Осло, 2026 жылғы 9 қыркүйек – Қазақстанның Норвегиядағы Елшісі Әділ Тұрсынов Осло қаласында өткен Король V Харальдтың мемлекеттік жерлеу рәсіміне қатысты.Аза тұту іс-шаралары аясында қазақстандық дипломат ресми көңіл айту кітабына жазба қалдырып, Осло қаласындағы Кафедралды соборда өткен норвег монархымен қоштасу рәсіміне қатысты.Рәсімге мыңға жуық қонақ, оның ішінде Норвегия және бірқатар шет елдердің корольдік әулет мүшелері, мемлекет және үкімет басшылары, жергілікті Стортингтің (Парламенттің) депутаттары, дипломатиялық корпус пен қоғамдастық өкілдері қатысты.Бұған дейін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Норвегия Королі VIII Хоконға әкесі Король V Харальдтың қайтыс болуына байланысты көңіл айту білдірген болатын.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/1288789?lang=ru

 Технологиялық инновациялар мен жастардың кәсіпкерлік белсенділігі Қазақстанда жыл санап өсіп келе жатқан бір кезеңде, Шымкент қаласынан бір қуанышты жаңалық естілді. 2026 жылдың 1 қыркүйегінде бүкіл ел мектеп табалдырығын қайта аттап жатқан мереке күні, Shymkent Hub ұйымдастырған Startup Orda бағдарламасының екінші маусымы жұртшылықтың назарын өзіне аударды. Оның себебі — бағдарламаға қатысушылар арасындағы ерекше бір тұлға: тоғызыншы сынып оқушысы Медина Талғатқызы. Ол еңбек шарттарын тексеріп, алаяқтық тәуекелдері туралы ескертетін Telegram-бот жасап, тек өзінің ғана емес, бүкіл қазақстандық жастардың мүмкіндігін дәлелдеді.Startup Orda бағдарламасы Shymkent Hub тарапынан алғаш рет өткен жылы іске қосылды. Бірінші маусымда 50-ге жуық өтініш келіп түссе, биылғы жылы бұл сан үш есеге артып, 150-ден асты. Іріктеуден 120 адам өтті. Олар үш ай бойы өз жобаларын жетілдіреді, ал бағдарламаның финалында демо-күн форматында тұсаукесер жасайды. Бағдарламаның шарты қарапайым: стартап идеясы бар кез келген адам, жасы мен тәжірибесіне қарамастан, қатыса алады. Дәл осы ашықтық Медина сияқты жас дарындарға есігін айқара ашып берді. "Бізге маңыздысы — идея мен оны іске асыруға деген ерік-жігер. Жасты ешқашан кедергі ретінде қараған емеспіз," — дейді Shymkent Hub өкілдерінің бірі.Медина Талғатқызының жобасы — қарапайым идеядан туған, бірақ маңыздылығы жөнінен өте тереңге баратын шешім. Қазақстанда еңбек дауларының жылдан жылға өсіп жатқаны — ашық сыр. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректері бойынша, елімізде жыл сайын мыңдаған азамат еңбек шарттарындағы өздеріне тиімсіз тармақтарды дер кезінде байқамай, жұмыс берушімен дауға тап болады. Заңгерлік сауаттылықтың төмен деңгейі, әсіресе жастар мен аз табысты топтар арасында, бұл мәселені одан да өткір етеді. Медина осы олқылықты өз бойымен сезінген де шығар — мүмкін, жақындарының не болмаса таныстарының тәжірибесінен сабақ алды. Telegram-боты пайдаланушыға еңбек шартының мазмұнын жүктеп, негізгі тәуекел тармақтарын анықтап алуға мүмкіндік береді. "Мен бұл ботты адамдар өздерінің құқықтарын білсін, алданбасын деп жасадым. Заң тілі күрделі, ал біздің бот оны қарапайым сөзбен түсіндіреді," — деп айтады жас өнертапқыш.Осы мәселенің маңыздылығын санмен де бекітуге болады. Халықаралық еңбек ұйымының зерттеулері бойынша, дамушы елдердегі жұмысшылардың шамамен 40 пайызы бейресми немесе жартылай ресми жағдайда жұмыс істейді және олардың көпшілігі еңбек шарттарының мазмұнын толық түсінбей қол қояды. Қазақстанда да бұл үрдіс байқалады. Технологиялық шешімдер арқылы азаматтардың заңдық хабардарлығын арттыру — заманауи тренд. Ресей, Эстония, Сингапур сияқты елдерде жасанды интеллект негізіндегі заңдық кеңес беру платформалары миллиондаған адамды пайдаланады. Мединаның боты — осы жаһандық бағытқа Шымкенттен қосылған кішкентай, бірақ мағыналы үлес.Бағдарламаның болашағы да жарқын. Финалдан өткен үздік стартаптар шетелдік хабтарда одан әрі дамытылады және Астанада өтетін Pitch Day іс-шарасына қатысу мүмкіндігіне ие болады. Өткен жылы бағдарлама шеңберінде 20-дан астам стартап жасалды. Биылғы жылы ұйымдастырушылар 60-қа дейін жаңа жоба күтуде — бұл үш есе өсім. Мұндай серпін Шымкент қаласының стартап экожүйесі үшін аса маңызды. Оңтүстік Қазақстанның іскерлік белсенділігі жыл санап артып, ол Алматы мен Астанамен бәсекелесе алатын технологиялық орталыққа айналу жолында. Startup Orda бағдарламасы — осы процестің маңызды бір буыны.Мединаның жетістігі қоғамда кең резонанс тудырды. Оның жобасы туралы хабар әлеуметтік желілерде жылдам таралып, жастардың кәсіпкерлік белсенділігін қолдайтын ұйымдар мен жеке адамдардың мақтауына бөленді. Шымкент қалалық білім басқармасының өкілі: "Медина — бізге үлгі. Жастарымыздың технологияны өмірдің нақты мәселелерін шешуге пайдалана алатынын ол дәлелдеді. Мектептерімізде де осындай ойлауды қалыптастыруымыз керек," — деді. Ата-аналар қауымдастығы да үн қосты: "Бұрын балаларымызға 'оқы, дипломыңды ал' деп айтатынбыз. Ал бүгін Медина сияқты жасөспірімдер бізге өздері жол көрсетіп жатыр."Мединаның өзіне келсек — ол болашаққа үлкен сеніммен қарайды. Telegram-боттан кейінгі мақсаты — толыққанды мобильді қосымша жасау. Ол қосымшада еңбек шарттарын талдаудан басқа, азаматтарға заңдық кеңестер беретін, адвокаттармен байланысу мүмкіндігін ұсынатын функциялар да болады деп жоспарлайды. "Мен бұл жобаны мектепті бітіргенге дейін іске асырғым келеді. Ал одан кейін ақпараттық технологиялар саласында оқуды жалғастырып, Қазақстанда нақты пайда беретін технологиялар жасаймын," — деп шешімді айтады жас инноватор.Медина Талғатқызының жобасы — тек бір оқушының жеке жетістігі ғана емес. Бұл Қазақстандағы жастар кәсіпкерлігінің, технологиялық сауаттылықтың және азаматтық жауапкершіліктің жаңа толқынының символы. Startup Orda сияқты бағдарламалар тек идеяларды іске асыруға жол ашып қана қоймайды — олар елдің болашағын қалыптастыратын ойлау мәдениетін де тәрбиелейді. Ал 1 қыркүйек — Білім күні — осы жаңалықтың жарияланғанына ең лайықты уақыт болды.

