Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму саласы жаңа кезеңге аяқ басты. 15 маусым 2026 жылы қала әкімінің өкімімен меритократия қағидатына сәйкес басқарма басшысы лауазымына Ермек Полатұлы Тұрманов ресми түрде тағайындалды. Бұл тағайындау кездейсоқ болған жоқ — жас маманның он жылдан астам уақыт бойы осы салада жинаған тәжірибесі мен көрсеткен нәтижелері шешуші рөл атқарды.Ермек Полатұлы Тұрманов 1993 жылы Шымкент қаласында дүниеге келген. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде дүниежүзілік экономика мамандығы бойынша білім алды, кейін Аймақтық әлеуметтік инновациялық университетінде құқықтану бағытын да меңгерді. Екі жоғары білімнің үйлесімі оған кәсіпкерлік пен заңнамалық реттеу мәселелерін кешенді түрде қарастыруға мүмкіндік берді. Экономикалық және құқықтық білімді бір мамандықта ұштастыру — бүгінгі заманда мемлекеттік басқару жүйесінде аса бағалы қасиет болып саналады, өйткені кәсіпкерлік ортаны дамыту тек экономикалық шаралармен ғана шектелмейді, заңдық база мен реттеу тетіктерін де жетілдіруді қажет етеді.Еңбек жолын ол 2015 жылы Еңбекші ауданы әкімінің аппаратынан бастады. Бұл — мемлекеттік қызметтің өте жауапты, тікелей халықпен байланысты алғашқы сатысы. Ауданда жұмыс істеу кезеңінде Ермек Полатұлы жергілікті кәсіпкерлердің мәселелерімен бетпе-бет жұмыс жасап, өз көзімен кіші және орта бизнестің күнделікті қиындықтарын байқады. 2016–2018 жылдары ол Шымкент қаласының кәсіпкерлік бөлімінде өнеркәсіп, шағын, орта бизнес және сыртқы экономикалық байланыс секторының бас маманы қызметін атқарды. Бұл жылдар оның кәсіби тұрғыдан шыңдалуына негіз болды.2018 жылдан бастап Тұрманов Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасында жетекші маман, бас маман, бөлім басшысы сатыларынан өтіп, кейін басқарма басшысының орынбасары лауазымында қызмет етті. Тоғыз жыл ішінде ол осы мекеменің ішкі жұмысын тереңінен зерттеп, стратегиялық шешімдер қабылдаудан бастап күнделікті операциялық мәселелерге дейін барлық деңгейде тәжірибе жинақтады. Мамандар мұндай «ішкі» мансаптық өсудің артықшылығын бірнеше рет атап өтеді: мекемені тысқарыдан емес, ішінен жақсы білетін басшы реформаларды жылдамырақ әрі тиімдірек жүргізе алады.Тағайындаудың маңыздылығын толық түсіну үшін Шымкенттің экономикалық контекстін ескеру қажет. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және оңтүстіктің басты іскерлік орталығы. Қалада тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны соңғы бес жылда 30 пайыздан астам өскен, ал индустриалды-инновациялық аймақтарда жұмыс істейтін кәсіпорындар саны екі есеге жуық артқан. Бұл ретте инвестициялық климатты жақсарту, бюрократиялық кедергілерді азайту және жаңа технологиялық кәсіпорындарды тарту — аталған басқарманың алдында тұрған стратегиялық міндеттер болып қала береді. Тура осы міндеттерді шешуде жаңа басшының іскери тәжірибесі мен білімі шешуші мәнге ие болмақ.Шымкент қаласы әкімдігінің мәліметінше, соңғы жылдары меритократия қағидатын мемлекеттік қызметке кеңінен енгізу — кадр саясатының басты бағыты болды. «Басшылық лауазымдарға адамдарды олардың нақты нәтижелері мен кәсіби деңгейі бойынша тағайындауымыз — жүйенің ашықтығы мен тиімділігін арттырудың жалғыз дұрыс жолы. Ермек Полатұлының тағайындалуы — дәл осы тәсілдің тікелей мысалы», — деп атап өтті қала экономика жөніндегі басшыларының бірі. Жергілікті кәсіпкерлік бірлестіктер де жаңа тағайындауды оң бағалады. «Ермек Полатұлы — саланы терең білетін, кәсіпкерлердің нақты мәселелерін жақсы түсінетін маман. Оның басшылыққа келуінен жемісті ынтымақтастықты күтеміз», — деді Шымкент кәсіпкерлер қауымдастығының өкілі.Жаңа басшының алдында тұрған міндеттер өте ауқымды. Біріншіден, «бизнеске арналған бір терезе» қызметін одан әрі кеңейту және рәсімдеу мерзімдерін қысқарту. Екіншіден, жасыл экономика мен жаңартылатын энергетика салаларындағы стартаптарды қолдайтын арнайы бағдарламалар әзірлеу. Үшіншіден, Шымкентті Орталық Азия аймағында логистикалық-инновациялық хабқа айналдыру жоспарын іске асыру. Бұл жоспардың аясында Қытай, Өзбекстан және Ресеймен сыртқы экономикалық байланыстарды нығайту маңызды орын алады. Сауда-экономикалық серіктестіктерді тереңдету — Шымкенттің географиялық артықшылығын толық пайдалануға мүмкіндік береді.Тұрмановтың тағайындалуы жас кәсіби мамандар үшін де үлгілік маңызға ие. Мемлекеттік басқару жүйесіне бастапқы деңгейден кіріп, жүйелі еңбек пен мамандық арқылы жетекші лауазымға жетуге болатынын ол дәлелдеп берді. Бұл — жас ұрпаққа арналған нақты бір жол картасы. Шымкенттің кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасы алдағы уақытта жаңа серпінмен жұмыс жасайтын болады, ал Ермек Полатұлы Тұрмановтың басшылығы қаланың экономикалық дамуына оң үлес қосады деген сенім бар.

15 маусым 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінде орналасқан «Оңтүстік» индустриялық аймағында соңғы жылдары елеулі өзгерістер жүріп жатыр. Бұл жерде жаңа кәсіпорындар бірінен соң бірі іске қосылып, өндіріс көлемі жыл сайын артып келеді. Инвестициялық белсенділіктің өсуі, мыңдаған тұрғынға жұмыс орнының ашылуы және экспорттық әлеуеттің нығаюы — осының бәрі аймақтың экономикалық дамуының жаңа белесіне шыққанының айқын дәлелі.«Оңтүстік» индустриялық аймағы өзінің қалыптасу тарихымен Қазақстанның индустрияландыру саясатының айнасы іспеттес. Алғаш рет осы аймаққа инвестиция тарту туралы шешім қабылданғанда, өңір экономикасы аграрлық бағытта дамып, өнеркәсіптік базасы салыстырмалы түрде әлсіз болатын. Алайда мемлекеттің мақсатты индустриялдау бағдарламасы, оның ішінде «Жаңа Қазақстан — жаңа экономика» стратегиясының аясында жүргізілген жұмыстар нәтижесінде жағдай түбегейлі өзгере бастады. Аймаққа тартылған ішкі және сыртқы капитал негізінде заманауи өндіріс орындары, логистикалық орталықтар мен ғылыми-технологиялық кластерлер салына бастады. Бүгінде «Оңтүстік» — тек аймақтық ғана емес, жалпыұлттық маңызы бар өнеркәсіптік хабқа айналуға барлық мүмкіндігі бар стратегиялық нысан.Соңғы есептер бойынша, аймақтағы жаңа кәсіпорындардың жалпы саны өткен жылмен салыстырғанда 30 пайызға артты. Тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі бірнеше жүз миллион АҚШ долларына жетіп, ішкі инвестициялармен бірге жалпы капитал салымдары рекордтық деңгейге жақындады. Қазіргі таңда аймақта жеңіл өнеркәсіп, тамақ өндірісі, химия саласы, металл өңдеу, сондай-ақ жоғары технологиялық электронды компоненттер шығаратын кәсіпорындар жұмыс атқарады. Бұл салалардың ішінде жоғары қосымша құн жасайтын өндірістер айрықша назар аударады, өйткені олар тек жұмыс орны ғана емес, ғылыми-зерттеу мен тәжірибелік жұмыстарға деген сұранысты да туындатады.Жаңа жұмыс орындарының ашылуы — бұл жай ғана сандық өсім емес, бұл халықтың өмір сүру сапасының арттырылуын білдіреді. Жергілікті тұрғын Айгүл Жаксыбекова: «Мен бұрын жұмыс табу үшін Алматыға немесе Шымкентке бару мәжбүрі болатынмын. Енді ауданнан шықпай-ақ жоғары жалақымен жұмыс істей аламын. Бұл отбасым үшін үлкен жеңілдік» дейді. Оның сөздері аймақтағы ауыл-қалалық миграция мәселесінің шешіле бастағанын аңғартады. Жергілікті атқарушы орган деректері бойынша, тек өткен тоқсанда ғана үш мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды, олардың 60 пайызы орта және жоғары мамандандырылған позициялар болып табылады.Аймақтың экспорттық мүмкіндіктері де айқын нығаюда. Жергілікті кәсіпорындардың өнімдері Ресей, Қытай, Өзбекстан, Тәжікстан және Орталық Азияның басқа да мемлекеттеріне жеткізіліп жатыр. «Бізге дейін бұл аймақтан тауар экспорты шашыраңқы болды, жүйеленбеген жағдайда жүрді. Қазір «Оңтүстік» аймағы тұрақты экспорттық дәліз ретінде танылды. Бұл оның халықаралық нарықтағы беделін едәуір арттырды» деп атап өтеді аймақ экономика департаментінің басшысы Нұрлан Сейітқалиев. Маманның бағалауы бойынша, 2026 жылдың соңына қарай аймақтан шығарылатын экспорт көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда кемінде 25 пайызға өседі деп күтілуде.Инфрақұрылымдық дамуды да назардан тыс қалдырмаған жөн. Аймаққа кіретін жаңа жолдар, кең өткізу қуатты электр желілері, заманауи су жүйелері мен байланыс инфрақұрылымы — осының бәрі кәсіпкерлер мен инвесторлар үшін қолайлы жағдай жасайды. Аймақтың арнайы экономикалық аймақ мәртебесіне ие болуы салықтық жеңілдіктер мен кеден тарифтерінің төмендетілуіне мүмкіндік берді. Инвестициялық климаттың жақсаруы халықаралық рейтингтік агенттіктердің назарын аударып, аймақ туралы оң пікірлер жарияланды.Сарапшылар болашаққа деген үмітпен қарайды. Экономист Дина Сейткали: «"Оңтүстік" аймағы Қазақстан үшін тек индустриялық нысан ғана емес, ол — мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын, диверсификациясын қамтамасыз ететін стратегиялық тірек. Мұндай аймақтардың табысты дамуы отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін арттырып, импортқа тәуелділікті азайтады» деп баға береді. Ғалымның пікірінше, алдағы бес жылда аймақ жалпы өңірлік өнімнің 40 пайызын өзі ғана құрай алады. Бұл — аймақ экономикасы үшін нағыз сапалық серпіліс болар еді.Жалпы алғанда, «Оңтүстік» индустриялық аймағының табысты дамуы — бұл тек экономикалық жетістік ғана емес, ол — мемлекет пен жеке сектордың бірлескен ерік-жігері мен стратегиялық жоспарлаудың нәтижесі. Мыңдаған отбасының өмірі жақсара бастады, жас мамандар туған жерінде жұмыс таба алды, ал өңір бюджеті тұрақты кіріспен толықтырылуда. Болашақта жаңа кластерлердің ашылуы, ғылыми-зерттеу орталықтарының іске қосылуы және халықаралық серіктестіктің кеңеюі күтілуде. Осы белсенді даму қарқыны сақталса, «Оңтүстік» аймағы тек Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағының экономикалық картасында маңызды орын алатыны сөзсіз. Бұл жоба — Қазақстанның индустриялық болашағына деген нақты жауап болып табылады.

Қазақстан өнеркәсібін жаңа биікке көтеру мақсатында «QazIndustry қазақстандық индустрия және экспорт орталығы» АҚ өкілдері 15 маусым 2026 жылы оңтүстік өңірдегі «Оңтүстік» және «Жұлдыз» индустриялық аймақтарына жұмыс сапарын жасады. Бұл визит елдің өнеркәсіптік саясатын күшейту және отандық өнімдерді шетел нарықтарына шығару стратегиясын нақтылау тұрғысынан аса маңызды болды. Аймақтың өндірістік мүмкіндіктерін жан-жақты бағалау мақсатымен ұйымдастырылған бұл сапар Қазақстанның индустриализация саясатын жергілікті деңгейде жүзеге асырудың тиімділігін тікелей көзбен бақылауға мүмкіндік берді.Қазақстандағы индустриялық аймақтар тізбегі елдің экономикалық даму жоспарында маңызды орын алады. Соңғы он жылда ел бойынша ондаған арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар ашылды, олар шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың, жаңа жұмыс орындарын құрудың және технологиялық жаңғырудың іргелі тіреніштері болып табылады. Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы бес жылда осындай аймақтардан экспортталатын өнімдердің үлесі 30 пайызға артты, ал тікелей шетел инвестицияларының ағыны екі есеге жуық өсті. «Оңтүстік» және «Жұлдыз» аймақтары өңірдің экономикалық белсенділігінің маңызды ошағы ретінде ерекшеленеді, себебі мұнда жеңіл өнеркәсіптен бастап ауыр өндіріске дейінгі алуан салалар шоғырланған.Сапар барысында «QazIndustry» өкілдері бірнеше ірі өндірістік кәсіпорынның жұмысымен жан-жақты танысты. Атап айтқанда, жол белгілері мен инфрақұрылымдық өнімдер шығаруға маманданған «Евро Знак» ЖШС-ының өндірістік алаңы аралап шығылды. Кәсіпорын басшылығы заманауи жабдықтардың мүмкіндіктерін, өндіріс циклінің ерекшеліктерін және өнімді Орталық Азия мен Ресей нарықтарына жеткізу жөніндегі жоспарларын таныстырды. «Біздің өнімдеріміз еуропалық стандарттарға сай сертификатталған, бұл бізге бәсекелестік артықшылық береді», — деді кәсіпорын директоры. — «QazIndustry-мен ынтымақтастық арқылы жаңа экспорттық бағыттарды ашуды жоспарлап отырмыз.»Екінші нысан — «Wan Sheng Ceramic» ЖШС керамикалық өнімдер өндіру кешені де делегация назарын аударды. Қытай инвестициялары негізінде іске қосылған бұл кәсіпорын жоғары сапалы керамикалық плиткалар мен санитарлық-техникалық бұйымдар шығарады. Кәсіпорын жылына 2 миллион шаршы метрден астам керамикалық плитка өндіруге қабілетті, ал өнімнің жартысынан астамы шетелге экспортталады. «Wan Sheng Ceramic» технологиялық желісі толық автоматтандырылған: роботты басқару жүйелері, лазерлік бақылау модульдері және энергия үнемдеу технологиялары кешенді қолданылады. «QazIndustry» өкілі Айгүл Сейткали: «Бұл кәсіпорын — Қазақстандағы өнеркәсіптік-технологиялық серіктестіктің үлгілі нысаны. Отандық шикізат базасын шетел инвестициясымен ұштастыру — болашақтың стратегиясы», — деп атап өтті.Үшінші кәсіпорын — «AluTech» ЖШС алюминий профильдері мен құрылыс материалдарын өндіруге бағытталған. Қазіргі таңда Қазақстанда алюминий өнеркәсібі жедел дамып келеді: елдің алюминий кені қоры әлемдік деңгейде жоғары бағаланады, ал оны терең өңдеу арқылы қосымша құн жасау — үкіметтің басым бағыттарының бірі. «AluTech» бұл бағытта нақты қадамдар жасап, Еуропа, Таяу Шығыс және Шығыс Азия нарықтарына экспорт географиясын кеңейтіп отыр. Кәсіпорын өткен жыл ішінде экспорт көлемін 40 пайызға арттырды, жаңа тапсырыс беруші серіктестермен 12 шарт жасасты.«QazIndustry» өкілдері өз кезегінде кәсіпорын басшылары мен мамандарына мемлекеттік қолдаудың іс жүзіндегі тетіктерін түсіндірді. Нақтырақ айтқанда, «Қазақстан Даму Банкі» мен «QazIndustry» бірлесіп ұсынатын льготалық несие бағдарламалары, субсидиялық грант конкурстары, өнімді сертификаттау мен стандарттауға мемлекеттік қолдау механизмдері баяндалды. Сонымен қатар, «Экспорттаушының паспорты» бағдарламасы аясында кәсіпорындарды халықаралық жәрмеңке мен көрмелерге шығару мүмкіндіктері де талқыланды. «Мемлекет бүгін тек ресурс беруші ғана емес, сонымен бірге экспорттық бизнестің белсенді серіктесі болып отыр», — деді «QazIndustry» атқарушы директорының орынбасары Дамір Жанбеков.Аймақтағы индустриялық даму мамандар арасында оң баға алуда. Өңірлік экономика сарапшысы Назгүл Бекова пікірінше, «Оңтүстік» пен «Жұлдыз» аймақтарының өнеркәсіптік кластерлері 2025–2030 жылдарға арналған Ұлттық индустриализациялау жоспарының тірегі бола алады: «Бұл кәсіпорындар тек жергілікті экономиканы ғана емес, бүкіл өңірлік жеткізілім тізбегін жандандырады. Оларды экспорттық трамплин ретінде дамыту — дұрыс стратегиялық шешім.» Сарапшы сонымен бірге жергілікті инженерлік кадрлар тапшылығы мәселесін де көтерді және осы аймақтардағы техникалық-кәсіптік оқу орындарымен ынтымақтастықты күшейту қажеттілігін атап өтті.Осы сапар Қазақстанның өнеркәсіптік даму жолындағы жүйелі жұмыстың тағы бір дәлелі болды. Жергілікті кәсіпорындарды мемлекет пен экспорт орталықтарымен тікелей байланыстыратын осындай диалог форматтары — инвестицияны тарту, инновацияны енгізу және өнімді халықаралық нарыққа шығару процестерін жеделдетудің ең тиімді жолы. «QazIndustry» алдағы уақытта да осындай жұмыс сапарларын жалғастырып, ел бойынша өнеркәсіптік кәсіпорындармен тікелей байланысты нығайтуды жоспарлап отыр. Бұл бастаманың ауқымы кеңейген сайын Қазақстан өнеркәсібінің экспорттық потенциалы да арта бермек, елдің бәсекеге қабілеттілігі жаңа деңгейге шығатынына сенім зор.

