіп, әйелдерін жұмысқа орналастыруға және балаларын білім беру ұйымдарына орналастыруға қолдау көрсетеміз. Сонымен қатар бітімгерлердің, жас отбасылардың шаңырақтарына барып, отбасылық құндылықтарға арналған психологиялық тренингтер ұйымдастырамыз, – деді Қарулы күштердің әскери қызметшілерінің отбасы мүшелерімен жұмысты ұйымдастыру бөлімінің басшысы Тәтігүл Смағұлова.Мерекеге орай гарнизондарда ашық есік күндері, экскурсиялар, мәдени және спорттық шаралар ұйымдастырылды. Олардың барлығы әскери қызметшілер отбасыларының дәстүрлерін сақтап, өзара бірлігін нығайтуға бағытталды. Мәселен, ҚР Ұлттық қорғаныс университетінде жеті команда қатысқан «Әке, ана, мен – спорттық отбасымыз» атты спорттық жарыс өтті.– Отанға деген сүйіспеншілік отбасына деген махаббаттан, жақындарыңа қамқорлық жасаудан және отбасылық құндылықтарды құрметтеуден басталады. Жауапкершілік, өзара көмек пен адалдық сияқты маңызды қасиеттер ең алдымен отбасында қалыптасады. Барлық жарыс қатысушыларына зор денсаулық, спорттық жігер және жеңіс тілеймін. Әр шаңырақта махаббат, өзара түсіністік, келісім мен жылулық орнасын, – деді жарысқа қатысушыларға арналған құттықтау сөзінде Ұлттық қорғаныс университетінің бастығы генерал-майор Бауыржан Әбжанов.Отбасын қолдау Қарулы күштер қызметінің маңызды бағыттарының бірі болып қала береді. Өйткені әр әскери қызметшінің артында оның қызметтегі қиындықтарын бірге бөлісіп, қандай жағдайда да өзіне деген сенімін нығайтатын отбасы тұр. Сондықтан әскери қызметшілердің отбасыларына көңіл бөлу – тек қамқорлықтың көрінісі ғана емес, әскери ұжымдардың бірлігін нығайтып, ұйымшылдығын сақтаудың маңызды тетігі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1290679?lang=ru

Шымкент қаласының «Жұлдыз» индустриялық аймағында іске асырылып жатқан ірі инвестициялық жоба бюрократиялық кедергілерді бастан өткере отырып, прокуратураның тікелей ықпалымен жаңа серпіліс алды. 2026 жылдың 12 қыркүйегінде белгілі болғандай, Еңбекшін ауданының прокуратурасы «YUG PLASTIC KZ» компаниясының жолын кесіп тұрған әкімшілік тосқауылдарды жойып, 1,4 миллиард теңгелік жобаның толыққанды жалғасуына мүмкіндік туғызды. Бұл оқиға тек жекелеген кәсіпкердің жеңісі ғана емес — мемлекеттің инвестициялық ортаны тазартуға деген ерік-жігерінің айқын көрінісі.Жобаның ауқымы мен маңызы ерекше назар аудартады. «YUG PLASTIC KZ» компаниясы пластик өнімдерін өндіруге маманданған кәсіпорын ретінде «Жұлдыз» индустриялық аймағында орналасқан. Бастапқы жоспарға сәйкес, кәсіпорын аяқталғаннан кейін 100-ден астам тұрақты жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Дайын өнім қоймасын салу үшін инвесторға қосымша бір гектар жер телімі бөлінген болатын. Алайда жер пайдалану және индустриялық аймақтағы қызметке қатысты шарттарды уақытылы рәсімдемеу салдарынан компания іс жүзінде жобасын толық көлемде жалғастыра алмай қалды. Бұл — жай ғана кешіктіру емес, нақты экономикалық шығын әкелетін жүйелік мәселе.Мамандардың пікірінше, Қазақстандағы инвестициялық ортаның басты проблемаларының бірі — жер мәселелерімен байланысты бюрократиялық кешігулер. Экономист Серік Жақсыбеков өз пікірін былайша білдіреді: «Инвестор ақшасын салып, жерді алып, құрылысқа дайын тұр — бірақ қарапайым шарт рәсімделмегендіктен ай бойы тоқтап қалады. Бұл жүйенің ішкі ақауы. Прокуратураның осындай жағдайларда іске кіріскені дұрыс, бірақ мұндай кедергілер алдын ала болдырылмауы тиіс». Шынында да, инвестициялық жобаларда рәсімдік тосқауылдар жиі кездесетін құбылысқа айналды. Статистикаға жүгінсек, соңғы үш жыл ішінде Қазақстанда тіркелген инвестициялық шағымдардың 30 пайызға жуығы жер мәселесіне байланысты болып шықты.Шымкент — Қазақстанның тез дамып жатқан үшінші ірі қаласы. Тәуелсіз мегаполис мәртебесін 2018 жылы алған бұл қала соңғы жылдары өнеркәсіптік инфрақұрылымын белсенді түрде дамытуда. «Жұлдыз» индустриялық аймағы — сол стратегияның тірегі. Аймақта жалпы сомасы 50 миллиард теңгеден асатын жобалар іске асырылуда, оның ішінде химия, тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп салаларындағы кәсіпорындар бар. Шымкент әкімдігінің деректері бойынша, осы аймақтың толық жұмыс қуатына жеткен кезде 2 000-нан астам тұрақты жұмыс орны қалыптасатын болады. Осы тұрғыдан алғанда, «YUG PLASTIC KZ» жобасы жалғыз ізашар емес, ауқымды бастаманың бір буыны.Прокуратураның ықпалымен жағдай тез шешімін тапты. Еңбекшін ауданының прокуратурасы тиісті мекемелерге ұсыным жіберіп, қажетті шарттарды дереу рәсімдеуді талап етті. Аудандық прокурор Аскар Нұрланов бұл туралы мынадай түсіндірме берді: «Инвесторға тосқауыл болып тұрған әкімшілік кедергілер заңсыз болды. Бізге хабарластырылғаннан кейін аз уақыт ішінде барлық құжаттар рәсімделді. Прокуратура инвестициялық орта мен кәсіпкерлік бостандықты қорғауды өз міндетінің ажырамас бөлігі деп санайды». Бұл пікір мемлекеттің инвесторларға деген жаңаша көзқарасын айқын бейнелейді — бақылаушы рөлінен нақты қорғаушы рөліне ауысу.Осыған ұқсас жағдайлар бұрын да болған. 2023 жылы Алматы облысындағы логистикалық орталық жобасы да дәл осы себепті — жер шартының рәсімделмеуі салдарынан — бес айға тоқтап қалды. Сол жолы да прокуратуранның арасы ашып беруімен ғана мәселе шешілді. Сарапшылар мұны жүйелік проблеманың белгісі ретінде бағалайды: атқарушы органдар арасындағы үйлестірілмеген жұмыс, нормативтік базадағы олқылықтар және жауапкершіліктің шашыраңқылығы кез келген ірі жобаны кідіртіп тастауы мүмкін. Дегенмен 2024 жылы қабылданған «Инвестициялар туралы» заңға енгізілген өзгерістер осы тетіктерді жетілдіруге бағытталған болатын.Жобаның болашақ перспективасы да зор. Қойма пайдалануға берілген соң, компания өнімін аймақтық және халықаралық нарықтарға жеткізу қарқынын арттыруды жоспарлауда. Кәсіпорын басшысы Жандос Есімовтің айтуынша, «YUG PLASTIC KZ» жақын екі жылда өндіріс қуатын 40 пайызға ұлғайтуды мақсат етіп қойып отыр. «Бізге тосқауылдың алынуы — тек бір ғимараттың салынуы ғана емес. Бұл бізге болашаққа сеніммен қарауға жол ашты. Мемлекет бізге осы жерде керек екенін, бізді қолдайтынын іс жүзінде көрсетті» деді ол. Мұндай сенімнің экономикалық маңызы артып келеді — инвестор сенімі елдің жалпы экономикалық тартымдылығының негізгі өлшемі болып табылады.Жалпы алғанда, бұл оқиға Қазақстанда инвестициялық ортаны жақсарту жолында жүріп жатқан іргелі өзгерістердің шағын, бірақ нақты бейнесі. Прокуратураның рөлі мұнда тек заң қорғаушы ретінде ғана емес, нақты экономикалық нәтиже үшін жауап беретін мемлекеттік орган ретінде де көрінеді. «Жұлдыз» индустриялық аймағы дами берсе, оның артында тек инвесторлардың ерік-жігері ғана емес, мемлекеттің тиімді ынтымақтастықты қалыптастырудағы саяси еркі де тұр. Шымкент тәжірибесі — отандық инвестициялық саясатта дер кезінде шешім қабылдаудың қаншалықты маңызды екенін тағы бір рет дәлелдейтін нақты мысал.