 Қазақстан халықтары тілдері күнінің қарсаңында Шымкент қаласы тіл мен технологияның тоғысында өткен маңызды диалогтың орталығына айналды. 2 қыркүйек 2026 жыл — осы күні «Қазақ тілі — цифрлық кеңістікте: технологиялар, инновациялар, даму» атты дөңгелек үстел жұртшылықтың назарын өзіне аударды. Тіл мамандары, IT-саласының өкілдері, жасанды интеллект зерттеушілері, жоғары оқу орындары мен колледждердің оқытушылары, сондай-ақ жас буын өкілдері бір үстел басына жиналып, мемлекеттік тілдің цифрлық кеңістіктегі орнын жан-жақты талқылады. Бұл жиын жай ғана мерекелік шара емес, қазақ тілінің технологиялық дәуірдегі тағдырына қатысты маңызды мәселелерді алға шығарған стратегиялық алаң болды.Қазақ тілінің цифрлық ортадағы проблемалары бүгін туындаған жоқ. Соңғы он жылда әлемде жасанды интеллект пен үлкен тіл модельдерінің қарқынды дамуы байқалды, алайда бұл үдеріске шағын тілдер, оның ішінде қазақ тілі, кеш қосыла бастады. UNESCO мәліметтері бойынша, әлемдегі бар тілдердің 90 пайызынан астамы цифрлық ресурстар тұрғысынан «аз қамтылған» санатына жатады. Қазақ тілі де осы санаттан шыға алмай келген. Ал бүгін интернет аудиториясының 70 пайызы онлайн мазмұнды туған тілінде тұтынғысы келетінін социологиялық зерттеулер көрсетіп отыр. Демек, қазақ тілінде сапалы цифрлық контент жасамау — тілдің болашағын тарылтумен тең.Дөңгелек үстелде ерекше назар аударған жоба — Qazaq Til AI платформасы болды. Бұл жоба қазақ тілінің грамматикалық ерекшеліктерін, агглютинативтік құрылымын және сөзжасам заңдылықтарын есепке ала отырып жасалған арнайы тіл моделі болып табылады. Жобаның авторлары оның мектеп оқушыларынан бастап кәсіби аудармашыларға дейін кең аудиторияға қызмет ете алатынын атап өтті. «Қазақ тілінің морфологиясы өте күрделі: бір сөз бірнеше жүз түрленген форма алуы мүмкін. Осыны дұрыс оқыта алатын жасанды интеллект жасау — үлкен технологиялық жетістік», — деді жиынға қатысқан тіл технологиялары маманы Асқар Нұрмағамбетов. Жасанды интеллектке негізделген виртуалды ассистенттердің де презентациясы жиынның жарқын сәттерінің біріне айналды: бұл шешімдер мектептерде, мемлекеттік мекемелерде және тұрмыстық қолданыста қазақ тілін насихаттаудың тиімді жолы ретінде ұсынылды.Жиынның тағы бір өзекті бағыты — сапалы медиамазмұн мен анимацияның мемлекеттік тілді танымал ету құралы ретіндегі рөлі болды. «Сак» киностудиясының режиссер-сценаристі Батырхан Қалдарбекұлы «АЛАН» мультфильм жобасын таныстырды. Бұл жоба балаларға арналған анимациялық сериал ретінде жоспарланып отыр. «Бала ана тілін ойын мен ертегі арқылы үйренеді. Сапалы анимация — бұл тек ойын-сауық емес, тілді сіңірудің ең табиғи жолы. Біз «АЛАН» арқылы бүлдіршіндердің жүрегіне қазақ тілін ендіргіміз келеді», — деп түсіндірді Батырхан Қалдарбекұлы өз жобасының мақсатын. Сарапшылардың пікірінше, Оңтүстік Кореяның K-pop мәдениеті немесе Жапонияның аниме индустриясы тілді танымалдандырудың қаншалықты тиімді тетігі бола алатынын дәлелдеп берді. Қазақ анимациясы да осы жолмен жүре алады.Мобильді қосымшалар мен электронды ресурстарды дамыту мәселесі де үстел талқысының өзегіне айналды. Статистикаға сүйенсек, қазіргі таңда қазақстандықтардың 78 пайызы смартфон пайдаланушылары, ал олардың басым бөлігі күнделікті ақпаратты мобильді қосымшалар арқылы алады. Алайда App Store мен Google Play дүкендерінде қазақ тілінде жасалған сапалы қосымшалардың саны әлі де жеткіліксіз. «Біз технологияны тілге бейімдеуіміз керек, тілді технологияға бейімдеп созбай», — деді білім беру саласының маманы Гүлнәр Сейткали. Осы тұрғыдан алғанда, тіл дерекқорларын жетілдіру, сөздік базаларын кеңейту және жасанды интеллект жүйелерін қазақ тілінің өзіне тән фонетикалық, лексикалық және синтаксистік ерекшеліктеріне сай оқыту — алдыңғы қатарлы міндет болып отыр.Жастардың осы талқылауға белсене қатысуы жиынның рухын арттырды. IT-мамандығын оқитын студенттер мен жас блогерлер мемлекеттік тілдің цифрлық кеңістіктегі кемшіліктерін тікелей сезінетін буын ретінде өздерінің ұсыныстарын батыл айтты. Олардың пікірінше, ең басты мәселе — цифрлық мазмұнның саны ғана емес, сапасы. «Қазақ тілінде роликті қоямыз, ал алгоритм оны ұсынбайды, себебі ол тілді толық танымайды. Мұны өзгерту керек», — деді жас контент жасаушы Айдана Бекова. Бұл мәселе платформаларды локализациялаудың қаншалықты маңызды екенін тағы бір рет айқын көрсетті.Дөңгелек үстел нәтижелері бойынша қатысушылар бірқатар нақты ұсыныс жасады. Қазақ тіліндегі цифрлық мазмұнды дамытуды мемлекеттік деңгейде қолдау, тіл дерекқорларын жетілдіруді жеделдету, жасанды интеллектінің қазақ тілімен жұмыс мүмкіндіктерін кеңейту және жас мамандарды осы салаға тарту — осы төрт бағыт басымдық ретінде айқындалды. Қатысушылар цифрлық кеңістіктегі қазақ тілінің болашағы тек мемлекет пен мамандардың қолында ғана емес, әр пайдаланушының жеке таңдауына да байланысты екенін атап өтті. Шымкенттегі бұл жиын — бастама ғана. Нәтижесі ел алдындағы ортақ жауапкершілікпен өлшенеді.

