Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың инвестиция тарту және елдің инвестициялық ахуалын жақсарту жөніндегі тапсырмасын орындау аясында ҚР Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді ҚР СІМ Инвестициялар комитетінің және «KAZAKH INVEST» ҰК» АҚ басшылығымен жұмыс бабындағы кездесу өткізіп, инвестиция тарту бағытындағы жұмысты одан әрі күшейтудің негізгі басымдықтары мен міндеттерін айқындады.Кездесуге ҚР СІМ Инвестициялар комитетінің төрағасы Ардақ Зебешев, «KAZAKH INVEST» ҰК» АҚ Басқарма төрағасы Сұлтанғали Кенжекұлов, басқарма төрағаларының орынбасарлары, басқарушы директорлар және ұйымдардың негізгі бағыттарына жетекшілік ететін басшылар қатысты.Кездесу барысында Министрге тікелей шетелдік инвестицияларды тарту, инвестициялық жобаларды іске асыру, әлеуетті инвесторлармен өзара іс-қимыл, ұлттық цифрлық инвестициялық платформаны дамыту, сондай-ақ халықаралық инвестициялық іс-шараларды дайындау және өткізу бағыттарындағы жұмыстың қазіргі барысы таныстырылды.Кездесу қорытындысы бойынша Министр алдағы кезеңге арналған негізгі міндеттер мен басым бағыттарды айқындады. Инвесторлармен жұмыстың нәтижелілігін арттыруға, инвестициялық жобаларды іске асыруды жеделдетуге және Қазақстан экономикасына капитал тартуда үйлестірілген тәсілді қамтамасыз етуге ерекше назар аударылды.Белгіленген бағыттар бойынша жұмыс Қазақстанның инвестициялық саясатын іске асыруға бірыңғай тәсілді қамтамасыз ету және елдің халықаралық капитал үшін тартымды бағыт ретіндегі ұстанымын нығайту шеңберінде жалғасатын болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1289150?lang=ru

      Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті «Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағы арқылы тауарларды әкетуді қоспағанда, тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағының шегінен тыс жерге әкету кезінде шет мемлекеттердің азаматтары болып табылатын жеке тұлғаларға қосылған құн салығы сомасының өтемақысы бойынша пилоттық жобаны іске асыру қағидаларын және мерзімдерін бекіту туралы («такс фри» пилоттық жобасы)» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2026 жылғы 4 маусымдағы № 363 бұйрығына сәйкес Қазақстан Республикасында шетелдік туристерге (ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің азаматтарын қоспағанда) сатып алынған тауарларды ЕАЭО аумағынан тыс жерге әкету кезде ҚҚС-тің өтемақы сомасын қайтарып алуға мүмкіндік беретін «Tax Free» пилоттық жобасының іске асырылып жатқанын хабарлайды.     «Tax Free» — Қазақстаннан шығар кезде шетелдік туристерге тауар сатып алғаны үшін ҚҚС бөлігінің өтемақысы.Пилоттық жоба Алматы, Астана, Ақтау, Ақтөбе, Атырау, Балқаш, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Петропавл, Семей, Тараз, Түркістан, Орал, Өскемен (Қатон-Қарағай) және Шымкент қалаларында, сондай-ақ Ақмола облысының Бурабай кентінде орналасқан стационарлық сауда объектілерінде жүзеге асырылады.    ҚҚС өтемақысы «Tax Free» жүйесінің операторы арқылы жүзеге асырылады және шетелдік туристерге жалпы сомасы кемінде 10 АЕК  (2026 жылы – 43 250 теңге) болатын азық-түлікке жатпайтын тауарларды сатып алған кезде ұсынылады.     «Tax Free» құжатын сатушы ҚҚС сомасы көрсетілген кассалық чек негізінде қағаз немесе электронды түрде ресімдейді.     Пилоттық жобаға қатысу үшін https://taxfree.kz/ және/немесе Globalblue.com сілтемесіне кіру арқылы Tax Free Kazakhstan операторларымен шарт жасасу қажет.     Tax-Free жүйесіне қосылу және оны бизнес үшін пайдалану тегін.      Жоғарыда аталған елді мекендерде орналасқан, ҚҚС төлеушілері болып табылатын және стационарлық сауда объектілерінде азық-түлік емес тауарларды бөлшек саудада жүзеге асыратын жеке кәсіпкерлерді қатысуға шақырады.     «Tax Free» жүйесіне қосылу бизнес үшін қосымша артықшылықтар туғызып, мүмкіндік береді:* шетелдік туристерді тауар сатып алуға тарту;* сату көлемі мен орташа орташа чек құнын арттыру;* сауда нүктесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру;* сатып алушыларды (шетелдік туристерді) «Tax Free» жүйесінің операторы арқылы ҚҚС-ты халықаралық деңгейде қайтару қызметімен қамтамасыз ету.      «Tax Free» пилоттық жобасы туралы бұйрықпен Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің электрондық бақылау банкінің (ҚР НҚА ЭББ) веб-сайтындағы zan.gov.kz/client/#!/doc/226045/kaz, zan.gov.kz/client/#!/doc/226045/rus сілтемелер арқылы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің сайтындағыhttps://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/documents/details/1026619?lang=kk, https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/documents/details/1026619?lang=ru,https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/documents/details/1026619?lang=en сілтемелер арқылы;Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің сайтындағыhttps://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/documents/details/1026657?lang=kkhttps://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/documents/details/1026657?lang=ruhttps://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/documents/details/1026657?lang=enсілтемелер арқылы танысуға болады. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/press/news/details/1289135?lang=ru

Қазіргі уақытта жинақталып, төленуге тиіс салық – бұл 2025 күнтізбелік жыл үшін жеке тұлғалардың мүлік салығы.Ағымдағы хабарламалар мен есептеулер 2025 жылы меншікте болған жылжымайтын мүлік объектілеріне қатысты екеніне назар аударамыз. Салықтық міндеттемелер, жеңілдіктер және есептік көрсеткіштер (2025 жылы 1 АЕК = 3 932 теңге) 2025 жылы қолданыста болған Салық кодексінің нормаларына қатаң сәйкестікте айқындалады.Мүлік салығын толық немесе ішінара төлеуден босатылған азаматтардың жеңілдетілген санаттарының тізбесі Салық кодексінің 526-бабының 2-тармағымен белгіленген.Жеңілдетілген санатқа мыналар жатады:- Кеңес Одағының Батырлары, Социалистік Еңбек Ерлері, «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарына ие болған, үш дәрежелі Данқ орденімен және «Отан» орденімен марапатталған адамдар – барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан 1000 АЕК шегінде (2025 жылы 1 АЕК = 3 932 теңге, яғни 3 932 000 теңге шегінде);- Ұлы Отан соғысының ардагерлері, жеңілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер және басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері, Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ 1941 жылғы 22 маусым мен 1945 жылғы 9 мамыр аралығында кемінде алты ай жұмыс істеген (қызмет өткерген) және Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен марапатталмаған адамдар – жер учаскелері бойынша және барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан 1500 АЕК шегінде (2025 жылы 1 АЕК = 3 932 теңге, яғни 5 898 000 теңге шегінде);- мүгедектігі бар адамдар – жер учаскелері бойынша және барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан 1500 АЕК шегінде (2025 жылы 1 АЕК = 3 932 теңге, яғни 5 898 000 теңге шегінде);- Жетім балалар мен ата-анасының қарауынсыз қалған балалар 18 жасқа толғанға дейінгі кезеңде – меншік құқығындағы жер учаскелері, тұрғын үйлер, ғимараттар, саяжай құрылыстары, гараждар, автотұрақ орындары және өзге де құрылыстар, ғимараттар, үй-жайлар бойынша;- бала кезінен мүгедектігі бар адамның, мүгедектігі бар баланың ата-анасының біреуі – жер учаскелері бойынша;- «Батыр ана» атағына ие болған, «Алтын алқа» алқасымен марапатталған көпбалалы аналар – жер учаскелері бойынша, сондай-ақ меншік құқығындағы барлық салық салу объектілерінің (тұрғын