12 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының жедел жәрдем станциясы отандық медицина тарихында жаңа бет ашты: бригадалардың барлық мүшелері бүгіннен бастап бейнебелгілермен жабдықталады. Бұл шешім кездейсоқ туындаған жоқ — артында жылдар бойы жинақталған мәселелер, медицина қызметкерлерінің зорлық-зомбылыққа ұшырау жайттары және мемлекет тарапынан қорғауды күшейту талаптары жатыр. Бүгін жүзеге асырылып жатқан пилоттық жоба — Қазақстанның жедел жәрдем жүйесін түбегейлі жаңғыртудың алғашқы қадамы.Жедел жәрдем станциясы барлығы 240 бейнебелгі алды — әрбір бригадаға екіден. Құрылғылар бейне мен дыбысты жазып отырады, шақыру барысындағы барлық жағдайды тіркейді. Алайда бұл техниканың ең басты ерекшелігі — SOS батырмасы. Оны басқан сәтте сигнал тікелей құқық қорғау органдарына жетеді, олар бригаданың орналасқан жерін нақты уақыт режимінде анықтай алады. Жазбалар қорғалған серверлерде сақталады, оған тек уәкілетті қызметкерлер ғана қол жеткізе алады. Конфиденциалдылықты талап ететін медициналық манипуляциялар кезінде бейнежазба өшіріледі.Бұл бастаманың маңыздылығын толық түсіну үшін соңғы жылдардағы ахуалға үңілу қажет. Қазақстан денсаулық сақтау министрлігінің мәліметтері бойынша, 2022–2025 жылдар аралығында жедел жәрдем қызметкерлеріне қатысты тіркелген зорлық-зомбылық оқиғаларының саны жыл сайын өсіп отырды. Тек 2024 жылдың өзінде республика бойынша медицина персоналына шабуыл жасау фактілері бойынша 180-нен астам қылмыстық іс қозғалды. Бұл — тек ресми тіркелген деректер. Сарапшылар нақты санның екі-үш есе жоғары екенін болжайды, өйткені медицина қызметкерлерінің көпшілігі шағым жазуға уақыт пен рухани күш таппайды немесе жай ғана үндемей кете береді. Шымкент — ел бойынша жедел жәрдем шақыруларының ең жоғары жиілігі тіркелген қалалардың қатарында тұр. Тәулік сайын орта есеппен 1200-ден 1500-ге дейін шақыруға жауап беретін бригадалар жиі қиын жағдайларға тап болады: жанжалды ортада, есірткі немесе алкогольдің ықпалындағы адамдардың арасында жұмыс жасауға мәжбүр.Шымкент жедел жәрдем станциясының бас дәрігері Серікбол Дүйсенов бұл жайында ашық айтты: «Бізге жыл сайын жаңа кадрлар қажет болады, себебі тәжірибелі мамандардың бір бөлігі жұмысты тастайды. Себебін сұрасаңыз — психологиялық шаршаудан басқа, қауіпсіздіктің жеткіліксіздігін атайды. Бейнебелгілердің енгізілуі — алғашқы нақты қадам. Қызметкерлер енді өздерін аз да болса қорғалған сезінеді». Медицина мамандары да бұл жаңалықты жылы қарсы алды. Жедел жәрдем дәрігері Айгүл Нұрмағамбетова: «Бейнекамера бар екенін біліп тұрған адам екі рет ойланады. Бұл — тек техника емес, психологиялық тосқауыл», — деді.Жүйенің технологиялық жағы да назар аударарлық. Бейнебелгілер заманауи шифрлау технологиясымен жабдықталған, деректер бұлтты сақтауда сенімді түрде қорғалады. Полиция мен жедел жәрдем станциясы арасындағы байланыс жүйесі бірыңғай платформаға біріктірілген. Цифрлық трансформация жөніндегі сарапшы Дамир Әбенов бұл туралы: «Бұл — жай ғана камера емес. Бұл — медицина мен құқық қорғау жүйелерінің цифрлық интеграциясы. Болашақта осындай деректерді жасанды интеллект арқылы талдай отырып, қауіпті шақырулардың қай аймақтарда, қай уақытта жиілейтінін болжауға болады», — деп атап өтті.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, мұндай жүйелер әлемнің бірқатар елінде табысты қолданылуда. Ұлыбританияда медицина қызметкерлеріне арналған дене камераларын 2018 жылдан бастап енгізген. Нәтижесінде шабуыл жасау оқиғалары 40 пайызға азайған. Германияда ұқсас технологияны 2020 жылы жалпы ұлттық деңгейде қабылдап, медицина персоналына қатысты қылмыстардың санын 35 пайызға төмендеткен. Австралияның Квинсленд штатында бейнебелгілер соттық дәлелдемелер ретінде пайдаланылып, айыпкерлерді жазаға тарту тиімділігін айтарлықтай арттырды. Осы тәжірибені ескере отырып, Қазақстанның бұл бастамасы дер кезінде жасалған шешім екені анық.Пилоттық жоба қазір Шымкент пен Жамбыл облысында сынақтан өтуде. Жыл соңына дейін жүйені бүкіл республикаға таратып, барлық жедел жәрдем бригадаларын бейнебелгілермен қамтамасыз ету жоспарлануда. Денсаулық сақтау министрлігі өкілінің мәліметі бойынша, ел бойынша жедел жәрдем бригадаларының жалпы саны 3500-ден асады, яғни 7000-нан астам бейнебелгі қажет болады. Бұл — елеулі қаржылық және логистикалық міндет. Алайда мамандар атап өткендей, болашақта болдырмаудың болашақта болатын шығынды азайтатыны сөзсіз.Бастаманың айналасында қоғамда да белсенді талқылау жүруде. Бір жақта — медицина қызметкерлерінің қауіпсіздігін қолдаушылар. Екінші жақта — деректердің жеке өмірге қол сұқпауын алаңдайтын азаматтық белсенділер. Адвокат Жанар Сейткали: «Конфиденциалдылық кепілдіктері заңнамада нақты бекітілуі тиіс. Деректерге кімнің, қандай жағдайда қол жеткізетіні ашық айтылуы керек», — деп ескертеді. Бұл сындар негізді, алайда тәжірибеде жазбаны тоқтату мүмкіндігі медициналық конфиденциалдылықты сақтаудың белгілі бір кепілі болып табылады. Жалпы, бейнебелгілердің енгізілуі — медицина мен қоғам арасындағы жаңа келісімшарттың белгісі. Бұл технология тек қызметкерді қорғап қана қоймайды — ол науқасқа да сапалы және есепті қызмет алуға кепілдік береді. Шымкенттегі бастама — өмірді сақтаудың жаңа тілі.

