– Алдағы Құрылтай сайлауы – еліміздің саяси жүйесіндегі маңызды өзгерістердің бірі. Бір палаталы Парламенттің құрылуы заң шығару үдерісін жетілдіріп, ел үшін маңызды мәселелерді жедел әрі тиімді шешуге мүмкіндік береді деп ойлаймын. Бұл ретте халықпен ашық байланыс орнатып, азаматтардың пікіріне құлақ асудың маңызы арта түседі.Сайлауға дайындық барысынан да осы жауапкершілікті байқауға болады. Әсіресе дауыс беруге барша азаматтың тең қатысуына жағдай жасалып жатқаны көңіл қуантады. Сайлау учаскелерінде мүмкіндігі шектеулі азаматтарға ыңғайлы болуы үшін пандустар, тактильді жолақтар қарастырылып, көру қабілеті төмен жандарға қажетті арнайы құралдар дайындалуда.Мұның барлығы сайлаудың ұйымдастырылу деңгейін ғана емес, әр адамның таңдауына деген құрметті де көрсетеді. Азаматтың дауыс беруіне еш кедергі болмауы, өз таңдауын еркін әрі ыңғайлы жағдайда жасауы – демократиялық қоғам үшін маңызды талап.Сондықтан Құрылтай сайлауын елдің саяси жаңғыруымен қатар, азаматтардың қоғамдық өмірге белсенді араласуына мүмкіндік беретін маңызды кезең деп қабылдаймын. Әр адамның дауысы маңызды. Ал сол дауысты еркін білдіруге жағдай жасау – мемлекеттің басты міндеттерінің бірі.Сауырбай ЕСЖАНОВ, «Оңтүстік Қазақстан футбол қауымдастығы» ЗТБ төрағасы

7 тамыз күні Абай күніне орай Шымкент қаласының дене шынықтыру және спорт басқармасы мен Шымкент қаласының тоғызқұмалақ федерациясының ұйымдастыруымен ерлер арасында тоғызқұмалақтан «Абай мұрасы – ұлт қазынасы» атты Шымкент қаласының чемпионаты өтті.Іс-шараның негізгі мақсаты – ұлы ойшыл Абай Құнанбайұлының рухани мұрасын дәріптеу, ұлттық құндылықтарды насихаттау және тоғызқұмалақ спортын дамыту.Жарысқа 20-дан астам спортшы қатысып, классика және блиц бағдарламалары бойынша бақ сынады. Чемпионат қорытындысы бойынша үздік 6 спортшы қыркүйек айында Ақтау қаласында өтетін Қазақстан Республикасының чемпионатына жолдама алды.Іс-шараға қалалық дене шынықтыру және спорт басқармасының қызметкерлері, Шымкент қаласының тоғызқұмалақ федерациясының президенті Алмас Өмірбекұлы, аға жаттықтырушы Сабит Қалдыбекұлы, спортшылар және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.Аталған чемпионат ұлттық зияткерлік ойынның дамуына серпін беріп, жастар арасында ұлттық мұра мен рухани құндылықтарды дәріптеуге, сондай-ақ тоғызқұмалақ спортының бұқаралық сипат алуына бағытталды.

Шымкентте Абай күніне орай өтіп жатқан мәдени іс-шаралар “Шымқала” тарихи-мәдени кешенінде жалғасын тапты. Бұл жолғы “Шымқала кеші” ұлы ақын Абай Құнанбайұлының рухани мұрасын ұлықтауға арналды.Кештің шымылдығы Жастар театры өнерпаздарының орындауындағы «Қалың елім, қазағым» поэтикалық толғауымен түрілді. Сахнада ақынның ел тағдыры, халықтың болмысы мен адамдық қасиеттері жайлы терең ойлары көркем сөз арқылы өріліп, көрерменге ерекше әсер сыйлады.Поэзиямен басталған кеш әсем әнмен жалғасты. Сахна төріне «Шымкент концерт» концерттік ұйымының өнерпаздары шығып, көрерменге қазақ музыкасының таңдаулы туындыларын тарту етті. Кеш бағдарламасында қазақтың сырлы әндері шырқалып, көрерменге «Көзімнің қарасы», «Оралшы махаббат», «Таң сыры», «Тәтті бақыт», «Ризамын», «Отаным», «Қазақ елі» және басқа да шығармалар ұсынылды.Әсерлі әуен мен тағылымды поэзия астасқан кеш көрерменге көтеріңкі көңіл күй сыйлап, Абай мұрасын өнер арқылы қайта жаңғыртты. Кеш барысында ұлы ақынның шығармашылығы кеңінен дәріптеліп, ұлттық өнердің құндылығы тағы бір мәрте айқын көрінді.

     Ұлы ақын, ағартушы, қазақтың рухани әлемін жаңа белеске көтерген Абай Құнанбайұлының әдеби мұрасын жас ұрпақ арасында кеңінен насихаттау, оның шығармаларын терең меңгеруге ынталандыру, көркем сөз оқу мәдениетін дамыту және дарынды жастарды қолдау мақсатында «10 тамыз – Абай күні» аясында қалалық «Абай әлемі» байқауы өтті.Тағылымды шараны Шымкент қалалық мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасына қарасты Шымкент қаласының орталықтандырылған көпшілік кітапханалар жүйесі ұйымдастырды.Рухани кешке қаланың шығармашыл зиялы қауым өкілдері, ақын-жазушылар, «Әділет» партиясы Шымкент қалалық филиалының өкілдері, Шымкент қалалық ардагерлер кеңесінің мүшелері, кітапхана оқырмандары мен жастар қатысты.Байқау аясында «Абай мұрасы – мәңгілік құндылық» атты кітап көрмесі ұйымдастырылып, ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған әдебиеттер көпшілік назарына ұсынылды. Сонымен қатар, қатысушылар Абайдың өлеңдерін нақышына келтіре оқып, әндерін орындап, оның шығармашылық мұрасын жан-жақты дәріптеді. Шара барысында Абайдың рухани-адамгершілік қағидалары мен ағартушылық идеяларының бүгінгі қоғам үшін маңызы кеңінен насихатталды.Биылғы байқауға қаладағы жоғары және арнаулы орта оқу орындарының студенттері мен шығармашыл жастардан барлығы 42 үміткер қатысып, олардың арасынан 15 қатысушы екінші кезеңге жолдама алды. Байқау барысында қатысушылардың көркем оқу шеберлігі, сахна мәдениеті, сөз саптауы, шығарманы терең түсінуі және орындаушылық деңгейі жан-жақты бағаланды.Байқауға қазылық еткен ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Анар Жаппарқұлова қатысушылардың дайындық деңгейіне жақсы баға берді. Оның айтуынша, биылғы байқауда бақ сынаған жастардың барлығы Абай шығармаларын терең түсініп, көркем сөзді жеткізу шеберлігімен ерекшеленген.– Байқау ойдағыдай өтті. Қатысушылардың барлығы тыңғылықты дайындалып келгені байқалды. Бұл – жастардың Абай мұрасына деген қызығушылығының артып келе жатқанының көрінісі. Алдағы уақытта бұл байқаудың ауқымы кеңейіп, қатысушылардың деңгейі бұдан да жоғары болатынына сенімім мол. Біз Абайды тек мереке қарсаңында ғана емес, әрдайым оқып, оның мұрасынан тағылым алуымыз керек. Өйткені, Абай – ұлттың рухани темірқазығы. Тәрбиелі, намысты, білімді ұрпақ өсіру үшін Абайды оқып, Абайдың ойымен өмір сүруіміз қажет. Баршаңызды ұлы ойшыл, қазақ руханиятының шамшырағы Абай Құнанбайұлының туған күнімен шын жүректен құттықтаймын! – деді ол.Қазылар алқасының шешімімен байқаудың Бас жүлдесі Шаншар Иса Жақсыгелдіұлына бұйырды.І орын - Қали Үмбетәлі Бақтиярұлына табысталды. ІІ орынға Муслим Ләззат Шорақызы мен Лескенқызы Ұлбала ие болса, ІІІ орынды Шахыдін Гүлжанат, Маханбетова Тұрарбек Әбілдаұлы және Толмачева Ангелина Андреевна иеленді. Байқауға қатысқан өзге үміткерлер арнайы дипломдармен марапатталып, ынталандыру сыйлықтарына ие болды.    «Абай әлемі» байқауы жас буынның әдебиетке деген қызығушылығын арттырып, ұлттық руханияттың асыл қазынасын кеңінен дәріптеуге, талантты жастарды қолдауға бағытталған маңызды мәдени шаралардың бірі ретінде өз мәресіне жетті.

Алдағы Құрылтай сайлауы – ел өміріндегі маңызды саяси науқанның бірі. Оның нәтижесі қоғамның әр саласына, соның ішінде денсаулық сақтау жүйесінің дамуына да әсер ететіні сөзсіз. Себебі халықтың әл-ауқаты мен денсаулығы – мемлекеттің тұрақты дамуының негізгі көрсеткіштерінің бірі.Соңғы жылдары денсаулық сақтау саласында бірқатар маңызды өзгерістер жүзеге асырылды. Соның бірі – міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі. МӘМС азаматтардың медициналық қызметке қолжетімділігін арттырып, бұрын қымбат болған диагностикалық тексерулер мен күрделі ем-дом түрлерін алуға мүмкіндік берді. Жоғары технологиялық медициналық көмекке жүгінетін азаматтардың да қатары артты.Медициналық ұйымдардың материалдық-техникалық базасы жаңарып, қызмет көрсету мүмкіндігі кеңейіп келеді. Бұл өзгерістердің барлығы түптеп келгенде халыққа көрсетілетін медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға бағытталған.Дегенмен салада әлі де назар аударуды қажет ететін мәселелер бар. Медицина қызметкерлерінің күнделікті жұмысынан көріп отырғанымыздай, медициналық көмекті қаржыландыру, көрсетілетін қызметтердің сапасы, олардың тарифтерінің нақты шығындарға сәйкестігі, сондай-ақ пациенттер мен медицина мамандарының құқықтарын қорғау бағытында атқарылатын жұмыс жеткілікті.Сондықтан денсаулық сақтау саласына қатысты заңнаманы жетілдіру – уақыт талабынан туындаған міндет. Заң қабылдағанда сала мамандарының тәжірибесі мен ұсыныстары, дәрігерлер мен пациенттердің нақты қажеттіліктері ескерілуі маңызды.Осы ретте Құрылтай депутаттарының алдында үлкен міндет тұр деп есептеймін. Елдің әлеуметтік мәселелерін жақсы білетін, халықтың талап-тілегін еститін және кәсіби қауымдастықпен ашық диалог орната алатын заң шығарушылар қажет.Денсаулық сақтау саласы үнемі өзгерісті қажет ететін бағыттардың бірі. МӘМС жүйесін одан әрі жетілдіру, алғашқы медициналық-санитариялық көмектің сапасын арттыру, медициналық қызметтерді цифрландыру және азаматтардың құқықтарын қорғау мәселелері алдағы уақытта да күн тәртібінде болуы тиіс.Құрылтай осы мәселелерді талқылап, тиімді заңнамалық шешімдер қабылданатын маңызды алаңға айналады деп сенемін.Өйткені халықтың дені сау болса ғана елдің әлеуеті артып, қоғамның тұрақты дамуына берік негіз қаланады.