үйлер, ғимараттар, саяжай құрылыстары, гараждар, автотұрақ орындары және өзге де құрылыстар, ғимараттар, үй-жайлар) жалпы құнынан 1000 АЕК шегінде (2025 жылы 1 АЕК = 3 932 теңге, яғни 3 932 000 теңге шегінде);- Бөлек тұратын зейнеткерлер (тұрғылықты жерінің мекенжайы бойынша тек зейнеткерлер тіркелген зейнеткерлер) – жер учаскелері бойынша, сондай-ақ меншік құқығындағы барлық салық салу объектілерінің (тұрғын үйлер, ғимараттар, саяжай құрылыстары, гараждар, автотұрақ орындары және өзге де құрылыстар, ғимараттар, үй-жайлар) жалпы құнынан 1000 АЕК шегінде (2025 жылы 1 АЕК = 3 932 теңге, яғни 3 932 000 теңге шегінде);- Дара кәсіпкерлер – кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын объектілер бойынша, тұрғын үйлерді және Салық кодексінің 529-бабына сәйкес салық базасы айқындалатын басқа да объектілерді қоспағанда;- Пәтердің (бөлменің) меншік иелері болып табылатын жеке тұлғалар – көппәтерлі тұрғын үй орналасқан жер учаскесіндегі пәтер (бөлме) меншік иесінің үлесі бойынша. Павлодар облысы бойынша МКД түсіндіру жұмысыжәне Байланыс-орталығы басқармасы Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-pavlodar/press/news/details/1289100?lang=ru

Қазақстанның Голан жоталарындағы БҰҰ-ның бөліну аймағын бақылау жөніндегі миссиясы құрамындағы үшінші ұлттық контингентінің инженерлік-саперлік тобы жарылғыш заттарды анықтау, залалсыздандыру және жою жұмыстарын жүргізіп келеді.Бітімгерлік миссияны атқару кезеңінде биылғы мамыр айынан бастап 15-тен астам іс-шара өткізіліп, әскери қызметшілер 350-ден астам жарылғыш затты жойды. Сонымен қатар 1800-ден астам оқ-дәрі де залалсыздандырылды.Инженерлік-саперлік топтың кәсіби шеберлігі, іс-қимылдарының үйлесімділігі және қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтауы саперлерге қойылған міндеттерді орындап, жауапкершілік аймағындағы тұрақты жағдайды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1289101?lang=ru

        2026 жылғы 09 қыркүйегінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Оқу-әдістемелік орталығы Мемлекеттік кірістер комитетінің (бұдан әрі –Комитет) Аудит департаментінің ЕАЭО шеңберіндегі ҚҚС Әкімшілендіру басқармасымен бірлесіп «ЕАЭО шекарасы арқылы арнайы тауарлардың өткізілуіне бақылауды жүзеге асыру» тақырыбында ZOOM платформасы арқылы қашықтықтан семинар өткізді.     Аталған семинардың мақсаты - ЕАЭО шекарасы арқылы арнайы тауарлардың өткізілуіне бақылауды жүзеге асыру бойынша мемлекеттік кірістер органдарының қызметкерлеріне жұмыстың принциптері, негіздері, тәртібі мен ерекшеліктерін түсіндіру.    Семинарға тыңдаушылар ретінде 99 аумақтық мемлекеттік кірістер органдарының қызметкерлері қатысты.   Дәріскер ретінде Комитеттің Аудит департаментінің ЕАЭО шеңберіндегі ҚҚС Әкімшілендіру басқармасының бас сарапшысы - Карисов Берик Канатович сөз сөйледі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/press/news/details/1289106?lang=ru

        2026 жылғы 09 қыркүйегінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Оқу-әдістемелік орталығы Мемлекеттік кірістер комитетінің (бұдан әрі –Комитет) Аудит департаментінің ЕАЭО шеңберіндегі ҚҚС Әкімшілендіру басқармасымен бірлесіп «ЕАЭО шекарасы арқылы арнайы тауарлардың өткізілуіне бақылауды жүзеге асыру» тақырыбында ZOOM платформасы арқылы қашықтықтан семинар өткізді.       Аталған семинардың мақсаты - ЕАЭО шекарасы арқылы арнайы тауарлардың өткізілуіне бақылауды жүзеге асыру бойынша мемлекеттік кірістер органдарының қызметкерлеріне жұмыстың принциптері, негіздері, тәртібі мен ерекшеліктерін түсіндіру.      Семинарға тыңдаушылар ретінде 99 аумақтық мемлекеттік кірістер органдарының қызметкерлері қатысты.       Дәріскер ретінде Комитеттің Аудит департаментінің ЕАЭО шеңберіндегі ҚҚС Әкімшілендіру басқармасының бас сарапшысы - Карисов Берик Канатович сөз сөйледі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/press/news/details/1289057?lang=ru