2026 жылдың 12 қыркүйегінде Тұран ауданы аумағында интернет-алаяқтыққа қарсы күрес бойынша кешенді профилактикалық іс-шара өтті. Халық арасында кең ауқымда ұйымдастырылған бұл жұмыстың мақсаты — ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы жасалатын киберқылмыстардың алдын алу және азаматтарды заманауи алаяқтық схемалардан қорғау болды. Іс-шараға жастар арасында танымал блогер, Шымкент қаласының белсенді азаматы Мақсат Мамраймов та қатысып, тұрғындарға тікелей ақпарат жеткізді.Соңғы жылдары Қазақстанда интернет-алаяқтық жағдайлары күрт өсіп отыр. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде тіркелген киберқылмыс оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Жалпы алғанда, соңғы бес жылда цифрлық алаяқтыққа байланысты шағымдардың жалпы саны үш есеге жуық өскен. Зардап шеккендердің басым бөлігі — 18 мен 45 жас аралығындағы, интернетті белсенді пайдаланатын азаматтар. Бұл мәселе тек Тұран ауданы үшін емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан өңірі үшін өзекті болып отыр, себебі аймақтың тығыз халқы мен жастардың цифрлық белсенділігі жоғары деңгейде сақталып келеді.Іс-шара барысында ерекше назар банк карталарын, шоттарды және электрондық әмияндарды заңсыз пайдаланатын тұлғаларды анықтау мен олардың іс-әрекеттерінің алдын алу мәселелеріне аударылды. Алаяқтар қолданатын схемалар жыл сайын күрделенуде: фишингтік сайттар арқылы жеке деректерді ұрлау, жалған интернет-дүкендер ашу, телефон арқылы банк қызметкері немесе полиция ретінде өзін таныстырып, карта деректерін алу сияқты тәсілдер жиі кездеседі. Тұран ауданының тергеу бөлімінің бастығы Ермек Сейтқалиевтің айтуынша, «Биылғы жылдың алғашқы сегіз айында ауданымызда интернет-алаяқтыққа байланысты 47 қылмыстық іс тіркелді, бұл өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда 28 пайызға жоғары. Алаяқтардың ең жиі қолданатын тәсілі — әлеуметтік желілер арқылы жасалатын жалған ұтыс хабарламалары мен несие алуға уәде беру».Түсіндіру жұмыстары халық көп шоғырланатын орындарда: нарықтарда, саябақтарда, мәдени орталықтарда және тұрғын үй кешендерінде өткізілді. Жұмысты ұйымдастырушылар азаматтарға арнайы брошюралар мен ақпараттық парақшалар таратып, жиі кездесетін алаяқтық жағдайлардың нақты мысалдарын келтіре отырып түсіндірді. Iс-шараға 500-ден астам тұрғын тікелей қатысты деп хабарлады ұйымдастырушылар. Тұрғын Гүлнәр Ахметова өз ойымен бөлісіп: «Мен бұрын мұндай алаяқтықтардан өзімді алыс ұстаймын деп ойлайтынмын. Бірақ бүгін тыңдап отырып, өзімнің де осындай жалған хабарламаларға ден қойғаным есіме түсті. Бақытымызға орай, ақша аудармадым. Ендігі жерде отбасыма да осы туралы айтатын боламын» деді.Іс-шараның ерекше белгісі — оған белгілі блогер Мақсат Мамраймовтың қатысуы болды. Жастар арасында беделді тұлға ретінде танылған Мамраймов өзінің интернет-платформасында жүздеген мың жазылушыға ие. Ол тұрғындарға интернет-алаяқтықтан сақтану жолдары туралы нақты, жаттанды сөздерден аулақ, ашық тілде ақпарат жеткізді. «Алаяқтар бізді ең осал жерімізден — жылдам пайда табу немесе қиын жағдайда жәрдем алу үмітінен ұстайды. Сондықтан кез келген «тегін сыйлық» немесе «шұғыл несие» туралы хабарлама келгенде, алдымен терең тыныс алып, ойланыңыз», — деп атап өтті блогер. Оның осы іс-шарадағы сөзі кейін әлеуметтік желіде кеңінен таралып, жүздеген рет бөлісілді.Жастардың осындай қоғамдық маңызды іс-шараларға белсенді қатысуы — бүгінгі күннің оң тенденциясы. Мамраймов сияқты танымал тұлғалар аудиториясын пайдалы бағытқа жұмсаған кезде, хабардың аудиторияға жету деңгейі айтарлықтай артады. Цифрлық сауаттылық зерттеушісі, педагогика ғылымдарының кандидаты Айгүл Нұрмағамбетованың пікірінше, «Профилактикалық жұмыстарда жастарға таныс тілде сөйлей алатын жетекшілерді тарту — ең тиімді тәсілдердің бірі. Ресми хабарлама мен ықпалды блогердің жеке тәжірибесі мүлдем бөлек ықпал жасайды».Тұран ауданындағы бұл іс-шара жекелеген акция ретінде қалып қоймайды деп күтілуде. Ұйымдастырушылар алдағы айларда осындай түсіндіру жұмыстарын ауданның барлық шағын ауылдарына дейін жеткізуді жоспарлап отыр. Сонымен қатар, жергілікті мектептер мен колледждерде оқушылар арасында арнайы сабақтар мен семинарлар өткізу де күн тәртібіне қойылды. Полиция өкілдері де алаяқтар туралы жедел ақпарат жинаудың жаңа механизмдерін енгізуді қолға алып жатқандықтарын мәлімдеді. Бұл жұмыстардың жүйелі сипат алуы — аймақтағы киберқылмыс деңгейін едәуір төмендетуге мүмкіндік береді деп болжануда.Қорытындылай келе, Тұран ауданында өткізілген бұл профилактикалық іс-шара — тек бір күндік акция емес, азаматтарды цифрлық қауіптерден қорғауға бағытталған кешенді жұмыстың бастауы. Интернет-алаяқтық мәселесі бүгінгі таңда мемлекет, қоғам және жеке азаматтың бірлескен күш-жігерін талап ететіні анық. Мамраймов сияқты азаматтық позициясы бар жастардың осы ортақ іске атсалысуы — болашаққа деген оптимистік сигнал. Ауданда жүргізілген бұл жұмыс өңір бойынша үлгі ретінде таралып, ұқсас бастамаларға жол ашады деп сенуге барлық негіз бар.

12 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының аспанында патрульдік дрон кезекті мониторинг жасап барады. Камера объективі бір КамАЗ жүк көлігінің рұқсат етілмеген жерге үлкен көлемде қоқыс тастап кетіп бара жатқанын дәл тіркейді. Бірнеше минут өтпей, полиция қызметкерлері жүргізушіні ұстайды. Нарушитель тек айыппұл төлеп қана қоймайды — сол жерге қайтарылып, өз қолымен тастаған қоқысын жинауға мәжбүр болады. Бұл оқиға «Таза Қазақстан» бастамасының сөз жүзінде емес, іс жүзінде жұмыс істейтінін тағы бір рет дәлелдеді.Шымкент — Қазақстандағы ең ірі мегаполистердің бірі, халқы үш миллионнан асатын оңтүстіктің ірі орталығы. Қала инфрақұрылымы жылдан жылға жетіліп келеді, алайда тазалық мәселесі бұрыннан да, бүгін де өзектілігін жоймаған. Тұрғындар санының өсуімен бірге қоқыс шығарудың да көлемі артып, оны рұқсатсыз жерлерге тастаушылардың саны кемімеді. Дәл осы себепті «Таза Қазақстан» қағидаты Шымкент үшін ерекше мәнге ие: бұл жай ұран емес, қалалық ортаны сақтаудың жүйелі бағдарламасы.«Таза Қазақстан» бастамасы мемлекет басшысының тапсырмасымен іске қосылған жалпыұлттық экологиялық жоба. Оның мақсаты — қоғамдық орындар мен қоршаған ортаның тазалығын қамтамасыз ету, азаматтардың жауапкершілік санасын қалыптастыру. Бағдарлама аясында жергілікті атқарушы органдар, полиция және коммуналдық қызметтер бірлескен жұмыс жүргізеді. Шымкентте осы бағдарламаның іске асырылуы ерекше белсенді сипатқа ие болды: жыл басынан бергі уақытта ғана отыз мыңнан астам тәртіп бұзушылық анықталып, тиісті шаралар қолданылды. Бұл сан — бағдарламаның масштабын да, мәселенің ауқымын да айқын көрсетеді.Полиция жаңа технологияларды белсенді пайдалануда. Бейнебақылау камераларымен қатар дрондардың қолданылуы бақылау аймағын айтарлықтай кеңейтті. Ашық алаңдар, өнеркәсіптік аймақтардың шеттері, қала маңы жолдары — бұрын бақылаусыз қалатын аумақтар енді камера көзінен тыс қала алмайды. Шымкент полициясының өкілі Нұрлан Әбенов бұл туралы былай дейді: «Заманауи бақылау құралдары бізге бұзушылықты нақты уақыт режимінде тіркеуге және нарушительге жедел жауап беруге мүмкіндік береді. Дрон жай ғана ұшатын камера емес — бұл тәртіп пен заңдылықтың нышаны». Расында да, дронның КамАЗды ауадан тіркеп, полицияны дер кезінде хабардар етуі — жаңа технологиялар мен дәстүрлі бақылау жүйесінің үйлесімді жұмысының жарқын үлгісі.Ұсталған жүргізушінің жазасы бірнеше деңгейде болды. Біріншіден, автомобиль мамандандырылған тұрақ алаңына жіберілді. Екіншіден, тиісті айыппұл салынды. Үшіншіден — және бұл ең маңызды педагогикалық шара — нарушительді сол жерге қайтарып, тастаған қоқысын өз қолымен жинауға міндеттеді. Бұл тәсіл жай жазалаудан гөрі тиімдірек деп есептейтін сарапшылар аз емес. Шымкент мемлекеттік университетінің экология кафедрасының оқытушысы Гүлнар Сейткали: «Адам өз тастаған қоқысын өзі жинаса, бұл оның санасына мүлде басқаша әсер етеді. Бір айыппұл ұмытылады, бірақ масқара болу сезімі ұзақ есте қалады. Бұл — мінез-құлықты өзгертудің ең тиімді жолдарының бірі», — дейді. Аталмыш шараның қоғамдық резонансы да маңызды: сол жерде болғандар мен бейнежазбаны көргендер осы оқиғадан сабақ алады.Жыл басынан бері Шымкентте тіркелген отыз мыңнан астам бұзушылық — бұл тек санақ емес, жүйелі жұмыстың нәтижесі. Алайда бұл сан бізге тағы бір ойланатын мәселені де ұсынады: неге қала тұрғындарының бір бөлігі қоғамдық ортаны ластауды дұрыс деп санайды? Экологиялық психология саласының зерттеушілері мұны жалпы мәдени дағдының жетіспеушілігімен байланыстырады. Дамыған елдердің тәжірибесі — Германия, Жапония, Сингапур — тазалықтың тек заңмен ғана емес, тәрбиемен де қамтамасыз етілетінін көрсетеді. Сингапурда 1980-жылдары ауқымды айыппұл жүйесі енгізіліп, кейін оған қоғамдық сананы тәрбиелеу бағдарламасы қосылды. Нәтижесінде бүгін ол — Азияның ең таза қалаларының бірі. Шымкент те осы жолда.Шымкент тұрғыны, үш баланың анасы Айгүл Дүйсенова оқиға туралы пікірін жасырмайды: «Мұндай адамдар өздері тастаған қоқысты жинауы — өте дұрыс шешім. Мен балаларыма үнемі: «Кейіннен кім жинайды?» деп сұраймын. Барлығымыз бірге жасасаймыз, барлығымыз бірге жауапкершілік аламыз». Осы қарапайым сөздерде «Таза Қазақстан» бастамасының терең мәні жатыр: тазалық — ортақ іс, ортақ жауапкершілік.Болашаққа қарасақ, Шымкент полициясы дрондар мен бейнебақылау жүйесін одан әрі кеңейту жоспарларын іске асырып жатыр. Бақылау аймағын қалаішілік ғана емес, қала маңы аумақтарына да тарату жоспарланған. Сонымен қатар бұзушылықтар туралы деректерді онлайн режимде жариялау, азаматтардың хабарлама жіберуіне арналған мобильді қосымшаларды жетілдіру де күн тәртібінде. Мамандар санкциялардың қаталдануымен қатар экологиялық білім беру бағдарламаларының кеңеюі бұзушылықтар санын айтарлықтай азайтады деп болжайды. Тазалық заңмен басталады, бірақ санамен аяқталады. Шымкент осы екеуін де ұштастырған. Дрон — тек техникалық құрал; оның артында — ұлттың болашаққа деген жауапкершілігі тұр.