Қазақстанның өнеркәсіптік даму картасында жаңа бет ашылуда. 15 маусым 2026 жыл күні «Сауда-Логистикалық Орталығы» индустриялық аймағы бойынша ресми есеп жарияланды: аймақта іске қосылған жаңа кәсіпорындар саны артып, өндіріс көлемі жыл сайын өсуде, ал тартылған инвестициялар мен жасалған жұмыс орындарының саны өңірдің экономикалық бет-бейнесін мүлдем өзгертіп жіберді. Бұл нәтижелер жай ғана сандық көрсеткіш емес — олардың артында мыңдаған отбасының тұрмысы, өңірдің болашағы және Қазақстанның индустриялық саясатының нақты жемісі жатыр.«Сауда-Логистикалық Орталығы» индустриялық аймағы бірнеше жыл бұрын ұзақмерзімді жоспарлаудың нәтижесінде іргесі қаланды. Мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде, атап айтқанда «Бизнестің жол картасы» мен индустриялық-инновациялық даму тұжырымдамалары аясында, аймақ инфрақұрылымды дамытудың стратегиялық орталығына айналды. Алғашқы жылдары инвесторлар жер телімдерін игеру, коммуникация желілерін жайғастыру мен логистикалық байланысты орнату мәселелерімен айналысты. Сол кезеңдегі жұмыстар бүгінгі серпінді дамудың берік іргетасы болды. Аймақта электр желілері, жол инфрақұрылымы, су жүйесі және телекоммуникация орнатылып, заманауи өндіріске дайын алаң қалыптасты.Бүгінде аймақта жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру, логистика мен қойма шаруашылығы, сондай-ақ жоғары технологиялы монтаждау өндірістері жұмыс істейді. Кәсіпорындардың ауқымы да, салалық әртүрлілігі де алғашқы жоспардан асып түсті. Аймаққа отандық кәсіпкерлермен қатар шетелдік инвесторлар да келді — олардың арасында Оңтүстік-Шығыс Азия, Еуропа мен Ресейден келген компаниялар бар. Жалпы тартылған инвестиция көлемі ондаған миллиард теңгені құрады, ал аймақ экономикасына берген мультипликативтік əсері одан да жоғары болып бағаланады.Ең маңызды әлеуметтік нәтиже — жұмыс орындарының саны. Индустриялық аймақтың кәсіпорындарында тікелей жұмысқа орналасқан адамдардың саны бірнеше мыңға жетті. Бұған қоса, аймақтың инфрақұрылымдық дамуы жанама жұмыс орындарын — тасымалдаушылар, жеткізушілер, қызмет көрсетуші ұйымдар — да қамтамасыз етті. Аймақтық еңбек нарығы сарапшылары атап өткендей, жергілікті тұрғындардың, әсіресе жастардың, маусымдық жұмыс іздеп қалаға кетуінің алдын алуда бұл фактор шешуші рөл атқаруда. «Бұрын балаларымыз жұмыс таппай Алматыға немесе Астанаға кетіп жататын. Ал қазір аймақтың өзінде кәсіп тауып жатқандары көп», — дейді жергілікті тұрғын, бес баланың әкесі Ермек Дүйсенов.Өңірдің экспорттық әлеуетінің нығаюы да жобаның маңызды нәтижелерінің бірі. Аймақта өндірілген өнімдер ішкі нарықтан шығып, тауар айналымының ұлттық тізбегіне енуде. Бірқатар кәсіпорын Орталық Азия елдеріне тікелей жеткізілімді қолға алды. Бұл — жай экономикалық жетістік қана емес, Қазақстанның «Орталық Азия логистика хабы» болуға деген стратегиялық талпынысының нақты дәлелі. Аймақтың қолайлы географиялық орналасуы мен дамыған көліктік инфрақұрылымы бұл рөлді атқаруда шешуші артықшылық болып табылады. Өнеркәсіп саласының сарапшысы Динара Сейткалиева: «Бұл аймақ Қазақстанның өндірістік және экспорттық картасын қайта жазып жатыр. Мұнда жасалып жатқан өнімдердің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігі ұлттық деңгейде мақтан ете алатын нәтиже», — деп бағалайды.Жобаның тағы бір маңызды өлшемі — жергілікті кәсіпкерлікті дамытуға тигізген ықпалы. Индустриялық аймақта жұмыс істейтін компаниялардың едәуір бөлігі — жергілікті немесе өңірлік кәсіпкерлер. Олар арзан жалгерлік шарттар, инфрақұрылымдық қолдау және мемлекеттік субсидиялар арқылы бизнесін іске қосты. Шағын және орта бизнес өкілдері үшін индустриялық аймақ — тіпті бастапқы капиталы аз болса да өндіріс орнын ашуға мүмкіндік беретін нақты платформаға айналды. Бұл үлгі Қазақстанның өзге өңірлерінде де тараптас тәжірибе ретінде зерттелуде.Алдағы кезеңге де жоспарлар нақты: аймақты кеңейту, жаңа секторларды — атап айтқанда жасыл энергетика, медициналық құрал-жабдық өндірісі мен IT-инфрақұрылым — тарту мәселесі қарастырылуда. Әкімшілік деректеріне сүйенсек, жақын екі жылда тағы бірнеше ірі жоба іске қосылмақ. Инвесторлармен жаңа келіссөздер жүргізілуде, ал аймақтың ішкі инфрақұрылымын жетілдіруге арналған қосымша қаражат бөлу мәселесі мемлекеттік деңгейде талқыланып жатыр. Осы серпінді ескере отырып, мамандар аймақты бес жыл ішінде елдің жетекші өнеркәсіптік кластерлерінің біріне айналады деп болжайды.«Сауда-Логистикалық Орталығы» индустриялық аймағының табысты тәжірибесі Қазақстанның аймақтық дамуды теңестіру және индустрияландыру саясатының дұрыс бағытта екенін дәлелдейді. Мемлекет пен жеке сектордың бірлескен күш-жігері, дұрыс таңдалған инфрақұрылымдық стратегия және жергілікті кәсіпкерлікке деген сенім — осы үш тірек бүгінгі нәтижені мүмкін еткен негізгі факторлар. Бұл жоба — жоғарыдан жарияланған уәде емес, жердің өзінен өсіп шыққан экономикалық шындық. Осындай нақты жетістіктер арқылы ғана Қазақстан өзінің индустриялық болашағын іс жүзінде құра алады.

Оңтүстік Қазақстанның өнеркәсіп орталығы Шымкент қаласы тағы бір елеулі жетістікке жетті. 15 маусым 2026 жылы қалалық индустриялық аймақтың дамуы туралы жаңа мәліметтер жарияланды: «Оңтүстік» индустриялық аймағында орналасқан «Dana Trade» компаниясы парақты шыны өңдеу саласында ірі кәсіпорын ретінде өз позициясын нығайтып, аймақтық және халықаралық нарықтарда сұранысқа ие өнім шығаруда жоғары нәтижелерге қол жеткізіп отыр.«Dana Trade» кәсіпорны Шымкент қаласының «Оңтүстік» индустриялық аймағында жұмыс істейтін ең ірі шыны өңдеу зауыттарының бірі болып табылады. Компания стеклопакеттер мен жарық өткізетін конструкциялар өндіруге маманданған. Бұл өнімдер тұрғын үй және коммерциялық объектілерде кеңінен қолданылады. Кәсіпорынның жылдық өндірістік қуаты 100 000 шаршы метрден асатын шыны өніміне жетеді, ал жалпы инвестициялық салымдар 2,5 миллиард теңгені құрайды. Бүгінде кәсіпорында 100-ден астам жұмысшы тұрақты жұмыспен қамтылған.Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі өнеркәсіп және сауда орталықтарының бірі. Соңғы жылдары қалада өңдеуші өнеркәсіпті дамытуға, отандық өндірісті қолдауға және шетелдік инвестицияларды тарту үшін қолайлы жағдай жасауға ерекше мән берілуде. «Оңтүстік» индустриялық аймағы осы бағыттағы маңызды инфрақұрылымдық жобалардың бірі ретінде 2010-жылдардың ортасынан бастап белсенді түрде дамып келеді. Аймақтың жалпы аумағы бірнеше жүз гектарды қамтиды, оның ішінде жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, машина жасау және құрылыс материалдары саласындағы зауыттар мен цехтар жұмыс істейді. Осы аймақта «Dana Trade» сияқты кәсіпорындардың іске қосылуы жергілікті экономиканың тұрақты дамуына тікелей үлес қосуда.Шыны өңдеу саласы Қазақстанда соңғы жылдары тез дамып жатқан секторлардың бірі. Республикада тұрғын үй құрылысының қарқыны артуына, коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығының кеңеюіне байланысты стеклопакет пен жарық конструкцияларына деген сұраныс жыл өткен сайын өсіп келеді. Осы жағдайда жергілікті өндіруші ретінде «Dana Trade» компаниясы нарықта бәсекелестік артықшылықты сақтай отырып, тұтынушыларға сапалы және қолжетімді бағадағы өнімді ұсына алады. Маманның айтуынша, импортпен салыстырғанда отандық өндіріс тасымалдау шығындарын айтарлықтай төмендетеді, бұл соңғы тұтынушы үшін бағалардың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді.«Dana Trade» компаниясының жетістіктерін баяндау кезінде оның экспорттық бағытын атап өтпеуге болмайды. Кәсіпорын өнімі тек Қазақстан ішкі нарығында ғана емес, Өзбекстан Республикасында да белсенді түрде сатылады. Бұл — аймақтық сауданың дамуына елеулі үлес қосатын маңызды жетістік. Екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыстар соңғы жылдары жедел дамып, тауар айналымы айтарлықтай өсті. «Dana Trade» сияқты компаниялардың экспорттық белсенділігі осы интеграциялық үдерісті іс жүзінде дәлелдейді. Өзбекстанда тұрғын үй және коммерциялық құрылыс қарқыны жоғары деңгейде сақталып отырғандықтан, шыны өнімдеріне деген сұраныс да тұрақты болып табылады.Кәсіпорынның 2,5 миллиард теңгелік инвестициясы — бұл тек сандық көрсеткіш емес, сонымен бірге ел экономикасына деген нақты сенімнің белгісі. Инвестициялар заманауи өндірістік желіні құруға, жабдықтар сатып алуға, инфрақұрылымды дамытуға және мамандандырылған кадрларды оқытуға жұмсалды. Маман экономисттердің бағалауынша, мұндай масштабтағы өнеркәсіптік кәсіпорынның іске қосылуы мультипликативтік экономикалық тиімділікті туындатады: тікелей жұмыс орындарымен қатар жанама бизнес байланыстарын да дамытады, жергілікті шағын және орта бизнес өкілдеріне қосымша мүмкіндіктер ашады. Шымкент ауданының экономикалық дамуына үлес қосатын кәсіпорындардың бірі ретінде «Dana Trade» жергілікті билік органдарының да назарына ілінген.Кәсіпорынның болашақ жоспарлары да назар аударарлық. Компания өндірістік қуатты одан әрі арттыру, өнім номенклатурасын кеңейту және экспорттық бағыттарды дамыту жөнінде бірқатар стратегиялық міндеттерді алдына қойып отыр. Жаңа нарықтарға, атап айтқанда Орта Азия өңіріндегі басқа да мемлекеттерге шығу мәселесі де қарастырылуда. Аймақтық интеграция шеңберінде Қазақстан мен оның көршілес елдері арасындағы сауда ынтымақтастығы тереңдеген сайын, «Dana Trade» сияқты отандық өндірушілердің мүмкіндіктері де кеңейе бермек. Мамандар бұл тұрғыда аймақтағы тұрғын үй құрылысы нарығының 2027–2030 жылдары жылына кемінде 8–12 пайызға өсуін болжамдайды.«Dana Trade» компаниясының жетістіктері — Шымкент қаласының өнеркәсіптік дамуындағы жарқын мысалдардың бірі. Индустриялық аймақтарды дамыту, жергілікті өндірісті қолдау және өнеркәсіптік инвестицияларды ынталандыру бойынша мемлекеттің ұстанымы осындай нәтижелерге қол жеткізуге ықпал етті. Шымкент — тек қала емес, Оңтүстік Қазақстанның экономикалық жүрегі. Бүгінде бұл қалада жүздеген кәсіпорын жұмыс істейді, мыңдаған отбасы тұрақты табыс табады. «Dana Trade» сияқты кәсіпорындардың дамуы Шымкенттің индустриялық болашағына деген сенімнің нақты айғағы болып табылады. Аймақ экономикасының тұрақты және сапалы дамуы үшін осындай инвестицияларды жалғастырудың маңыздылығы өте жоғары бағаланады.