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kegen-kegen/press/news/details/1288990?lang=ru

Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 726-бабына сәйкес, оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолдану кезінде жеке табыс салығы немесе корпоративтік табыс салығы салық салу объектісіне 4 пайыз мөлшеріндегі ставканы қолдану арқылы дербес есептеледі.Салық салу объектісі болып салық кезеңі ішінде шегерімдерсіз алынған табыс танылады.Жергілікті өкілді органдар  салық мөлшерлемесін қызмет түріне және салық салу объектісінің орналасқан жеріне қарай 50 пайыздан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға құқылы. Осылайша, салық мөлшерлемесі 2 пайыздан 6 пайызға дейін болуы мүмкін.Алайда мөлшерлемені жеке салық төлеушілерге қатысты жеке тәртіппен өзгертуге тыйым салынады.Оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілер әлеуметтік салық пен қосылған құн салығын (ҚҚС) төлеуден босатылады, импортталатын тауарларға салынатын ҚҚС және бейрезидент үшін төленетін ҚҚС жағдайларын қоспағанда.Салық және есептілік кезеңі күнтізбелік жартыжылдық болып табылады:бірінші жартыжылдық — 1 қаңтардан 30 маусымға дейін;екінші жартыжылдық — 1 шілдеден 31 желтоқсанға дейін.Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 727-бабына сәйкес 910.00 нысанындағы оңайлатылған декларация салық органына есепті салық кезеңінен кейінгі екінші айдың 15-күнінен кешіктірілмей ұсынылады.Осыған сәйкес декларация мына мерзімдерде тапсырылады:бірінші жартыжылдық үшін — 15 тамыздан кешіктірілмей;екінші жартыжылдық үшін — келесі жылдың 15 ақпанынан кешіктірілмей.Декларацияда көрсетілген салықтарды төлеу есепті салық кезеңінен кейінгі екінші айдың 25-күнінен кешіктірілмей жүзеге асырылады:бірінші жартыжылдық үшін — 25 тамыздан кешіктірілмей;екінші жартыжылдық үшін — келесі жылдың 25 ақпанынан кешіктірілмей.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1288957?lang=ru

Мұндай шешім онлайн форматта өткен Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) Кеңесінің кезекті отырысында қабылданды. Комиссияның Қазақстан тарапын Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин басқарды.Атап айтқанда, Мәскеу облысында АКРУС лак-бояу өнімдерін өндіретін кәсіпорын салу жөніндегі кооперациялық жоба сөз болды. Мұнда қолданыстағы аналогтармен салыстырғанда коррозия мен от әсерінен қорғау сипаттамалары жоғары лак-бояу материалдарын шығару жоспарлануда. Жобаны жүзеге асыру бес жылға есептелген және оның жұмысы биыл басталады.Жобаға Беларусьтің «Орион-ВК» ғылыми-өндірістік кәсіпорны, материалдар мен технологиялық жабдықтардың бір бөлігін жеткізуді қамтамасыз ететін қазақстандық «ASYL CONSTRUCTION» ЖШС және ресейлік «АКЗ покрытия» ЖШҚ қатысады.Тағы бір жаңа кооперациялық жоба Самара гипс комбинаты базасында жаңа араластыру желісін салуды көздейді. Жоба барысында құрылыс және арнайы мақсаттағы құрғақ қоспалар өндірісін жылына 75,5 мың тоннаға ұлғайту қарастырылған. Қазақстан тарапынан жобаға инженерлік және құрылыс қызметтерін көрсететін «Элита» ЖШС, ал Беларусь тарапынан «Ремеза» ЖАҚ қатысады. Осы жобаны іске асырудан түсетін салық түсімдері есебінен Қазақстан бюджеті үшін болжамды экономикалық тиімділік шамамен 180 млн теңгені құрамақ.Естеріңізге сала кетейік, 2025 жылы Ақмола облысында ауыл шаруашылығы техникасын өндіру бойынша кооперациялық жоба мақұлданды.ЕАЭО-дағы кооперациялық жобалар жобаны іске асыруға берілетін қарыздар бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау есебінен төмендетілген мөлшерлемемен жеңілдетілген қаржыландыру алады. Бұл жобалар технологиялық дамуға және өндірістің жаңа модельдерін қалыптастыруға, сондай-ақ экономикалық одаққа мүше елдер арасындағы сауда-экономикалық байланыстарды кеңейтуге ықпал етуге бағытталған. Кеңес отырысында аграрлық салаға қатысты бірқатар құжаттарға да түзетулер қабылданды. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы дақылдарының сорттық егістіктерін далалық апробациялау әдісіне өзгерістер енгізу туралы сөз болды. Бұдан бөлек, ЕАЭО елдерінің кедендік шекарасы мен аумағында карантинге жатқызылатын өнімдер мен объектілерге қойылатын Бірыңғай карантиндік фитосанитариялық талаптарға өзгерістер енгізу туралы шешім қабылданды. Олар қызанақ, бұрыш және баклажан бейім келетін пепино мозаикасы вирусына қатысты карантиндік фитосанитариялық шараларды қолдануды оңтайландыруға бағытталған.Елдегі карантиндік фитосанитариялық қауіпсіздіктің жеткілікті деңгейін қамтамасыз ету шартымен аталған өнімдерде осы вирустың болмауы туралы талапты алып тастау көзделіп отыр. Сондай-ақ ЕАЭО елдерінің кедендік шекарасы мен аумағында карантиндік фитосанитариялық бақылауға жататын карантинге қойылатын өнімдер тізбесіне өзгерістер енгізу туралы шешім қабылданды. Атап айтқанда, Бірыңғай талаптарда көзделген таңбасы болған жағдайда, ағаштан жасалған қаптама және бекіту материалдарына фитосанитариялық сертификатты міндетті түрде ресімдеу талабы жойылады.Бұл өзгерістер ЕАЭО елдерінің аумағында тиісті өнімдерді өндіру және саудалау үшін неғұрлым қолайлы жағдайлар жасауға бағытталған. Кеңес отырысында Кеден одағының «Ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы» техникалық регламентіне де өзгерістер қабылданды. Түзетулер 14 жасқа дейінгі балаларға арналған ойыншықтарға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді және тұтынушыларды өнім туралы дәйексіз ақпараттан қорғауға, сондай-ақ белгіленген қауіпсіздік нормаларына сәйкес келмейтін ойыншықтардың айналымға шығарылуына жол бермеуді қарастырады.Тараптар сондай-ақ басқа да салалар мен Комиссияның қызметіне қатысты бірқатар өзге де рәсімдік мәселелерді талқылап, олар бойынша шешімдер қабылдады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1288962?lang=ru

2026 жыл 9 қыркүйек, Гонконг. Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Арман Шаккалиев Гонконгте өткен «Бір белдеу, бір жол» 11-саммитіне қатысты. Саммит сауда, инвестиция және көлік байланысын дамыту мәселелері талқыланатын халықаралық маңызды алаңдардың бірі.Саммит аясында Сауда және интеграция министрі «Building Resilient Trade and Investment Frameworks in a Diverse Global Landscape» атты жоғары деңгейдегі Policy Dialogue сессиясында сөз сөйлеп, әлемдік экономиканың өзгеруі жағдайында тұрақты сауда және инвестициялық байланыстарды қалыптастыру мәселелеріне тоқталды.Арман Шаккалиев «Бір белдеу, бір жол» бастамасының Қазақстан үшін тарихи маңызына ерекше тоқталды. 2013 жылы дәл Астана қаласында Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпин алғаш рет Жібек жолының экономикалық белдеуін құру идеясын ұсынған болатын.Министрдің айтуынша, бүгінде бұл бастама дамудың жаңа кезеңіне өтіп жатыр. Енді физикалық инфрақұрылыммен қатар цифрлық байланыс, трансшекаралық деректер алмасу және өзара үйлесімді цифрлық платформалардың маңызы артып келеді.2026 жылдың қаңтар-шілде айларында Қазақстан мен Қытай арасындағы тауар айналымы 32,4 млрд АҚШ долларына жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 24,1%-ға өсті.Гонконгпен саудада да оң динамика байқалады. 2026 жылдың алғашқы алты айында Қазақстан мен Гонконг арасындағы тауар айналымы 250,6 млн АҚШ долларын құрап, 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,6 есеге артты.Саммитте Қазақстанның көлік-транзиттік әлеуетіне де ерекше назар аударылды. Ел теміржол және автомобиль инфрақұрылымын, шекаралық өткізу бекеттерін, логистикалық орталықтарды және Транскаспий халықаралық көлік бағытын – Орта дәлізді жүйелі түрде дамытып келеді.