Қазіргі заманда интернет кеңістігі адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Дүниежүзіндегі миллиардтаған пайдаланушы күн сайын желіде банктік операциялар жасайды, жеке деректерін бөліседі, байланыс орнатады. Алайда осы ыңғайлылықтың арғы жағында үлкен қауіп жасырынып жатыр — киберқылмыс. 2026 жылдың 12 қыркүйегінде Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы мен Полиция департаментінің өкілдері Шымкент университетінің студенттерімен маңызды кездесу өткізді. Бұл шара тек ақпараттық оқиға ғана емес — бүгінгі жастардың цифрлық сауаттылығын арттыруға бағытталған жүйелі жұмыстың бір буыны.Кездесудің негізгі тақырыбы киберқауіпсіздікті сақтау, интернет-алаяқтықтың алдын алу және кибергигиена талаптарын насихаттау болды. Университет аудиториясына жиналған жүздеген студент алдында мамандар заманауи киберқауіптердің түрлері, олардан қорғану жолдары, сондай-ақ онлайн-алаяқтардың жаңа схемалары туралы егжей-тегжейлі баяндама жасады. Бұл кездесу — Қазақстан бойынша цифрлық сауаттылықты арттыру жөніндегі мемлекеттік бағдарламаның аясында жүзеге асырылып жатқан іс-шаралар тізбегінің жалғасы.Статистика алаңдатады. Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің мәліметтеріне сүйенсек, соңғы үш жылда елімізде тіркелген киберқылмыстардың саны 40 пайызға өсті. Тек 2025 жылдың өзінде интернет-алаяқтық салдарынан қазақстандықтар жалпы сомасы 15 миллиард теңгеден асатын шығынға ұшырады. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша да жағдай алаңдаулы: аймақта тіркелген киберқылмыс оқиғаларының ішінде ең көп тарағаны — жалған банктік хабарламалар, фишинг сілтемелері және телефон арқылы алдау схемалары. Осы деректер мемлекет органдарын профилактикалық жұмысты жандандыруға итермелейді.Шымкент қаласының цифрландыру басқармасының басшысы Нұрлан Сейітов кездесу барысында былай деді: «Бізге биылғы жылы ең көп шағым түсіп жатқан мәселе — жастардың интернет-алаяқтыққа ілінуі. Жастар цифрлық технологияны жетік меңгерген сияқты болып көрінеді, алайда олар өздерін қауіпсіз сезініп, абайсыздыққа ұрынады. Криптовалюта алаяқтығы, жалған жұмыс ұсыныстары, онлайн-несие схемалары — барлығы да жастарды нысанаға алып отыр». Полиция департаментінің өкілі, аға инспектор Дариға Мұхамбетова да осы ойды қолдай отырып, нақты деректер келтірді: «Биылғы жылдың басынан бері Шымкент бойынша тіркелген киберқылмыс оқиғаларының 60 пайызы 18-ден 30 жасқа дейінгі азаматтарға тиесілі. Олар жиі жалған инвестициялық платформаларға, мессенджер арқылы жіберілген зиянды сілтемелерге және «тиімді» ұсыныстарға алданады».Кибергигиена ұғымы соңғы жылдары мамандардың сөздігіне мықтап орнықты. Бұл тұжырымдама дене гигиенасына ұқсас қағидатты білдіреді: дұрыс цифрлық әдеттерді сақтау арқылы желідегі қауіптерден қорғану. Кездесуде мамандар студенттерге нақты нұсқаулар берді. Атап айтқанда, екі сатылы аутентификацияны міндетті түрде қосу, белгісіз жіберушілерден келген сілтемелерді баспау, жеке парольдерді ешкіммен бөліспеу, жалған сайттарды тануды үйрену және жеке деректерді сұраған кез келген хабарламаға күдікпен қарау қажеттігі алдыңғы орынға шықты. Шымкент университетінің ақпараттық технологиялар факультетінің деканы Серік Байқожаев бұл бастаманы жылы қабылдады: «Біздің студенттер — болашақтың мамандары. Олар IT саласында жұмыс істейтін болады, деректермен жұмыс жасайтын болады. Сондықтан олардың киберсауаттылығы жоғары деңгейде болуы — жеке ғана емес, мемлекеттік мүдде».Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай алдын алу шараларының маңызы айқын. Эстония 2007 жылы ірі кибершабуылға ұшырап, мемлекеттік инфрақұрылымы уақытша сынып қалған кезде, ел бұл сабақтан тиісті қорытынды шығарды және бүгінде әлемдегі ең жоғары деңгейлі цифрлық мемлекеттердің бірі болып саналады. Сол тәжірибе — кибербілім мен профилактикалық жұмысты жастардан бастап жүргізудің мәні зор екенін дәлелдейді. Қазақстан да осы жолда маңызды қадамдар жасап отыр: 2023 жылы қабылданған «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының жаңартылған нұсқасы киберқауіпсіздікті білім беру жүйесіне кіріктіруді арнайы міндет ретінде белгіледі.Студенттердің іс-шараға қатынасуы да жоғары белсенділікпен ерекшеленді. Бірінші курс студенті Айгерім Жақсыбекова кездесуден алған әсерін бөлісті: «Мен бұған дейін фишинг деген не екенін жалпылама ғана білетінмін. Бүгін нақты мысалдарды, нақты схемаларды көрдім. Таныстарымның бірі дәл осындай алдауға тап болғанын енді түсіндім». Тағы бір студент, үшінші курс оқушысы Тимур Әбенов: «Ең таң қалдырған нәрсе — бізге таныс көрінетін брендтердің атынан жасалған жалған сайттардың қаншалықты шынайы болып көрінетіні. Мұны білмесе, кез келген адам алданып кетуі мүмкін» деп айтты.Болашаққа қарағанда, бұл бір рет өтіп кеткен іс-шарамен шектелмейді. Шымкент цифрландыру басқармасы мен Полиция департаменті оқу жылы бойы жалғасатын кибергигиена дәрістерін жоспарлап отыр. Сонымен қатар, орта мектептер де бұл бағдарламаға қосылмақ: жақын арада қала мектептерінің оқушыларына арналған ұқсас семинарлар серия болып өткізіледі. Мамандардың пікірінше, профилактикалық білім беру — киберқылмысқа қарсы күрестің ең тиімді қаруы. Техникалық шешімдер мен заңнамалық шаралар маңызды, бірақ азаматтардың өз қауіпсіздігіне саналы қарауы — бәрінен де күшті қорған. Шымкент университетіндегі бүгінгі кездесу осы үлкен жұмыстың нышаны — және оның жемісін ел ертең кере алады.