2 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстандықтардың күнделікті өміріне цифрлық технологиялар барған сайын терең еніп келеді. Бүгін eGov.kz порталы мен eGov Mobile қосымшасында жаңа тегін қызмет іске қосылды: енді әрбір азамат алдын ала өзіне сенімді адамдарды тіркеп қоя алады, ал апаттық жағдайда жедел жәрдем немесе аурухана дәрігерлері сол туыстарына автоматты түрде хабарлама жібереді. Бұл қарапайым, бірақ өмірлік маңызы зор жаңалық қазақстандық цифрлық мемлекеттіліктің жаңа деңгейге шыққанының белгісі болып табылады.Жаңа қызметтің мәні мынада: егер адам жол-көлік апатына ұшыраса, күтпеген жерден ауырып қалса немесе басқа да шұғыл медициналық жағдайда ауруханаға түссе де өзі туыстарымен байланыса алмаса, жүйе оның алдын ала тіркеп қойған сенімді адамдарына SMS хабарлама жібереді. «Госпитализация кезінде хабарлау үшін сенімді контактілерді тіркеу» деп аталатын бұл қызмет азаматтарға үш адамға дейін тіркеуге мүмкіндік береді. Сенімді контакт 18 жастан асқан, Мобильді азаматтар базасында тіркелген болуы шарт. Қызметті іске қосу үшін eGov.kz порталына кіріп, тиісті бөлімді таңдап, сенімді адамның ЖСН-ін енгізу жеткілікті. Содан кейін ол адамға растауды не бас тартуды сұрайтын SMS келеді: растау үшін 911, бас тарту үшін 912 кодін жіберу керек. Жауап беруге бес сағат уақыт беріледі.Бұл қадам кездейсоқ жасалмаған. Соңғы жылдары Қазақстанда жол-көлік апаттарының саны алаңдаушылық туғызып келеді. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, елімізде жыл сайын он мыңнан астам жол-көлік оқиғасы тіркеліп, олардың салдарынан жүздеген адам қайтыс болады, мыңдаған адам жарақат алады. Тек 2025 жылдың өзінде тіркелген апаттар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда бірнеше пайызға өскен. Оның үстіне жүрек-қан тамыры аурулары мен инсульт жағдайлары да жиілеп барады. Осындай төтенше жағдайларда жедел жәрдем медициналық көмек көрсетіп жатқанда, науқастың туыстары сол адамды сағаттап, кейде тәулік бойы іздейтін жағдайлар болған. Мұндай ауыр тәжірибеден өткен жандар бұл жаңалықты зор жеңілдікпен қабылдайды.Денсаулық сақтау саласының мамандары жаңа қызметті оң бағалады. Алматылық жедел жәрдем дәрігері Серік Байжанов бұл туралы былай деді: «Апаттық жағдайда науқастың санасы бұлыңғыр болуы мүмкін, ол телефонын жоғалтқан немесе жарақаттың салдарынан байланыса алмайтын жағдайда болуы ықтимал. Бұрын біз туыстарын іздеу үшін жеке хабарлама жіберіп, уақытымызды жоғалтатынбыз. Енді жүйенің өзі хабарлайды — бұл медицина қызметкерлері үшін де, отбасылар үшін де үлкен жеңілдік». Ақмола облысынан келген жас ана Айгүл Сейтқалиева да өз ойымен бөлісті: «Менің балаларым бар, жалғыз жүретін жерлерім де кездеседі. Енді кем дегенде жүйе маған тіркелген адамдарды хабардар етеді деп білемін — бұл психологиялық тыныштық береді».eGov Mobile қосымшасында қызмет «Мемлекеттік қызметтер» — «Денсаулық сақтау» бөлімінен қол жетімді. Тіркеу мәртебесін жеке кабинеттен тексеруге болады. Өтінімді өңдеу 10 минутқа дейін уақытты алады. Цифрлық үкімет сарапшысы Дәурен Нұрмағамбетовтың айтуынша, бұл қызметтің техникалық жағы Денсаулық сақтау министрлігінің ақпараттық жүйесімен тікелей байланысты: «Деректер шифрланған арна арқылы беріледі, жеке ақпарат қорғалған. Маңыздысы — жүйе нақты уақытта жұмыс істейді, яғни науқас ауруханаға түскен сәтте хабарлама дереу жіберіледі». Мұндай интеграция Қазақстан үшін жаңа қадам болып табылады, өйткені бұрын медициналық деректер жүйесі мен eGov платформасы бөлек жұмыс істейтін.Халықаралық тәжірибеге көз жүгіртсек, осыған ұқсас жүйелер Эстония, Финляндия және Оңтүстік Корея сияқты цифрлық дамуда алға шыққан елдерде бұрыннан қолданылып келеді. Эстонияда, мысалы, барлық медициналық деректер орталықтандырылған жүйеде сақталады және апаттық жағдайда туыстарға автоматты хабарлама жіберу 2015 жылдан бері жұмыс істейді. Қазақстан бұл бағытта кеш бастаған жоқ — керісінше, ТМД елдерінің ішінде осындай функцияны ұлттық деңгейде іске қосқан алғашқылардың бірі болып отыр. Бұл — елдің e-government дамуындағы маңызды жетістік.Сарапшылар алдағы уақытта қызметті одан әрі дамытуға болатынын атап өтеді. Болашақта жүйе тек хабарлама жіберумен шектелмей, туыстарға науқастың тіркелген ауруханасының мекенжайы мен дәрігерінің байланыс деректерін де жеткізе алуы мүмкін. Сонымен қатар шет елде жүрген азаматтарды да қамту, яғни халықаралық нөмірлерге хабарлама жіберу мүмкіндігін қосу жоспарда бар деген болжамдар айтылуда. Денсаулық сақтау министрлігі бұл қызметтің бірінші кезеңі екенін растады. Министрліктің баспасөз қызметі: «Жүйе сынақтан өтіп, нәтижелер қанағаттанарлық болса, функционалдылығын кеңейтуді жоспарлаймыз» деп мәлімдеді.Қоғамдық желілерде де бұл жаңалыққа деген қызығушылық жоғары. Түрлі форумдар мен әлеуметтік медиа платформаларында азаматтар қызметті жылдам тіркеп алуға шақырып жатыр. Біреулер туыстарын бір мезгілде үш адамды тіркеуге мүмкіндік бергені үшін мақтаса, енді біреулер неге тек үш адаммен шектелгенін сұрайды. Дегенмен жалпы реакция оң: адамдар мұндай қызметтің бұрын-соңды болмағанына таңданады. Осылайша, eGov порталының жаңа мүмкіндігі — бұл жай ғана технологиялық жаңалық емес, қазақстандық азаматтардың қауіпсіздігі мен тыныштығына қосылған нақты үлес. Өзіңіз де, туыстарыңыз да осы қызметті бүгін тіркеп қойыңыз — ертең кеш болуы мүмкін.