Қазақстанда жыл сайын тамыздың екінші жексенбісінде Құрылысшылар күні аталып өтеді. Бұл мереке елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосып жүрген құрылыс саласы мамандарымен қатар, Қарулы күштердің әскери инфрақұрылымын дамытуға еңбек етіп жүрген әскери құрылысшылардың да еңбегіне көрсетілетін құрметтің белгісі.Қазіргі заманғы армияның тиімді қызметі әскери қызметшілердің кәсіби даярлығымен ғана емес, олардың қызмет атқаратын инфрақұрылымының сапасымен де тығыз байланысты. Әскери қалашықтар, казармалар, штабтар, оқу полигондары, инженерлік құрылыстар, әскери техника мен қару-жарақ сақталатын нысандар – Қарулы күштердің күнделікті тыныс-тіршілігін қамтамасыз ететін маңызды жүйе. Сондықтан әскери құрылыс саласын дамыту – еліміздің қорғаныс әлеуетін арттырудағы басым бағыттардың бірі.Соңғы жылдары Қорғаныс министрлігі әскери инфрақұрылымды жаңғыртуға ерекше көңіл бөліп келеді. Бұл бағытта құрылыс саласына заманауи технологиялар енгізіліп, нысандарды қысқа мерзімде пайдалануға беру, бюджет қаражатын тиімді пайдалану және әскери бөлімдерді сапалы инфрақұрылыммен қамтамасыз ету жұмыстары жүйелі түрде жүргізіліп жатыр.Осы бағыттағы маңызды жобалардың бірі – модульдік құрылыс технологияларын енгізу. 2016 жылдан бері Қарулы күштерде жеңіл құрастырмалы модульдік ғимараттар кеңінен қолданылып келеді. Олардың негізінде штабтар, казармалар, асханалар, медициналық пункттер және басқа да қызметтік нысандар қысқа мерзімде пайдалануға берілді. Биыл қайта жабдықталған контейнерлер негізіндегі жаңа буын модульдік құрылыстарды іске қосу жоспарланған. Мұндай нысандар жоғары мобильдігімен, үнемділігімен және жедел орнатылу мүмкіндігімен ерекшеленеді.Әскери қалашықтардың жайлылығы мен әлеуметтік инфрақұрылымын дамытуға да ерекше назар аударылуда. 2020 жылдан бері әскери қалашықтарда балалар және спорт алаңдары орнатылып, кіреберіс жолдар жөнделіп келеді. Бұл жұмыстарды Астана, Приозерск, Қонаев, Аягөз, Шымкент және Гвардейск қалаларындағы жол-пайдалану бөлімшелері жүзеге асыруда. Ал Алматы, Қарағанды, Тараз және Семей қалаларындағы пайдалану бөлімдерінің базасында өндірістік взводтар құрылып, әскери бөлімдерді қоршаулармен, тез құрастырылатын ангарлармен және өзге де инженерлік конструкциялармен қамтамасыз ету жолға қойылды.Әскери авиация инфрақұрылымын жаңғырту аясында Талдықорған, Шымкент, Балқаш және Астана қалаларындағы әскери әуеайлақтар жаңартылып, «Жетіген» және «Сарыарқа» әуеайлақтарының әскери секторын жаңғырту жұмыстары жалғасуда. Сонымен бірге оқу-полигондық база жетілдіріліп, қару-жарақ пен әскери техниканы сақтауға арналған нысандар жаңартылып жатыр. Пайдалану бөлімдерінің базасында казармалық және далалық жиһаздар, металл конструкциялар, ангарлар мен инженерлік жабдықтар өндіріліп, әскердің қажеттілігі отандық өніммен қамтамасыз етілуде.Әскери инфрақұрылымның тұрақты жұмысын әскери құрылысшылармен қатар инженерлер, энергетика, жылу, су және газ шаруашылығы мамандары, азаматтық персонал мен пайдалану бөлімдерінің қызметкерлері қамтамасыз етеді. Олардың кәсіби қызметі Қарулы күштердің жауынгерлік әзірлігін нығайтып, әскери бөлімдердің үздіксіз жұмыс істеуіне негіз болады.Заманауи әскери инфрақұрылымды дамыту жұмыстары алдағы уақытта да жалғасып, Қарулы күштердің жауынгерлік әлеуетін арттыруға қызмет ететін болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1271054?lang=ru

Астана, 2026 жылғы 8 тамыз – Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев пен Грекия Республикасының Сыртқы істер министрі Георгиос Герапетритис телефон арқылы сөйлесті.Сұхбат барысында тараптар саяси диалогты нығайту, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту, сондай-ақ ынтымақтастықтың болашақ бағыттарын талқылады. Сыртқы саяси ведомстволары басшыларының келіссөздерінде көмірсутектерді тасымалдаудың жаһандық бағыттарының тұрақтылығына баса назар аудара отырып, энергетикалық ынтымақтастықтың мәселелері негізгі орынға шықты.Министрлер Еуропа нарықтарын қазақстандық мұнаймен қамтамасыз ететін негізгі артерия – Каспий Құбыр Консорциумының (КҚК) айналасындағы ахуалды талқылады.Тараптар КҚК тұрақты жұмыс істеуі теңізде еркін әрі қауіпсіз жүзу қағидаттарының сақталуына тікелей байланысты екеніне ортақ пікір білдіріп, маршруттың тұрақсыздандыруына бағытталған кез келген әрекетке жол берілмейтінін атап өтті.Сонымен қатар дипломаттар екіжақты күн тәртібіндегі мәселелердің кең ауқымын қарастырып, өзара мүдделі бағыттардағы байланыстарды кеңейтуге ортақ ниеттерін білдірді.Сұхбат соңында тараптар тұрақты саяси диалогты сақтауға және жоғары деңгейдегі байланыстарды жалғастыруға уағдаласты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1271037?lang=ru

Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев Іле және Қарасай аудандарындағы ауылдық округ әкімдерімен жиын өткізді. Онда биылғы бірінші жартыжылдықтағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындысы мен Құрылтай депутаттарын сайлауға дайындық барысы талқыланды. Сондай-ақ инвестиция тарту, кәсіпкерлікті дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру, жер және су ресурстарын тиімді пайдаланып, әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымды жетілдіру мәселелері қаралды, – деп хабарлайды Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі.Шара барысында ауылдық округ әкімдері атқарылған жұмыстар мен алдағы міндеттер туралы баяндама жасады. Қазіргі таңда өңірдегі елдімекендерде инвестиция көлемін арттыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізілуде. Мәселен, Елтай ауылдық округінде жартыжылдық қорытындысы бойынша 51,7 млрд теңге инвестиция тартылып, 10 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Бүгінде оның үшеуі іске қосылған. Нәтижесінде 2,3 мыңға жуық жаңа жұмыс орны құрылды. Негізгі жобалардың қатарында ірі өндірістік кешендер мен логистикалық орталықтар бар.Ащыбұлақ ауылдық округінде инвестиция көлемі 22,8 млрд теңгеге жетті. Онда өнеркәсіп, сауда және қызмет көрсету салаларында бірқатар өндірістік және коммерциялық жоба іске қосылды.Аграрлық сала мен мал шаруашылығын дамыту және су ресурстарын ұтымды пайдалану бағытына да ерекше көңіл бөлінуде. Мысалы, биыл Қараой ауылдық округінде 222,7 гектар жерге тамшылап суғару технологиясы енгізілген. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 86%-ға жоғары. Ал Райымбек ауылдық округінде су үнемдеу технологиялары қойылған жер көлемі 200 гектарға дейін ұлғайды. Шамалған округінде көрсеткіш 180 гектарға жеткен. Сондай-ақ бұл елдімекенде 1 542,9 гектар жер мемлекет меншігіне қайтарылып, ауыл шаруашылығы айналымына енгізілуде.Мал саны да жылдан-жылға көбейіп келеді. Мәселен, Жамбыл ауылдық округінде ірі қара саны 3 196 басқа, ұсақ мал 2 188 басқа, жылқы саны 913-ке дейін артты.Мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру бойынша Жібек жолы ауылдық округінде қарқынды жұмыс жүргізілуде. Мұнда «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында тоғыз кәсіпкерге жалпы құны 78,8 млн теңге жеңілдетілген несие берілген.Жиында әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту бағытындағы жұмыстар да назардан тыс қалған жоқ. Биыл Қараой ауылдық округінде «Келешек мектептері» жобасы аясында 900 орынды мектептің құрылысы аяқталды. Бұл елді мекендегі үш ауысымды оқыту мәселесін толық шешуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар 300 орынды жекеменшік зияткерлік мектеп ашылды.Бүгінде Қаскелең қаласында аудандық көпбейінді орталық ауруханаға күрделі жөндеу жүргізілуде. Жоба құны – 4,2 млрд теңге. Нысан жыл соңына дейін пайдалануға беріледі. Ал Әйтей ауылында 200 орынды мәдениет үйінің құрылысы жүргізілуде.Жамбыл ауылдық округіне қарасты Ұлан ауылында күніне 50 емделушіні қабылдайтын дәрігерлік амбулатория құрылысының жобалық-сметалық құжаттамасы әзірленіп, мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды.Аймақ басшысы округтерде бірқатар бағыттар бойынша оң нәтижелер бар екенін, дегенмен халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған жұмыстардың қарқынын бәсеңдетпей, нақты нәтижеге жұмыс істеу қажеттігін айтты. Сонымен қатар инвестиция көлемін ұлғайту, ауыл шаруашылығы саласын ілгерілету, су ресурстарын тиімді пайдалану, «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасын жүйелі іске асыру барысын күшейтуді тапсырды.Кеңес барысында Құрылтай депутаттарын сайлауға дайындық мәселесі кеңінен талқыланды.«Сайлауды жоғары деңгейде өткізу әрбір ауылдық округ әкімінің үйлесімді әрі жауапты жұмысына тікелей байланысты. Әсіресе сайлаушылар тізімінің нақтылығына, сайлаудың заңнамалық талаптарға сай ұйымдастырылуына, тұрғындардың белсенді қатысуын қамтамасыз етуге ерекше назар аудару қажет», – деді Марат Елеусізұлы.Жиын қорытындысында облыс әкімі сайлауға дайындық барысын жіті қадағалап, ақпараттық-түсіндіру жұмысын күшейтуді тапсырды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1271034?lang=ru