12 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскерлік орталығы болып табылатын Шымкент қаласында медиа және бизнес қауымдастығы тарапынан ерекше қызығушылық тудырған хабарлама таралды. SHANYRAQ MEDIA мен Shymkent Hub серіктестігінің бірлескен жобасы аясында 26 қыркүйекте ерекше подкаст аймағы іске қосылатын болды. Бұл жоба тек VIP қатысушыларға арналып, сценарийсіз, тірі форматта кәсіпкерлік тәжірибені жария ету мақсатын алдына қойған. Оқиға бізге не береді және бұл бастаманың маңыздылығы неде?Соңғы бес жыл ішінде Қазақстанда подкаст мәдениеті орасан зор қарқынмен дамып келеді. Алматы мен Астанадағы студиялар мен медиапроекттер жыл сайын жүздеп туындап жатыр. Алайда аймақтық деңгейде, атап айтқанда Шымкент сияқты стратегиялық маңызды қалада, осындай форматтағы жобалар әлі де жетіспейді. Зерттеулерге сүйенсек, Қазақстан аудиториясының 60 пайыздан астамы бизнес және кәсіпкерлік тақырыптарындағы подкасттарды тыңдауға дайын екенін мәлімдейді. Дегенмен сапалы, аймақтық деңгейдегі контент тапшылығы айқын байқалады. Дәл осы олқылықты толтыруды SHANYRAQ MEDIA өзіне мақсат етіп қойды.SHANYRAQ MEDIA — Оңтүстік Қазақстан аймағының іскерлік, мәдени және қоғамдық өміріндегі маңызды оқиғаларды жариялайтын медиаплатформа. Алғашқы жылдардан бастап редакция сапалы және шынайы контентке баса назар аударып келеді. Платформаның бас редакторы Асқар Нұрланов бұл туралы: «Біз Шымкенттің бизнес-экожүйесінде ерекше орын бар деп санаймыз. Бұл қала тек Оңтүстіктің ғана емес, бүкіл Орталық Азияның іскерлік картасында айрықша рөл атқарады. Сондықтан осы ортаның адамдарының оқиғалары, тәжірибесі бүкіл Қазақстан үшін маңызды», — деді. Оның сөздері SHANYRAQ жобасының неліктен осы қалада туғанын жақсы түсіндіреді.Shymkent Hub серіктестігі бұл бастаманың тірегіне айналып отыр. Бірнеше жыл бұрын ашылған бұл хаб тек коворкинг кеңістігі ретінде ғана емес, стартаптар мен орта бизнес өкілдерінің қауымдастық орталығы ретінде де танылып үлгерді. Хаб директоры Гүлжан Сейітова жоба туралы былай деді: «Бізге Шымкентте жаңа форматты іске асырғымыз келді. Адамдар сахнада сөйлеуден, камераға қарап тұрып мәлімдеме оқудан шаршады. Олар тірі, шынайы әңгімені қалайды. Сценарийсіз диалог — ең күшті формат, себебі онда адамның нағыз тәжірибесі, оның қуанышы мен жеңілістері айқын шығады». Шымкент Hub бүгінде 500-ден астам кәсіпкерді, стартап негізін қалаушыны және бизнес-маманды бір шаңырақ астында біріктіреді.Подкаст аймағының форматы өзі де ерекше назар аудартады. 15-тен 20 минутқа дейінгі тірі сұхбат, еш сценарийсіз, дайын сұрақтарсыз жүргізілетін осы форматта қатысушы өз оқиғасын, кәсіпкерлік жолын, тәуекелдерін және жетістіктерін ашық айтады. Маркетинг сарапшысы Дина Мұхамеджанова бұл тенденция туралы: «Бүгінгі аудитория жасанды контентті лезде сезеді. Адамдарға шынайылық керек. Кәсіпкер камера алдында қалай қиналғанын, қалай ойланғанын айтса — міне, сол адамдарды тартады. Бұл SHANYRAQ форматының өзегі», — деп атап өтті. Аналитика деректеріне сүйенсек, сценарийсіз форматтағы подкасттар ресми жазылған сұхбаттарға қарағанда орта есеппен 2,5 есе жоғары тыңдалу көрсеткішіне ие болады.Бұл оқиғаның аймақтық маңыздылығы да жоғары. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде соңғы жылдары ерекше дамуға ие болды. 2023–2025 жылдар аралығында қалада тіркелген шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 34 пайызға өскен. Кәсіпкерлік белсенділіктің осы артуы жаңа коммуникация алаңдарын, жаңа медиа форматтарын талап етеді. SHANYRAQ MEDIA мен Shymkent Hub осы сұранысқа дер кезінде жауап беріп отыр. Экономист Берік Жақсылықов: «Аймақтық кәсіпкерлік экожүйені дамыту үшін жергілікті кейіпкерлер мен рөлдік үлгілер қажет. Шымкенттің бизнесмені Шымкенттің тарихын естігенде — бұл оның үшін алыстағы сәттілік емес, өзіне жақын шындық. Осы жақындық мотивацияға айналады», — деп пікірін білдірді.Болашаққа қарайтын болсақ, SHANYRAQ MEDIA команды бұл форматты бір реттік акциямен шектеуді жоспарламайды. Редакция 2026 жылдың соңына дейін Оңтүстік Қазақстан аймағының әртүрлі қалаларында ұқсас подкаст аймақтарын ашуды, сондай-ақ барлық эпизодтарды цифрлы платформаларда орналастырып, ұлттық және халықаралық аудиторияға жеткізуді жоспарлап отыр. Жоба сонымен бірге жас журналистер мен медиа мамандары үшін тәжірибелік алаңға айналуы мүмкін. SHANYRAQ командасының мүшесі Айдос Серіков: «Бізге осы подкаст арқылы Шымкент кәсіпкерлерінің дауысын бүкіл Қазақстанға, тіпті одан тысқары жерлерге де жеткізу маңызды. Олар тек жергілікті қаһарман емес — олар жалпы қазақстандық кәсіпкерлік рухтың бейнесі», — деді.26 қыркүйекте SHANYRAQ аймағындағы алғашқы микрофон алдында кім отыратыны, қандай оқиға айтылатыны бізге әзірге белгісіз. Бірақ бір нәрсе анық: шынайы тәжірибе, адал оқиға — уақыт өткен сайын медиакеңістіктегі ең бағалы мазмұнға айналуда. SHANYRAQ MEDIA мен Shymkent Hub осы бағытта маңызды қадам жасауға бел буған. Оңтүстіктің кәсіпкерлік дауысы енді жаңа форматта, жаңа күшпен естіледі.