Қазақстанның өнеркәсіптік дамуы жолындағы жаңа бет ашылып жатқан күндері «Тассай» индустриялық аймағында тарихи маңызы бар оқиғалар тіркелуде. 15 маусым 2026 жыл күні аймақта жаңа өндірістік қуаттардың іске қосылуы, тартылған инвестициялардың нақты нәтижелерге айналуы және мыңдаған жаңа жұмыс орындарының құрылуы туралы ресми мәліметтер жарияланды. Бұл жетістік тек Алматы облысы үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан экономикасы үшін айтарлықтай маңызды.«Тассай» индустриялық аймағы өз тарихын 2010 жылдардың ортасында бастады. Мемлекеттің «Нұрлы жол» инфрақұрылымдық бағдарламасы аясында қалыптасқан бұл арнайы экономикалық аймақ бастапқыда бірнеше шағын кәсіпорынды ғана қамтыды. Алайда жылдар өте келе, мақсатты инвестициялық саясат пен мемлекеттік қолдаудың арқасында аймақ іргелі өндірістік орталыққа айналды. Қазіргі таңда бұл жер тек өнеркәсіп объектілерінің шоғырланған орны ретінде ғана емес, сонымен бірге жасыл технологиялар мен инновациялық шешімдердің тәжірибе алаңы ретінде де танылуда.Индустриялық аймаққа бүгінгі күні Азия, Еуропа елдерінен және отандық бизнес өкілдерінен тартылған инвестициялар жалпы сомасы 380 миллиард теңгеден асты. Атап айтқанда, машина жасау, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру және жеңіл өнеркәсіп салаларында жаңа кәсіпорындар ашылды. Өндіріс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 27 пайызға өсіп, экспорттық жеткізілімдер де айтарлықтай артты. Бүгінгі күні аймақтан тыс жерлерге, соның ішінде Ресей, Қытай, Өзбекстан және Еуропа елдеріне жіберілетін тауарлардың үлесі жалпы өндіріс көлемінің 34 пайызын құрайды.Жұмыс орындарының құрылуы — бұл жобаның ең маңызды әлеуметтік нәтижелерінің бірі. Соңғы екі жылдың ішінде аймақта 4 500-ден астам тұрақты жұмыс орны ашылды. Олардың едәуір бөлігі жоғары технологиялық және жоғары білікті мамандарды талап ететін позициялар болып табылады. «Жергілікті жастар үшін бұл нақты мүмкіндік, — деді «Тассай» аймағын дамыту жөніндегі үйлестіру кеңесінің төрағасы Серік Байсейітов. — Біз тек зауыт ашып отырған жоқпыз — біз адамдарға болашақ сыйлап жатырмыз. Жас инженерлер, технологтар, менеджерлер осында жұмыс тауып, отбасын асырай алады.» Сарапшылар бұл тенденцияның жалғасатынын болжайды: 2027 жылдың аяғына дейін аймақта тағы 2 000-нан астам жұмыс орны ашылады деп күтілуде.Аймақтың дамуы жергілікті инфрақұрылымға да оң ықпал етті. Жаңа өндірістік объектілермен қатар, жолдар жақсарды, энергетикалық желілер жаңартылды, тазарту құрылыстары заманауи стандарттарға сәйкестендірілді. Жердің логистикалық артықшылығы — аймақ ірі автомагистральдар мен темір жол желісіне жақын орналасқан — тауарларды тез және тиімді жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл ретте, экологиялық талаптар да қатаң сақталуда: барлық жаңа кәсіпорындар «жасыл стандарт» талаптарына сай болуы тиіс деген шарт инвесторлармен жасалған келісімшарттарда тікелей көрсетілген.Экономист Дина Қасымова «Тассайдың» дамуын Қазақстанның өңірлерін индустрияландырудың үлгісі ретінде бағалайды. «Бұл тек бір аймақтың ғана табысы емес, — деп атап өтеді ол. — Бұл — мемлекеттің өнеркәсіптік саясатының тиімді жұмыс істеп жатқанын дәлелдейтін нақты мысал. Индустриялық аймақтар арқылы мемлекет бизнеске барлық жағдайды жасайды: жер, инфрақұрылым, салықтық жеңілдіктер, бюрократиялық кедергілердің азаюы. Нәтижесінде инвестор да, мемлекет те, жергілікті халық та ұтады.» Сарапшының пікірінше, осы тәжірибені Қазақстанның басқа өңірлерінде де белсенді қолдану қажет.Аймақ тұрғындарының реакциясы да оптимистік: жергілікті жұртшылық жаңа жұмыс орындарының пайда болуын, дүкен мен мекемелердің сандарының өсуін, жолдар мен инфрақұрылымның жақсаруын тікелей байқауда. Жақын маңдағы ауыл тұрғыны Айгүл Нұрланова: «Бұрын балаларымыз жұмыс іздеп қалаға кетіп жататын. Енді өздеріміздің маңайымызда жақсы жұмыс бар. Кіші ұлым осы аймақтағы кәсіпорынның бірінде инженер болып жұмыс істейді», — деп қуанышын жасырмады. Мұндай пікірлер жалпы қоғамдық ахуалдың оңды бағытта өзгеріп жатқанын аңғартады.«Тассай» индустриялық аймағының болашақ жоспарлары да ауқымды. 2026–2030 жылдарға арналған даму стратегиясы бойынша аймақтағы өндірістік алаңдардың ауданы екі есе ұлғаяды, жаңа бизнес-инкубаторлар мен инновациялық орталықтар ашылады, халықаралық серіктестердің қатысымен зерттеу-тәжірибе жобалары іске қосылады. Аймақты басқарушы компанияның директоры Нұрлан Əбенов: «Біздің мақсатымыз — «Тассайды» тек өнеркәсіп орталығы ғана емес, технологиялық инновациялардың ұясына айналдыру. Бізге тек қарапайым зауыттар емес, болашақтың өнеркәсібі керек», — деп мақсатты анық тұжырымдады. Осы стратегия жүзеге асқан жағдайда, аймақтың жиынтық инвестициялар көлемі 2030 жылға дейін 1 триллион теңгені асады деп болжануда. Жалпы алғанда, «Тассай» үлгісі Қазақстан экономикасының тұрақты дамуына, аймақтардың теңбе-тең өсуіне және халықтың тұрмыс деңгейінің жақсаруына нақты үлес қосып жатқан жобалардың бірі екені айқын.

15 маусым 2026 жыл күні Тұран ауданында интернет-алаяқтыққа қарсы кешенді профилактикалық іс-шара өткізілді. Бұл шара тек дәстүрлі ескерту науқанынан тыс шықты — оған республикаға танымал «Шаншар» театрының директоры, актер, шоумен және негізін қалаушы Уәлибек Әбдірайымов белсене қатысты. Іс-шараның мақсаты — аудан тұрғындарын цифрлық алаяқтықтан, банк карталарын заңсыз пайдаланудан және электрондық қаржылық қылмыстардан қорғау болды.Соңғы жылдары Қазақстанда киберқылмыстың, атап айтқанда интернет-алаяқтықтың, өсу қарқыны айтарлықтай артты. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы ғана елімізде интернет арқылы жасалған алаяқтық оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда отыз пайызға өскен. Зардап шеккендердің арасында жастар да, зейнеткерлер де, кәсіпкерлер де бар. Алаяқтар жаңа технологияларды — жасанды интеллект, дауысты жасандырып шығару, фишингтік сайттар — барған сайын белсенді қолдана бастады. Осының барлығы билік органдарын халықпен тікелей байланыс орнатып, жаппай ақпараттандыру жұмыстарын жолға қоюға мәжбүр етуде.Тұран ауданы полиция бөлімінің бастығы Ермек Сейітқалиев іс-шараның маңыздылығын атап өтті: «Біздің аудан бойынша биылғы жылдың бірінші жартысында интернет-алаяқтыққа байланысты он жеті шағым тіркелді. Бұл — өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда екі есе артық. Адамдар санақсыз жолдармен алданып жатыр: жалған инвестициялық платформалар, банк қызметкерлері деп өзін таныстыратын алаяқтар, байқауда ұтқандар деп алдайтын хабарламалар. Сондықтан осындай іс-шаралар өте маңызды». Полиция өкілдерінің пікірінше, алаяқтардың негізгі нысанасы — технологиялық сауаттылығы шамалы немесе эмоциялық жағдайы тұрақсыз адамдар.Іс-шара адамдар көп жиналатын орындарда — базарларда, автобус аялдамаларында, ауданның орталық алаңында — өткізілді. Тұрғындарға арнайы дайындалған ақпараттық материалдар таратылып, практикалық кеңестер берілді. «Шаншар» театрының жетекшісі Уәлибек Әбдірайымов болса тұрғындармен ерекше тіл тапты. Ол комедиялық форматты ақпараттық мақсатта пайдалана отырып, интернет-алаяқтардың жемтігіне айналудың алдын алатын практикалық кеңестерді жеңіл, есте қаларлықтай тілмен жеткізді. «Ақша оңай тиді деп қуанбаңыз. Телефоннан ешкімге карта нөмірін, CVV кодын, SMS-парольді бермеңіз. Банкіңізге тікелей қоңырау шалып тексеріңіз» — деп кеңес берді ол тұрғындарға.Тәжірибелі актердің қатысуы іс-шараға тек насихаттық сипат берді дей алмаймыз — ол нақты коммуникациялық жетістік болды. Жиынға қатысқан тұрғындардың бірі, зейнеткер Сәуле Мұратова: «Полицейлер айтқанда бір тыңдайсың, бірақ Уәлибек аға өзінің тікелей, ашық тілімен айтқанда тереңірек жетті. Нақты мысалдармен, нақты жағдаяттармен түсіндірді. Енді менің немерелерімде де, өзімде де телефоннан ешкімге ақпарат бермеу ережесі бар» — деп айтты. Осындай танымал тұлғаларды профилактикалық жұмысқа тарту — жаhандық тәжірибеде кең қолданылатын тиімді тәсіл. Ұлыбританияда, Оңтүстік Кореяда, Сингапурда актерлер мен медиатұлғалар киберқауіпсіздік науқандарына белсене қатысады. Бұл тәсілдің тиімділігі — аудиторияны эмоциялық деңгейде ұстап тұру және ақпаратты жеңіл жеткізу мүмкіндігінде жатыр.Сарапшылар интернет-алаяқтыққа қарсы күресте тек заң жазалау шараларына сену жеткіліксіз екенін атап өтеді. Цифрлық сауаттылықты арттыру, халықты ақпараттандыру — кез келген стратегияның негізі болуы тиіс. IT-қауіпсіздік маманы Дәурен Қасымов: «Қазір алаяқтардың пайдаланатын сценарийлері соншалықты күрделі болды, тіпті технологиялық мамандардың өзі де алданып қалатын жағдайлар болады. Мысалы, дауысты жасандырып шығару арқылы туысқандарының дауысын имитациялау не жасанды интеллект арқылы бейнені бұрмалау — бұлар енді ертегі емес, шындық. Сондықтан профилактика жүйелі түрде жүргізілуі тиіс» — деп атап өтті.Іс-шараның қорытындысы ретінде Тұран ауданы әкімдігі мен полиция бөлімі бірлескен жоспар қабылдады. Оның аясында мектептерде, жоғары оқу орындарында және зейнеткерлер үйлерінде арнайы семинарлар ұйымдастырылатын болады. Банктермен де ынтымақтастық орнату жоспарланған: мекемелер өз клиенттерін алаяқтық схемалар туралы уақтылы ескертіп отырады. Уәлибек Әбдірайымов та осы бастамаға жеке деңгейде қолдау жариялады — ол әлеуметтік желілерінде регулярлы ақпараттық роликтер орналастыруды ұсынды.Бүгінгі іс-шара Тұран ауданы тұрғындары үшін тек ескерту мен насихат қана емес, нақты қоғамдық белсенділіктің үлгісі болды. Мемлекет пен азаматтық қоғамның, полиция мен мәдениет өкілдерінің бірігуі — заман талабы. Цифрлық алаяқтыққа қарсы күрес тек сот залдарында ғана емес, әрбір ауылда, әрбір базарда, әрбір отбасылық дастарханда жүргізілуі тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, бүгінгі шара — тек оқиға емес, жаңа мәдениеттің бастауы болды деп айтуға толық негіз бар. Тұрғындар ақпараттанды, ынтымақтасты және мынадай бір қарапайым ақиқатты тағы бір рет еске түсірді: ең тиімді қорғаныс — сауаттылық пен абайлылық.