1 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласында күзгі шақыру науқаны ресми түрде басталды. Алғашқы 23 жаңа сарбаз Отан алдындағы азаматтық борышын өтеуге аттанды. Биыл бұл науқан тек жас жігіттердің қызметке аттануымен ғана емес, сонымен қатар цифрлық технологиялардың — атап айтқанда Face ID жүйесінің — шақыру процесіне толыққанды енгізілуімен де ерекшеленді. Қазіргі заман талаптарына сай жаңартылған тәртіп шақырушылар департаментінің жұмысын айтарлықтай жеңілдетіп, бүкіл рәсімді мөлдір әрі бақылауға қолайлы етті.Шымкент — Қазақстанның үш мегаполисінің бірі ретінде елдің оңтүстігіндегі демографиялық тұрғыдан ең жас және ең қарқынды өсіп келе жатқан қала болып табылады. Халық саны бойынша 1,2 миллионнан асқан бұл мегаполис жыл сайын армияға ең көп шақырылушы беретін өңірлердің қатарына кіреді. Соңғы жылдары Шымкент бойынша шақырылушылар саны жыл сайын өсіп келеді. 2024 жылы бір жыл ішінде қаладан 2 600-ден астам азамат қызметке жіберілсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 2 800-ге жеткен. 2026 жылы тек күзгі науқанның өзінде 1 400 адамды қызметке жіберу жоспарланып отыр. Бұл сандар оңтүстік өңірдегі жастар потенциалының қаншалықты жоғары екенін айқын дәлелдейді.Шымкент қорғаныс істері департаментінің бастығы Әбдіғабит Шегебаев биылғы науқанның ерекшеліктеріне тоқтала отырып, барлығы 2026 жылдың соңына дейін қаладан шамамен 1 400 адамды Қарулы Күштерге жіберуді жоспарлап отырғандарын айтты: «Бүгін біз 23 шақырылушыны қызметке жіберіп отырмыз. Күзгі науқан аясында біздің негізгі міндетіміз — 31 желтоқсанға дейін жасақтарға шамамен 1 400 адамды жіберу. Жастар дайындықпен және жақсы көңіл-күймен келуде, шақырылушылар арасында әртүрлі ұлт өкілдері бар». Шегебаевтың сөзінше, соңғы жылдары жастардың әскери қызметке деген саналы, мақсатты көзқарасы едәуір өзгерген: бұрын жалтарушылар санының жоғарылығы мәселе туғызса, бүгін ерікті келушілер үлесі артып келеді.Биылғы шақыру науқанының басты жаңалығы — Face ID биометриялық идентификация жүйесінің қолданысқа енгізілуі. Бұрын медициналық комиссиядан өту кезінде қолмен жүргізілетін тіркеу нәтижесінде бірқатар ұйымдастырушылық кемшіліктер орын алатын еді: шақырылушылардың кешігуі, тіркеу деректеріндегі қателер, тіпті алмасып кетушілік жағдайлары да болатын. Face ID жүйесі мұның бәріне нүкте қойды. Жүйе медициналық сараптамадан өту уақытын автоматты түрде тіркейді, бүкіл тексеру процесін бақылауға мүмкіндік береді және деректерді орталық дерекқорға шексіз уақытта сақтайды. Цифрлық трансформация саласындағы сарапшы Дәурен Сейтқали бұл қадамды оң бағалайды: «Face ID технологиясының шақыру науқанына енгізілуі — ол жай ғана жаңашылдық емес, бұл мемлекеттік қызметтегі ашықтық пен жауапкершілікті арттырудың нақты қадамы. Азамат кім, қашан, қандай комиссиядан өткені бір рет басу арқылы белгілі болады».Алғашқы аттанушылардың арасындағы жаңа сарбаз Нұргелді Адамбек өз ойын ашық жеткізді: «Біз шекара әскерлеріне қызметке аттап отырмыз. Өз елің мен жерінді қорғау — әрбір еркектің борышы. Мен өз еркіммен барамын, ешкім мәжбүрлеген жоқ». Оның бұл сөздері ғана емес, барлық 23 жас жігіттің атаналарымен, жарларымен жылы қоштасып, мақтанышпен аттануы — бұл тек жеке патриотизм ғана емес, сонымен бірге жас ұрпақтың Қазақстанның болашағына деген сенімі мен жауапкершілігінің айғағы болды.Шекара қызметінің ардагері Сапарғали Түймебеков жаңа сарбаздардың алдындағы жолды нақты суреттеді: «Мерзімді қызметке келген болашақ шекарашылар үш ай бойы оқу жиындарынан және дайындықтан өтеді. Содан кейін оларды бөлімшелерге бөледі, онда олар қарумен қызмет атқарады, кезекшілікке шығады және қойылған міндеттерді орындайды. Ауа-райына қарамастан олар тәулік бойы мемлекеттік шекараны күзетіп, бұзушылықтарға жол бермеуге тиіс». Мұндай қызмет ауыр екені сөзсіз. Алайда Қазақстанның 7 591 километрлік мемлекеттік шекарасын қорғау — бұл елдің тәуелсіздігі мен бүтіндігін сақтаудың кепілі.Шара соңында әскери қызметкерлер өздерінің кәсіби және жауынгерлік дайындығын көрсетті. Олар қолма-қол күрес дағдыларын демонстрациялап, түрлі амалдарды орындады. Сонымен қатар кинологтармен бірге қызметтік иттер де арнайы дайындық деңгейі мен дағдыларын көрсетті. Бұл сахна тек салтанатты шара элементі ғана болып қоймай, жастарды шабыттандырған, ата-аналарға ұрпақтарының сенімді қолда екеніне сендірген нақты дәлел болды.Биылғы шақыру науқаны Қазақстан армиясының жаңа кезеңге — цифрлық, ашық және жауапты жүйеге — өтіп жатқанының белгісі. Face ID технологиясы жекелеген қаланың ғана емес, ел бойынша барлық шақыру пункттерінде қолданылатын болса, бюрократиялық тосқауылдар азаяды, уақыт үнемделеді және шақырылушылар мен олардың отбасылары үшін ыңғайлы жүйе қалыптасады. Шымкент бұл тәжірибені ел алдынан бастап көрсетті. Бұл — жай ғана технологиялық жаңашылдық емес, бұл мемлекеттің азаматы алдындағы жауапкершілігінің жаңа деңгейі.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исетов Қазақстан мен Швейцарияның сыртқы саяси ведомстволары арасындағы консультациялардың 7-раундына қатысты. Кездесу барысында екіжақты ынтымақтастықты дамытудың бағыттары талқыланды.А.Исетов швейцариялық тарапты Қазақстандағы ішкі саяси реформалардың негізгі бағыттарымен таныстырып, Құрылтайды қалыптастыру процесіне ерекше тоқталды. Осыған байланысты екіжақты байланыстарды одан әрі нығайтудағы парламентаралық ынтымақтастықтың маңызды рөлі атап өтілді.Қазақстандық дипломат сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтудің перспективаларына назар аударып, бірлескен жобаларды, оның ішінде көлік және логистика, цифрландыру, су ресурстарын басқару, сирек жер металдары, «жасыл» энергетика және атом өнеркәсібі салаларындағы жобаларды іске асыруға озық технологиялар мен инвестициялар тартуға мүдделілігін білдірді.Швейцария Федералдық сыртқы істер департаментінің Еуразия дивизионының директоры Пьер-Ив Фукс су ресурстарын басқару және көші-қон салаларындағы Швейцарияның өңірлік жобалары мен бастамаларын таныстырды. Сонымен қатар экология, даму мақсаттарындағы ресми көмек және құқықтық ынтымақтастық салаларындағы өзара іс-қимылдың негізгі бағыттарына тоқталып, Қазақстан-Швейцария қатынастарының шарттық-құқықтық базасын кеңейту мүмкіндіктерін атап өтті.Тараптар халықаралық ұйымдар шеңберіндегі ынтымақтастықты және халықаралық күн тәртібінің өзекті мәселелері бойынша ортақ ұстанымдарды ілгерілету мәселелерін талқылады. Алдағы саяси байланыстар кестесі қаралып, олардың мазмұндық тұрғыдан толықтырылуға өзара мүдделілік расталды.Сапар аясында А.Исетов Швейцария Федералдық сыртқы істер департаментінің Мемлекеттік хатшысы Александр Фазельмен жеке кездесу өткізді. Басқосу барысында тараптар геосаяси күн тәртібінің өзекті мәселелерін, сондай-ақ халықаралық ұйымдар шеңберіндегі өзара іс-қимылды талқылады.Кездесулер қорытындысы бойынша тараптар Қазақстан-Швейцария әріптестігін одан әрі нығайтуға және басым бағыттар бойынша практикалық өзара іс-қимылды кеңейтуге мүдделілігін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1288727?lang=ru

Будапешт, 2026 жылғы 9 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Мажарстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Анель Бақытбекқызы Мажарстанның Сыртқы істер министрлігінде Мемлекеттік протокол қызметітінің басшысы Марианн Сюч ханымға сенім грамоталарының көшірмелерін тапсырып, Министрліктің Шығыс және Қиыр Шығыс елдерімен байланыстарға жауапты Мемлекеттік хатшының орынбасары Габор Надь мырзаның қабылдауында болды.Кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Мажарстан арасындағы қатынастардың қазіргі жай-күйі мен даму перспективаларын талқылап, саяси диалогты одан әрі кеңейтуге, сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты дамытуға, сондай-ақ мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайтуға ерекше назар аударды.Мажарстан Қазақстанның Орталық және Шығыс Еуропадағы негізгі стратегиялық әріптестерінің бірі екені атап өтілді. Қазақ тарапы екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті одан әрі тереңдетуге, өзара тиімді бірлескен жобаларды іске асыруға және халықаралық алаңдардағы сындарлы өзара іс-қимылды нығайтуға мүдделі екенін білдірді.Халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі өзекті мәселелерге, сондай-ақ алдағы екіжақты байланыстар мен жоғары және аса жоғары деңгейдегі сапарларға дайындыққа жеке назар аударылды.Елші мажар тарапын Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан елдің мемлекеттік-саяси моделін жаңғырту мен жаңартудың жаңа кезеңдері туралы хабардар етті. Атап айтқанда, жаңа Конституцияның күшіне енуі, Халық Кеңесінің құрылуы, Вице-президент лауазымының енгізілуі, сондай-ақ 2026 жылғы 23 тамызда өткен Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауы туралы ақпарат берді.Өз кезегінде, Г.Надь А.Бақытбекқызын Қазақстан Республикасының Мажарстандағы тағайындалған Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалуымен құттықтап, дипломатиялық қызметіне табыс тіледі.Мажарстан үшін екі халықтың тарихи және мәдени жақындығына, сондай-ақ берік стратегиялық әріптестікке негізделген Қазақстанмен қарым-қатынас ерекше маңызға ие. Сонымен қатар, мажар тарапы екіжақты өзара іс-қимылдың прагматикалық сипатын атап өтіп, нақты әрі өзара тиімді ынтымақтастық бағыттарын одан әрі дамытуға мүдделілік білдірді.Кездесу соңында А.Бақытбекқызы мажар тарапына жылы қабылдауы мен мазмұнды пікір алмасуы үшін алғыс айтып, Қазақстан мен Мажарстан арасындағы стратегиялық әріптестікті одан әрі нығайтуға және екі елдің дәстүрлі достық байланыстарын дамытуға бар күш-жігерін жұмсауға дайын екенін растады.   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-budapest/press/news/details/1288722?lang=ru