2026 жылдың 12 қыркүйегінде Қазақстан бойынша құқық қорғау органдары мен банк мекемелері халыққа арналған ортақ ескерту таратты: интернет-алаяқтықтың жаңа, күрделі түрлері елімізде кеңінен өрістеп барады. Алаяқтар өздерін полиция, прокуратура, Ұлттық банк немесе басқа да мемлекеттік құрылымдардың қызметкерлері ретінде таныстырып, азаматтарға телефон арқылы қоңырау шалып, жеке және қаржылық деректерін иемденуге тырысуда. Бұл мәселе бүгінгі таңда Қазақстан қоғамы үшін аса өзекті болып отыр.Телефондық алаяқтықтың тарихы ел тәуелсіздігінің алғашқы жылдарынан-ақ басталса да, оның нысандары мен әдістері жылдан жылға күрделене түсті. Бастапқыда алаяқтар жай ғана «лотереяда ұтып алдыңыз» немесе «сіздің туысыңыз апатқа ұшырады» деген жалған хабарлармен адамдарды алдаған болатын. Алайда технологияның дамуымен бірге олардың тактикасы да жетілді. Соңғы бірнеше жылда, әсіресе 2022–2025 жылдар аралығында, «социальдық инженерия» деп аталатын психологиялық манипуляция тәсілдері кеңінен қолданылып, алаяқтар мемлекеттік қызметкерлер рөлін ойнауға көшті. Бұл тактика аса тиімді болып шықты, өйткені адамдардың билік өкілдеріне деген сенімін пайдаланады.Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитеті мен Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы ғана елімізде телефондық алаяқтықтан зардап шеккен азаматтардың саны 47 мың адамнан асты. Жалпы залал мөлшері 28 миллиард теңгеден асқан. Бұл — алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өсім. Сарапшылардың пікірінше, нақты сан одан да жоғары болуы мүмкін, өйткені көптеген жәбірленушілер ұяты мен намысы кедергі болғандықтан немесе жағдайдың бекерге кетуіне деген үмітпен шағымданбай қалады. Алматы мен Астана қалалары ең көп зардап шеккен аймақтар қатарында аталады. «Біз сандарды көріп, шынымен алаңдаймыз. Алаяқтар нағыз кәсіпқойларға айналды: олардың жалған байланыс орталықтары, нұсқаулықтары, тіпті жаттығу сабақтары бар», — дейді киберқылмыс бойынша сарапшы, Алматы криминалистика институтының аға ғылыми қызметкері Дәурен Сейітов.Заманауи телефондық алаяқтардың жұмыс схемасы өте жетілдірілген. Алдымен олар жәбірленушінің дербес деректерін — толық аты-жөнін, туған күнін, мекенжайын, тіпті жақын туысқандарының есімдерін — алдын ала анықтап алады. Бұл ақпарат ашық әлеуметтік желілерден, бұрын сыртқа шыққан дерекқорлардан немесе «қара нарықта» сатылатын деректер пакеттерінен алынады. Осыдан кейін алаяқ өзін полиция немесе прокуратура қызметкері ретінде таныстырып, адамды белгілі бір іске «куә» немесе «күдікті» ретінде атайды. Психологиялық қысым арқылы жәбірленушіні дүрбелеңге салған соң, олар банк картасының деректерін немесе SMS-кодты сұрайды. «Мені де осылай алдады. Телефон шалған адам менің жұмыс орнымды, тіпті бастығымның атын да білді. Мен оның шынымен полиция екеніне сенімді болдым», — деп бөліседі 43 жастағы Астана тұрғыны Айгүл Нұрмағамбетова.Мемлекеттік органдар мен банктер бұл мәселеге бей-жай қарамай, бірқатар шараларды жүзеге асырып жатыр. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі барлық екінші деңгейлі банктерге клиенттерге хабарлама жіберуді міндеттеді. «Халық банкі», «Kaspi банкі», «Forte банкі» сияқты ірі қаржы мекемелері мобильді қосымшаларына арнайы ескерту жүйелерін енгізді. Атап айтқанда, егер клиент SMS-кодты үшінші тұлғаға жіберуге немесе экранды бөлісуге ұмтылса, жүйе дереу ескерту береді. Полиция департаменттері аудандық деңгейде профилактикалық жиындар өткізіп, халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізуде. Ішкі істер министрлігінің өкілі полковник Серік Ахметов: «Бізде алаяқтарды анықтауға арналған арнайы топтар жұмыс істейді. Биылғы жылдың алғашқы жарты жылдығында ғана 600-ден астам қылмыскер ұсталды», — деп мәлімдеді.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, бұл мәселе тек Қазақстанға ғана тән емес. Ресей, Украина, Өзбекстан сияқты посткеңестік елдерде де телефондық алаяқтық аса кең таралған. Батыс Еуропа мен АҚШ-та да осындай қылмыстар жиілеп кеткен, алайда ол елдерде екі факторлы аутентификацияны кеңінен қолдану мен цифрлық сауаттылықтың жоғары деңгейі залалды едәуір төмендетіп отыр. Эксперттердің пікірінше, Қазақстанда цифрлық сауаттылықты арттыруға бағытталған мемлекеттік бағдарламалардың жандандырылуы бұл мәселені шешудің негізгі жолдарының бірі болып табылады. «Технологиялық шешімдер маңызды, бірақ олар жеткіліксіз. Ең басты қару — адамның өз сана-сезімі мен ақпараттылығы», — дейді Назарбаев Университетінің киберқауіпсіздік зерттеушісі Жансая Қалиева.Болашаққа қарасақ, жасанды интеллект пен дауыс клондау технологияларының дамуы алаяқтықтың жаңа толқынын тудыруы мүмкін. Сарапшылар бірнеше жылдан кейін алаяқтардың жақын туысқанның немесе танысының дауысын дәл еліктеп, адамдарды одан да оңай алдай алатынын ескертеді. Осы себептен азаматтарға бірқатар қарапайым ережелерді берік ұстану ұсынылады: бейтаныс адамдарға ешқашан SMS-кодтарды хабарламаңыз; банк картасының нөмірін, CVV-кодын үшінші тұлғаларға бермеңіз; күмәнді сілтемелерге өтпеңіз; өзін полиция немесе банк қызметкері деп таныстырған адаммен сөйлесуді тоқтатып, сол мекеменің ресми нөміріне өзіңіз қоңырау шалыңыз. Ең бастысы — осы ақпаратты өзіңізбен ғана шектелмей, жасы үлкен ата-анаңызға, туыстарыңыз бен достарыңызға да жеткізіңіз, өйткені алаяқтардың ең жиі нысанасына айналатыны — хабардар емес, қорғансыз азаматтар.

Қаратау ауданында кешенді тексеру: басшылық нақты міндеттер қойды

Шымкент қысқа дайын: «Әділет» партиясы жылу жүйелеріне мониторинг жүргізді

Ынтымақ шағынауданында жол қауіпсіздігі жаңа деңгейге шықты: белгілер орнату жұмыстары жүргізілуде

Әл-Фараби ауданы әкімдігі жаңа келбетке ие болды: ғимарат қасбеті жаңартылып, аумақ абаттандырылды

Тәуке хан даңғылында жол қауіпсіздігі жаңа деңгейге шығады: белгілер жүйесі түбегейлі жаңартылуда

Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскери және мәдени орталығы болып саналатын Шымкент қаласының тұрғындары мен қонақтарына маңызды хабарлама жеткізілді. 11 қыркүйек 2026 жыл күні қала әкімдігі Т.Рысқұлов көшесінде жоспарлы жол жөндеу жұмыстарының басталатынын ресми мәлімдеді. Осыған орай, Бәйтереков көшесінен Жолан батыр көшесіне дейінгі аралықта көлік қозғалысы бір бағытта уақытша шектелетіні белгілі болды. Жұмыстар 12 қыркүйек сағат 07:00-ден басталып, 13 қыркүйек сағат 19:00-де аяқталады деп жоспарланған.