14 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласы Еңбекші ауданының Тоғыз шағын ауданында биылғы маусым айында кең ауқымды профилактикалық іс-шара өткізілді. 2026 жылғы 12 маусым күні сауда орындары мен адамдар тығыз шоғырланатын аумақтарда интернет-алаяқтық, киберқылмыстар және дроперлік фактілердің алдын алуға бағытталған түсіндіру жұмыстары жүзеге асырылды. Бұл акция «Заң мен Тәртіп» қағидаты аясындағы жүйелі профилактикалық шаралардың бір бөлігі болып табылады.Соңғы жылдары Қазақстанда интернет-алаяқтық жағдайлары күрт өсіп, елдің барлық өңірлері, соның ішінде Шымкент қаласы да бұл мәселеден тыс қалмай отыр. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы ғана елімізде тіркелген киберқылмыс оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 30 пайызға артқан. Азаматтардың банк шоттарынан ұрланған қаражаттың жалпы сомасы миллиардтаған теңгені құрайды. Осы алаңдатарлық үрдіс аймақтық деңгейде де айқын байқалуда: тек Шымкент бойынша соңғы алты ай ішінде жүздеген алаяқтық қылмыс тіркелген. Бұл жағдай құқық қорғау органдарын профилактикалық жұмысты күшейтуге мәжбүр етіп отыр.Іс-шара барысында тұрғындарға алаяқтардың кең таралған тәсілдері толық түрде түсіндірілді. Атап айтқанда, «жалған банк қызметкері» схемасы бойынша алаяқтар өздерін банктің немесе полицияның қызметкері ретінде таныстырып, жәбірленушіні картасындағы ақшаны «қауіпсіз шотқа» аударуға мәжбүрлейді. Тағы бір кең тараған тәсіл — ұтыс немесе жеңілдікті акция туралы хабарламалар арқылы жеке деректерді алу. Азаматтарға карта деректерін, CVV-кодты және SMS арқылы келетін бір реттік кодтарды ешкімге, тіпті өзін банк қызметкері деп таныстыратын адамдарға да беруге болмайтыны нақты мысалдармен дәлелденді. Сондай-ақ дроперлік — яғни алаяқтарға өз банк картасын немесе шотын беріп, ақша аударымдарына делдал болу — да ауыр қылмыстық жауапкершілікке әкелетіні атап өтілді.Іс-шараға қатысқан Еңбекші аудандық полиция бөлімінің профилактика қызметінің инспекторы: «Бізге жиі кездесетін жағдай — алаяқтар жәбірленушіге психологиялық қысым көрсетеді, асығыс шешім қабылдатуға тырысады. Олар «сіздің шотыңыз бұғатталуы мүмкін», «ақшаңыз жоғалып кетеді» деп қорқытады. Мұндай жағдайда сабырлы болып, байланысты дереу үзіп, банктің ресми нөміріне немесе 102-ге хабарласу керек», — деп ескертті. Бұл сөздер жиналған тұрғындар арасында айрықша назар аударды, өйткені осындай жағдайдың жеке куәгері болғандар да аз емес екен.Тоғыз шағын ауданының тұрғыны, зейнеткер Зейнеп Сейітова іс-шарадан алған әсерін былайша бөлісті: «Менің таныстарымның бірі өткен жылы осындай алаяқтықтың құрбанына айналды. Телефон шалып, өзін банктің қауіпсіздік бөлімінің қызметкері деп таныстырды, сөйтіп барлық жинақ ақшасын аударып алды. Бұл іс-шарадан кейін мен де, көршілерім де алдын алу жолдарын анағұрлым жақсы түсіндік. Мұндай ақпаратты жиі жеткізу қажет, себебі алаяқтар да тәсілдерін үнемі жаңартып отырады», — деді ол.Іс-шарада жастар арасындағы киберсауаттылық мәселесіне де ерекше назар аударылды. Бүгінгі таңда интернет алаяқтары жастарды дропер ретінде тартуға бел байлаған. Жұмыссыздыққа байланысты «оңай табыс» уәдесімен тартылған жастар алаяқтардың заңсыз ақша аударымдарына делдал болып, өздерінің қылмыстық жауапкершілікке тартылу қаупін сезінбейді. Полиция өкілдерінің айтуынша, соңғы жылы тек Шымкент бойынша дроперлікке қатысты он бесттен астам іс қозғалған, ал сезіктілердің басым бөлігі — 18-дан 25 жасқа дейінгі жастар. Бұл мәліметтер тыңдаушылар арасында үлкен алаңдаушылық тудырды.Профилактикалық жұмыстың тиімділігін арттыру мақсатында іс-шара барысында тұрғындарға арнайы дайындалған брошюралар мен парақшалар таратылды. Онда интернет-алаяқтықтың негізгі түрлері, жеке деректерді қорғау ережелері, сондай-ақ алдауға ұшыраған жағдайда дереу хабарласу керек арнайы телефон нөмірлері көрсетілген. Ақпараттық материалдар қазақ және орыс тілдерінде дайындалып, жергілікті тұрғындардың барлық топтарына қолжетімді болды. Аудан полициясының мәліметі бойынша, бір күн ішінде жүзден астам тұрғын іс-шараға тікелей қатысып, ақпарат алды.Еңбекші аудандық полиция бөлімінің бастығы Асқар Жақыпов: «Мұндай профилактикалық іс-шаралар — бұл тек бір рет өткізіліп, ұмытылатын акция емес. Біз алдағы уақытта мектептерде, жоғары оқу орындарында, зейнеткерлер үйлерінде, базарларда және мешіттерде осындай жұмысты жүйелі түрде жалғастырамыз. Қоғамдастықтың жаппай ақпараттануы — алаяқтыққа қарсы күрестің ең тиімді қаруы», — деді. Болашақта осы бағдарлама аясында онлайн-форматтар да, яғни әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы ақпарат тарату да белсенді қолданылатын болады. Жергілікті тұрғындардың оң пікірлері мен белсенді қатысуы профилактикалық жұмыстың дұрыс бағытта жүргізілгенін дәлелдейді. Алаяқтыққа қарсы күрес — бұл мемлекеттің ғана емес, бүкіл азаматтық қоғамның міндеті екені анық.

Қазақстан инновациялық даму саласында жаңа тарихи беттi ашты. 14 маусым 2026 жыл күні Үкімет үйінде Инновацияларды дамыту жөніндегі кеңестің — Инновациялық штабтың — алғашқы отырысы өтті. Бұл оқиға елдің ғылыми-технологиялық саясатындағы түбегейлі өзгерістердің басы болмақ деп күтілуде. Отырысқа қатысқандардың барлығы бір ауыздан айтқандай, бұл жиын жай ғана рәсімдік шара емес — ол болашақ жылдарға бағыт беретін стратегиялық бастама.Инновациялық штаб Премьер-Министрдің тапсырмасы бойынша құрылды. Оның басты мақсаты — инновациялық қызмет саласындағы ведомствоаралық үйлестіруді қамтамасыз ету және елдің технологиялық басымдықтарын айқындау. Отырысқа Премьер-Министрдің орынбасары, Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева төрағалық етті. Жиынға Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, облыстар мен қалалардың әкімдері орынбасарлары, мемлекеттік органдар мен бизнес қауымдастық өкілдері де қатысты. Алпауыт мекемелердің өкілдерімен қатар жас технологиялық компаниялардың директорлары да сөз алды — бұл штабтың ашықтығы мен инклюзивтілігін айқын байқатты.Неліктен бұл мәселе дәл қазір өзекті болып отыр? Жаһандық инновациялар индексіндегі соңғы деректерге сүйенсек, Қазақстан тиімді позицияларды сақтай отырып, алдыңғы қатарлы мемлекеттерден әлі де белгілі бір алшақтықта тұр. Оңтүстік Корея, Сингапур, Израиль сияқты елдер бірнеше онжылдықта ғылым мен технологияны ұлттық экономиканың негізіне айналдырып, бүгін ол жетістіктердің жемісін көруде. Қазақстанда да осындай трансформацияны жасауға барлық алғышарт бар: ірі табиғи ресурстар базасы, дамып келе жатқан IT-секторы, жоғары білімді жастар буыны. Мәселе — осы мүмкіндіктерді нақты жүйеге салып, мемлекеттік ресурстарды дұрыс бағытқа жұмылдыра алуда.Жаңа модельдің негізгі идеологиялық өзегі — «Инновацияны ғылым арқылы дамыту» тәсілінен «Ғылымды инновация арқылы дамыту» қағидатына көшу. Бұл айырмашылық қарапайым сөз алмастыру емес — ол мемлекеттің экономикалық философиясын түбегейлі өзгертеді. Бұрын зерттеу жұмыстарына қаржы бөлініп, одан инновация туындауы күтілетін. Жаңа тәсіл бойынша алдымен бизнес пен нарықтың технологиялық сұранысы анықталады, содан кейін ғылым сол сұранысқа жауап беруге жұмылдырылады. Мемлекет бұдан былай процестің өзіне емес, нақты нәтижеге қаржы бағыттайды. Дайын озық технологияларды игеріп, ел жағдайына бейімдеу және осы негізде отандық ғылымды дамыту — міне, жаңа парадигманың мәні осында.Аида Балаева отырыста сөз сөйлей отырып, штабтың қызметі мемлекеттік органдар мен бизнес арасындағы диалогты жаңа деңгейге шығаруы тиіс екенін атап өтті. «Біз инновацияны тек ғалымдардың ісі деп қарастырып келдік. Ендігі міндет — оны кәсіпкер үшін де, мемлекет үшін де тиімді нәтиже беретін практикалық құралға айналдыру», — деп мәлімдеді ол. Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек өз кезегінде жоғары оқу орындарының рөлі туралы тоқталып, университеттердің ғылыми зертханаларынан шыққан идеялардың нарыққа жетуіне дейінгі жол қазіргіден әлдеқайда қысқаруы керек екенін ерекше баса айтты.Отырыста бекітілген шаралар пакеті бірнеше стратегиялық бағытты қамтиды. Біріншіден, барлық өңірде мүдделі тараптардың қатысуымен ғылыми-технологиялық сессиялар өткізу кестесі бекітілді. Бұл сессиялар бизнестің нақты технологиялық сұраныстарын айқындауға бағытталмақ. Екіншіден, мемлекеттік қолдау құралдарын жетілдіру мәселесі қаралды. Бюджеттік ресурстарды бөлудің ашықтығын арттыру, гранттық қаржыландырудың тиімділігін бағалау жүйесін жетілдіру міндеттері алға қойылды. Үшіншіден, кадрлық әлеуетті күшейтуге бағытталған шаралар айқындалды. STEM бағытындағы білімге инвестицияны ұлғайту, шетелдік мамандарды тарту, диаспора ғалымдарымен байланысты нығайту — осылар жоспардың маңызды бөліктері болып табылады.Экономикалық тиімділік тұрғысынан алғанда, Инновациялық штабтың қызметінен күтілетін нәтижелер өте ауқымды. Жоғары технологиялық жұмыс орындарын құру, қосылған құны жоғары өнім экспортын ұлғайту, Жаһандық инновациялар индексіндегі елдің орнын нығайту — бұлардың барлығы макроэкономикалық тұрақтылыққа тікелей ықпал етеді. Сарапшылардың бағалауынша, егер жаңа инновациялық жүйе толыққанды жұмыс істеп кетсе, алдағы бес жылда технологиялық секторда жұмыс орындарының саны екі есеге дейін артуы мүмкін. Бұл ретте экспорттағы өңделген өнімнің үлесін де 2030 жылға қарай айтарлықтай арттыруға болады деп болжануда.Жиын қорытындысы бойынша Инновацияларды дамыту тұжырымдамасының негізгі тәсілдері мақұлданып, мемлекеттік органдарға, әкімдіктерге және бизнес-сектор өкілдеріне құжат жобасына нақты ұсыныстар енгізу жөнінде тиісті тапсырмалар берілді. Инновациялық штабтың алғашқы отырысы аяқталғанымен, жұмыс жаңа ғана басталды. Отырысқа қатысқан кәсіпкерлер мен ғалымдар жаңа алаңның ашылуын оң бағалап, олардың мекемелерінің шынайы технологиялық қажеттіліктері ендігі жерде мемлекет тарапынан тыңдалатынына сенімді екендерін білдірді. Ал бағдарламаның нақты нәтижелері алдағы жарты жылдың ішінде — аймақтық сессиялар аяқталысымен — анық көрінетін болады. Қазақстан ендігі жерде «ғылымды инновациямен дамыту» жолымен берік қадам басуға бел буған секілді.

Қазақстандағы технологиялық даму қарқыны жылдан жылға артып келеді. 13 маусым 2026 жыл — бұл күні Shymkent Hub өзінің жаңа бастамасын ресми жариялады: шілде айында өтетін ақылы тағылымдама бағдарламасы туралы хабарландыру мыңдаған жастардың назарын аударды. Бұл жай ғана тағылымдама емес — бүкіл Қазақстан бойынша 10 өңірде бір мезгілде өтетін BOOTCAMP бағдарламасының бір бөлігі, оның ішінде Шымкент қаласы да бар.Соңғы жылдары Оңтүстік Қазақстан өңірі экономикалық тұрғыдан белсенді дамып келе жатқан аймақтардың бірі болып саналады. Шымкент — республиканың үш қаласының қатарындағы мегаполис ретінде тек тауар айналымымен немесе өнеркәсібімен ғана емес, сонымен бірге зияткерлік әлеует пен жастардың белсенділігімен де танылуда. Дегенмен IT саласындағы мамандар тапшылығы осы өңірде де өзекті мәселе болып қала бермек. Сарапшылардың бағалауынша, Қазақстанда жыл сайын кем дегенде 10 000-ға жуық IT маманы жетіспейді, ал бұл олқылықты толтырудың ең тиімді жолдарының бірі — практикалық тағылымдама мен нақты жобалармен жұмыс.Shymkent Hub — бұл жай ғана кеңсе кеңістігі немесе коворкинг орталығы емес. Ол стартап экожүйесін дамытуға, технологиялық кәсіпкерлікті қолдауға және IT саласындағы жаңашыл шешімдерді іске асыруға бағытталған инновациялық хаб. Орталықтың негізгі мақсаты — Оңтүстік өңірдің жастарын жаһандық технологиялық үдеріске тарту, оларға нақты дағдылар мен жұмыс тәжірибесін беру. Осы мақсатта хаб бірнеше жыл бойы мастер-класстар, хакатондар және кеңестер ұйымдастырып келді. Ал BOOTCAMP бағдарламасы — осы бастамалардың логикалық жалғасы.1-ден 31 шілдеге дейін өтетін бағдарлама барысында қатысушылар хабтың нақты жобаларымен тікелей жұмыс жасайды. Бұл — оқулықтардан емес, шынайы тапсырмалардан үйрену деген сөз. Тағылымдамашылар жаңа дағдылар мен тәжірибе жинайды, IT және стартап экожүйесімен тікелей танысады, сонымен бірге кәсіби ортада нетворкинг жасауға мүмкіндік алады. Бұл форматтың артықшылығы — теориялық білімді іс жүзінде бекіту ғана емес, сонымен бірге болашақ жұмыс берушілермен тікелей байланыс орнату мүмкіндігі.Бағдарламаға өтінім беру мерзімі 16 маусымға дейін созылады. Жас мамандар мен студенттер үшін бұл — өте қысқа мерзім, сондықтан уақытты босқа өткізбей тіркелу қажет. Тағылымдаманың ақылы форматта өтуі оның серіктес ұйымдармен, нақты бюджетпен және жауапты механизммен жүзеге асырылатынын білдіреді. Бұл жайт қатысушыларға тек білім ғана емес, нақты еңбек ақысы түрінде де мотивация береді — бұл IT саласындағы жастар үшін аса маңызды фактор.Бағдарламаның аумақтық ауқымы ерекше назар аударады. Қазақстанның 10 өңірінде бір мезгілде өтетін BOOTCAMP — бұл бүкілелікті ұлттық деңгейдегі бастама. Астана мен Алматыда ұқсас хабтар баяғыда жұмыс жасап жатыр, алайда Шымкент, Семей, Орал немесе Қарағанды сияқты өңірлердегі жастар үшін осындай мүмкіндіктер әлі де жеткіліксіз. Осы тұрғыдан алғанда Shymkent Hub бастамасы аймақтық теңсіздікті азайтуға және жергілікті жастарды технологиялық трансформацияға тартуға септігін тигізеді.Шымкентте тұратын жас бағдарламашы Айдана Ержан өз ойымен бөлісті: «Мен бірнеше жылдан бері өз бетімше онлайн курстар арқылы оқып жатырмын. Бірақ нақты жобамен жұмыс жасау тәжірибесі болмаған соң, жұмысқа кіру қиын болды. BOOTCAMP бағдарламасы маған дәл осы алшақтықты жоюға мүмкіндік береді деп үміттенемін». Оның пікірін технологиялық кәсіпкерлік саласындағы сарапшылар да қолдайды: практикалық тәжірибесіз теориялық білім жұмыс нарығында жеткіліксіз, ал мұндай бағдарламалар тура осы проблеманы шешуге бағытталған.Алдағы кезеңде Shymkent Hub-тың бұл тағылымдамасы аяқталғаннан кейін де белсенділігін тоқтатпайтыны белгілі. Хаб өз қызметін кеңейтіп, жыл бойы тұрақты оқыту бағдарламаларын, менторлық сессияларды және стартап демеушілік жобаларын жоспарлап отыр. Егер BOOTCAMP бағдарламасы күтілген нәтиже беретін болса, оны мемлекеттік деңгейде кеңейту де мүмкін. Өйткені Қазақстан цифрлық трансформация жолымен сеніммен алға басып келе жатыр, ал бұл жолдың ең маңызды бөлігі — нақты дайындалған, іс жүзінде тәжірибесі бар жас мамандар. Bolashak бағдарламасы шетелде оқуға жол ашса, BOOTCAMP сияқты жергілікті бастамалар отандық экожүйені іштен нығайтады. Осылайша, Шымкент тек Оңтүстіктің мегаполисі ретінде емес, Қазақстанның IT картасындағы маңызды нүкте ретінде де танылуы ғажап емес.

Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын іске асыру бойынша кезекті ауқымды нәтижелерін жариялады. 12 маусым 2026 жыл күні тарату алған мәліметтерге сүйенсек, бүкіл ел аумағында экологиялық бақылаудың цифрлық жүйелерін енгізу жұмыстары қарқын алып, нақты нәтижелер беруде. Бұл — тек тазалық акциясы ғана емес, мемлекеттік экологиялық саясаттың жаңа форматына өту кезеңі.«Таза Қазақстан» бастамасының тамыры тереңде. Бірнеше жыл бойы экологиялық мәселелер, заңсыз қоқыс үйінділері, ластанған су қоймалары мен қалалық аумақтардың санитарлық жағдайы Қазақстан азаматтары мен мемлекет органдарының назарын аударып келді. Алғашқы кезеңдерде негізінен волонтерлік акциялар мен субботниктер форматында жүргізілген жұмыстар уақыт өте жүйелі сипат ала бастады. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Тұрақты болашаққа ортақ көзқарас» атты Өңірлік экологиялық саммитте: «Биыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы. Жасанды интеллект көмегінсіз экологиялық мәселелерді оңтайлы шешу мүмкін емес екені анық. Аталған технология табиғи ресурстарды қорғау, экологиялық басқаруды жетілдіру ісінде мол мүмкіндікке жол ашады» — деп нақты бағыт берді. Осы сөздерден кейін прокуратура органдары технологиялық шешімдерді іс жүзінде қолдануға кірісті.Көктемгі экологиялық айлықтың нәтижелері айтарлықтай. 221 мыңнан астам азамат пен 9,8 мыңнан астам кәсіпорын тазалық шараларына белсенді түрде қатысты. 6 400-ге жуық аула аумағы тазартылды, 1 мың тоннадан астам қалдық жиналып, арнайы полигондарға шығарылды, ал 20 мыңнан астам тал көшет отырғызылды. Бұл сандар бір ғана айлық науқанның нәтижесі — ал ол туралы айтқанда, аумақтық мемлекеттік органдардың азаматтық қоғаммен бірлескен ұйымдастырушылық жұмысының маңызы зор екенін атап өтпеу мүмкін емес. Экологиялық сана жеке адамнан, отбасынан, ауладан, мектептен басталатынын осы тәжірибе тағы бір рет дәлелдеді.Алматы қаласының прокуратурасы технологиялық жаңашылдықта озық үлгі көрсетті. Жасанды интеллект элементтері бар «TazaQala» цифрлық платформасы заңсыз қоқыс үйінділерін жедел анықтауға арналған. Жүйені тестілеудің алғашқы айында ғана 260 заңсыз қоқыс үйіндісі табылды, оның ішінде 135-і жоюылды. Бұл — адами ресурсты үнемдеп, уақытты тиімді пайдаланудың нақты мысалы. «TazaQala жобасы бізге күніне ондаған инспекторды бір ауданға жіберуді алмастырды. Алгоритм өзі камера суреттерін талдап, қоқыс үйіндісін тауып береді» — деп түсіндіреді жобаның техникалық жетекшілерінің бірі, АҚТ саласы маманы Арман Сейтқали. Жүйенің қабылдануы оңды болды — халық та, биліктер де нақты нәтижені көріп, жобаны кеңейту жоспарланып отыр.Абай облысы «Ғарыш Сапары» ғарыштық мониторинг жүйесін пайдаланып, принципиалды жаңа деңгейге шықты. Жерсеріктік бақылау арқылы 351 заңсыз қоқыс үйіндісі анықталып, барлығы жойылды. «Қалдықтар» АЖ жүйесі де осы аймақта іске қосылды — ол қалдықтар айналымының толық тізбегін: жиналуынан бастап полигонға жеткізілуіне дейін бақылайды. Ашықтық пен есептілік принципіне негізделген бұл жүйе коррупциялық тәуекелдерді де едәуір азайтады деп күтілуде. Облыстың экология департаментінің басшысы: «Бұрын полигонға бармай, аралық жерде заңсыз тастап кету жиі болатын. Қазір жүйе тасымалдың барлық кезеңін бақылайды, сондықтан мұндай жағдай мүмкін болмай қалды» — деп мәлімдеді.Шымкент қаласы экологиялық жауапкершілікке жергілікті коммуналдық жұмысшыларды тартудың тиімді үлгісін ұсынды. «Тазалық сақшылары» жобасы аясында 3 мыңнан астам коммуналдық қызмет қызметкері экологиялық бұзушылықтарды тіркеуге уәкілетті болды. Жоба нәтижесінде 2 790 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Сонымен қатар 10 мыңнан астам есірткі жарнамасы бар граффити жойылды — бұл экологиялық тазалықтың қоғамдық тәртіппен тікелей байланысын айғақтайды. Маңғыстау облысында Каспий теңізінің жағалауы тазартылып, мыңдаған тонна қоқыс шығарылды, ағаштар отырғызылды. Онлайн-шағым жасауды жеңілдету үшін TazaQazBot Telegram-боты іске қосылды — халық бота фотосурет жіберіп, нақты нысанды белгілей алады, содан кейін жауапты орган бір тәулік ішінде ден қоюға міндетті.Сарапшылар бұл бастамаларды Қазақстанның экологиялық саясатындағы маңызды эволюция ретінде бағалайды. Экономика ғылымдарының докторы, экологиялық реттеу мәселелерімен айналысатын зерттеуші Айгүл Нұрмағамбетованың пікірінше: «Прокуратура органдарының технологиялық шешімдерге бет бұруы — жай тренд емес, бюджеттік тиімділіктің де, жауапкершіліктің де талабы. Цифрлық жүйелер адами факторға байланысты қателерді азайтады және мәліметтер базасын жинақтауға мүмкіндік береді, бұл болашақта экологиялық болжамдауда қолданылады». Сонымен қатар азаматтық белсенділіктің артуы мемлекеттік органдардың жалғыз жауапты тарап екені туралы стереотипті бұзуда.«Таза Қазақстан» — бұл қоғамдық шарттың жаңа форматы. Мемлекет технологияны береді, заңды қолдайды, жауапты орган болады. Азамат бақылайды, хабарлайды, қатысады. Бизнес экологиялық стандарттарды ұстанады. Осы үш тараптың өзара міндеттемесіне негізделген модель ғана тұрақты нәтиже бере алады. Болашақ ұрпаққа таза табиғат қалдыру — саяси ұран емес, ол бүгінгі күннің нақты жауапкершілігі. Цифрлық технология, прокуратура бақылауы және азаматтық белсенділік — осы үш тірек бірігіп, «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын іс жүзінде өмірге асырып жатыр.

12 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласының құқық қорғау органдары "Киберқалқан Қазақстан" жобасы аясында жүргізілген жедел іс-шара барысында ірі наркотик ұстаған күдіктіні қолға түсірді. Оқиға жергілікті тұрғындар арасында кең резонанс тудырып, Оңтүстік Қазақстан өңіріндегі есірткі саудасына қарсы күрестің өзектілігін тағы бір рет көрсетіп берді.Полиция деректеріне сүйенсек, ұсталған адам — хиджаб киген жас әйел. Оның рюкзагынан жалпы салмағы екі килограммды құрайтын төрт пакет мефедрон анықталды. Бұдан бөлек, оның жанында есірткіні өлшеуге арналған электрондық таразы мен зип-пакеттер де бар екені белгілі болды. Бұл заттардың болуы — оның есірткі тарату тізбегінің белсенді буыны болғанын анық көрсетеді. Тінту барысында оның жалға алған пәтерінен де тергеушілер маңызды дәлелдер тапты: бес граммнан отыз екі орам есірткі табылып, барлығы тіркелді."Киберқалқан Қазақстан" жобасы — ішкі істер министрлігімен бірлесіп жүзеге асырылатын кешенді бағдарлама. Оның басты мақсаты — желілік алаяқтыққа, кибер қылмысқа және дәрілік заттардың онлайн саудасына тосқауыл қою. Бүгінгі таңда елдегі есірткі сауда-саттығының едәуір бөлігі Telegram, Discord және басқа мессенджерлер арқылы жүргізілетін болды. Тергеушілер бұл арнаны пайдаланушыларды қадағалау барысында осы оқиғаны ашып, жедел шара қолданды.Мамандардың пікірінше, Шымкент — Орталық Азиядағы ең ірі транзиттік қалалардың бірі болып табылады. Оның географиялық орны — Өзбекстан мен Қырғызстан шекараларына жақындығы — есірткі тасымалы үшін қолайлы жағдай жасайды. Криминолог Ержан Сейтқали бұл мәселеге қатысты: "Шымкент ерте заманнан бері Жібек жолының маңызды торабы болды. Өкінішке орай, бүгінгі заманда бұл географиялық артықшылықты қылмыскерлер де пайдалана бастады. Наркотик тасымалын тоқтату үшін барлық деңгейдегі бақылауды күшейту қажет," — деп атап өтті. Сарапшылардың айтуынша, соңғы жылдары мефедронның Қазақстан аумағы арқылы тасымалдануы айтарлықтай өсті.Есірткі саудасының жастар арасына жайылуы қоғамды алаңдататын аса маңызды мәселеге айналды. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы республика бойынша есірткімен байланысты қылмыс санының алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға артқаны тіркелді. Оңтүстік Қазақстан облысы бұл статистикада ерекше алаңдатарлық орын алады: аймақ бойынша есірткі ұстаушылардың 40 пайыздан астамы — 18-ден 30 жасқа дейінгі жастар. Бұл ретте мефедрон, яғни "кристалл" деп аталатын синтетикалық есірткінің арзандығы мен жеткізілімінің оңайлығы жастардың оған деген қызығушылығын арттырып отыр.Оқиғаға деген қоғамдық реакция да бірдей болмады. Бір жағынан, қалалық белсенділер мен дін өкілдері күдіктінің сырт пішіміне — хиджабына — назар аудармауды өтінді. Шымкент қаласының мешіттер кеңесінің мүшесі Нұрлан Имамов осыған байланысты мынадай түсінік берді: "Киім адамның ішкі дүниесі мен таңдауының айнасы бола бермейді. Қылмыс жасаушы адамның дінге сілтеме жасаған сыртқы белгілерін діннің өзіне телуге болмайды. Біз жастарымызды рухани тәрбиелеудің маңызын атап айтамыз, бірақ жеке адамның жасаған ісі — оның өз жауапкершілігі." Бұл мәлімдеме әлеуметтік желілерде кең тарап, пікірталас тудырды.Осы іске байланысты сот тергеуі мен айыптау ісі жедел қолға алынды. Қазақстандағы есірткі туралы заңнамаға сәйкес, ерекше ірі мөлшерде есірткі ұстаушыларға он жылдан жиырма бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Егер тергеу барысында ұйымдасқан топ белгілері анықталса, жаза мерзімі одан да ұзарады. Шымкент полициясының өкілі Дамир Ахметов ресми мәлімдемесінде: "Бұл — тек жеке адамды ұстаумен аяқталған оқиға емес. Тергеу тобы тасымал тізбегін толықтай ашу үшін жұмысын жалғастыруда," — деп мәлімдеді.Жалпы алғанда, бұл оқиға Қазақстандағы есірткіге қарсы күрестің жаңа сатыға шыққанын білдіреді. Цифрлық технологиялар арқылы жүргізілетін бақылау, "Киберқалқан Қазақстан" сияқты бағдарламалардың тиімділігі — бұлардың барлығы мемлекеттің осы бағыттағы ерік-жігерін айқындайды. Дегенмен сарапшылар тек жазалаушы шаралармен шектелудің жеткіліксіздігін айтып, профилактика мен қоғамдық жұмысты күшейтуді ұсынады. Жастар арасындағы тәуелділікке қарсы ағарту жұмысы, психологиялық қолдау орталықтарының желісін кеңейту — мемлекет шешуге тиіс басым міндеттер болып қала береді. Себебі есірткімен күрес — бұл тек полицейлік мәселе ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі.

ЖИ көмегімен жасалғанЖасанды интеллект технологиялары бүгінгі таңда адам өмірінің барлық салаларына енуде. Медицина, білім, өнеркәсіп, қаржы — осы салалардың барлығында жаңа технологиялар өз орнын тауып келеді. 12 маусым 2026 жыл күні дүние жүзілік спорт қауымдастығы жасанды интеллектінің футболдағы рөліне арналған жаңа зерттеулер мен тәжірибелерді талқылауға жиналды. Футбол — бұл жай ғана ойын емес, ол миллиардтаған адамның жүрегін тербейтін, ғаламдық ауқымдағы мәдени құбылыс. Дәл осы себептен де заманауи технологиялардың ең алдымен осы спорт түріне қолданылуы таңқаларлық емес.Футболдағы технологиялық революция баяу басталып, бірақ бүгін орасан зор қарқынға ие болды. Алғашқы қадамдар 2010 жылдардың ортасында жасалды: ВАR технологиясы, яғни бейнетехникалық арбитраж жүйесі алғаш рет UEFA және FIFA турнирлерінде қолданылды. Содан бері технологиялар тоқтаусыз дамыды. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, 2025 жылы дүние жүзіндегі жетекші футбол клубтарының 80 пайызы ойыншылардың физикалық жағдайын бақылауда жасанды интеллект жүйелерін пайдаланады. Бұл сан бес жыл бұрын небәрі 20 пайыз болатын. Ілгерілеу айқын.Қазіргі жасанды интеллект жүйелері тек деректерді өңдеумен ғана шектелмейді. Олар матч барысында экранда болып жатқанның барлығын нақты уақытта талдайды: ойыншылардың орналасуын, допты қабылдау траекториясын, командалық тактиканың тиімділігін, тіпті ойыншының шаршағанын да анықтай алады. Испания Ла Лигасында енгізілген «Mediacoach» жүйесі бір матч ішінде 3,5 миллионнан астам деректер нүктесін жинайтынын зерттеушілер атап өтеді. Бұл адам миының бір уақытта өңдей алатын ақпарат мөлшерінен мыңдаған есе артық. Осындай мүмкіндіктер бас бапкерлердің жұмысын түбегейлі өзгертуде.Жасанды интеллектінің тағы бір соны қолданылу аясы — ойын коментарийі мен трансляция саласы. Бүгінгі күні кейбір платформалар жасанды интеллект дауысы арқылы матчтарды толық комментарлап бере алады. Ол тек оқиғаларды баяндап қоймай, статистикаларды нақты уақытта талдайды, салыстырулар жасайды, болжамдар айтады. Amazon Prime Video компаниясы 2024 жылы АҚШ-тағы футбол матчтарының бірінде толық жасанды интеллект коментарийін сынақтан өткізді. Нәтиже аралас болды: жас аудитория технологияны қызығушылықпен қабылдаса, тәжірибелі жанкүйерлер адам дауысының орнын ешнәрсе баса алмайды деген пікірде қалды.Қазақстан да осы үдерістен шет қалмай отыр. ҚФЛ — Қазақстан футбол лигасы — соңғы екі жылда клубтарды заманауи аналитикалық жүйелермен жарақтандыру бағытында белсенді жұмыс жүргізуде. «Астана» және «Қайрат» клубтары жасанды интеллект негізіндегі ойыншы мониторинг жүйелерін сатып алды. Қазақстандық спорт технологиялары саласының сарапшысы Нұрлан Беков бұл туралы: «Біз ресейлік және еуропалық клубтардан бес-алты жыл артта қалып отырдық. Бірақ соңғы жылдардағы инвестициялар арқасында алшақтықты едәуір азайттық. Жасанды интеллект — бұл қымбат ермек емес, бүгінгі бәсекелестік спорттың талабы», — деп атап өтті.Технологияның дамуы бірқатар этикалық сұрақтарды да туындатуда. Егер жасанды интеллект бас бапкерге кімді ауыстыру керектігін, қандай тактиканы қолдану керектігін нақты айта алатын болса, онда адамның рөлі қалай өзгереді? Барселона клубының бас бапкері Ханси Фликтің баспасөз мәслихатында айтқан сөздері кеңінен тарады: «Деректер маңызды, бірақ футбол деректерден тұрмайды. Ойыншының жанарындағы жалын, командалық рух, ойынның сол сәттегі сезімі — мұны ешқандай алгоритм түсіндіре алмайды». Бұл пікірталас футбол қауымдастығында өзектілігін жоймай келеді.Жасанды интеллектінің спорттағы болашағы одан да ауқымды болады деп болжануда. 2030 жылға қарай эксперттер матчтарды толық талдайтын, жанкүйерге жеке таңдалған трансляция опцияларын ұсынатын, тіпті ойыншылардың жарақаттану қаупін алдын ала болжайтын жүйелердің кең таралуын күтуде. McKinsey зерттеу орталығының есебіне сәйкес, спорт индустриясына жасанды интеллект технологиялары 2030 жылға дейін 50 миллиард доллар қосымша құн қосады деп бағаланады. Бұл — астрономиялық сан, ол саланың болашағын толықтай қайта пішетінін білдіреді.Қорытынды ретінде айту керек: жасанды интеллект пен футболдың одағы бұрыштас тас дәуірін аяқтап, жаңа ғасырдың есігін ашты. Бұл өзгерістер тек техникалық сипатта ғана емес, олар ойынның мәні мен мәдениетіне де терең ықпал етеді. Қазақстандық спорт қауымдастығы осы толқынды жіберіп алмауы үшін мемлекет, клубтар және білім беру мекемелері бірлесіп жұмыс істеуі тиіс. Технология — бұл тек құрал, бірақ оны дұрыс пайдалана білген ел болашақ спорт индустриясының алдыңғы қатарында болады. Жасанды интеллект алаңда жеңіске жетпейді — ол жеңімпазды дайындайды.