Қазір Қытай мен Еуропа арасындағы құрлық арқылы өтетін теміржол жүк тасымалының шамамен 85%-ы Қазақстан аумағы арқылы өтеді.Арман Шаккалиев атап өткендей, Қазақстанның мақсаты – транзит көлемін арттырумен ғана шектелмей, жаңа өндірістер мен инвестицияларға, сондай-ақ өңірлік жеткізу тізбектерін қалыптастыруға мүмкіндік беретін толыққанды экономикалық дәліз құру.Осы ретте «қатты» және «жұмсақ» инфрақұрылымды қатар дамытуға басымдық беріліп отыр. Яғни көлік нысандарын дамыту цифрлық рәсімдерді енгізумен, стандарттарды үйлестірумен, кедендік және логистикалық процестерді жеңілдетумен қатар жүреді.Қазақстан сондай-ақ шетелдегі терминалдар желісін кеңейтіп, жүктерді рәсімдеу мен олардың қозғалысын бақылауды жеделдететін цифрлық шешімдерді енгізуде.Министр Гонконгпен ынтымақтастықты дамытудың әлеуеті зор екенін атап өтті. Гонконг – әлемдегі жетекші қаржы және іскерлік орталықтардың бірі. Оның қаржылық тәжірибесін, Қазақстанның инвестициялық әлеуетін және Орталық Азияның өсіп келе жатқан нарығын біріктіру бірлескен жаңа жобаларды іске қосуға негіз бола алады.Жұмыс сапары аясында Арман Шаккалиев Гонконгтің Арнайы әкімшілік ауданының Басшысы Джон Лимен де кездесті.Тараптар Қазақстан мен Гонконг арасындағы ынтымақтастықтың оң қарқынын атап өтіп, Джон Лидің биыл маусым айында Қазақстанға сапары барысында қол жеткізілген уағдаластықтарды іс жүзінде іске асыру мәселелерін талқылады.Гонконг әкімшілігінің басшысы Қазақстан басшылығына жылы лебізін жеткізіп, бірлескен бастамаларды одан әрі дамытуға қызығушылық білдірді.Арман Шаккалиев Қазақстан мен Гонконгтің бірін-бірі толықтыратын артықшылықтары бар екенін атап өтті. Қазақстан Азия мен Еуропаны байланыстыратын маңызды көлік-логистикалық буын ретіндегі орнын нығайтып келеді. Ал Гонконг қаржы, инвестиция, басқару және кәсіби сараптама салаларындағы мүмкіндіктерімен ерекшеленеді.Кездесу барысында көлік және логистика, өнеркәсіп, тау-кен секторы, қаржы, цифрландыру және инвестиция салаларындағы бірлескен жобаларды іске асыру перспективалары қаралды.Министр Қазақстандағы көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамыту бойынша атқарылып жатқан ауқымды жұмыстар туралы айтып, жаңа бағыттарды қалыптастыру тек транзит көлемін арттырумен шектелмеуі керектігін атап өтті. Оның айтуынша, бұл үдеріс өнеркәсіптік кооперацияны дамытумен қатар жүруі тиіс.Қазақстан шетелдік серіктестердің қатысуымен жаңа өндірістер ашуға және өңірлік өндірістік-өткізу тізбектерін қалыптастыруға мүдделі.Өз кезегінде Джон Ли Гонконгтің нарықтарды байланыстыратын буын ғана емес, ірі жобаларды іске асыру кезінде инвесторларды, қаржы институттарын, технологиялық және кәсіби компанияларды біріктіретін кешенді серіктес бола алатынын атап өтті.Гонконг тарапы қазақстандық жобалар мен әлеуетті инвесторлар арасында тікелей байланыс орнатуға, оның ішінде тау-кен және өнеркәсіп салаларында жұмыс істейтін компанияларды тартуға дайын екенін білдірді.Кездесуде қаржылық ынтымақтастыққа да ерекше көңіл бөлінді. Тараптар Гонконг капиталын қазақстандық жобаларға тарту, қаржы институттарының өзара іс-қимылы, жаңа қаржы құралдарын дамыту және шикізат тауарлары саудасы саласындағы ынтымақтастық перспективаларын талқылады.Арман Шаккалиев «Қазақстан және Орталық Азия – Қытайдың құрлықтық бөлігі – Гонконг» форматындағы өзіндік үшжақты ынтымақтастықты дамытуды ұсынды. Бұл ретте Қазақстанның инфрақұрылымдық және ресурстық әлеуетін Қытайдың өндірістік мүмкіндіктерімен және Гонконгтің қаржылық әрі басқарушылық тәжірибесімен біріктіру көзделеді.Джон Ли бұл тәсілді қолдап, Қазақстанды Гонконг компанияларының Орталық Азия нарығына шығуы үшін ең перспективалы бағыттардың бірі ретінде атап өтті.