Ақмола облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті 2026 жылғы  15 қыркүйекте жалпыға бірдей декларациялау  шеңберінде декларацияны тапсырудың мерзімі аяқталатынын еске салады! Декларациялау жүйесіне кірген кезде активтер мен міндеттемелер туралы декларация ұсынылады (250.00-нысан).Кейіннен халық жыл сайын кірістер мен мүлік туралы декларацияны тапсыратын болады (270.00-нысан).       Декларацияны «Салық төлеушінің кабинеті» (knp.kgd.gov.kz), «электрондық үкімет» порталы (egov.kz) сервистерінің көмегімен және e-Salyq Azamat, eGov mobile, сонымен қатар Halyk, Kaspi және т.б. екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары арқылы ұсынуға болады.  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-akmola/press/news/details/1288710?lang=ru

Қостанай облысының әкімі Құмар Ақсақалов жұмыс сапарымен Алтынсарин ауданына барды. Ауданның ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен кездесті. Тұрғын үй бағдарламасының орындалуын, «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы аясында атқарылып жатқан жұмыстардың барысын тексерді.Биыл Алтынсарин ауданында 260,2 мың га жерге егін егілді. Оның ішінде 112,7 мың га дәнді дақыл жиналды, бұл – 71,9%.«Снегирёв Ю.А.» шаруа қожалығы жыл сайын дәнді дақылдардан мол өнім алып келеді. Биыл минералды тыңайтқыштар қолданылған алқаптардан орта есеппен 45 ц/га өнім жинады. Ал Лариса Стороженко басқаратын «Айдала» ЖШС де жақсы нәтиже көрсетіп, биыл 30 ц/га өнім алды.Мемлекет басшысы: «Қолжетімді баспана – бұл арман емес, біздің азаматтарымыздың алдындағы міндетіміз» деп атап өтті. Өткен жылы Алтынсарин ауданында 46 пәтер салынды. Биыл жалпы аумағы 3 840 шаршы метр болатын 32 үй салынады.Оның ішінде:- Обаган ауылында – 15 үй немесе 30 пәтер, жалпы аумағы 1 800 шаршы метр;- Большая Чураковка ауылында – 15 үй немесе 30 пәтер, жалпы аумағы 1 800 шаршы метр;- Силантьев ауылында – 2 үй немесе 4 пәтер, жалпы аумағы 240 шаршы метр.«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында «Жайлау» сауықтыру-ойын-сауық кешенінің иесі өз қаражатына инфрақұрылымды жаңартып, демалушыларға барынша қолайлы жағдай жасауға көңіл бөлген. Жобаға 156 млн теңге инвестиция салынды.«Таза Қазақстан» – бұл тек тазалық сақтау мен аумақтарды жинастыру ғана емес. Ең бастысы – елді мекендерді абаттандырып, халыққа қолайлы жағдай жасау», – деді Құмар Ақсақалов.Аймақ басшысы аудан халқымен кездесіп, өңірдің әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштерін баяндады. Тұрғындардың сауалдарына жауап берді.  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanay/press/news/details/1288698?lang=ru

ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті 2025 жыл бойынша камералдық бақылау нәтижесінде жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібімен жұмыс істейтін жеке кәсіпкерлердің, сондай-ақ шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілердің кірістерді толық көрсетуіне қатысты алшақтықтар анықталғанын хабарлайды.🔎 Алшақтықтар мына деректерді талдау негізінде анықталды:* салық есептілігінің нысандары;* электрондық шот-фактуралар (ЭШФ);* екінші деңгейдегі банктердің деректері — POS-терминалдар және мобильді төлемдер;* басқа да ақпарат көздері.📩 Анықталған алшақтықтар бойынша салық төлеушілерге тиісті хабарламалар жіберілді.🎯 Камералдық бақылаудың мақсаты — салық төлеушіге анықталған алшақтықтарды өз бетінше жоюға мүмкіндік беру.⏰ Хабарлама алған жағдайда не істеу керек?Хабарламаны орындау мерзімі — 30 жұмыс күні (шамамен 45 күнтізбелік күн).✅ Егер анықталған алшақтықпен келіссеңіз:— қосымша салық есептілігін ұсыныңыз;— өзіңіз есептеген салық сомаларын төлеңіз.📝 Егер құқық бұзушылық жоқ деп есептесеңіз:— өз ұстанымыңызды негіздей отырып, түсіндірме ұсыныңыз.☝️ Түсіндірме ұсыну да хабарламаны орындаудың тең дәрежедегі тәсілі болып табылады.💻 Хабарламаның бар-жоғын тексеріп, оны орындауды салық төлеушінің жеке кабинеті арқылы жүзеге асыруға болады.⚠️ Маңызды! Салық міндеттемелерін уақытылы орындаңыз және жеке кабинетіңізді тексеруді ұмытпаңыз.📌 Хабарлама бар ма — тексеріңіз! Уақытында әрекет етіңіз!Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-karaganda/press/news/details/1288675?lang=ru

💻 Негізгі бағыттардың бірі – Салық төлеушінің кабинетінде активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны (250.00-нысан), сондай-ақ кірістер мен мүлік туралы декларацияны (270.00-нысан) алдын ала толтыруды енгізу.🎯 Негізгі мақсат – декларацияларды ұсыну процесін жеңілдету.Декларацияда есепті кезең ішінде мүлікті сатып алу және иеліктен шығару туралы мәліметтер автоматты түрде толтырылады.🔄 Алдағы уақытта алдын-ала қалыптастырылатын мәліметтердің тізбесін кеңейту, оның ішінде декларацияны толтыруға қажетті кірістер және өзге де мәліметтерді көрсету жоспарлануда.👤 Бұл ретте жеке тұлға қалыптастырылған мәліметтерді өзі тексереді, қажет болған жағдайда толықтырады немесе түзетеді, содан кейін декларацияны растап, жібереді.💡 Бұл механизм «мемлекет қолда бар мәліметтерді ұсынады – азамат оларды тексеріп, растайды» қағидатына негізделген.Бұл декларацияны толтыруға кететін ⏱️ уақытты қысқартуға және техникалық қателердің орын алу ықтималдығын азайтуға мүмкіндік береді.⚠️ МАҢЫЗДЫ!📅 2025 жыл үшін кірістер мен мүлік туралы декларацияны (270.00-нысан) ұсыну мерзімі 2026 жылғы 15 қыркүйекте аяқталады.💻 Декларацияны Салық төлеушінің кабинетінде https://knp.kgd.gov.kz ұсынуға болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-karaganda/press/news/details/1288665?lang=ru

Қостанай қаласында Полиция департаменті мен Білім басқармасының бірлесуімен жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алуға және олардың заңға бағыну мінез-құлқын қалыптастыруға бағытталған «Тәлімгерлік институты» пилоттық жобасы ресми түрде іске қосылды.Жобаның алғашқы кезеңі Қостанай, Рудный, Лисаковск, Арқалық қалаларындағы, сондай-ақ Қостанай және Жітіқара аудандарындағы 20 білім беру ұйымын — 10 мектеп пен 10 колледжді қамтып отыр.Бұл бастама аясында тәлімгер ретінде ішкі істер органдарының көпжылдық тәжірибесі бар ардагерлері тартылды. Олар оқушылармен тұрақты жұмыс жүргізіп, ерекше назарды тәуекел тобындағы жасөспірімдерге, буллинг мәселелеріне, жанжалдардың алдын алуға және кез келген құқық бұзушылықтарға жол бермеуге аударады.Жоба аясында тәлімгерлер бала, отбасы, педагогтер мен құқық қорғау органдары арасындағы сенімді байланыстырушы буынға айналады. Бұл кез келген күрделі жағдайды немесе туындаған мәселелерді дер кезінде анықтап, жасөспірімдердің құқыққа қайшы әрекеттерге тартылуына жол бермеуге мүмкіндік береді.Ұйымдастырушылардың айтуынша, жобаның басты мақсаты — қандай да бір мәселе құқық бұзушылыққа немесе заңбузушылыққа айналмай тұрып, балаға өз уақытында психологиялық, рухани және әлеуметтік қолдау көрсету.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-kalasy-akimat/press/news/details/1288617?lang=ru