ЖИ көмегімен жасалғанШымкент қаласының Әл-Фараби ауданы прокуратурасы 2026 жылдың 12 маусымында тағы бір маңызды мәселені ойдағыдай шешті: «Ленгер Групп» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жүк тасымалдауына кедергі болып тұрған жол белгісі мәселесі түпкілікті реттелді. Бұл оқиға «Кибер қалқан Қазақстан» жобасы аясында жүзеге асырылып жатқан кәсіпкерлерді қорғау жұмысының нақты нәтижесі болды.«Ленгер Групп» ЖШС — Оңтүстік Қазақстан өңірінде белсенді жұмыс істейтін инвестор және өндіруші кәсіпорын. Компания балмұздақ, ұн өнімдері және тұтынушылар арасында сұранысқа ие болған басқа да тауарларды шығарады. Кәсіпорынның өндірістік қоймасы Б. Саттарханов көшесінде орналасқан. Дәл осы мекенжайда жолдың тұтас сызығы жүк автомобильдерінің еркін жүруіне кедергі жасап, тауарды шығаруды айтарлықтай қиындатып отырды. Бірнеше рет уәкілетті органдарға жазбаша өтініш жолдалғанына қарамастан, мәселе ұзақ уақыт бойы өз шешімін таппады. Кәсіпорын басшылығы бюрократиялық кедергілерге тіреліп, нәтиже ала алмады.Қазіргі уақытта Қазақстанда шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға ерекше мән берілуде. Елбасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан экономикалық реформалар шеңберінде іскерлік ортаны жетілдіру, кәсіпкерлерге кедергі болып отырған мәселелерді жедел шешу басым бағыт болып белгіленген. Статистикалық деректерге сүйенсек, Оңтүстік Қазақстан облысы мен Шымкент қаласында тіркелген кәсіпкерлердің саны жыл сайын өсіп келеді. 2025 жылдың соңындағы мәліметтер бойынша, Шымкент қаласында 85 мыңнан астам шағын және орта бизнес субъектісі тіркелген. Солардың барлығы да іскерлік инфрақұрылым мен мемлекеттік қызмет көрсетудің тиімділігіне тікелей тәуелді.«Кибер қалқан Қазақстан» жобасы — Бас прокуратура ұйымдастырған және елдің барлық өңірлерінде жүзеге асырылып жатқан кешенді бағдарлама. Бағдарламаның негізгі мақсаты — кәсіпкерлерге заңсыз кедергі жасайтын фактілерді анықтап, оларды жедел жою, сондай-ақ азаматтардың мемлекеттік органдарға деген сенімін арттыру. Жоба аясында прокуратура органдары енжар бақылаушы рөлінен шығып, бизнес мәселелерін белсенді түрде шешетін ведомствоға айналды. Бұл тәсіл Қазақстанның халықаралық рейтингтерде, атап айтқанда Doing Business және бизнес ахуалы индекстерінде жоғары орындарды иеленуіне ықпал етуде.Әл-Фараби ауданының прокуратурасы «Ленгер Групп» кәсіпорынының өтінішін қарап, тиісті мемлекеттік органдарға хат жіберді. Хатта жол белгісінің кәсіпорын қызметіне тигізіп отырған нақты зияны сипатталып, мәселені шешу жөнінде ұсыныс жасалды. Мемлекеттік органдар прокуратураның ұсынысын тиісті деңгейде қарап, кәсіпорынның қоймасына апаратын жол учаскесіндегі тұтас белгіні үзіктілі белгіге ауыстырды. Бұл шешім жүк автомобильдерінің еркін жүруіне және тауарды тиімді шығаруға мүмкіндік берді.Кәсіпорын өкілдерінің айтуынша, бұл мәселе бірнеше жылдан бері өз шешімін күтіп келген. «Бізге күн сайын ондаған тонна өнімді тиеп-жөнелту керек болатын. Жүк автомобильдері жол белгісіне байланысты маневр жасай алмай, уақыт ысырап болып жатты. Кейде тіпті жүк тиеуді кейінге қалдыруға тура келді. Прокуратураның жедел ден қоюы нақты нәтиже берді — енді логистика мүлдем басқаша», — деді компанияның өндіріс жөніндегі директоры. Шынында да, мұндай, алғашқы қарағанда ұсақ-түйек болып көрінетін инфрақұрылымдық мәселелер кәсіпорынның тиімділігіне айтарлықтай әсер ететіні дәлелденді.Сарапшылардың пікірінше, бұл жағдай мемлекет пен бизнестің тиімді өзара іс-қимылының үлгісі болып табылады. Заңгер-сарапшы Марат Нұрланов атап өткендей: «Прокуратура органдарының кәсіпкерлер мәселесін шешудегі белсенді рөлі — заманауи мемлекет басқаруының нышаны. Бюрократиялық тосқауылдарды алып тастау арқылы мемлекет бизнес ортасын жақсартады және инвестициялық тартымдылықты арттырады. Бұл жергілікті деңгейде болғанымен, жалпы ұлттық маңызы зор». Иә, шағын өзгерістер де кәсіпорынның өнімділігіне тікелей ықпал ететіні анық.Болашақта «Кибер қалқан Қазақстан» жобасы аясында ұқсас мәселелердің шешімін табуы ерекше маңызға ие болмақ. Кәсіпкерлердің прокуратураға жүгіну мүмкіндігі бар екені туралы хабардарлық арта берсе, мемлекет пен бизнес арасындағы сенімділік те күшейе береді. Шымкент — Қазақстанның экономикалық тұрғыдан белсенді қалаларының бірі. Оның одан әрі өсуі мен дамуы дәл осындай инфрақұрылымдық және институционалдық мәселелерді жедел шешуге тікелей байланысты. «Ленгер Групп» мысалы болашақ кәсіпкерлер үшін де үлгі болып, мемлекеттік аппаратты жұмылдыруда заңды жолмен қолдану мүмкіндігін нақты дәлелдей түсті. Прокуратура мен бизнестің осындай ынтымақтастығы мемлекеттік басқарудың жаңа сапалық деңгейін айғақтайды.

Қазіргі цифрлық дәуірде жасанды интеллект тақырыбы тек мамандар мен ғалымдардың ғана емес, жалпы қоғамның назарын аударып отыр. 11 маусым 2026 жыл күні өткізілген AI Quiz іс-шарасы осы үрдістің жарқын дәлелі болды. Бұл кездесу жасанды интеллект пен заманауи технологиялар туралы білімді тексеруге арналған интерактивті квиз форматында ұйымдастырылып, қатысушылар арасында ерекше ықылас тудырды. Іс-шара ғылыми-танымдық ортаны қалыптастырудың тиімді жолы ретінде бағаланды.Бүгінгі таңда жасанды интеллект технологиялары адам өмірінің барлық салаларына кіріп үлгерді. Медицина, білім беру, қаржы, ауыл шаруашылығы, өнер — осылардың бәрінде AI шешімдері белсенді қолданылуда. Қазақстан да бұл жаһандық үрдістен тыс қалмай, цифрлық трансформация бағдарламаларын жүзеге асыруда. Мемлекеттік деңгейде «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында жасанды интеллектіні енгізу мәселесіне ерекше мән берілуде. Алайда технологиялардың дамуы жеткілікті болмаса да, халықтың AI туралы хабардарлығы әлі де жеткілікті деңгейде емес. Дәл осы олқылықты толтыруға квиз бағдарламасы тырысты.Іс-шараның бірегейлігі оның форматында жатыр. Дәстүрлі дәрістер мен семинарлардан өзгеше, квиз бағдарламасы білімді ойын түрінде тексеруге мүмкіндік береді. Қатысушылар жасанды интеллектінің даму тарихы, қазіргі трендтер, нақты кейстер мен таңғаларлық фактілер бойынша сұрақтарға жауап берді. Командалық атмосфера жаңа таныстықтарға жол ашып, адамдар арасындағы кәсіби байланыстарды нығайтты. Іс-шараға қатысушылардың бірі, жас бағдарламашы Арман Сейітов: «Бұл формат жасанды интеллект туралы күрделі ақпаратты қызықты және түсінікті түрде жеткізеді. Мен бұрын білмейтін бірнеше маңызды фактіні осы квиздан білдім», — деп атап өтті.AI Quiz бағдарламасы тек білімді тексерумен шектелмей, қатысушыларды жаңа ақпаратпен байытуға бағытталды. Жасанды интеллектінің пайда болу тарихынан бастап — 1950-ші жылдардағы Алан Тьюринг тестінен бүгінгі жасанды нейрондық желілерге дейін — аралықтағы барлық маңызды кезеңдер қамтылды. Бүгінде GPT, DALL-E, Midjourney сияқты жасанды интеллект жүйелері миллиондаған адамдар тарапынан күнделікті қолданылады. Дүниежүзілік деректерге сүйенсек, 2025 жылы AI нарығының жалпы көлемі 200 миллиард долларды асып кетті, ал 2030 жылға қарай бұл сан 1 триллион долларға жетеді деп болжанып отыр. Осы алпауыт саланы түсіну үшін халықтың хабардарлығын арттыру аса маңызды.Қазақстандағы технологиялық қауымдастық соңғы жылдары айтарлықтай дамып келеді. Нұр-Сұлтан мен Алматыда жасанды интеллект саласындағы стартаптар саны жылда орта есеппен 30–40 пайызға өсуде. IT мамандарының саны да жыл санап артып, мемлекет бұл секторға инвестицияларды ұлғайтуды жалғастыруда. Алайда сарапшылардың пікірінше, техникалық дамумен қатар қоғамдық сауаттылық та жоғарылауы тиіс. Технологиялық жобалар іске асырылса да, оларды пайдаланатын адамдардың хабардарлығы жеткіліксіз болса, нәтиже күткендей болмайды. AI Quiz сияқты іс-шаралар осы тепе-теңдікті сақтауға ықпал етеді.Іс-шара барысында танымал IT-маман Дина Нұрланова технологиялық сауаттылықтың болашаққа тигізер ықпалы туралы ойларымен бөлісті: «Жасанды интеллект — бұл тек бағдарламашылардың ғана мәселесі емес. Дәрігер, мұғалім, заңгер, кәсіпкер — бәрінің де AI туралы негізгі білімі болуы керек. Өйткені бірнеше жылдан кейін бұл технологиялар олардың жұмысын түбегейлі өзгертеді. Квиз форматы осы білімді демократиялық жолмен таратудың ең тиімді тәсілдерінің бірі». Оның сөздері қатысушылар тарапынан қызу қолдауға ие болды.Іс-шараның ерекше жақтарының бірі — ұрпақаралық диалог. Квизге студенттер мен тәжірибелі мамандар, жас кәсіпкерлер мен ғылым өкілдері бір алаңда жиналды. Мұндай алуан топ бір мақсат — білімді кеңейту мен технологиялық болашаққа дайын болу — айналасында бірігуі — өте маңызды нышан. Жас толқын өздерінің цифрлық тілегіштіктерін үлкендерге беріп, тәжірибелі мамандар өздерінің кәсіби тәжірибесімен бөліскенде, шынайы синергия туады. Бұл квиздың тағы бір жетістігі — адамдарды жай ғана білімдендіру емес, олар арасында мағыналы байланыс орнату болды.Болашаққа қарасақ, AI Quiz форматының кең ауқымды потенциалы бар. Осындай іс-шараларды мектептерде, университеттерде, корпоративтік ортада үнемі өткізіп отыру жасанды интеллект туралы қоғамдық сауаттылықты айтарлықтай арттырады. Сарапшылардың бағалауынша, жақын он жылда жасанды интеллект Қазақстанның ЖІӨ-іне 15–20 пайыздық үлес қосуы мүмкін. Бұл мүмкіндікті пайдалану үшін тек технологиялық инфрақұрылым ғана емес, хабардар және дайын қоғам да керек. AI Quiz сияқты бастамалар сол дайын қоғамды қалыптастырудың бастапқы сатысы болып табылады. Осы іс-шараның табысты өтуі болашақта да осындай кездесулердің тұрақты форматқа айналатынына деген үміт береді.