Кездесу қорытындысы бойынша нақты жобаларды бірлесіп пысықтауды жалғастыру және бұрын қол жеткізілген уағдаластықтарды іс жүзінде ілгерілету туралы келісімге қол жеткізілді.Жұмыс сапарының қорытынды бөлімінде Арман Шаккалиев Гонконг пен Қытайдың құрлықтық бөлігіндегі компанияларды бірлескен жобаларды іске асыру және Орталық Азия нарығына шығу үшін Қазақстанның мүмкіндіктерін белсенді пайдалануға шақырды.«Қазақстан серіктестікке ашық және бірлескен іс-қимылға дайын. Біздің міндетіміз – Еуразиядағы көлік байланысының артып келе жатқан мүмкіндіктерін жаңа өндірістерге, инвестицияларға және тұрақты сауда байланыстарына айналдыру», – деді Министр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1288947?lang=ru

Салық төлеушiлер ҚР Салық Кодексінің 345-бабына сәйкес есептелген корпоративтік табыс салығын төлеудi тұрған жерi бойынша жүзеге асырады.Салықтық кезең iшiнде бюджетке енгiзiлген аванстық төлемдердің сомасы есепті салықтық кезең үшiн корпоративтік табыс салығы жөнiндегi декларация бойынша есептелген корпоративтік табыс салығын төлеу есебiне есепке жатқызылады.Салық төлеушi салықтық кезеңнің қорытындылары бойынша корпоративтік табыс салығы бойынша төлеудi декларация тапсыру үшiн белгiленген мерзiмнен кейiн күнтізбелік он күннен кешiктiрмей жүзеге асырады.Салық төлеуші салықтық кезеңнің қорытындылары бойынша ҚР Салық Кодексінің 33-тарауына сәйкес есептелген корпоративтік табыс салығын төлеуді ҚР Салық Кодексінің 359-бабының 4-тармағында белгіленген соңғы мерзімнен кейін күнтізбелік он күннен кешіктірмей жүзеге асырады.Осы ережелер жеңілдікті салық салынатын мемлекеттерде тіркелген бақыланатын шетелдік компаниялардың және бақыланатын шетелдік компаниялардың тұрақты мекемелерінің салық салынатын кірісінен есептелген корпоративтік табыс салығына қолданылмайды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1288933?lang=ru

Мемлекеттік кірістер органдары қызметтерінің бағыттарының бірі жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдері мен салықтарының есептелу мен  төлеу бойынша салықтық міндеттемелерінің орындауын қадағалауы болып табылады.Сонымен бірге, пайдалы қазбаларды өндіру салығы (әрі қарай-  ПҚӨС) жер қойнауын пайдаланушылардан Республикалық бюджеттке түсетін негізгі салық болып табылады.Пайдалы қазбаларды өндірү салығының  әкімшілендіруі "Пайдалы қазбаларды өндіру салығы бойынша Декларациясына"(әрі қарай-ПҚӨС бойынша Декларация) камералды бақылау жүргізу арқылы, соның ішінде уәкілетті органдардың мәліметтерін пайдалану арқылы жүзеге асырылады.ПҚӨС бойынша Декларацияға камералды бақылау келесі бағыттарда жүргізіледі:-ПҚӨС бойынша Декларация уәкілетті органдардың мәліметтерімен салыстыру арқылы пайдалы қазбалардың өндіру көлемдерінің толық көрсетү мәселесімен; -ПҚӨС есептеу барысында төмендетілген мөлшерлемелерді заңсыз қолданған фактілерді анықталды;-уәкілетті органдардың мәліметтеріне талдау жүргізу барысында, кен өндіру көлемдері болса да ПҚӨС бойынша Декларацияны тапсырылмаған фактілерін  анықтау;- ПҚӨС бойынша Декларациясында және ЭШФ-дағы  мәліметтерді салыстыру арқылы пайдалы қазбалардың  сату көлемін пайдалы қазбалардың өндіру көлемінің толық көрсетілүі бөлігінде.Сондай-ақ, жоғарды айтылған бағыттар бойынша анықталған бұзушылықтарды жою үшін 2025 жыл бойы жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде, пайдалы қазбаларды өндірү салығы бойынша 55,0 млн.теңгеден артық сома қосымша ессептеліп бюджетке толығымен түсүі қамтамасыз етілген.Осы жағдайда, жоғарыда айтылған бұзушылықтар, өсімпұлдың есептелүіне әкеліп, салықтөлеушіге қосымша қаржылық  жүкке әкеледі, шаруашылық субъектілердің қаржылық-шаруашылық қызметіне  кері әсерін тигізетіні туралы айта кету керек. Мұндай бұзушылықтарды болдырмау үшін салықтөлеүшілерге ПҚӨС есептеу және төлеу бойынша Салықтық заңнамасын сақтау ұсынылады. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1288927?lang=ru