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті «Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағы арқылы тауарларды әкетуді қоспағанда, тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағының шегінен тыс жерге әкету кезінде шет мемлекеттердің азаматтары болып табылатын жеке тұлғаларға қосылған құн салығы сомасының өтемақысы бойынша пилоттық жобаны іске асыру қағидаларын және мерзімдерін бекіту туралы («такс фри» пилоттық жобасы)» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2026 жылғы 4 маусымдағы № 363 бұйрығына сәйкес Қазақстан Республикасында шетелдік туристерге (ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің азаматтарын қоспағанда) сатып алынған тауарларды ЕАЭО аумағынан тыс жерге әкету кезде ҚҚС-тің өтемақы сомасын қайтарып алуға мүмкіндік беретін «Tax Free» пилоттық жобасының іске асырылып жатқанын хабарлайды.«Tax Free» — Қазақстаннан шығар кезде шетелдік туристерге тауар сатып алғаны үшін ҚҚС бөлігінің өтемақысы.Пилоттық жоба Алматы, Астана, Ақтау, Ақтөбе, Атырау, Балқаш, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Петропавл, Семей, Тараз, Түркістан, Орал, Өскемен (Қатон-Қарағай) және Шымкент қалаларында, сондай-ақ Ақмола облысының Бурабай кентінде орналасқан стационарлық сауда объектілерінде жүзеге асырылады.ҚҚС өтемақысы «Tax Free» жүйесінің операторы арқылы жүзеге асырылады және шетелдік туристерге жалпы сомасы кемінде 10 АЕК (2026 жылы – 43 250 теңге) болатын азық-түлікке жатпайтын тауарларды сатып алған кезде ұсынылады.«Tax Free» құжатын сатушы ҚҚС сомасы көрсетілген кассалық чек негізінде қағаз немесе электронды түрде ресімдейді.Пилоттық жобаға қатысу үшін https://taxfree.kz/ және/немесе Globalblue.com сілтемесіне кіру арқылы Tax Free Kazakhstan операторларымен шарт жасасу қажет.Tax-Free жүйесіне қосылу және оны бизнес үшін пайдалану тегін.Жоғарыда аталған елді мекендерде орналасқан, ҚҚС төлеушілері болып табылатын және стационарлық сауда объектілерінде азық-түлік емес тауарларды бөлшек саудада жүзеге асыратын жеке кәсіпкерлерді қатысуға шақырады.«Tax Free» жүйесіне қосылу бизнес үшін қосымша артықшылықтар туғызып, мүмкіндік береді:шетелдік туристерді тауар сатып алуға тарту; сату көлемі мен орташа орташа чек құнын арттыру;сауда нүктесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру;сатып алушыларды (шетелдік туристерді) «Tax Free» жүйесінің операторы арқылы ҚҚС-ты халықаралық деңгейде қайтару қызметімен қамтамасыз ету.«Tax Free» пилоттық жобасы туралы бұйрықпен Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің электрондық бақылау банкінің (ҚР НҚА ЭББ) веб-сайтындағы zan.gov.kz/client/#!/doc/226045/kaz, zan.gov.kz/client/#!/doc/226045/rus сілтемелер арқылы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің сайтындағыhttps://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/documents/details/1026619?lang=kk, https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/documents/details/1026619?lang=ru,https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/documents/details/1026619?lang=en сілтемелер арқылы;Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің сайтындағыhttps://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/documents/details/1026657?lang=kkhttps://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/documents/details/1026657?lang=ruhttps://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/documents/details/1026657?lang=enсілтемелер арқылы танысуға болады. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1288625?lang=ru

Қазақстан Республикасының Ыстанбұл қаласындағы Бас консулдығы Түркиядағы «Hisar Intercontinental Hospital» емханасының басшылығымен кездесу өткізді.Сұхбат барысында Қазақстан мен Түркия арасындағы денсаулық сақтау саласындағы ынтымақтастықты одан әрі дамыту, атап айтқанда, қазақстандық дәрігерлердің Түркияның жетекші медициналық мекемелерінде тағылымдамадан өту мүмкіндіктері талқыланды.Тараптар қазақстандық медицина мамандарының кәсіби біліктілігін арттыру, заманауи медициналық тәжірибемен және жаңа технологиялармен танысу, сондай-ақ тәжірибе алмасу бағыттарындағы ынтымақтастықты жалғастыру маңыздылығын атап өтті.Осы ретте, қазақстандық дәрігерлердің тағылымдамадан өту тәртібі, медициналық бағыттар мен мамандықтар, тағылымдаманың мерзімі және ұйымдастырушылық мәселелер бойынша пікір алмасты.Түрік тарапы қазақстандық дәрігерлердің тағылымдамадан өтуіне қолдау көрсетуге дайын екенін білдіріп, тиісті бағыттар бойынша өзара іс-қимылды жалғастыруға мүдделілігін атап өтті.Сондай-ақ, аталған емханада ем алып жатқан Қазақстан азаматтарымен кездесу өткізілді. Келіссөздер нәтижесінде қазақстандық медицина мамандарының аталған емханада тәжірибе алмасуға және осыған қоса Түркияда медицина саласында оқып жүрген қазақстандық студенттердің тағылымдамадан өту бойынша уағдаластықтарға қол жеткізілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-istanbul/press/news/details/1288612?lang=ru

7 қыркүйек күні аудандық Мәдениет үйінде Қазақстан халқының Тілдер күніне арналған «Тіл – ел бірлігінің тірегі» аудандық форумы өтті.Форум аясында тақырыптық алаңдар, әртүрлі этнос өкілдері арасында «Мен қазақ тілін үйренемін» аудандық жобалар байқауы және ауданымыздағы бес этномәдени бірлестіктің өкілдерін біріктірген «Бірлік – береке бастауы» этностар фестивалі ұйымдастырылды.Қатысушылар өз жобаларын, ұлттық салт-дәстүрлерін, әндері мен билерін, мәдениетін таныстырып, тіл – адамдарды біріктіретін, достықты, өзара түсіністік пен бірлікті нығайтатын алтын көпір екенін тағы бір мәрте көрсетті.Мерекелік күн концерттік бағдарламамен және іс-шараларға қатысушылар мен жеңімпаздарды марапаттаумен қорытындыланды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-bmalin-audany-akimat/press/news/details/1288606?lang=ru