11 маусым 2026 жылы Тұран ауданында интернет-алаяқтыққа қарсы кешенді профилактикалық іс-шара өтті. Аудан тұрғындары арасында киберқылмыстың алдын алуға бағытталған бұл акция заман талабынан туындаған қажеттілікке жауап ретінде ұйымдастырылды. Ақпараттық технологиялардың күн санап дамып, интернет желісінің қоғам өміріне тереңдей еніп жатқан бүгінгі кезеңде онлайн алаяқтықтың да жаңа түрлері пайда болып, азаматтарға едәуір экономикалық залал келтіруде.Қазіргі уақытта Қазақстан бойынша киберқылмыс деңгейі жыл сайын өсіп келеді. Ішкі істер министрлігінің деректері бойынша, соңғы үш жылда интернет-алаяқтыққа байланысты тіркелген қылмыстар саны екі есеге жуық артқан. Олжалы болған алаяқтардың басым бөлігі банк карталарын, электрондық әмияндар мен онлайн шоттарды заңсыз пайдалану арқылы жәбірленушілерден миллиондаған теңге ұрлап отыр. Бұл мәселе ірі қалалармен бірге шағын аудандарда да өткір сезілуде, себебі цифрлық сауаттылық деңгейі аймақтарда әлі жеткіліксіз.Тұран ауданында өткен іс-шара дәл осындай жағдайға байланысты жоспарланды. Аудан тұрғындарының арасында соңғы айларда жалған хабарламалар, телефон алаяқтары мен фишингтік сайттар арқылы ақша жоғалту жағдайлары жиілеп кетті. Жергілікті полиция бөлімшесі мен ауданның қоғамдық қауіпсіздік бөлімі бірлесіп, халыққа тікелей жету үшін дәстүрлі емес тәсіл қолдануды жөн санады. Тек ресми нұсқаулармен ғана шектелмей, тұрғындарға ойлы да, ауызекі тілге жақын, қызықты форматта ақпарат беру — осы іс-шараның негізгі мақсаты болды.Осы мақсатта іс-шараға «Шаншар» әзіл-сықақ театрының белгілі актері Жүсіп Ақшораев шақырылды. Жүсіп Ақшораев — өз сахналық өнерімен бірге қоғамдық мәселелерді де жиі жарыққа шығаратын, аудитория арасында жоғары беделге ие тұлға. Ол іс-шара барысында интернет-алаяқтықтың ең кең тараған схемаларын театрлық-юморлық тәсілмен түсіндіріп берді. Алаяқтардың психологиялық қулықтарын, «тез байи» деген жалған уәделерді, сондай-ақ мемлекеттік органдардың атын жамылып алдайтын схемаларды ол тіпті ойнап та көрсетті. Мұндай ерекше формат тұрғындардың назарын тартты және ақпаратты неғұрлым тиімді қабылдауға жол ашты.Түсіндіру жұмыстары адамдардың ең көп шоғырланатын орындарында — нарықтарда, сауда орталықтарының алдында, аялдамаларда және ауданның орталық алаңында — жүргізілді. Акцияға ересек тұрғындармен қатар жастар мен зейнеткерлер де белсене қатысты. Зейнеткерлерге ерекше назар аударылды, өйткені статистика бойынша, алаяқтардың нысанасына жиі тап болатын топ — бұл егде жастағы адамдар. Олар банк жүйесінің жаңа технологияларымен танысу мүмкіндігінен шеттеп қалуы мүмкін, сондықтан қарапайым тілде берілген ақпарат олар үшін ерекше маңызды болды.Іс-шарада берілген кеңестер нақты және практикалық болды. Тұрғындарға мыналар ескертілді: белгісіз нөмірлерден келген қоңырауларға жауап бере отырып, ешқашан карта деректерін, СМС-кодтарды немесе жеке куәлік нөмірлерін хабарламау; «ұтыс», «компенсация», «байлық» деген сөздермен басталатын хабарламаларды залалсыздандыру; ресми ұйымдар атынан сөйлесетін адамдар туралы міндетті түрде тексеру жүргізу; жақындарына да мұндай схемалар туралы ескерту. Сонымен бірге электрондық әмияндарды және банктік мобильді қосымшаларды қорғаудың техникалық тәсілдері де түсіндірілді: күрделі паролдер қою, екі факторлы аутентификацияны қосу, күмәнді сілтемелерге өтпеу.Іс-шараға қатысқан тұрғындар алған ақпаратқа риза болғандарын білдірді. «Бізге осылай, тікелей жанымызға келіп айтатын адам жоқ болатын. Жүсіп ағай бізге бәрін ойнап, күлдіріп түсіндірді — есте жақсы қалды», — деді іс-шараға қатысушылардың бірі. Акция барысында жинақталған деректер бойынша, іс-шараны тікелей бақылаған тұрғындар саны бірнеше жүзге жетті, ал онлайн форматтағы видеожазбалар мен сурет материалдары аудандық әлеуметтік желі парақшаларында мыңдаған адамға жетті.Аудан басшылығы мен полиция өкілдері мұндай форматтағы іс-шараларды болашақта жалғастыру ниетін білдірді. Аудан әкімшілігінің өкілі: «Бізге заңи тіл мен ресми нұсқаулықтар жеткіліксіз. Халыққа жету үшін олардың тілінде, олардың форматында сөйлеуіміз керек. «Шаншар» театрымен бұл тәжірибе өте жемісті болды», — деп атап өтті. Полиция өкілдері де осы тәрізді профилактикалық акциялардың алдын алу тиімділігін арттыратынына сенімді. Аймақта жалпы цифрлық сауаттылықты арттыруға арналған оқулықтар мен ресурстар да тұрғындарға таратылды. Іс-шара Тұран ауданы үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан аумағы бойынша осындай шараларды ауқымды жүргізудің нақты үлгісіне айналды. Цифрлық қауіпсіздік — бүгінгі заманның бөлінбес бөлігі, ал оны халыққа жеткізудің ең тиімді жолы — тікелей байланыс, адал да ашық диалог.

Шымкент қаласы цифрлық дамуда жаңа белеске қадам басты. 11 маусым 2026 жыл күні ресми түрде жарияланған мәліметтерге сәйкес, Алтынтөбе тұрғын алабы жоғары жылдамдықтағы кең жолақты интернет желісімен қамтылды. Бұл оқиға қалалық Цифрландыру басқармасы жүргізіп келе жатқан жүйелі жұмыстың табиғи жалғасы болып табылады. Тұрғындар ондаған жылдар бойы сапалы байланыс қызметінен тыс қалған аудандарда тіршілік еткен. Енді сол жағдай түбегейлі өзгеруі алдында тұр.Алтынтөбе — Шымкенттің тез өсіп келе жатқан тұрғын алаптарының бірі. Соңғы жылдары бұл аймақта тұрғын үй құрылысы қарқын алып, халық саны айтарлықтай өсті. Алайда инфрақұрылымдық дамудың артта қалуы тұрғындар үшін маңызды мәселеге айналды. Интернет байланысының болмауы немесе сапасыздығы білім алу, жұмыс істеу, мемлекеттік қызметтерге қол жеткізу сияқты күнделікті қажеттіліктерді орындауды айтарлықтай қиындатып отырды. Балалар үйден сабақ алу мүмкіндігінен айырылды, ал кәсіпкерлер онлайн-сауда жасай алмады. Осы мәселелерді шешу мақсатында қала басшылығы бірнеше жыл бұрын кешенді цифрландыру бағдарламасын іске қосты.«Спецавтоматикасервис» компаниясы осы жобаның тікелей орындаушысы болып табылады. Компания Алтынтөбе аймағында инфрақұрылымдық желілерді жүргізу жұмыстарын аяқтап, шамамен 400 тұрғын үйді жоғары жылдамдықтағы интернетке қосуға техникалық мүмкіндік жасады. Желінің орнатылуы барысында заманауи талаптарға сай оптикалық-талшықты кабельдер пайдаланылды. Бұл технология тек жылдам интернетті ғана емес, сонымен қатар тұрақты және үздіксіз байланысты да қамтамасыз етеді. Компания өкілдерінің айтуынша, желінің өткізу қабілеті болашақтағы жүктемелерді де еркін көтере алатындай етіп жобаланған.Қалалық Цифрландыру басқармасының басшысы Бауыржан Сейітқалиевтің пікірінше, бұл жоба тек техникалық мәселені шешумен шектелмейді: «Біз интернет желісін тартқан кезде тек кабель орнатып жатқан жоқпыз. Біз адамдардың өмір сапасын арттырып жатырмыз. Жоғары жылдамдықтағы интернет — бұл білімге, денсаулық сақтауға, экономикалық мүмкіндіктерге деген тікелей қол жеткізу. Алтынтөбе тұрғындары енді электрондық мемлекеттік қызметтерді, онлайн-білімді және цифрлық коммерцияны пайдалана алады». Сарапшылардың бағалауы бойынша, жылдамды интернеттің пайда болуы аумақтағы жергілікті экономикалық белсенділікті 15-20 пайызға арттыруы мүмкін.Бүгінгі таңда Шымкент қаласы аумағындағы 86 елдімекен мен шағынауданның 85-і кең жолақты интернет желісімен қамтылған. Бұл көрсеткіш бірнеше жыл бұрынғы жағдаймен салыстырғанда күрт өзгерді. 2021 жылы қаланың тек 60 пайыз аймағы тұрақты интернетке қосылған болса, 2024 жылы бұл көрсеткіш 78 пайызға жетті. Ал 2026 жылдың ортасына қарай желімен қамту деңгейі 98 пайыздан асты. Бұл Қазақстанның оңтүстік өңірінде цифрлық теңсіздікті жоюдағы маңызды табыс болып есептеледі. Сонымен қатар, қалада орналасқан мектептердің 95 пайызы жоғары жылдамдықтағы интернетке қосылған, ал медициналық мекемелердің толық желілік қамтуы телемедицина қызметтерін жедел дамытуға мүмкіндік берді.Алтынтөбе тұрғындары жаңалықты зор ынтамен қарсы алды. «Бұрын балаларым мектептен берілген онлайн-тапсырмаларды орындау үшін кафеге немесе туыстарыма барушы еді. Енді үйде отырып-ақ барлығын істей алады» деп айтады үш баланың анасы Айгүл Мұратова. Ал жергілікті кәсіпкер Серік Байғожин да жаңа мүмкіндіктерден үміт күтуде: «Менің шағын дүкенім бар. Жылдамды интернет болса, онлайн-тапсырыс қабылдауды бастауды жоспарлап отырмын. Бұл кіріс деңгейімді айтарлықтай арттырар еді». Осындай жеке тарихтар цифрлық инфрақұрылымның қарапайым адамдардың өміріне тигізетін нақты ықпалын айқын көрсетеді.Бұл жобаның стратегиялық маңызы жеке аудандар шеңберінен шығып кетеді. Қазақстан «Цифрлық Қазақстан» ұлттық бағдарламасы аясында бүкіл ел бойынша интернет желісін кеңейтуге мемлекеттік деңгейде назар аударып келеді. Шымкенттегі тәжірибе республиканың басқа өңірлері үшін де үлгі бола алады. Қала деңгейінде жеке компаниялармен тиімді әріптестік орнату, нақты мерзімдерді сақтау және инфрақұрылымдық жұмыстарды жүйелі түрде жоспарлау — осының бәрі жобаның табысты жүзеге асуының кілті болды. Болашақта аталған тәжірибені басқа қалаларға да таратудың нақты мүмкіндіктері бар деп санайды салалық мамандар.Алдағы уақытта да интернет инфрақұрылымын жетілдіру жұмыстары жалғасын табады. Қала басшылығының жоспарына сәйкес, 2026 жылдың аяғына дейін соңғы қамтылмаған аймақ да желіге қосылуы тиіс. Сонымен қатар, жыл соңына дейін 5G технологиясын енгізу бойынша алғашқы пилоттық жобаны іске қосу жоспарланып отыр. Бұл Шымкентті Қазақстандағы ең алдыңғы қатарлы цифрлық қалалардың біріне айналдыра алады. Цифрлық теңсіздікті жою — бұл тек технологиялық міндет емес, сонымен қатар әлеуметтік әділеттілік пен ел дамуының маңызды шарты. Алтынтөбе мысалы осы шындықты тағы бір рет дәлелдеп берді.

11 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласының көпсалалы онкологиялық орталығында отандық медицина тарихындағы елеулі оқиға орын алды. Бауыр асты безінің қатерлі ісігімен ауыратын науқастарға лапароскопиялық панкреатодуоденальды операция алғаш рет сәтті орындалды. Бұл қазіргі заманғы онкохирургиядағы ең күрделі және жоғары технологиялық хирургиялық араласулардың бірі болып есептелетін іс-шара еліміздің медицина ғылымы үшін маңызды жетістік болды.Бауыр асты безінің қатерлі ісігі — дүние жүзінде де, Қазақстанда да онкологиялық аурулар арасында ерекше орын алатын, ерте анықтау мен емдеуі өте күрделі патология. Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын бауыр асты безі обырымен аурушаңдық деңгейі тұрақты түрде өсіп келеді. Ауру белгілері кеш байқалатындықтан, науқастардың көпшілігі дәрігерге үдерістің соңғы сатыларында жүгінеді. Осы жағдайда уақтылы жасалған хирургиялық операция — науқастың өмірін сақтаудың немесе оның сапасын едәуір жақсартудың жалғыз тиімді жолы болып табылады. Дәл осы себепті Шымкенттегі жаңа жетістік аймақтағы онкологиялық науқастар үшін тікелей үміт нышанына айналды.Жаңа әдістемені енгізу мақсатымен Астанадағы Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың жетекші онкохирургтары Шымкентке арнайы іссапармен келді. Олар жергілікті дәрігерлерге арналған мастер-класс өткізіп, практикалық тәжірибемен бөлісті. Мастер-класс барысында жоғары технологиялық операциялар бауыр асты безінің және іргелес мүшелердің қатерлі ісіктері бар үш науқасқа сәтті орындалды. Астаналық мамандар операцияның барлық кезеңдерін жергілікті хирургтермен бірлесе отырып орындап, оларға ендоскопиялық жабдықпен жұмыс жасаудың барлық нәзік тұстарын үйретті. «Бұл операция — шынайы мағынасында биік шеберлік пен технологияның үйлесімі. Бауыр асты безінің анатомиялық ерекшеліктері, іргелес органдар мен ірі тамырлардың тығыз орналасуы хирургтан жоғарғы деңгейдегі нақтылықты талап етеді», — деді жетекші онкохирург Астанадан келген маман.Лапароскопиялық панкреатодуоденальды операцияның ашық хирургиялық араласу алдындағы артықшылықтары медициналық тұрғыдан дәлелденген. Дәстүрлі операцияда хирург ұзындығы 20–25 сантиметрге дейін жететін үлкен кесік жасайды. Лапароскопиялық нұсқада барлық манипуляциялар бірнеше шағын тесік — диаметрі 5–12 миллиметрлік прокол арқылы жүзеге асырылады. Заманауи эндоскопиялық жабдық хирургке операция аймағын мониторда жоғары ажыратымдылықпен бақылауға мүмкіндік береді. Науқастың операциядан кейінгі кезеңде ауырсынуы едәуір азаяды, жараның инфекциялануы мен қан кетуі тәуекелі төмендейді, ал стационарда болу мерзімі дәстүрлі хирургияға қарағанда 2–3 есе қысқарады. Науқас ерте мерзімде белсенді өмір салтына оралып, химиотерапия немесе сәулелік ем сияқты онкологиялық ем бағдарламасының келесі кезеңдеріне жылдамырақ кіріседі.Шымкент — Қазақстандағы миллиондық халқы бар үш қаланың бірі. Оңтүстік Қазақстан аймағының медициналық орталығы ретінде қала Оңтүстік Қазақстан облысы мен Жамбыл облысының науқастарына қызмет көрсетеді. Бұрын бауыр асты безінің онкологиялық ауруымен зардап шеккен науқастар осындай күрделі операция жасату үшін астана Астанаға немесе Алматыға барып, ол жерде ұзақ уақыт емдеуін жалғастыруға мәжбүр болатын. Бұл науқастар мен олардың отбасылары үшін үлкен қаржылық және психологиялық ауыртпалық болды. Енді Шымкентте осы операцияны тікелей жасау мүмкіндігі пайда болғандықтан, аймақ тұрғындары жоғары деңгейдегі медициналық көмекті туған жерінен алатын болады.Шымкент қалалық онкологиялық орталығының бас дәрігері бұл жетістіктің маңызын ерекше атап өтті: «Бұл операцияны өзіміздің орталықта жасай алу — жай ғана техникалық жетістік емес. Бұл біздің пациенттерімізге кезінде тек үлкен клиникаларда ғана қол жетімді болған емдеу сапасын ұсына алатынымызды білдіреді. Науқасымыздың үйіне жақын болуы, отбасымен бірге болу мүмкіндігі — ем нәтижесіне тікелей оң ықпал ететін маңызды фактор». Ол сондай-ақ орталықтың алдағы уақытта хирургтарды одан әрі жетілдіру бағдарламасын жалғастыру және жоғары технологиялық операциялардың жаңа түрлерін меңгеру жоспарлары бар екенін жеткізді.Қазақстандықтардың денсаулық сақтау жүйесін дамытудағы стратегиялық бағытының негізгі мақсаты — медициналық көмектің сапасын жоғарылату, оны барлық аймақтар мен тұрғындар үшін тең дәрежеде қолжетімді ету. Ұлттық онкологиялық скрининг бағдарламасы шеңберінде аурудың ерте кезеңдерін анықтауға бағытталған алдын алу іс-шаралары кеңейтілуде. Шымкент онкологтарының лапароскопиялық панкреатодуоденальды операцияны меңгеруі осы ұзақмерзімді стратегияның тікелей жемісі болып табылады. Астана мен өңірлік орталықтар арасындағы мамандандырылған білім алмасу — жаңашылдықтың Қазақстанның барлық бұрыш-бұрышына тарауының ең тиімді жолы.Дәрігерлер мен науқастар ортасында бұл жаңалық үлкен қуаныш пен үмітпен қабылданды. Операциядан өткен науқастардың бірінің жақыны: «Операция Шымкентте жасалды дегенде алдымен сенбедік. Астанаға бару қажет болар деп ойлап едік. Бірақ осында жасалды, нәтиже тамаша. Дәрігерлерімізге шексіз алғысымыз бар», — деді. Бұл сөздер осы жетістіктің жай ғана медициналық статистика емес, нақты адам өміріне тигізген ықпалының айқын дәлелі болып табылады. Шымкент онкологтарының бұл батыл қадамы өңірлік медицинаның жаңа деңгейге шығуының бастамасы болса керек.