Бланкенберге, 2026 жылғы 7 тамыз – Батыс Фландрия провинциясына жұмыс сапары аясында Қазақстанның Бельгиядағы Елшісі Роман Василенко Бланкенберге қаласының мэрі Бьёрн Прассемен, сондай-ақ бельгиялық «Maselis» компаниялар тобының иесі әрі бас директоры Патрик Мазелиспен және «Borlix NV» компаниясының басшылығымен кездесулер өткізді.Бланкенберге мэрімен келіссөздер барысында тараптар Қазақстан мен Бельгия арасындағы ынтымақтастықтың қазіргі жай-күйі мен даму перспективаларын талқылап, өңіраралық байланыстарға, туризмді дамытуға, қалалардың орнықты дамуына, мәдени алмасуларға және екі елдің муниципалитеттері арасында тікелей байланыстар орнатуға ерекше назар аударды.Елші Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан ауқымды саяси және конституциялық реформалар, жаңа Конституцияның күшіне енуі, сондай-ақ жаңа бір палаталы Парламент – Құрылтай сайлауына дайындық барысы туралы ақпарат берді. Сонымен қатар Қазақстанның туризм саласының қарқынды дамуы және осы бағыттағы ынтымақтастықты кеңейту әлеуеті атап өтілді.Кездесу барысында Бланкенберге мен Қазақстанның туристік өңірлері арасында әріптестік байланыстар орнату перспективаларына ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, курорттық аумақтарды басқару, экологиялық жобалар, яхталық инфрақұрылым, мәдени алмасу және орнықты қалалық мобильділік салаларындағы ынтымақтастық мүмкіндіктері талқыланды.Сол күні «Maselis» компаниялар тобы мен «Borlix NV» компаниясының басшылығымен келіссөздер өтті. Аталған компаниялар астық ингредиенттері мен ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу өнімдерін өндіретін Бельгияның жетекші кәсіпорындарының қатарына жатады.Кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Бельгия арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылап, екіжақты сауданың тұрақты өсімін атап өтті. 2025 жылы Қазақстанның Бельгияға экспорты 48%-ға өсіп, 311,5 млн АҚШ долларына жеткені, ал негізгі экспорттық тауар зығыр тұқымы болғаны атап өтілді. Бельгия қазақстандық зығырдың Еуропадағы ең ірі нарығы болып табылады, ал Қазақстан бүгінде ЕО нарығына зығыр тұқымын жеткізушілер арасында бірінші орында тұр.Елші Транскаспий халықаралық көлік бағытының (Орта дәліз) әлеуетін таныстырып, оның Еуразиядағы ең қарқынды дамып келе жатқан көлік бағыттарының бірі екенін атап өтті. Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерін Еуропалық одақ елдеріне жеткізуді одан әрі ұлғайту үшін Антверпен-Брюгге портының инфрақұрылымын пайдалану мүмкіндіктеріне назар аударылды.Бельгиялық тарап астықты терең өңдеу, заманауи өңдеу технологияларын жергіліктендіру, тағамдық ингредиенттер мен мал азығын өндіру, сондай-ақ Қазақстанның агроөнеркәсіп кешенінде бірлескен инвестициялық жобаларды іске асыру перспективаларына қызығушылық танытты. Осы тұрғыда «Maselis» тобы мен «Borlix NV» компаниясы 2026 жылдың күзінде өтетін Бельгия Королі Филипптің Қазақстанға тарихтағы алғашқы мемлекеттік сапарына дайындық аясындағы перспективалы әріптестер ретінде қарастырылуда.Сапар барысында Р.Василенко сондай-ақ біріккен Антверпен-Брюгге портының құрамына кіретін Зебрюгге порт кешенінің қызметімен танысты. Порт дамыған мультимодальды инфрақұрылымға ие және халықаралық логистикада маңызды рөл атқаратын Еуропадағы ең ірі әрі заманауи терең сулы теңіз порттарының бірі екені атап өтілді. Оның инфрақұрылымын қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің Транскаспий халықаралық көлік бағыты арқылы ЕО нарығына экспортын кеңейту және Орта дәліз бойынша жүк тасымалдарын дамыту үшін пайдалану перспективалары қарастырылды.Сапар қорытындысы бойынша тараптар агроөнеркәсіп кешені, логистика, туризм және өңірлердің орнықты дамуы салаларында практикалық ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге, сондай-ақ Қазақстан мен Батыс Фландрияның іскерлік және өңірлік орталары арасындағы тікелей байланыстарды нығайтуға өзара мүдделілігін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-brussels/press/news/details/1271035?lang=ru

Астана, 2026 жылғы 8 тамыз – Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев пен Грекия Республикасының Сыртқы істер министрі Георгиос Герапетритис телефон арқылы сөйлесті.Сұхбат барысында министрлер Қазақстан мен Грекия арасындағы ынтымақтастықтың қазіргі жай-күйі мен даму болашағын талқылап, саяси диалогты одан әрі нығайтуға, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейтуге және басым бағыттар бойынша өзара іс-қимылды жандандыруға бейілді екендіктерін растады.Тараптар халықаралық энергетикалық жеткізілімдердің тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселесіне ерекше назар аударды. Осы тұрғыда тараптар қазақстандық мұнайды әлемдік нарықтарға жеткізудің негізгі бағыттарының бірі болып табылатын Каспий құбыр консорциумы (КҚК) төңірегіндегі ахуал жөнінде пікір алмасты.Е. Көшербаев КҚК инфрақұрылымының үздіксіз жұмыс істеуі мен Еуропа нарығына мұнай жеткізілімдерінің тұрақтылығының маңыздылығын атап өтіп, кеме қатынасының қауіпсіздігі мен теңізде еркін жүзу қағидатын қамтамасыз ету қажеттігін, сондай-ақ консорциум қызметіне қатер төндіруі мүмкін кез келген әрекеттерге жол беруге болмайтынын айтты.Сыртқы саяси ведомстволардың басшылары энергетика саласындағы практикалық ынтымақтастықты одан әрі дамытуға мүдделілігін растап, екіжақты өзара іс-қимылдың қолданыстағы тетіктерін нығайтуға дайын екендіктерін білдірді.Сұхбат соңында Е. Көшербаев тұрақты саяси диалогты жалғастырудың және жоғары деңгейдегі байланыстарды сақтаудың маңыздылығын атап өтті. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1271033?lang=ru

Теміржол көлігі – ел экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз етіп, өңірлер арасындағы сенімді байланысты нығайтатын стратегиялық маңызды сала. Оның қауіпсіз әрі үздіксіз жұмыс істеуі – өз ісіне адал, кәсіби біліктілігі жоғары, жауапкершілігі мол теміржолшылардың күнделікті қажырлы еңбегінің нәтижесі.Бұл мерекенің біздің аудан үшін маңызы ерекше. Тобылдың тарихы теміржолмен тығыз байланысты. Теміржол елді мекеннің қалыптасуы мен дамуының берік негізіне айналды. Бүгінде де кент тұрғындарының басым бөлігі теміржол саласында еңбек етіп, еліміздің көлік жүйесінің дамуына сүбелі үлес қосып келеді.Теміржолшылар әулеті – біздің ерекше мақтанышымыз. Көптеген отбасыларда теміржолшы мамандығы бірнеше ұрпақтан жалғасып, олардың адал еңбегі мен таңдаған кәсібіне деген беріктігі жас ұрпаққа өнеге болып келеді.Ауданымыздың 90 жылдық мерейтойы аталып өтіп жатқан жылы теміржолшылардың оның дамуына қосқан үлесін ерекше атап өткен жөн. Сіздердің кәсібиліктеріңіз, жауапкершіліктеріңіз бен жанқиярлық еңбектеріңіздің арқасында ондаған жылдар бойы аудан экономикасы нығайып, инфрақұрылымы дамып, тұрғындардың әл-ауқаты арта түсті.Теміржол саласының берік негізін қалап, лайықты ізбасар тәрбиелеген сала ардагерлеріне шынайы ризашылығымды білдіремін.Қадірлі жерлестер! Осынау айтулы мереке күні баршаңызға зор денсаулық, бақ-береке, мол ырыс, бейбіт өмір және отбасыларыңызға амандық пен жылулық тілеймін! Еңбектеріңіз әрдайым ел игілігіне қызмет етіп, лайықты бағалансын, ал алдағы уақытта жаңа жетістіктер мен толайым табыстарға жете беріңіздер!Аудан әкімі Қ. МыржақыповАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-bmalin-audany-akimat/press/news/details/1271020?lang=ru

Мереке Тобыл кентінің тұрғындары мен қонақтарын, теміржол саласының ардагерлері мен қызметкерлерін, еңбек ұжымдарының өкілдерін және жастарды бір алаңға тоғыстырды. Салтанатты шара барысында құттықтаулар айтылып, кенттің және теміржол саласының дамуына елеулі үлес қосқан азаматтарды марапаттау рәсімі өтті.Мерекелік кештің көркін ауданның шығармашылық ұжымдары мен өнерпаздары өздерінің әсерлі вокалдық және хореографиялық қойылымдарымен айшықтады. Ізгі тілектер теміржол саласының ардагерлеріне және күнделікті адал еңбегімен Тобылды көркейтіп, гүлденуіне үлес қосып жүрген барша азаматтарға арналды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-bmalin-audany-akimat/press/news/details/1271022?lang=ru