       Қазақстан Еуразиядағы негізгі транзиттік тораптардың бірі рөлін дәйекті түрде  нығайтып келеді. Жүк ағындарының өсуі кеденнен екі нәрсені талап етеді: заңды жүктерді тезірек өткізу және тәуекелдерді дәл анықтау. Дүниежүзілік кеден ұйымының (ДКҰ) Бас хатшысы Иэн Сондерспен Астанада өткен келіссөзде басты назар осы тақырыпта болды.     Сапар аясында жоғары мемлекеттік деңгейде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен және Премьер-Министр Олжас Бектеновпен кездесулер өтті.      Қазақстан 1992 жылдан бастап Дүниежүзілік кеден ұйымының (ДКҰ) мүшесі болып табылады. Осы уақыт ішінде ынтымақтастық Халықаралық кеден құралдарына қосылудан бастап Қазақстанның өңірлік бағдарламаларды ұйымдастыру және іске асыру органдарының жұмысына белсенді қатысуына дейінгі жолдан өтті.      Бұл диалогтың жалғасы ДКҰ Бас хатшысы Иэн Сондерстің Қаржы министрі Мәди Такиевпен және Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы Жандос Дүйсембиевпен кездесуі болды. Жұмыс деңгейінде Тараптар цифрландыруды, транзиттік дәліздерді дамытуды, рәсімдерді оңайлатуды және Қазақстанның ДКҰ-мен ынтымақтастығын одан әрі нығайтуды қоса алғанда, кедендік әкімшілендіруді дамытудың практикалық мәселелерін егжей-тегжейлі талқылады.     Қаржы министрінің қатысуы кездесуге кешенді ведомствоаралық сипат берді және кеден органдары қызметінің ағымдағы мәселелерін ғана емес, одан әрі өзара іс-қимылдың стратегиялық бағыттарын да қарауға мүмкіндік берді.      Келіссөздердің жеке бөлімі Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараттық жүйелеріне арналды. Бас хатшыға декларация және транзит кезінде цифрлық шешімдердің қалай қолданылатыны, мемлекеттік органдармен және шетелдік кеден қызметтерімен деректермен алмасу, тәуекелдерді басқару, үлкен деректерді талдау және жасанды интеллектті пайдалану ұсынылды.      Цифрландырудың практикалық нәтижелері қазірдің өзінде нақты көрсеткіштермен өлшенуде. 2026 жылғы бірінші жартыжылдықтың қорытындысы бойынша тауарларға арналған декларациялардың шамамен 60,5% автоматты түрде шығарылды. Транзиттік декларациялар бойынша 80% кедендік бақылау нысандарын қолданбай ресімделді. Мемлекеттік кірістер комитеті ЖИ кедендік шешімдерге қолдау көрсетуде цифрлық құралдарды қолдана отырып инспекциялық-жете тексеру кешендерінің  рентген суреттерін тану технологияларын сынақтан өткізуде. Қазақстан халықаралық стандарттарды, сараптамалық бағаны және ДКҰ практикасын ескере отырып бұл шешімдерді одан әрі дамытуға қызығушылық танытуда.      Иэн Сондерс Қазақстанның кедендік әкімшілендіруді цифрлық дамытуын оң бағалады. Тараптар цифрлық құралдар, тәуекелдерді басқару және жасанды интеллектті пайдалану бойынша практикалық өзара іс-қимылды кеңейтуге уағдаласты. Бұл жұмыста ДКҰ Қазақстан үшін халықаралық қағидаларды әзірлеу алаңы ретінде ғана емес, сонымен қатар сараптама, оқыту, халықаралық тәсілдерді сынақтан өткізу және мамандарды даярлауда әдіснамалық дерек көздер және техникалық қолдау ретінде де маңызды.      Қазақстан үшін әсіресе транзит мәселесінде ерекше маңызды. Елдің транзиттік әлеуетін дамыту үшін кедендік рәсімдерді оңайлатады және басқа мемлекеттермен тікелей цифрлық алмасуды жолға қояды. Мұндай жұмыс Өзбекстанмен, Қытаймен және Әзербайжанмен қазірдің өзінде жүргізілуде. Алдын ала ақпаратпен электронды алмасу жүк туралы мәліметті ол келгенге дейін алуға, тәуекелдерді алдын ала бағалауға және кедендік формалдылықтарды өту уақытын қысқартуға мүмкіндік береді.      Қазақстан Өзбекстанмен бірлесіп кеден қызметтерінің тікелей өзара іс-қимылын көздейтін «Үздіксіз транзит» пилоттық жобасын әзірлеуге кірісті. Қытаймен ақпарат өзара іс-қимыл екіжақты хаттамалар негізінде дамып келеді. Дүниежүзілік кеден ұйымы Қазақстанға осындай рәсімдерді жетілдіруде және шекарадан өту уақытын өлшеу мен қысқартуға халықаралық тәсілдерді қолдануда әдістемелік көмек көрсетуде.      Ынтымақтастықта Астанадағы ДКҰ Өңірлік оқу орталығының орыны ерекше. Ол 2009 жылдан бері Мемлекеттік кірістер комитетінің базасында жұмыс істейді және онда Қазақстан мен өңірдің басқа елдері кеден қызметінің мамандары ДКҰ сарапшыларынан оқудан өтеді, практикамен алмасады және өз тренерлерін даярлайды. Негізінен, бұл өңір мектебі қазіргі заманғы кеденнің құзыреттілігі.      2024 - 2026 жылдары Орталықтың алаңында 12 іс-шара өткізілді: үшеуі - 2024 жылы, бесеуі - 2025 жылы және төртеуі - 2026 жылы. Олар контейнерлік тасымалдауды бақылау, тәуекелдерді басқару, тауарларды шығару уақытын зерттеу, зияткерлік меншікті қорғау, Орталық Азия мен Кавказдағы қауіпсіздік, Үйлестірілген жүйе және стратегиялық тауарлармен сауданы бақылау тақырыптарын қамтыды. Сонымен қатар, 2024 жылы Астанада сегіз елдің қатысуымен тәуекелдерді басқару бойынша шебер-тренерлерді даярлаудың өңірлік бағдарламасы іске қосылды, ал  2026 жылғы сәуірде оның соңғы бесінші отырысы өтті.       Қазақстан шебер-тренерлерді бірлесіп даярлауды жалғастыруды, экспорттық бақылау және қос мақсаттағы тауарлар бойынша мамандандырылған оқу курстарын дамытуды, сондай-ақ өңірде қазіргі заманғы цифрлық және тәуекелге бағдарланған тәсілдерді тарату үшін Орталықтың әлеуетін пайдалануды ұсынды.       Кездесудің қорытындысы бойынша тараптар ортақ басымдықты растады: кеден заңды сауда үшін жылдам және бақылау үшін дәл болуы керек. Қазақстан үшін ДКҰ-мен ынтымақтастық - бұл транзиттік әлеуетті дамытудың, халықаралық стандарттарды енгізудің және жүктердің шекарадан аз шығынмен және қауіпсіздік деңгейін төмендетпей  өткізуге мүмкіндік беретін цифрлық шешімдердің практикалық тетігі болып табылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/press/news/details/1288572?lang=ru

ҚР Сауда және интеграция вице-министрі Айдар Әбілдабеков Алматы қаласының халқы мен және бизнес өкілдерімен кездесіп, тұрғындарды жеке қабылдады. Вице-министр халық алдында есеп беріп, сауда саласында атқарылған жұмыстарған тоқталды.Биылғы жылдың жартыжылдығының қорытындысы бойынша Алматы қаласының ішкі саудасындағы тауар айналымының көлемі 12,3 трлн теңгені құрады. Саудадағы нақты көлем индексі 105,3%-ға жетіп, 103,9% деңгейіндегі жоспарлы көрсеткіштен асты. Алматы  елдің ішкі саудасында  34% үлеске ие. Осылай елде сауда көрсеткіші бойынша бірінші орында.   .2026 жылдың қаңтар–маусым айларында бөлшек сауда көлемі 3,6 трлн теңгені құрап, нақты көлем индексі 103,6%-ды көрсетті. Бөлшек сауданың өңірдің жалпы сауда көлеміндегі үлесі 29,5%-ды құрайды.2026 жылдың алғашқы алты айында көтерме сауда көлемі 8,6 трлн теңгеге жетіп, нақты көлем индексі 106,1%-ды құрады. Көтерме сауданың өңірдің жалпы сауда көлеміндегі үлесі 69,9%-ды құрайды.Сонымен қатар сауда саласындағы инвестициялық белсенділік артып келеді. 2026 жылдың қаңтар–маусым айларында сауда саласына тартылған инвестиция көлемі 161,8 млрд теңгені құрады.Өңірдің сауда инфрақұрылымында 37 сауда базары жұмыс істейді, оның 31-і әмбебап, 6-ы мамандандырылған. Сондай-ақ 12 сауда желісі жұмыс істейді, оның ішінде 7 ірі сауда желісі бар: Magnum, Small, MyMart, Toimart, Metro, Interfood және Galmart.Бұдан бөлек, өңірде 4 457 «үй жанындағы» дүкен, 21 сауда-ойын-сауық орталығы, 29 сауда орталығы және 42 сауда үйі жұмыс істеп тұр.Сауда және интеграция вице-министрі Айдар Әбілдабеков қаладағы сауда базарларын модернизациялау жол картасына сай жаңғыртудан өткен сауда нысанына барды. Осыған дейін көп контейнерлі «Тиграухада» базары, толық жаңғыртудан өтіп, «Abai Plaza» сауда үйіне айналған.«4,5 млрд жеке инвестицияға базарымызды жаңғыртып, қазір оны 7300 шаршы метр сауда орталығына айналдырдық. Сауда үйімізде қазір 55 жалға алушы бар. Олардың 80 пайызы бұрынғы жалға алушыларымыз», - деді Азамат Шағытов «Тиграхауд» ЖШС бас директоры.Артынша вице-министр 1948 жылдан бері жұмыс істеп тұрған 80 жылға жуық тарихы «Бахус» зауытының жұмысын көрді. 12 түрлі өнім шығаратын зауыт, тек ішкі нарықтың сұранысына емес, алыс-жақын көрші елдерге де сату тізбегін ретке келтірген. Қазір зауыттың өнімдері Ресей, Моңғолия, Тайланд, Өзбекстан сияқты елдерге экспортталады.  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1288568?lang=ru