Қазіргі цифрлық дәуірде интернет-алаяқтық мемлекеттік мекемелер қызметкерлеріне де, қарапайым азаматтарға да үлкен қауіп төндіруде. 10 маусым 2026 жыл Шымкент қаласы Әл-Фараби ауданы әкімінің аппаратында маңызды профилактикалық іс-шара өтті: мамандар қызметкерлермен киберқылмыс пен интернет-алаяқтықтың алдын алу бойынша жан-жақты кездесу ұйымдастырды. Бұл іс-шара еліміздегі цифрлық қауіпсіздік мәселесінің күн санап өткірлене түсіп жатқанын тағы бір рет айқын көрсетті.Кездесуде мамандар алдымен интернет-алаяқтардың жиі қолданатын айла-тәсілдеріне тоқталды. Бүгінгі таңда алаяқтар жалған банк қызметкерлері, полиция өкілдері немесе мемлекеттік органдардың атынан хабарласып, азаматтарды үрейлендіру арқылы ақпарат жинайды. «Сіздің шотыңыз бұғатталады», «Сізге қарсы қылмыстық іс ашылды» деген жалған хабарламалармен адамдарды дүрліктіріп, олардан жеке деректерді немесе ақша аудармасын талап ету — бүгінгі ең кең тараған схема болып отыр. Осындай жағдайларда сабырлылықты сақтап, ресми арналар арқылы ақпаратты тексеру өте маңызды екені ерекше атап өтілді.Іс-шарада айтылған мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда соңғы бірнеше жыл ішінде киберқылмыс деңгейі күрт өсті. Тек 2025 жылдың өзінде елімізде тіркелген интернет-алаяқтық оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда айтарлықтай өсімді көрсетті, ал жалпы шығын жүздеген миллион теңгемен өлшенді. Бұл деректер киберқауіпсіздіктің жай ғана техникалық мәселе емес, тікелей экономикалық және әлеуметтік салдарлары бар маңызды қоғамдық проблема екенін дәлелдейді. Алаяқтар психологиялық манипуляция тәсілдерін жетілдіріп, технологиялар мен адами сенімді бір мезетте пайдаланады. Сондықтан тек техникалық шешімдер ғана емес, адамдардың хабардарлығын арттыру да аса маңызды.Кездесуге қатысқан Шымкент қалалық полиция департаментінің өкілі: «Мемлекеттік органдар қызметкерлері алаяқтардың нысанасына жиі алынады, себебі олар ірі ұйымдармен, маңызды деректермен жұмыс істейді. Бір қызметкердің абайсыздығы бүкіл мекеменің деректер жүйесіне қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан мұндай оқу-профилактикалық шаралар тек міндетті ғана емес, өте қажетті» деп атап өтті. Бұл пікір іс-шараға қатысқандардың барлығы тарапынан қолдау тапты.Маманддар кездесу барысында нақты практикалық кеңестер де берді. Атап айтқанда, белгісіз нөмірлерден келген қоңырауларға жауап бергенде жеке немесе қаржылық ақпарат бермеу; банктен немесе мемлекеттік органнан хабарласқанын айтқан адамға сенімсіздікпен қарап, ресми нөмірлер арқылы кері байланысқа шығу; электрондық пошта немесе мессенджер арқылы келген күмәнді сілтемелерді ашпау; парольдерді күрделі әрі бірегей етіп қою және екі факторлы аутентификацияны қосу ұсынылды. Сондай-ақ мемлекеттік порталдар мен банк қызметтеріне кіргенде ресми сайттардың мекенжайын мұқият тексеру қажеттігі де ерекше айтылды. Бұл кеңестер күнделікті өмірде жиі кездесетін қаупті жағдайларды болдырмауға тікелей бағытталған.Ауданның цифрлық инфрақұрылым бойынша жауапты қызметкері іс-шара аяқталғаннан кейін өз ойымен бөлісті: «Мен бұрын мұндай алаяқтық схемалар туралы жалпы естігенмін, бірақ олардың қаншалықты күрделі және сенімді болатынын бүгін ғана толық түсіндім. Өз ұжымымызға да осы білімді жеткізуді жоспарлап отырмын, себебі біздің қызметкерлеріміздің кез келгені осындай шабуылдың нысанасына айналуы мүмкін». Мұндай жеке рефлексия іс-шараның нақты нәтиже беріп жатқанының айқын белгісі.Әл-Фараби ауданы бойынша өткізілген бұл іс-шара жекелеген оқиға емес, жалпы Шымкент қаласы бойынша жүргізіліп жатқан кеңінен ауқымды профилактикалық жұмыстың бір бөлігі болып табылады. Қала әкімдігі 2026 жылды цифрлық сауаттылықты нығайту жылы ретінде белгілеп, барлық аудандарда осы бағыттағы іс-шараларды жүйелі түрде ұйымдастыруды жоспарлаған. Мамандардың пікіріне қарағанда, мемлекеттік органдарда жүргізілетін мұндай оқулар кейіннен жұмысшылар арқылы олардың отбасыларына, таныстарына, яғни қоғамның кең топтарына жетеді. Бұл тізбектік эффект профилактикалық жұмыстың тиімділігін еселеп арттырады.Киберқауіпсіздік саласындағы сарапшылар мемлекеттік мекемелердің қызметкерлерімен жүргізілетін осы бағыттағы жұмысты жоғары бағалайды. Олардың пікірінше, цифрлық алаяқтыққа қарсы күрестің ең тиімді қаруы — адамдардың хабардарлығы мен сыни ойлауы. Техникалық қорғаныс жүйелері ешқашан жеткілікті болмайды, себебі алаяқтар да технологияларды үнемі жетілдіріп отырады. Демек, жеке адамның ақпараттық сауаттылығы мен сақтығы бүкіл жүйенің берік тірегіне айналады. Шымкенттің Әл-Фараби ауданындағы бұл кездесу — сол сауаттылықты арттыруға бағытталған нақты, дұрыс және уақытылы қадам. Жалпы қоғам осындай бастамаларды қолдап, оларды кеңейтуге ат салысуы тиіс. Киберқауіпсіздік — жеке адамның ғана емес, бүкіл мемлекеттің мүддесі.

ЖИ көмегімен жасалған10 маусым 2026 жыл. Қазақстандағы медицина саласындағы маңызды оқиғалардың бірі – №1 қалалық клиникалық ауруханасында алғаш рет ішек патологиясын емдеуге арналған жоғары технологиялы лапароскопиялық операция сәтті орындалды. Бұл жетістік – жергілікті денсаулық сақтау жүйесінің дамуындағы елеулі қадам және заманауи хирургияның мүмкіндіктерін кеңейту жолындағы нақты нәтиже.Науқастың тарихына үңілсек, 41 жастағы еркек адам ұзақ жылдар бойы созылмалы іш қатуынан зардап шеккен. Ол бірнеше рет маманданған дәрігерлер мен гастроэнтерологтардың кабинеттеріне барып, емдеу курстарынан өткен, диеталық тамақтануды сақтауға тырысқан. Алайда барлық жасалған шараларға қарамастан, науқастың жағдайы жақсармаған. Ауру оның күнделікті өмірінің сапасына кері әсерін тигізіп, жұмысқа қабілетін төмендетті, психологиялық жайсыздық тудырды. Осындай ұзаққа созылған азаптан кейін ол кешенді тексеруге жіберілді. Нәтижесінде дәрігерлер долихосигма – сигма тәрізді ішектің аномальды ұзаруымен байланысты ауыр патологияны анықтады. Бұл диагноз – салыстырмалы түрде сирек кездесетін, бірақ пациенттің өмір сапасына айтарлықтай нұқсан келтіретін жағдай.Долихосигма – сигма тәрізді ішектің қалыпты өлшемнен едәуір ұзаруымен сипатталатын туа біткен немесе жүре пайда болған ауытқу. Медициналық статистикаға сәйкес, бұл патология ересек адамдар арасында ішек ауруларының шамамен 25–30 пайызын құрайды. Аурудың белгілері алғашқы кезде созылмалы іш қату, іштің кебуі және ауырсыну сияқты жалпы шағымдармен ғана шектелуі мүмкін. Осыған байланысты дұрыс диагноз қою кейде бірнеше жыл мерзімін алады. Егер консервативті ем нәтиже бермесе, хирургиялық араласу бірден-бір тиімді шешім болып табылады.Дәрігерлер консилиумы барлық тексеру нәтижелерін мұқият талдап, науқастың жалпы жағдайын бағалап болғаннан кейін хирургиялық операция жүргізу туралы шешім қабылдады. Операция заманауи лапароскопиялық әдіспен орындалды. Бұл технология үлкен кесулерді болдырмай, хирургтарға бірнеше кішкентай тесік арқылы қажетті манипуляцияларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Хирургтар зақымданған сигма тәрізді ішек бөлігін алып тастап, колоректальды анастомоз қалыптастырды. Операция жоспарланған уақыт шеңберінде сәтті аяқталды, асқынулар туындаған жоқ. Ауруханадағы №1 хирургиялық бөлімнің меңгерушісі: «Бұл операция біз үшін жаңа деңгейді білдіреді. Лапароскопиялық техника науқастың жүктемесін едәуір азайтады, ал бізге хирургтарға – операция барысында жоғары дәлдікпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді», – деп атап өтті.Лапароскопиялық хирургияның артықшылықтары туралы сөз қозғасақ, дәрігерлер осы әдіс операциядан кейінгі ауырсынуды айтарлықтай төмендетіп, асқыну қаупін азайтатынын және науқастың тез арада қалпына келуіне септігін тигізетінін баса айтады. Классикалық ашық операциямен салыстырғанда, лапароскопиялық операциядан кейін стационарда өткізілетін уақыт орта есеппен 3–4 күнге қысқарады. Жараның кішілігіне байланысты инфекциялық асқынулар да айтарлықтай азаяды. Науқас жедел қимыл жасай бастайды, бұл тромбоздың алдын алу үшін де маңызды. Мамандардың айтуынша, операциядан кейін 41 жастағы пациент нормальды тәртіпте жылдам қалпына келіп жатыр және жақын арада үйіне шығарылады деп күтілуде.Бұл оқиғаның мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі үшін маңызы өте зор. Елдегі медициналық мекемелерде жоғары технологиялы хирургиялық операциялардың саны жыл сайын өсіп келеді. Қазақстанда денсаулық сақтауды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде аймақтық аурухана лапароскопиялық жабдықтармен жаппай жарақталуда. Дегенмен мамандардың бір бөлігі аймақтардағы жабдықтандырудың біркелкі еместігін атап өтеді. Осы тұрғыдан алғанда, №1 қалалық клиникалық ауруханасының тәжірибесі үлгі бола алады. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының өкілі: «Осындай операциялардың бірінші рет жүзеге асырылуы – бұл жай ғана жетістік емес, болашаққа бағытталған стратегиялық қадам. Мұндай тәжірибені барлық аудандық аурухана деңгейінде тарату – біздің негізгі мақсатымыз», – деп мәлімдеді.Дәрігерлер мен медицина қауымдастығы бұл оқиғаға жоғары баға беруде. Аурухана жетекшілігі де лапароскопиялық хирургияны дамытуды жалғастыру үшін жаңа жабдықтар сатып алу жоспарланып жатқанын хабарлады. Сонымен қатар жас хирургтар мен ординаторлардың осы технологияны меңгеруі мақсатында оқу-жаттығу семинарлары ұйымдастырылады деп күтілуде. Пациент те, оның отбасы да операцияның нәтижесіне риза. «Мен жылдар бойы осы сырқатпен күресіп келдім. Қазір дұрыс ем тапқандай сезінемін. Дәрігерлерге шексіз алғысым бар», – деп бөлісті науқастың жақындары.Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстанда лапароскопиялық хирургия 1990-жылдардың аяғы мен 2000-жылдардың басында дами бастады. Алғашқы жылдары бұл технология тек ірі республикалық мекемелерде ғана қолданылса, бүгінде аймақтық аурухана дәрежесінде де қол жетімді бола бастады. Сарапшылардың болжамы бойынша, алдағы 5 жылда лапароскопиялық операциялардың үлесі жалпы хирургиялық интервенциялардың 70 пайызына жетуі мүмкін. №1 қалалық клиникалық аурухана жасаған осы тарихи қадам – заманауи медицинаны дамытудағы ерік-жігердің, мамандардың жоғары кәсіби деңгейінің және технологиялық прогреске деген ашықтықтың жарқын айғағы.