4 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент қаласы цифрлық қауіпсіздік тарихындағы жаңа бетті ашты. Президенттің қалаларды цифрландыру және қоғамдық тәртіпті нығайту жөніндегі тапсырмасын жүзеге асыру барысында «Smart Shymkent» бағдарламасы аясында қосымша он алты заманауи дрон іске қосылды. Бұл қадам Шымкентті Орталық Азиядағы ең озық «ақылды қала» жүйесін пайдаланушылардың қатарына қосатын маңызды оқиғаға айналды.Бастаманың тарихы 2023 жылдан бастау алады. «Қазақтелеком» АҚ мен Шымкент қаласы әкімдігі арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылып, пилоттық жоба іске қосылды. Алғашқы кезеңде бес дрон орнатылып, олардың көмегімен бір жыл ішінде үш жүз елуден астам әуе мониторингі жүргізілді. Нәтижелер шынымен де қуантарлық болды: дрондар төтенше жағдайлардың алдын алуда, экологиялық бақылауда және заңсыз құрылыстарды анықтауда жоғары тиімділік көрсетті. Пилоттық жобаны бағалаған мамандар оның табысты екендігін бірауыздан мойындады, осыдан кейін жобаны кеңейту туралы шешім қабылданды. Биылдан бастап жүйеге тағы он алты дрон қосылып, барлығы жиырма бір аппарат қаланың бақылау торабын толыққанды қамтыды.Жаңа дрондар стратегиялық маңызды нысандардың шатырларына — мектептерге, мәдениет үйлеріне, аркаларға орналастырылды. Олар тәулік бойы автоматты патрульдік режимде жұмыс жасайды. Шымкент қаласының ақпараттық технологиялар басқармасының басшысы Дәурен Сейтқалиевтің айтуынша, жүйе бірнеше мемлекеттік органның жұмысын бір орталықтан үйлестіруге мүмкіндік береді: «Бұл бұрын бейнебақылау камералары жете алмаған аймақтарды да қамтитын тұтас бақылау торабы. Полиция, жедел жәрдем, өрт сөндіру қызметі — барлығы бір жерден жедел ақпарат алып отырады». Полиция қызметі бейнебақылау камераларынан жырақ аумақтарды бақылап, құқық бұзушылықтарды анықтай алады, күдікті көліктердің қозғалысын қадағалайды. Бұл өз кезегінде жауап беру уақытын едәуір қысқартады деп күтілуде.Дрондық бақылау жүйесін енгізу жаһандық үрдіспен де үндесіп жатыр. Дүние жүзінде елу беске жуық мегаполис осы технологияны белсенді пайдаланып келеді. Атап айтқанда, Сингапур, Дубай, Токио сияқты қалалар дрондарды қоғамдық қауіпсіздік жүйесіне кіріктіріп, қылмыс деңгейін орта есеппен отыз пайызға дейін төмендеткенін мәлімдейді. Қазақстанда бұл бағытта Алматы қаласы да белгілі тәжірибе жинақтаған. Шымкент жобасы сол тәжірибені одан әрі дамытып, өңірлік масштабқа шығаруға бағытталған. «Қазақтелеком» АҚ-ның «Смарт Шымкент» жобасын үйлестіруші директоры Айгүл Нұрмановтың сөзі бойынша, алдағы екі жыл ішінде жүйені одан да жаңа функциялармен толықтыру жоспарлануда: «Жасанды интеллект алгоритмдері негізінде дрондар алдағы уақытта адам тобырының ықтимал тығырыққа тірелуін, жол апаттарын болжай алатын мүмкіндікке ие болады. Бұл — технологиялық секіріс».Алайда жобаның маңыздылығымен бірге қоғамда белгілі бір пікірталастар да туындамай қойған жоқ. Бір бөлік тұрғындар бақылаудың кеңеюін жеке өмірге қол сұғу деп санайды. Шымкент Заң академиясының оқытушысы, құқықтанушы Серік Мамытбеков бұл мәселені академиялық тұрғыдан зерттеп жүрген маман: «Технологияның тиімділігіне күмән жоқ. Бірақ заңнамалық база — деректерді сақтау, пайдалану шарттары, азаматтардың жеке ақпаратын қорғау мәселелері — толығымен реттелуі тиіс. Ашықтық болмаса, сенім де болмайды». Бұл пікірді тыңдаған әкімдік өкілдері деректерді өңдеу ережелері жалпыға қолжетімді болатынын және жеке ақпаратты заңсыз пайдалануға жол берілмейтінін атап өтті.Жобаның экономикалық жағын да ескеру қажет. Сарапшылардың есептеулері бойынша, дрондық бақылау жүйесі толық іске қосылғаннан кейін дәстүрлі жер патрульдеу шығындарын жиырма-жиырма бес пайызға қысқартады. Сонымен бірге жол-көлік оқиғаларының тез хабарлануы нәтижесінде сақтандыру төлемдерін де төмендетуге болады деген болжамдар айтылуда. Шымкент қалалық ауруханасының кезекші дәрігері Маржан Есқалиева да жедел жәрдем бригадаларының дрон деректерін нақты уақытта пайдаланып, оқиға орнына тезірек жетуіне мүмкіндік туатынын мақтанышпен атап өтті.Шымкент тұрғындарының реакциясы жалпы алғанда оң. Жыл бойы жол апаттары мен ұсақ тонаулардан зардап шеккен Нұрсейіт ауданының тұрғыны Ботагөз Сатыбалдиева: «Менің балаларым мектепке жаяу жүреді. Дрондар болса, көшелер қауіпсізірек болады деп сенемін. Кез келген анаға бұл — тыныштық». Осы сезім — бүкіл жобаның мән-мағынасын айқын аңғартатын пікір.Алдағы жылдарға арналған жоспарлар бойынша «Smart Shymkent» бағдарламасы аясында дрондардың санын қырыққа дейін жеткізу мақсаты қойылған. Бұдан басқа, жүйені дауыстық хабарлау және жарыққа арналған функциялармен жарақтандыру да қарастырылуда. Шымкент мегаполисінің осылайша Қазақстандағы цифрлық қауіпсіздіктің модельдік қаласына айналатыны даусыз. Президенттің цифрландыру жөніндегі тапсырмасы нақты іске асып жатқанын бүгін Шымкент аспанында айналып жүрген дрондар дәлелдеп тұр. Бұл — жай технология емес, болашаққа деген саналы қадам.

3 тамыз 2026 жылы Қазақстандағы медициналық инновация саласында жаңа бет ашылды. Дәрігерлер, студенттер, мектеп оқушылары мен оқытушылар бір алаңда жиналып, медицина мен технологияның тоғысында туындаған идеяларын ортаға салды. MedTech Hackathon — атауы қазірдің өзінде оның мазмұнын айқын аңғартатын бұл іс-шара — елімізде денсаулық сақтау саласын цифрлық трансформациялауға деген ұмтылыстың айқын көрінісіне айналды. Жүзден астам қатысушы мен бірнеше күнге созылған командалық жұмыс, шығармашылық ізденіс пен нетворкинг — мұның бәрі бірігіп, болашаққа бағытталған платформаның негізін қалады.Бұл хакатонның өткізілуі кездейсоқ болмады. Соңғы жылдары Қазақстанда медициналық технологиялар нарығы қарқынды дамып келеді. Дүниежүзілік деректерге сүйенсек, 2025 жылы ғаламдық MedTech нарығының көлемі 600 миллиард долларға жетіп, алдағы бес жылда жылына орта есеппен 8–9 пайызға өсуі болжануда. Қазақстан да осы үрдістен тыс қалған жоқ. Үкімет «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында денсаулық сақтауды автоматтандыруға инвестиция бөліп, телемедицина, жасанды интеллект негізіндегі диагностика және электрондық медициналық жазбалар жүйесін енгізуді белсенді жылдамдатуда. Дегенмен кадрлық сұранысты өтеу, жаңа идеяларды генерациялау және технологиялар мен медициналық білімді бір жерде ұштастыру мәселесі өзекті болып қала берді. Дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған алғашқы қадамдардың бірі болып MedTech Hackathon есептелді.Іс-шараның идеясы айлар бұрын пісіп-жетілді. Ұйымдастырушылар бастапқыда бір мамандық өкілдерінен тұратын шағын топты жинаймыз деп жоспарлаған. Алайда тіркелу санының күрт артуы олардың ойын өзгертті. Дәрігерлер мен медбикелер, IT-мамандар мен деректер аналитиктері, студенттер мен мектеп оқушылары — бәрі бірдей ынтамен жазылды. Нәтижесінде 100-ден астам қатысушы бір-бірімен танысып, командаларын құрып, нақты медициналық мәселелерді шешуге кірісті. «Хакатонға дейін мен дәрігер мен бағдарламашы бірге жұмыс істей алады деп онша сенбейтінмін. Бірақ мұнда бір-бірімізге деген сенімді қысқа уақытта орнатып үлгердік», — деді іс-шараға қатысқан жас дәрігер Айгерім Сейтқали.Хакатон барысында қатысушылар нақты кейстерге бет бұрды. Денсаулық сақтаудағы жедел жәрдем логистикасын оңтайландыру, науқастардың деректерін қорғауға арналған блокчейн шешімдері, жасанды интеллект негізіндегі алдын алу диагностикасы — бұлар тек бірнеше мысал ғана. Командалар бірнеше сағат бойы идеяларын талқылап, прототиптер жасады, содан соң оларды сарапшылар алдында қорғады. «Питч» сессияларында жас өнертапқыштар өз шешімдерін нақты, қысқа және нанымды түрде жеткізуге жаттықты — бұл дағды болашақта инвесторлармен немесе мемлекеттік органдармен сөйлесу кезінде аса маңызды болмақ. IT-маман Ерлан Байжанов: «Менің командамда хирург, екінші курс студенті және мектеп оқушысы бар еді. Сыртқай қарасаң — абсурд. Бірақ нәтиже ойдан да асып түсті», — деп бөлісті.Іс-шараның тағы бір ерекшелігі — жұмыс пен демалысты ұштастыра білуі. «Pizza Time» деп аталған үзілістерде қатысушылар жаңа таныстықтар жасады, командалар арасында тәжірибе алмасты, кейде тіпті кездейсоқ сөйлесу барысында жаңа серіктестіктер туды. Нетворкинг мәселесі Қазақстандағы стартап экожүйесі үшін айрықша өзекті, өйткені жергілікті рынокта маман таба білу немесе дұрыс байланысты орнату қиынға соғады. Хакатон осы алшақтықты жоюға едәуір үлес қосты деуге болады. Ұйымдастырушылардың бірі Данияр Мұхамедов: «Біз бұл іс-шараны тек жарыс ретінде ойластырмадық. Ол — жаңа байланыстар мен жаңа мүмкіндіктердің алаңы», — деп атап өтті.Хакатонның қорытындысы да ынталандырушы болды. Жүлделі қор жеңімпаздар арасында бөлінді, бірақ ұйымдастырушылар мен сарапшылардың айтуынша, нақты жүлде тек призге байланысты емес. «Мұнда ешкім жеңіліссіз кеткен жоқ. Кімде-кім жаңа серіктес тапты, кімде-кім жаңа дағды иеленді, ал кімде-кім өзінің болашақ жобасының ұрығын септі», — деді іс-шараның жетекші ұйымдастырушыларының бірі. Сарапшылар да қатысушылардың пікірталас мәдениеті мен командалық жұмысқа деген дайындығын жоғары бағалады. Денсаулық сақтау министрлігінің өкілдері бұл бастаманы мемлекет тарапынан қолдауға ниет білдіргені де хаттамаларда тіркелді.Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда медициналық инновацияны жастармен ұштастыратын мұндай форматтар бұрын да болғанымен, олар негізінен академиялық орта шеңберінде қалып отырды. MedTech Hackathon бұл парадигманы өзгертті — мектеп партасынан ендігі жерде медицина мен технологияның тоғысына тікелей жол ашылды. Бұл бастама жақын арада жыл сайынғы дәстүрге айналдырылса, онда Қазақстанда инновациялық медицина экожүйесінің негізі нық қаланар еді.Алдағы уақытта хакатон қатысушыларының бірқатары жобаларын акселераторларға немесе инвестициялық алаңдарға ұсынуды жоспарлауда. Ұйымдастырушылар да іс-шараның форматын кеңейтуді, аймақтық қалаларда — Шымкент, Қарағанды, Семей — ұқсас хакатондар өткізуді пайымдауда. Мамандар бұл бастаманы Қазақстандағы MedTech стартаптарының санын арттырудың тиімді тетігі ретінде қарастырып, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік негізінде тұрақты қаржыландыру тарту мәселесін де күн тәртібіне қоюда. Бір нәрсе анық: 3 тамыз 2026 жылы жүзден астам адамның бір бөлмеде бас қосуы — бұл кездейсоқтық емес, болашаққа деген саналы қадам.