Қазақстанда жол-көлік оқиғаларының алдын алу мақсатында жаңа технологиялық тәсілдер белсенді түрде қолданысқа енгізілуде. 12 қыркүйек 2026 жылы мектеп оқушыларына жол қозғалысы қауіпсіздігін сақтау бойынша өткізілген профилактикалық шара ерекше назар аударды — бұл жолы дәстүрлі лекция мен плакаттардың орнына ақылды дрон қолданылды. Жаңа пішімдегі бұл шара балалар арасында үлкен қызығушылық оятып, қауіпсіздік ережелерін тиімді жеткізудің заманауи жолын көрсетті.илактикалық шара ерекше назар аударды — бұл жолы дәстүрлі лекция мен плакаттардың орнына ақылды дрон қолданылды. Жаңа пішімдегі бұл шара балалар арасында үлкен қызығушылық оятып, қауіпсіздік ережелерін тиімді жеткізудің заманауи жолын көрсетті.Жол-көлік оқиғалары — Қазақстандағы ең өзекті әлеуметтік мәселелердің бірі. Статистикалық деректерге сүйенсек, елімізде жыл сайын мыңдаған адам жол апатынан зардап шегеді, олардың ішінде балалар мен жасөспірімдер ерекше осал топты құрайды. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, балалар арасындағы жол-көлік оқиғаларының едәуір бөлігі жаяу жүргіншілердің белгіленбеген жерден жол кесіп өтуінен немесе бағдаршам ережелерін елемеуінен болады. Бұл мәселе мектеп маңындағы аймақтарда ерекше өткір сезіледі — таңертеңгі және кешкі сабақ уақыттарында балалар тығыз көшелерді асығыс кесіп өтуге тырысады.Дәстүрлі профилактикалық шаралар — сынып сабақтары, брошюралар, инспектор кездесулері — ұзақ жылдар бойы қолданылып келді. Алайда олардың тиімділігі жеткілікті деп айту қиын. Балалар мен жасөспірімдер аудиториясы үшін ақпарат жеткізудің интерактивті, визуалды және сезімді ояту арқылы іске асатын тәсілдері анағұрлым нәтижелі екенін педагогтер мен психологтер бірауыздан мойындайды. Дәл осы тұрғыдан алғанда, ақылды дронның пайдаланылуы — бұл жай ғана технологиялық жаңалық емес, педагогикалық тәсілдің де сапалы жаңаруы.Өткізілген шара барысында ақылды дрон оқушылар жиналған аумақтың үстінде ұшып, дауыс зорайтқышы арқылы балаларға жол қозғалысы ережелерін сақтаудың маңыздылығы туралы хабарлама жеткізді. Жолды тек белгіленген жаяу жүргінші өткелінен кесіп өту керектігі, бағдаршам сигналдарына қатаң бағыну қажеттігі, жол жиегінде сақ болу мен көлік жүргізушілерімен байланысты негізгі қауіп-қатерлер баяндалды. Дронның аспанда пайда болуы балалардың ынтасын бірден аудартып, хабарламаның мазмұнын жақсы қабылдауға жағдай жасады. "Балалар дронды көрген бойда ойындарын тоқтатып, назарларын аспанға аударды. Ал хабарлама жеткізілгеннен кейін олар бір-бірімен белсенді талқылай бастады — бұл дегеніміз ақпарат миға жетті деген сөз," — деп атап өтті шараға қатысқан мектеп директоры Айгүл Сейткалиева.Мектеп мұғалімдері де жаңа пішімнің тиімділігіне таңданысын жасырмады. Бастауыш сынып мұғалімі Серік Жақсыбеков: "Мен балаларға жол ережелерін бірнеше рет түсіндірдім, бірақ олардың біразы елемейтін. Ал бүгін дрон айтқанды бәрі тыңдады. Технологияның беделі бар екен балалар алдында," — деді күлімсірей. Шынында да, заманауи балалар технологияға деген ерекше қызығушылықпен өседі. Смартфон, планшет, компьютер ойындары — олардың күнделікті өміріне сіңіп кеткен. Осы мәнмәтінде дрон арқылы жеткізілген ақпарат олар үшін жай хабарлама емес, тікелей өздерінің технологиялық дүниесінен келген сигнал болып қабылданады.Бұл бастама жалпы мемлекеттік деңгейде де маңызды. Қазақстан "Цифрлы Қазақстан" бағдарламасы аясында мемлекеттік қызметтер мен қоғамдық салаларды технологияландыруды жеделдетіп келеді. Жол қауіпсіздігі саласында да осы бағытта қадамдар жасалуда: интеллектуалды бейнебақылау жүйелері, жасанды интеллект негізіндегі жол талдау алгоритмдері, дрон технологиялары — бәрі бірігіп жол-көлік оқиғаларын болдырмауға бағытталған кешенді жүйенің элементтеріне айналуда. Жол полициясының өкілі Данияр Мұратов бұл жайлы былай деді: "Біз жол қауіпсіздігін насихаттаудың жаңа тәсілдерін үнемі іздеп жүрміз. Дрон пайдалану — тек бастауы ғана. Болашақта мектептер маңында интеллектуалды жаяу жүргінші өткелдерін, дыбыстық ескерту жүйелерін енгізуді жоспарлаймыз."Халықаралық тәжірибеге назар аударсақ, дрондарды қоғамдық қауіпсіздік мақсатында пайдалану жаһандық үрдіске айналып барады. Сингапур, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания сияқты елдер дрондарды жол бақылауы, апат орындарында іздестіру, тіпті дәрі-дәрмек жеткізу үшін белсенді қолданады. Қазақстанда мектеп балаларына жол ережелерін түсіндіру үшін дронды пайдалану — осы жаһандық үрдісті жергілікті жағдайға бейімдеудің нақты мысалы. Бұл елімізде технологиялық шешімдердің тек ірі қалаларда емес, жергілікті деңгейде де іске асырылып жатқанын дәлелдейді.Шараның нәтижелері де нақты байқалды. Оқушылардың сұрақ қоюы, ата-аналарының әлеуметтік желілерде оқиғаны бөлісуі, мектеп басшылығының осындай шараларды тұрақты жүргізу ниетін білдіруі — бәрі бастаманың жемісті болғанын көрсетеді. Маман-психолог Зауреш Темірова пікірінше, балалардың қауіпсіздік ережелерін ересектерден емес, "ұшатын технологиядан" естуі олардың санасында тереңірек із қалдыруы мүмкін. Ал педагогикалық тұрғыдан алғанда, ережені тек есту арқылы емес, бейнелі, эмоционалды тәжірибемен байланыстыра меңгерту — берік білімнің кілті. Жол қауіпсіздігі тақырыбы балалар үшін жай ғана сабақ емес, өмір бойы қажет дағды екенін ескерсек, ақылды дронның рөлі тек символикалық емес, нақты өмір сақтаушылық маңызы бар шара екені даусыз.

Подгорица, 2026 жылғы 10-11 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі Дәулет Батырашев Черногория Премьер-министрі Милойко Спаичпен кездесті. Тараптар Қазақстан мен Черногория арасындағы сауда-экономикалық қатынастардың қазіргі жай-күйі мен даму перспективаларын жан-жақты талқылады.Аталған кездесуде Қазақстан мен Черногория мемлекеттері басшыларының кездесуі барысында қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыру мәселелеріне ерекше назар аударылды. Сонымен қатар көлік және логистика, ауыл шаруашылығы, инфрақұрылым, цифрландыру және туризм салаларындағы екіжақты ынтымақтастықты одан әрі дамыту мүмкіндіктері қарастырылды.Премьер-министр М.Спаич Қазақстанмен практикалық ынтымақтастықты жандандыруға, оның ішінде сауданы дамытуға, қазақстандық инвестициялар мен технологияларды тартуға, Қазақстаннан азық-түлік өнімдерін тұрақты жеткізуді жолға қоюға, сондай-ақ перспективалы инфрақұрылымдық және инвестициялық жобаларға қазақстандық компаниялар мен қаржы институттарын тартуға мүдделілік растады.Кездесудің негізгі нәтижесі жоғары деңгейдегі диалогты жалғастыру туралы уағдаластық болды. Осыған орай М.Спаич Қазақстанға ресми сапармен келуге дайын екенін білдірді. Сапар мерзімі дипломатиялық арналар арқылы келісілетін болады.Сапар аясында Черногорияның бірқатар салалық министрліктерінің басшыларымен де кездесулер өткізілді. Ауыл шаруашылығы, орман және су шаруашылығы министрі Владимир Йоковичпен қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерін Черногорияға жеткізу мүмкіндіктері, екі елдің өндірушілері, импорттаушылары мен дистрибьюторлары арасында тікелей байланыстар орнату, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігімен ынтымақтастық туралы екіжақты құжатқа қол қою қажеттілігі талқыланды.Мемлекеттік басқару министрі Мараш Дукаймен мемлекеттік басқаруды цифрландыру, GovTech, жасанды интеллект және адами ресурстарды дамыту салаларындағы ынтымақтастық перспективалары қарастырылды. Д.Батырашев қазақстандық тараптың цифрлық трансформация саласындағы тәжірибесімен бөлісуге дайын екенін білдірді. Өз кезегінде М.Дукай екі елдің тиісті ведомстволары арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қоюға дайын екенін хабарлады.Көлік министрі Радош Зечевичпен кездесуде Транскаспий халықаралық көлік бағытының әлеуетін және Черногорияның порт инфрақұрылымын пайдалана отырып, көлік-логистикалық байланыстарды дамыту мүмкіндіктері талқыланды. Салалық компаниялар арасындағы өзара іс-қимыл және ықтимал жүк ағындарын айқындау мәселелері қаралды. Осы тұрғыда Адриатика теңізінің жағалауында орналасқан Черногорияның Бар портының елеулі әлеуеті атап өтілді.Черногория Сыртқы істер министрлігінде саяси диалогты одан әрі дамыту, шарттық-құқықтық базаны кеңейту, Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссия құру перспективалары, парламентаралық байланыстарды нығайту және халықаралық ұйымдар шеңберіндегі өзара іс-қимыл мәселелері талқыланды. Тараптар екі елдің сыртқы саяси ведомстволары арасындағы саяси консультациялардың кезекті раундын 2027 жылы өткізуге уағдаласты.Кездесулер мен келіссөздерге Қазақстан Республикасының Черногориядағы Бас консулы Ғабиден Темірбек қатысты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-podgorica/press/news/details/1290656?lang=ru