Қымбат жеңіл автокөлік сатып алушылар автокөлік құнының 10% мөлшерінде акциз төлеуге міндетті болады. Жаңа талаптар Салық кодексінде қарастырылған.Акциз құны 18 000 АЕК және одан жоғары жеңіл автокөліктерге қолданылады. 2026 жылы 1 АЕК 4 325 теңгені құрайды, сондықтан белгіленген шекті сома — 77,85 млн теңге.Акцизді автокөлікті сатып алған немесе оны басқа елден Қазақстанға әкелген жеке тұлға — сатып алушының өзі төлейді.Қанша төлеу қажет?Акциз мөлшерлемесі автокөлік құнының 10%-ын құрайды.Мысалы, автокөліктің құны 80 млн теңге болса, акциз мөлшері 8 млн теңгені құрайды.Қазақстанда автокөлік сатып алынған жағдайда оның құны сатып алу-сату шартында көрсетілген құн бойынша анықталады. Ал шетелден әкелінетін автокөліктер үшін құнды есептеудің бөлек тәртібі қолданылады.Қашан есептілік тапсыру қажет?Егер автокөлік Қазақстан аумағында сатып алынған болса, акциз бойынша декларацияны сатып алынған айдан кейінгі айдың 15-іне дейін тапсыру қажет.Акцизді келесі айдың 20-сына дейін немесе автокөлікті мемлекеттік тіркеуден өткізгенге дейін төлеу қажет.Егер автокөлік ЕАЭО елдерінен әкелінсе, декларацияның орнына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш беріледі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-kyzylorda/press/news/details/1288557?lang=ru

ҚҚС бойынша міндетті тіркеу шегінен асып кету.2026 жылдан бастап жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібін қолданатын салық төлеушілер үшін ҚҚС бойынша міндетті тіркеу шегі 10 000 АЕК құрайды.Белгіленген шектен асып кеткен жағдайда ҚҚС бойынша тіркеуге уақтылы тұру маңызды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-kyzylorda/press/news/details/1288523?lang=ru

Ченнай қаласында өткен Қазақстан-Үндістан сауда және инвестициялар жөніндегі бизнес-форумы нақты нәтижелермен қорытындыланды. Форум барысында жалпы құны 122 млн АҚШ долларын құрайтын екі негіздемелік келісімге қол қойылды.Солардың бірі Қазақстанда Sonalika/Solis тракторларын құрастыру мен өндірісін кезең-кезеңімен жергіліктендіруге бағытталған. Келісім «SP BKM» ЖШС мен International Tractors Limited компаниясы арасында жасалды. Жоба аясында тракторлар мен ауыл шаруашылығы техникасын жеткізу, құрастыру, өндірісті жергіліктендіру, тарату және кейінгі сервистік қызмет көрсету мәселелері қамтылады. Келісімнің құны – 120 млн АҚШ доллары.Тағы бір келісім «SP BKM» ЖШС мен Big Bang Boom Solutions Private Limited компаниясы арасында қорғаныс технологиялары, ішкі қауіпсіздік және қосарлы мақсаттағы шешімдер саласында жасалды. Тараптар Қазақстанда өзара тиімді жобаларды бірлесіп анықтап, бағалап, іске асыру мүмкіндіктерін қарастырады.Қазақстандық делегацияны Сауда және интеграция вице-министрі Айдар Әбілдабеков бастап барды. Сапар аясында ол Тамилнад штатының Сауда, өнеркәсіп және инвестицияларды ілгерілету министрі Селви С. Киртанамен және International Tractors Limited компаниясының атқарушы директоры Рахул Митталмен кездесті.Бизнес-форумға Қазақстан тарапынан 110-нан астам өкіл қатысты. Олардың қатарында еліміздің әр өңірінен келген 65-ке жуық компания бар. Олар машина жасау, агроөнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, фармацевтика, денсаулық сақтау, құрылыс, мұнай-газ, жеңіл өнеркәсіп, IT және логистика салаларын таныстырды.Кездесулердің негізгі мақсаты – қазақстандық және үндістандық компаниялар арасындағы тікелей байланысты күшейтіп, сауда көлемін арттыру, инвестиция тарту және бірлескен жобаларды іске қосу.Форумда өңірлер арасындағы байланысты дамытуға да басымдық берілді. Ақмола, Атырау, Маңғыстау және Түркістан облыстарының, сондай-ақ Шымкент қаласының өкілдері өз өңірлерінің экспорттық және инвестициялық мүмкіндіктерін таныстырып, үндістандық компаниялармен бірлесіп жұмыс істеуге дайын жобаларын ұсынды.«Қазақстан Үндістанмен сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты дамытуға үлкен мән береді. Біздің қарым-қатынастарымыздың әлеуетін толық пайдалану үшін өңірлер мен бизнес өкілдерінің арасындағы байланысты күшейту қажет. Сондықтан Қазақстан өңірлері мен Үндістан штаттары арасындағы тікелей әріптестікті дамытуға ерекше көңіл бөліп отырмыз», – деді Сауда және интеграция вице-министрі Айдар Әбілдабеков.Үндістан – Қазақстанның Оңтүстік Азиядағы маңызды сауда-экономикалық серіктестерінің бірі. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында екі ел арасындағы тауар айналымы 315,4 млн АҚШ долларын құрады.Қазақстан Үндістанға экспорт көлемін ұлғайтып, жеткізілетін тауар түрлерін көбейтуді көздеп отыр. Қазіргі таңда экспортты шамамен 313 млн АҚШ долларына арттыруға мүмкіндік беретін 95-ке жуық тауар позициясы анықталды. Олардың қатарында металлургия, химия, тамақ өнеркәсібі, құрылыс және машина жасау өнімдері бар.Кездесулер барысында көлік-логистика саласындағы ынтымақтастық та талқыланды. Қазақстан Үндістан тауарларын өз аумағы арқылы Орталық Азия, Қытай және Еуропа нарықтарына жеткізуді кеңейтуге мүдделі.Бұдан бөлек, агроөнеркәсіп, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, маңызды минералдар, өнеркәсіптік кооперация, фармацевтика, цифрландыру, жасанды интеллект, IT және энергетика салалары бірлескен жобалар үшін перспективалы бағыттар ретінде қарастырылды.Қазақстан үндістандық инвестициялар мен технологияларды тартып, елде жоғары қосылған құны бар өндірістерді дамытуға және өнімдерді жергіліктендіруге мүдделі. Осы мақсатта үндістандық компанияларға Қазақстандағы арнайы экономикалық аймақтарда өндіріс ашу мүмкіндіктері таныстырылды. Қазір еліміздің 14 өңірінде 17 арнайы экономикалық аймақ жұмыс істейді. Олар инвесторларға дайын инфрақұрылыммен қатар, салықтық және кедендік жеңілдіктер ұсынады.Жұмыс сапары барысында қазақстандық делегация Ченнайдағы бірқатар өнеркәсіптік және инновациялық кәсіпорындарға барды. Олардың қатарында жүк, жолаушылар, құрылыс, тау-кен және арнайы техникаға арналған автоматты трансмиссиялар өндіретін Allison Transmission India Private Limited және дәрі-дәрмек өндіру мен жеткізуге маманданған Caplin Point Laboratories Limited фармацевтикалық компаниясы бар.         Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1288477?lang=ru