Қазақстандағы стартап экожүйесінің дамуы жаңа белеске жетіп отыр. 2026 жылдың 3 тамызында Startup Orda 2.0 бағдарламасының екінші легі туралы ресми хабарландыру жарияланып, елдегі технологиялық қоғамдастықтың назарын өзіне аударды. Бағдарламаға қатысуға өтінімдерді 23 тамызға дейін қабылдайтыны белгілі болды. Осы жаңалық ел бойынша жүздеген жас кәсіпкерлер мен тікелей инновация саласымен айналысатын мамандар арасында үлкен қызығушылық туғызды.Startup Orda бағдарламасы Қазақстанда стартап мәдениетін дамыту мақсатында бірнеше жыл бұрын өз жұмысын бастаған болатын. Бағдарламаның бірінші легі ойдағыдай аяқталып, ондаған жобалар нақты бизнеске айналды, кейбіреулері халықаралық инвесторлардың назарын аударуға да мүмкіндік тапты. Қатысушылардың арасынан шыққан бірнеше стартап кейін Оңтүстік-Шығыс Азия және Еуропа нарықтарына шығып, Қазақстанның технологиялық әлеуетін халықаралық деңгейде таныта білді. Бірінші лектің табысты нәтижелері Startup Orda 2.0 бағдарламасының іске қосылуына негізгі себепші болды деп айтуға болады.Бағдарламаның негізгі мақсаты — Қазақстанда инновациялық стартап экожүйесін қалыптастыру және жергілікті кәсіпкерлерге халықаралық деңгейдегі білім мен тәжірибе беру. Startup Orda 2.0 шеңберінде қатысушылар тек теориялық білім алумен шектелмейді: бағдарлама практикалық семинарлар, менторлық сессиялар, инвесторлармен кездесулер және пилоттық жобаларды іске асыру мүмкіндіктерін қамтиды. Білім берудің мұндай кешенді форматы Қазақстан үшін салыстырмалы түрде жаңа тәсіл болып табылады. Технологиялық кластерлер мен стартап акселераторлар елдің экономикасын әртараптандыруда маңызды рөл атқаруы тиіс деп есептейтін эксперттер бұл бастаманы оң бағалайды.Бағдарламаға Қазақстанның барлық өңірлерінен қатысушылар шақырылады. Негізгі талап — бизнес идеясы немесе алдын ала тексерілген MVP (минималды өміршең өнім) болуы. Жасқа және білімге қатысты шектеулер жоқтың қасы: 18 жастан 45 жасқа дейінгі азаматтар өтінім бере алады. Технологиялық сала, агробизнес, денсаулық сақтау, білім беру және тұрақты даму бағыттарындағы жобалар басым қарастырылатын болады. «Біз кең ауқымды ойлайтын, нақты мәселелерді шешуге ниетті тұлғаларды іздейміз. Технологиялық білім маңызды, бірақ ең бастысы — жаңашылдыққа деген ынта мен нарықты терең түсіну» дейді бағдарламаның сарапшы кеңесшілерінің бірі, стартап менторы Арман Сейткали.Оқу процесі жеделдетілген акселерация форматында ұйымдастырылады. Бағдарлама бірнеше кезеңнен тұрады: алғашқы кезеңде қатысушылар идеяларын нарыққа лайықтап қалыптастырады, екінші кезеңде бизнес-модельді тексеріп, алғашқы клиенттерді тартуға бағытталған жұмыс жүреді, соңғы кезеңде жобаларды инвесторлар мен серіктестер алдында таныстыру өтеді. Оқу барысында шетелдік сарапшылар мен Кремний алқабынан танымал менторлар да қатысатын болады. Бағдарлама негізінен Алматы қаласында өткізіледі, алайда өңірлік қатысушылар үшін онлайн-форматтағы сессиялар да жоспарланған.Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы бес жылда Қазақстандағы стартап инвестицияларының көлемі 3,5 есеге өскен. 2025 жылы ғана елдегі стартаптарға жалпы сомасы 120 миллион доллардан асатын инвестиция тартылды. Дегенмен, Орталық Азия елдерімен салыстырғанда Қазақстанның стартап экожүйесі әлі де даму жолындағы кезеңде тұр. Сарапшылар пікірінше, жетіспейтін негізгі буындардың бірі — тәжірибелі менторлар мен ерте кезеңдегі инвесторлар санының аздығы. Startup Orda 2.0 осы олқылықтың бір бөлігін толтыруға тырысады. «Бізге Силикон алқабындай дара экожүйе керек емес. Бізге Қазақстандық мәселелерге Қазақстандық шешімдер табатын, жергілікті нарықты жетік білетін кәсіпкерлер керек» дейді экономист, инновациялық даму мәселелерін зерттеуші Динара Қасымова.Бағдарламаның тағы бір ерекшелігі — оны аяқтаған қатысушыларға арнайы қолдау пакеті ұсынылуы. Оған гранттық қаржыландыруға бәсекелесу мүмкіндігі, мемлекеттік бағдарламалармен байланыс, кеңсе кеңістігіне жеңілдікті қол жеткізу және жасалатын менторлық желіге ену кіреді. Бұл жағдай бағдарламаны тек білім беру платформасынан гөрі кешенді кәсіпкерлік экожүйесіне айналдырады. Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрлігі бағдарламаны ресми қолдап отыр. «Мемлекет пен жеке сектордың бірлескен күш-жігері — бұл Қазақстандағы инновациялық экожүйені жеделдетіп дамытудың бірден-бір дұрыс жолы» деп атап өтті министрліктің өкілі Болат Нұрмағамбетов.Startup Orda 2.0 бастамасы Қазақстандағы жастар кәсіпкерлігін жаңа сатыға шығарудың нақты мүмкіндігі ретінде қабылданып отыр. Ел бойынша жүздеген жас маман мен кәсіпкер бұл мүмкіндікті пайдаланып, өз идеяларын нақты бизнеске айналдыруды армандайды. Өтінімдерді 23 тамызға дейін беруге болатынын ескерсек, уақыт тығыз. Бірақ стартап дүниесіндегі ең маңызды сабақтардың бірі де осы — дұрыс сәтті өткізіп жібермеу. Қазақстандық инновациялық экожүйенің болашағы дәл осындай бастамалармен тығыз байланысты екені сөзсіз. Ал Startup Orda 2.0 бағдарламасы сол болашаққа жасалған нақты қадам болып табылады.