Астанада «Тұрақты болашаққа арналғанәлеуметтік инвестициялар» тақырыбында Халықаралық әлеуметтік кәсіпкерлердің саммиті2026 өтті. Іс-шара мемлекеттік органдардың, бизнестің, халықаралық ұйымдардың, сарапшыларқоғамдастығы мен әлеуметтік кәсіпкерлер өкілдерінбіріктірді.Саммитті ҚР Ұлттық экономика министрлігі, Астана қаласының әкімдігі, Social Innovation Hubжәне ҚР Әлеуметтік инноваторлар қауымдастығыұйымдастырды.Саммитте сөйлеген сөзінде Ұлттық экономика вице-министрі Ерлан Сағынаев тәжірибеалмасудың және әлеуметтік кәсіпкерлікті одан әрідамыту бойынша нақты ұсыныстардыталқылаудың маңыздылығын атап өтті. Оныңайтуынша, мемлекет бизнеске қолайлы жағдай жасаужұмысын жалғастыруда. Бүгінде әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілертізілімінде 1 776 субъект тіркелген. Бір жылдаолардың саны екі есе өсті. Мемлекеттік қолдау шеңберінде 31 тамызданбастап әлеуметтік кәсіпкерлер «Іскер аймақ» бағдарламасына салалық шектеулерсіз қатысады. Үшжылға дейін 200 млн теңгеге дейінгі кредит бойыншаноминалды мөлшерлеменің 50%-ын субсидиялаукөзделген. Сондай-ақ, 5 млн теңгеге дейін гранттар, жеңілдікті үй-жайлар және қаржылық емес қолдаушаралары беріледі.Саммитте цифрлық құралдарға ерекше назараударылды. Атап айтқанда, жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін Кәсіпкерлік саласындағыміндетті талаптар тізілімі ұсынылды. Сервис бизнеске қойылатын заңнаманың талаптарынжүйелеп, кәсіпкерлерге өз қызметінің түрі бойыншаөзекті ақпаратты бірыңғай көзден алуға мүмкіндікбереді.«Сервис бизнеске арналған цифрлықAI-платформада қолжетімді. Жақын арада eGovBusiness порталында да іске қосылады. Әлеуметтіккәсіпкерлер үшін бұл өте маңызды. Әдетте, штаттажеке заңгер жоқ болғандықтан бұрын реттеушіталаптарды зерделеуге кететін уақытты енді тікелейжобаларды дамытуға және әлеуметтік міндеттердішешуге бағыттауға болады», - деп атап өтті ЕрланСағынаев.Қолдау шараларын одан әрі жетілдіру үшінҰлттық экономика министрлігінде әлеуметтіккәсіпкерлікті дамыту мәселелері жөніндегі жұмыстобы құрылды. Оның құрамына мемлекеттікоргандардың, «Атамекен» ҰКП, бейінді ұйымдар мен сарапшылар қоғамдастығының өкілдері кірді. Топ жұмысының негізгі бағыттары-құқық қолданупрактикасын жетілдіру, Тізілімге енгізудің бірыңғайтәсілдерін әзірлеу және Кәсіпкерлік кодексі мен қолдау құралдарына өзгерістер енгізу бойыншаұсыныстар дайындау.Саммиттің халықаралық сессиясы шетелдіктәжірибеге, әлеуметтік инвестицияларға жәнехалықаралық әріптестік мүмкіндіктеріне арналды. Оған БҰҰ, БҰҰДБ, Дүниежүзілік банк, ЕҚДБ, Канада мен Жапония елшіліктерінің, TIKA, CatalystNow, Impact Hub Network, Senior Expert Service жәнебасқа ұйымдардың өкілдері қатысты.Information Fair аясында әлеуметтік кәсіпкерлергеқаржылық, білім беру және консультациялық қолдауқұралдары ұсынылды. Іс-шараға «Атамекен» ҰКП, «Даму» қоры, ЕҚДБ, QazInnovations, SES, AstanaHub, «Kazakh Export» АҚ және басқа да ұйымдарқатысты.Саммиттің басты оқиғаларының бірі Best SocialEntrepreneur 2026 Awards болды. Инновация саласында Дәурен Бекғожаев (ITMLab), инклюзия саласында Гүлбақыт Балмағамбетова (Neurolink), экология саласында Андрей Зелевский(«Пластикалық қоқысты қайта өңдеу»), білім беру саласында Алексей Кирюхов («Барлығына арналғанVALEO») жеңімпаз атанды. «Елеулі әлеуметтікимпакт» арнайы номинациясын Ирина Ким (ISTINAби және спорт академиясы) иеленді.Сонымен қатар, 10 әлеуметтік кәсіпкергеәлеуметтік кәсіпкерлікті дамытуға және қоғамдықмаңызы бар бастамаларды іске асыруға қосқан үлесіүшін ҚР Ұлттық экономика министрлігінің алғысхаттары табысталды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1290612?lang=ru

Қостанай облысының әкімі Құмар Ақсақалов Лисаковқа барған жұмыс сапарында қалада жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалардың барысымен танысты. «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасына қатысушылармен кездесті.Мемлекет басшысы өңдеу өнеркәсібін дамытуға жаңа серпін беру жөнінде міндеттер қойған болатын.Осы тұрғыда Лисаков қаласының Октябрь кентінде полимерлі пленка өндіретін зауыттың инвестициялық жобасы іске асырылып жатыр. 20 жаңа жұмыс орны құрылады. Инвестиция тарту арқылы бос тұрған коммуналдық нысандардың жаңа тынысы ашылуда.Сондай-ақ, қалада металлургиялық зауытты қайта жаңғырту жұмысы жүргізілуде. Кәсіпорында титан шлагы, рутил және циркон концентраттары өндірілетін болады.Ел Президентінің үш жыл ішінде агроөнеркәсіптік кешендегі қайта өңделген өнімнің үлесін 70%-ке ұлғайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес, Лисаковта жылына 350 мың тонна шикізатты қайта өңдеу қуаттылығы бар май экстракциялау зауытының құрылысы жүргізілуде. Инвестиция көлемі 39,1 млрд теңге. 200 жұмыс орны құрылады.Бұдан бөлек, облыс әкімі іске қосылған минералды ұнтақ өндіру кәсіп орнында болды. Бұған дейін аймақтың жол ұйымдары асфальт-бетон қоспасының маңызды құрамдас бөлігі болып табылатын минералды ұнтақты еліміздің басқа өңірлерінен тасымалдауға мәжбүр болатын.«Таза Қазақстан» бағдарламасын іске асыру аясында биыл Лисаков қаласында 1700 ағаш отырғызылды, 300 тоннадан астам қоқыс шығарылды. Волонтерлердің қатысуымен өткен экологиялық акция барысында 76 мың шаршы метр жағалау аумағы тазартылды. Абаттандыру, инфрақұрылым, сәулеттік келбет, жарықтандыру, жол жөндеу мен төсеу жұмыстары тиісті деңгейде атқарылуда. Қазіргі таңда жағалау аумағын абаттандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр.Аймақ басшысы қала халқымен кездесіп, өңірдің әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштерін баяндады. Тұрғындардың сауалдарына жауап берді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanay/press/news/details/1290611?lang=ru