2026 жылдың 1 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскерлік ортасында маңызды жаңалық тарады: Shymkent Hub алаңында жұмыс істейтін Astana Hub желісі Startup Orda атты үш айлық инкубациялық бағдарламаға өтінімдерді қабылдай бастады. Бұл хабарлама тек стартап қауымдастығы арасында ғана емес, жалпы жастар ортасында да үлкен қызығушылық тудырды. Себебі бағдарламаның ең басты ерекшелігі — қатысу үшін ешқандай ақы талап етілмейді. Бағдарламаға тіркелудің соңғы мерзімі 23 тамыз деп белгіленіп, орын саны шектеулі екені де ескертілді.Startup Orda — кез келген оқыту курсынан іргелі түрде ерекшеленетін бағдарлама. Оның басты философиясы мынада: дайын бизнесті емес, тек идеяны алып келсең де жеткілікті. Үш ай ішінде қатысушы өз ойын нақты өнімге, яғни алғашқы MVP-ке (minimum viable product — минималды жұмыс істейтін өнімге) дейін жеткізеді. Бағдарламаның форматы классикалық лекциялардан тұрмайды. Мастер-кластар, воркшоптар, жеке трекермен жұмыс, сарапшылардың топтық талдаулары — мұның бәрі идеяны нақты іске асырудың жолын ашатын практикалық құралдар. Үздік жобалар Astana Hub-та өтетін жаңа жылдық Demo Day іс-шарасында ресми презентация жасауға, сондай-ақ шетелдегі серіктес хабтарға сапар шегуге мүмкіндік алады.Қазақстанда стартап экожүйесін дамыту мәселесі соңғы бес-алты жыл ішінде мемлекеттік деңгейде де, жеке сектор деңгейінде де өткір талқылануда. Ұлттық статистика комитетінің деректеріне сүйенсек, елде тіркелген шағын және орта бизнес субъектілерінің саны жылдан жылға өсіп отырса да, олардың ішінде технологиялық стартаптардың үлесі әлі де төмен — жалпы санның үш пайызынан аспайды. Сарапшылар бұл олқылықты бірнеше себеппен түсіндіреді: қаржыландыруға қолжетімділіктің шектеулілігі, менторлық инфрақұрылымның жетіспеушілігі, сондай-ақ жастар арасында кәсіпкерлікті мамандық ретінде қабылдаудың төменділігі. Дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған бастамалардың бірі — Startup Orda сияқты тегін инкубациялық бағдарламалар.Бағдарламаның Шымкентте іске қосылуы да өзіндік символдық маңызға ие. Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам тұрғыны бар ең ірі қалаларының бірі. Алайда технологиялық стартаптар мен инновациялық инфрақұрылым мәселесінде оңтүстік өңір астана мен Алматыдан айтарлықтай кейін қалып отыр. Shymkent Hub-тың ашылуы және осындай бағдарламалардың аймаққа келуі жергілікті жастарға бұрын болмаған мүмкіндіктер ашып отыр. «Бізде ең басты проблема — идеясы бар, бірақ оны қайдан бастарын, кімге барарын білмейтін жастардың саны өте көп. Startup Orda дәл осы «бірінші қадам» мәселесін шешеді», — деп атап өтеді Шымкент технологиялық қауымдастығының белсенді мүшесі Дәурен Сейітқали.Бағдарламаның форматтық артықшылықтарының арасында жеке трекер институты ерекше орын алады. Трекер — бұл жай ғана куратор немесе мұғалім емес. Ол стартаппен бірге жолды басынан аяғына дейін жүріп өтетін, қателерді уақытылы байқап, жобаны дұрыс бағытқа салатын тәжірибелі маман. Батыс елдерінің стартап экожүйелерінде, атап айтқанда, АҚШ пен Эстонияда осы модель ең тиімді деп танылған. Y Combinator сияқты ірі акселераторлардың табысы да көбіне дәл осы жеке сүйемелдеу принципіне негізделген. Қазақстандық бағдарлама үшін мұндай тәжірибені жергілікті жерге бейімдеу оңай іс емес, алайда Astana Hub-тың алдыңғы бағдарламалары бұл модельдің жұмыс істейтінін дәлелдеп үлгерді.Шымкент іскер ортасының өкілдері мен жергілікті кәсіпкерлер бастаманы жылы қарсы алды. «Бұл тегін болуының өзі үлкен жетістік. Көп жастарда ақша жоқ, бірақ идея бар. Мен өзім де бір кезде ақылы курстарға бара алмай, уақытымды босқа өткізіп жүрдім. Startup Orda бізге сол кезде болса, бәлкім, жолым бұрын ашылар еді», — дейді жергілікті шағын бизнес иесі, бұрынғы IT-студент Айгүл Нұрланова. Оның сөздері — бағдарламаның нысаналы аудиториясы үшін қаншалықты маңызды екенін анық бейнелейді. Тіркелу сілтемесі — astanahub.com/ru/l/startuporda, ал Hub мекен-жайы: Север 66/2.Болашаққа қарайтын болсақ, Startup Orda сияқты бағдарламалардың жүйелі түрде жалғасуы Қазақстанның технологиялық картасын өзгерте алады. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, егер осындай инкубаторлар елдің барлық ірі қалаларында жыл сайын жүргізілсе, бес жыл ішінде технологиялық стартаптар санының екі есеге дейін өсуіне қол жеткізуге болады. Астана мен Алматыда да ұқсас бағдарламалар бар, алайда Шымкент сынды өңірлік орталықтарда бұл бастаманың ерекше мәні зор, өйткені жергілікті жастар үшін баламалар санаулы. Startup Orda — бұл тек үш айлық оқыту ғана емес, ол Қазақстандағы жаңа буын кәсіпкерлерінің қалыптасуына негіз салатын ұзақ мерзімді инвестиция. Идеясы барларға уақыт жоғалтпай, 23 тамызға дейін өтінім беру ұсынылады.

3 тамыз 2026 жыл. Шымкент тұрғындары мемлекеттік қызметтерді алудың ыңғайлы жолын таба бастады. «Жеке менеджер» атты сервис бүгінде қалада шынайы сұранысқа ие болып, кез-кебген бюрократиялық кедергіні айналып өтуге мүмкіндік береді. 2026 жылдың алғашқы алты айында бұл қызметті шамамен 6 мың адам пайдаланды — ал 2025 жылдың тұтас он екі айы ішінде сервисті 7 мыңнан астам автокөлік иесі таңдаған болатын. Бұл статистика қызметтің тез арада тұрғындар арасында кең тарап жатқанын анық көрсетеді.Кезек күтпей, уақытты үнемдеп мемлекеттік қызмет алу — бұл бүгінгі қазақстандық қалалардың басым бөлігі үшін өзекті мәселе болып қалып отыр. Мемлекеттік корпорация «Азаматтарға арналған үкімет» соңғы жылдары цифрландыру мен ыңғайлылықты арттыруға бағытталған бірқатар реформа жүргізді. Электрондық кезек, онлайн-порталдар, мобильді қосымшалар — осының бәрі де азаматтардың уақытын үнемдеуге бағытталған шаралар болды. Алайда практика көрсеткендей, жекелеген жағдайларда — әсіресе көліктерді тіркеу, есепке алу немесе номерлік белгі алу сияқты мәселелерде — тұрғындарға тікелей, жеке сүйемелдеу қажет болады. Дәл осы олқылықты толтыруға «Жеке менеджер» қызметі бағытталған.Сервистің жұмыс механизмі салыстырмалы түрде қарапайым, бірақ тиімді. Арызданушы арнайы ЦОН-ға кіре сала ресепшнге жүгінеді де, жеке менеджер тарту туралы өтінішін білдіреді. Бұдан кейін арнайы маман оған кезек күттірмей, барлық кезеңде қасында жүріп, қажетті құжаттарды жедел рәсімдеуге көмектеседі. Қызмет аясында азаматтар автокөлікті тіркеуге, оны есепке алуға немесе есептен шығаруға, сондай-ақ мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгілерін алуға мүмкіндік береді. Қызметтің құны 6 306 теңгені құрайды — бұл Шымкенттегі барлық үш арнайы ЦОН-да бірдей баға.Шымкент қалалық мемлекеттік корпорациясының жетекші маманы Айнұр Сейтқалиқызының айтуынша, сервис алғашқыда тек жекелеген азаматтар ғана пайдаланып жүрген. «Алғашқы кезде адамдар бұл қызметтің не екенін білмеді, кейбіреулер ақылы болғандықтан бас тартты. Бірақ уақыт өте келе пайдаланушылар санаулы айларда күрт өсті. Бүгінде «Жеке менеджер» арқылы қызмет алған адамдар өз таныстарына да ұсынады — яғни сөзбен таратылатын жарнама жақсы жұмыс жасауда», — деді ол. Сарапшылар бұл тенденцияны Қазақстандағы орта таптың уақытын ақшаға тең санайтын өсіп келе жатқан санамен байланыстырады.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және ел аумағындағы жан саны жылдам өсіп жатқан мегаполис. Бүгінгі таңда қала халқы 1,2 миллионнан асады, ал автокөліктену деңгейі жыл сайын артып отыр. Мұндай қалада автомобиль тіркеу, қайта тіркеу немесе номерлік белгі алу кезінде пайда болатын кезектер мен күту уақыты — азаматтар үшін нақты проблема болып табылады. Транспорт саласы маманы, «Қазавтожол» зерттеу орталығының аналитигі Берік Жақсыбеков бұл туралы: «Шымкентте соңғы бес жылда автопарк саны 30 пайызға артты. Бұл тіркеу орталықтарына деген жүктемені де соғұрлым арттырды. Сондықтан «Жеке менеджер» сияқты шешімдер — бұл тек жайлылық қана емес, қала инфрақұрылымының тозуына жол бермеудің де бір жолы», — деп түсіндіреді.Дүниежүзілік тәжірибеде мемлекеттік қызметтерді жекелендіру идеясы жаңалық емес. Эстония, Сингапур, Оңтүстік Корея сияқты елдерде «бір терезе» және «жеке жәрдемші» форматтары жылдар бойы тиімді жұмыс жасап келеді. Қазақстан да соңғы онжылдықта осы бағытта белсенді жүріп отыр: ЦОН жүйесі енгізілді, «электрондық үкімет» платформасы кеңейді, цифрлық трансформация мемлекеттік басқаруға тереңдеп ене бастады. «Жеке менеджер» қызметі осы ұзақ мерзімді реформаның табиғи жалғасы ретінде қарастырылуы керек. Бұл — мемлекеттің азаматқа жақындауы, бюрократиялық үдерісті адамиландыру деп айтуға болады.Болашақта бұл қызметтің ауқымы кеңейе түсетіні анық. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы сервисті тек автомобиль тіркеу мәселелерімен ғана шектемей, басқа да мемлекеттік қызмет түрлерін жеке менеджер арқылы беру мүмкіндігін зерделеп жатыр. Жылжымайтын мүлікпен байланысты операциялар, нотариалдық мәселелер, кәсіпкерлікке қатысты рәсімдер — осының бәрін де жеке сүйемелдеу форматында ұсыну ұзақ мерзімді жоспарлардың бір бөлігі болуы мүмкін. Шымкенттің осы бастамасы республикалық деңгейде де назарға ілінген: басқа қалалар да ұқсас тәжірибені енгізу мүмкіндігін қарастырып жатыр.Жергілікті тұрғындардың пікірі де сервистің болашағына оптимистік көзқарасты растайды. Шымкент тұрғыны, кәсіпкер Нұрлан Асқаров: «Бұрын автомобиль тіркеу үшін жарты күнімді жоғалтатынмын. «Жеке менеджер» арқылы барлығы 20 минутта шешілді. 6 мың теңге — менің жарты күнімнің бағасынан анағұрлым арзан», — деп бөлісті. Осындай пікірлер сервисті танымал ету жолындағы ең сенімді «жарнама» болып табылады. Мемлекеттік қызметтерді алу жүйесінде азаматтың ыңғайлылығы бірінші орынға шығатын жаңа дәуір келіп жатыр — және Шымкент осы жолда алдыңғы қатарда тұр.

6 тамыз 2026 жыл — бүгін Қазақстанның білім беру жүйесі тарихында жаңа бет ашылып жатқаны туралы хабар елдің барлық өңірінде үлкен қызығушылықпен қарсы алынды. Жасанды интеллект технологиялары енді тек IT-компаниялардың немесе университет зертханаларының ғана меншігі болып қалмайды — ол жалпы білім беретін мектептердің оқу бағдарламасына ресми түрде енгізіліп, болашақ ұрпақтың білім алу кеңістігіне кіріктіріледі. Бұл шешім кездейсоқ пайда болған жоқ: оның артында терең мемлекеттік саясат, заңнамалық база және дүниежүзілік тәжірибеге сүйенген жүйелі жұмыс жатыр.Бастама тікелей Мемлекет басшысынан шықты. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы Республикалық тамыз педагогикалық конференциясында білім беру мазмұнын жаңарту қажеттігін айрықша атап өтті. Технологиялардың жедел дамуы, еңбек нарығының өзгермелі талаптары және жасанды интеллекттің күнделікті өмірге тереңдеп ену үрдісі — осының барлығы мектеп бағдарламасын заман талабына сай түрлендіруді міндеттеді. Сол жылдың қыркүйегінен бастап жүйелі жұмыс кезең-кезеңмен жүргізіле бастады, ал 2025 жылдың қарашасында «Жасанды интеллект туралы» Қазақстан Республикасының заңы қабылданды. 2026 жылдың мамырында Президенттің жасанды интеллектті орта білім беру жүйесіне енгізу туралы жарлығы шықты. Осы нормативтік құжаттар негізінде мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты, үлгілік оқу жоспарлары мен үлгілік оқу бағдарламалары жаңартылды.Өзгерістердің мәні тек пәндердің атауын ауыстырудан тұрмайды. 1–4 сыныптарда «Цифрлық сауаттылық» пәні «Цифрлық сауаттылық және жасанды интеллект» деп, ал 5–11 сыныптарда «Информатика» пәні «Информатика және жасанды интеллект» деп өзгертілді. Бұдан да маңыздысы — бағдарламаларға жасанды интеллектке арналған жаңа бөлімдер және жалпы саны 43 оқу мақсаты енгізілді. 1–4 сыныптарда «Медиасауаттылық және ЖИ» бөлімі аясында 17 оқу мақсаты белгіленген: оқушылар жасанды интеллектпен күнделікті өмірдің қарапайым мысалдары арқылы танысып, цифрлық қауіпсіздік, жеке деректерді қорғау және сандық ортада жауапты мінез-құлық негіздерін меңгереді. 5–9 сыныптарда «Компьютерлік ойлау және бағдарламалау», «Денсаулық, қауіпсіздік және ЖИ» бөлімдері аясында 14 оқу мақсаты қарастырылған: оқушылар жасанды интеллект құралдарын оқу үдерісінде тиімді пайдалануды, сұрауларды дұрыс тұжырымдауды, алынған нәтижелерді сыни тұрғыдан бағалауды, сондай-ақ киберқауіпсіздік пен академиялық адалдық ұстанымдарын сақтауды үйренеді. Ал 10–11 сыныптарда «Деректерді басқару және жасанды интеллект» бөлімі аясында 12 оқу мақсаты айқындалған — машиналық оқыту, нейрондық желілер, деректер талдауы және қолданбалы криптография негіздері осы деңгейде оқытылады.Білім беру саласының сарапшылары бұл қадамды үлкен оңтайлы бетбұрыс деп бағалайды. «Біз бүгін мектеп оқушыларына жасанды интеллект деген не екенін тек теориялық тұрғыдан түсіндіретін дәуірді артта қалдырдық. Енді мақсат — оларды осы технологияны саналы, тиімді және жауапкершілікпен пайдалана алатын азамат ретінде тәрбиелеу», — дейді білім беру саясаты сарапшысы, педагогика ғылымдарының докторы Аида Жақсыбекова. Оның айтуынша, дүниежүзілік тәжірибеде Финляндия, Сингапур және Эстония сияқты елдер жасанды интеллектті мектеп бағдарламасына кіріктіруде алдыңғы қатарда тұр, ал Қазақстанның осы бағытта жасаған нақты қадамы елдің білім беру жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін едәуір арттырады.Статистика мен халықаралық деректер де осы шешімнің қаншалықты маңызды екенін айқын көрсетіп отыр. Дүниежүзілік экономикалық форумның болжамы бойынша, 2030 жылға дейін жасанды интеллект еңбек нарығындағы 85 миллионнан астам жұмыс орнын өзгертеді немесе алмастырады. Қазақстанда цифрлық экономиканы дамытуға бағытталған «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы жылдан жылға кеңейіп, IT-мамандарға деген сұраныс тұрақты түрде өсіп келеді. Осы жағдайда мектеп оқушыларының жасанды интеллект технологияларымен ерте танысуы — олардың болашақ мамандығын таңдауына, сондай-ақ еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігіне тікелей ықпал ететін стратегиялық инвестиция. Елімізде жыл сайын миллионнан астам оқушы жалпы білім беретін мектептерде оқитынын ескерсек, бұл реформаның ауқымы шынымен де ұлттық деңгейде маңызды.Мұғалімдер қауымы да жаңалыққа белсенді ден қойып отыр. Нұр-Сұлтандағы №45 мектептің информатика мұғалімі Серік Әлімбеков: «Оқушыларымыз жасанды интеллект құралдарын, соның ішінде ChatGPT немесе Gemini сияқты қосымшаларды өздері байқатпай-ақ бұрыннан пайдаланып жүр. Енді біздің міндетіміз — оларға бұл технологияны этикалық жауапкершілікпен, мақсатты түрде қолданудың дағдысын қалыптастыру», — деді. Жаңартылған оқу бағдарламалары өткен оқу жылы апробациядан өтіп, оң сараптамалық қорытынды алды. Қазіргі таңда олар белгіленген тәртіппен бекіту сатысында тұр.Тарихи тұрғыдан қарастырғанда, Қазақстан білім беру жүйесі бұған дейін де ірі реформаларды сәтті жүзеге асырып келді. 2016 жылы үштілді білім беру саясаты іске қосылды, кейін бастауыш мектептерде жаңартылған мазмұн бағдарламасы енгізілді. Сол сияқты жасанды интеллектті мектеп бағдарламасына кіріктіру — бұл да кезеңдік, бірақ стратегиялық маңызы зор реформа. Алдағы оқу жылдарында мұғалімдерді даярлау мен қайта даярлау, оқулықтар мен цифрлық ресурстарды жаңарту сияқты шаралар жүйелі жалғасын табады деп күтілуде. Білім министрлігі де педагогтарды жаңа бағдарламаны оқытуға дайындайтын арнайы курстар мен семинарлар өткізуді жоспарлап отыр. Жасанды интеллект енді мектептің бөлігі — бұл тек технология емес, жаңа сауаттылықтың өзегі.

1 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласында жыл басынан бері міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі аясында инсульт перенесген 400-ден астам адам медициналық оңалтудан өтті. Бұл сан бірінші қарағанда қарапайым статистикадай көрінуі мүмкін, алайда оның артында жүздеген тағдыр, жүздеген отбасы тұр — қайтадан тұруға, жүруге, өз бетімен өмір сүруге үміттенген адамдардың тағдыры. Медицина саласының мамандары бүгінде инсульттен кейінгі оңалтуды ем-дом процесінің ажырамас, тіпті шешуші буыны деп таниды.Инсульт — дүние жүзіндегі мүгедектіктің және өлім-жітімнің басты себептерінің бірі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, жыл сайын 15 миллионға жуық адам инсульт жағдайына тап болады, олардың үштен бірі қайтыс болады, тағы үштен бірі ауыр мүгедектікке ұшырайды. Қазақстанда да бұл мәселе өткір тұр: еліміздің статистикасына сәйкес, жыл сайын онмыңдаған адам ми қан айналымының бұзылуынан зардап шегеді. Шымкент сияқты ірі қала үшін, халқы бірнеше жыл бойы өсіп келе жатқан мегаполис үшін, бұл сауал ерекше өзекті болып табылады. Дәл осы себепті медициналық оңалту қызметтерін дамыту қалалық денсаулық сақтау жүйесінің басым бағыттарының біріне айналды.Шымкент бойынша Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры филиалының директоры орынбасары Арапкүл Ізбасарованың айтуынша, медициналық оңалтудың маңыздылығын бүгін ешкім де жоққа шығара алмайды. «Медициналық оңалту инсульттен, ауыр жарақаттар мен күрделі хирургиялық операциялардан кейін аса маңызды рөл атқарады. Дәл осы себепті МӘМС жүйесінде бұл бағытқа ерекше назар аударылады. Біздің басты мақсатымыз — пациенттердің мейлінше толық сауығуына және күнделікті өмірге оралуына жағдай жасау», — деді ол. Маманның бұл сөздері — жай ғана ресми мәлімдеме емес, жүйенің идеологиясын айқын бейнелейтін тұжырым. Уақтылы басталған оңалту курсы қимыл-қозғалыс функцияларын қалпына келтіруге, өз бетімен жүру дағдыларын меңгеруге және пациенттің күнделікті өмірге тезірек бейімделуіне мол мүмкіндік береді.Бүгінгі таңда Шымкентте МӘМС шеңберінде медициналық оңалту қызметтерін шамамен 30 медициналық ұйым ұсынып отыр. Бұл ұйымдарда пациенттер кардиологиялық, неврологиялық, ортопедиялық, травматологиялық, пульмонологиялық бағыттар бойынша оңалтудан өте алады, сондай-ақ кешенді медициналық оңалту қызметін ала алады. Жыл басынан бері оңалту орталықтарында барлығы 10 мыңға жуық медициналық оңалту қызметі көрсетілді. Бұл қызметтерді тек инсульт перенесгендер ғана емес, ауыр жарақаттар алғандар, жүрек-тамыр хирургиясынан өткендер, сондай-ақ созылмалы аурулары бар науқастар да пайдалануда. Шымкент инфекциялық аурулар ауруханасының бас дәрігері Болат Сейітов: «Оңалтуды кешіктіру — пациент үшін мүмкіндікті жіберіп алу деген сөз. Ми зақымданғаннан кейінгі алғашқы апталар мен айлар қалпына келтіру тұрғысынан ең бағалы уақыт болып есептеледі», — деп атап өтті. Мамандардың пікірінше, дер кезінде басталған оңалту сессиялары пациенттің тәуелсіздік деңгейін айтарлықтай жоғарылатады және ұзақ мерзімді мүгедектік қаупін азайтады.Шымкентте балалар үшін медициналық оңалтуға қолжетімділік те кеңейіп келеді. Балалар церебральды сал ауруымен, туа біткен тірек-қозғалыс аппаратының патологияларымен және қалпына келтіру емін қажет ететін басқа да аурулармен ауыратын балалар қажетті көмекті алуда. Педиатрия-оңалту саласының маманы Гүлнар Қасымова бұл туралы ерекше толғанып сөйлейді: «Бала неғұрлым ерте оңалту курсын бастаса, соғұрлым оның болашақтағы өмір сапасы жоғары болады. Біз бүгін бір баланы оңалтқан кезде, болашақта бір отбасының бақытын сақтап қалуға үлес қосып жатырмыз». Балалар оңалтуы — бұл тек медициналық мәселе ғана емес, терең әлеуметтік және гуманистік сипаттағы жұмыс екені белгілі. Мемлекеттің бұл бағытты МӘМС жүйесіне қосқаны — дұрыс бағытта жасалған маңызды қадам деп бағаланып отыр.Медициналық оңалту жүйесінің дамуы Шымкент тұрғындарының да қолдауын тапты. Инсульттен кейін сауыққан Мейіргүл Ахметова өзінің тәжірибесімен бөлісті: «Ауруханадан шыққан кезде оң қолымды ешқалай қозғата алмадым. Маған оңалту курсы ұсынылды — алдымен сенбедім, бірақ екі ай ішінде жай ғана ем емес, жаңа өмір алдым. Енді қалам ұстаймын, өз бетімше тамақ пісіремін». Мұндай жеке тарихтар сандық статистиканың артындағы нақты шындықты аша түседі. Бұл жүйе тек медициналық нәтиже бермейді — ол адамның қадір-қасиетін, өз-өзіне деген сенімін, отбасы ішіндегі орнын қалпына келтіреді.Салыстырмалы тұрғыда алып қарасақ, Германия, Финляндия, Жапония сияқты елдердің тәжірибесі мынаны көрсетеді: дамыған оңалту жүйесі мемлекетке экономикалық тұрғыдан да тиімді. Мүгедектік зардаптарын жоюға кететін шығындар мен жоғалған еңбекқабілеттілік орнына оңалту саласына салынған инвестиция бірнеше есе аз болады. Шымкенттің 30 медициналық ұйымды біріктіруі және 10 мыңнан астам қызмет көрсетуі — бұл сол дамыған үлгіге жақындаудың нышаны. Алайда мамандар инфрақұрылымды одан әрі кеңейту, жаңа оңалту жабдықтарын тарту және мамандарды тұрақты даярлау қажеттілігін де еске салуды ұмытпайды.МӘМС жүйесі аясында ұсынылатын медициналық оңалту пациенттердің өмір сапасын арттыруға, еңбекқабілеттілігін қалпына келтіруге және белсенді әлеуметтік өмірге оралуына жәрдемдесуде. Шымкенттің бүгінгі тәжірибесі — бұл жалпы Қазақстандағы медициналық оңалту жүйесінің дамуына айқын үлгі болуға қабілетті оң бастама. 400 инсульт науқасы, 10 мың қызмет, 30 медициналық ұйым — бұл тек сандар емес, мемлекеттің азаматтарының денсаулығы мен болашағына деген жауапкершілігінің нақты көрінісі.

3 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласында полиция қызметкерлері синтетикалық есірткінің ірі партиясын тасымалдап келе жатқан ерлі-зайыптыларды ұстады. Операция Қазақстан Ішкі істер министрлігінің «Киберқалқан Қазақстан» жобасы аясында жүзеге асырылды. Бұл оқиға елдің оңтүстік өңіріндегі есірткі тасымалына қатысты ірі тергеу шараларының бірі болып саналады.Тергеу деректеріне сәйкес, Қарағандының 48 жастағы тұрғыны және оның 37 жастағы жұбайы жеке автокөліктерімен Алматыдан Шымкентке мефедрон тасымалдап бара жатқан. Есірткіні оңтүстік өңірлерде одан әрі таратуды жоспарлағандары белгілі болды. Автокөліктің багажнигінен герметикалық орамға оралған төрт бума есірткі табылды. Олардың жалпы салмағы екі килограмға жуық болды. Анықталған зат — мефедрон, яғни катинон тобына жататын синтетикалық есірткі. Бұл зат жастар арасында кеңінен таралып, соңғы жылдары Қазақстандағы есірткі нарығының негізгі «тауарларының» біріне айналды.Ұсталғандардың ұялы телефондарын тексерген барысында тергеушілер маңызды дәлелдер тапты. Гаджеттерде интернет-есірткі дүкенінің кураторымен жазысқан хат-хабарлар, есірткі тасымалына берілген тапсырмалар, сондай-ақ криптовалюта арқылы жасалған төлемдер туралы мәліметтер сақталған болатын. Бұл мәліметтер аталған ерлі-зайыптылардың кездейсоқ «тасымалшылар» емес, ұйымдасқан интернет-желіде жұмыс істейтін буынның бір бөлігі екенін айқын көрсетеді. Криптовалюта арқылы сыйақы алу схемасы — қазіргі заманғы есірткі бизнесінің цифрлық бейімделуінің айқын белгісі.«Киберқалқан Қазақстан» жобасы — ІІМ-нің интернет-кеңістіктегі есірткі саудасына қарсы бағытталған кешенді бағдарламасы. Жоба аясында арнайы аналитикалық топтар даркнет-алаңдарды, мессенджерлерді және әлеуметтік желілерді бақылайды. 2023 жылдан бастап жұмыс істеп келе жатқан бұл бағдарлама бойынша бүгінге дейін жүздеген есірткі тасымалдаушы мен таратушы ұсталды. ІІМ мәліметтеріне сүйенсек, тек 2025 жылдың өзінде ғана Қазақстан бойынша 1 200-ден астам есірткіге байланысты қылмыстық іс ашылды. Солардың 40 пайызға жуығы интернет-арналар арқылы жүзеге асырылған сауда-саттықпен байланысты болып шықты. Шымкент — есірткі тасымалының географиялық тоғысқан нүктесі ретінде ерекше назар аударуды қажет ететін мегаполис. Өйткені қала Орта Азия мен Ресей бағытындағы транзиттік дәліз бойында орналасқан.Есірткіге қарсы күрес саласындағы сарапшылар бұл ұстауды жүйелі жұмыстың нәтижесі деп бағалайды. Криминолог Асқар Дүйсенов: «Бұл оқиға бізге екі нәрсені көрсетеді. Біріншіден, есірткі желілері бүгін отбасылық буындарды да пайдаланады, бұл — олардың конспирациялық тактикасы. Екіншіден, «Киберқалқан» жобасы тек виртуалды емас, нақты нәтижелер береді», — деп атап өтті. Шымкент қаласының ішкі істер департаменті өкілі де операцияның нәтижелі болғанын растай отырып, есірткіге қарсы жұмысты күшейту бағытындағы шаралардың жалғасатынын хабарлады.Ерлі-зайыптылардың үш кәмелетке толмаған баланы тәрбиелейтіні қоғамда ерекше алаңдаушылық туғызды. Психологтар мен балалар құқықтарын қорғаушылар бұл жағдайда кәмелетке толмағандардың болашағына алаңдайтынын жасырмайды. «Ата-аналарының заңсыз іспен айналысуы — балалар үшін екі жақты зардап. Алдымен — моральдық дағдарыс, содан соң — отбасы тіршілігінің бұзылуы», — деді балалар психологы Гүлнар Сейтқали. Балалардың кімнің қарамағына берілетіні, оларға психологиялық көмек ұсынылатыны — мемлекеттік органдар шешуге тиіс мәселелер. Бұл жағдай есірткі бизнесінің тек қылмыскерлерге ғана емес, олардың жанұяларына да орны толмас зиян тигізетінін тағы бір рет дәлелдеді.Тергеу кезінде ерлі-зайыптылардың екеуі де кінәсін мойындаған. 37 жастағы ер адамның медициналық тексеруден өткенде каннабис тобына жататын есірткі заттарын қолданғаны анықталды. Бұл мән-жай оның тек тасымалдаушы ғана емес, есірткіні пайдаланушы да болғанын меңзейді. Заңгерлердің пікірінше, мойындаған жауап пен дәлелдік база ескеріле отырып, екеуі де ауыр жаза алуы мүмкін. Қазақстан Қылмыстық кодексінің 297-бабы бойынша есірткіні ұйымдасқан топпен ірі мөлшерде тасымалдаған үшін он бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Ерлі-зайыптылар қазіргі уақытта уақытша ұстау изоляторына орналастырылып, тергеу жалғасуда.Бұл оқиға Қазақстандағы есірткі трафигінің жаңа бетін ашып, цифрлық технологиялардың қылмыстық мақсатта пайдаланылуына жаппай назар аудартты. Мамандардың болжамынша, интернет пен криптовалюта арқылы жұмыс жасайтын есірткі желілерімен күресу үшін заңнамалық база мен техникалық мүмкіндіктерді одан әрі жетілдіру қажет. ІІМ өкілдері «Киберқалқан» жобасының қаржыландыруын арттыру және цифрлық тергеу топтарының санын көбейту жоспарлары бар екенін жеткізді. Қоғам мен мемлекет бірлесе қарсы тұрмаса, мынадай жағдайлардың алдын алу мүмкін емес. Шымкенттегі бұл ұстау — заңның қолы ұзын екенінің, ал цифрлық кеңістіктің ешқандай «анонимдік кепілдік» бермейтінінің тағы бір айқын дәлелі.