Жетісу облысының С. Сейфуллин атындағы орталық кітапханасында №4 мектептің 8-сынып оқушыларының қатысуымен отбасы күніне орай «Отбасылық дәстүрлер және ұлттық құндылықтар» атты танымдық сағат өтті.Шара барысында №4 мектеп ұстазы  Искакова Дания Самидинова отбасы құндылықтары, ата-ана мен бала арасындағы сыйластық, ұлттық салт-дәстүр мен рухани-адамгершілік тәрбие туралы тағылымды ойларымен бөлісті. Сондай-ақ қатысушылар назарына «Отбасы – тәрбие бесігі» атты кітап көрмесі ұсынылып, отбасы тәрбиесіне арналған әдебиеттерге библиографиялық шолу жасалды.«Ұлы тұлғаны қалыптастырған отбасы» сұрақ-жауап кезеңінде оқушылар отбасының тұлға болып қалыптасуындағы рөлі туралы ой бөліссе, «Даналықтың дариясы – мақал-мәтел» ойынында отбасы, бірлік, ынтымақ және тәрбиеге қатысты мақал-мәтелдердің жалғасын тауып, халық даналығының тәрбиелік мәнін ашты.Шараның әсерлі сәті – «Отбасыма жүрекжарды тілегім»  атты жақындарына деген ақ тілектері мен ыстық ықыластарын ұялы телефон арқылы жеткізіп, отбасының адам өміріндегі ең қымбат қазына екенін сезінді.Танымдық сағат барысында отбасы – мейірім мен махаббаттың, тәрбие мен татулықтың алтын бесігі екені кеңінен насихатталды. Іс-шара оқушылардың отбасылық және ұлттық құндылықтарға деген құрметін арттырып, мазмұнды әрі әсерлі өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhetysu-archive/press/news/details/1288895?lang=ru

Шығыс Қазақстан облысы бойынша мемлекеттік кірістер органдары қызметінің басым бағыттарының бірі бейрезиденттердің кірістерінен төлем көзінен ұсталатын корпоративтік табыс салығын (КТС) есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің уақтылы әрі толық орындалуын бақылау болып табылады.Қазақстан Республикасының Салық кодексінің (жаңа редакцияда) 679-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасындағы көздерден алынатын кірістер деп танылатын бейрезиденттердің кірістерінің 39 түрі айқындалған. Олардың ішінде неғұрлым кең таралғандары – Қазақстан Республикасының аумағында тауарлар мен қызметтерді өткізуден түсетін кірістер, жұмыстарды орындаудан және қызметтер көрсетуден түсетін кірістер, оның ішінде консультациялық, басқарушылық, қаржылық, инжинирингтік, маркетингтік, аудиторлық және өзге де қызметтерден түсетін кірістер, сондай-ақ дивидендтер, сыйақылар, роялти, сақтандыру сыйлықақылары түріндегі кірістер, халықаралық тасымалдардан түсетін кірістер және мүліктің құнын өсіруден түсетін кірістер.Бейрезиденттерге салық салуды әкімшілендіру 101.04 «Бейрезиденттің кірісінен төлем көзінен ұсталатын корпоративтік табыс салығы бойынша есеп» салық есептілігінің нысанына камералдық бақылау жүргізу арқылы, оның ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтерін пайдалана отырып жүзеге асырылады.Камералдық бақылау мынадай бағыттар бойынша жүргізіледі:Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялар туралы деректері мен 101.04 нысанының мәліметтері негізінде төлем көзінен ұсталатын КТС-тің дұрыс есептелуі мен ұсталуын бақылау;халықаралық шарттар шеңберінде салықтан босатуды және төмендетілген салық мөлшерлемелерін қолданудың заңдылығын тексеру;бейрезидент заңды тұлғалардың кірістерінен салық ұстаудан толық босатуды негізсіз қолдану фактілерін анықтау;бейрезидент үшін қосылған құн салығын есептеу кезінде орын алған бұзушылықтарды анықтау.Анықталған бұзушылықтар салық төлеушілерге өсімпұл есептеу түрінде қосымша қаржылық жүктеменің туындауына алып келеді, бұл олардың қаржылық-шаруашылық қызметіне кері әсер етуі мүмкін.Осыған байланысты салық төлеушілерге төлем көзінен ұсталатын КТС-ті есептеу және төлеу кезінде салық заңнамасының талаптарын қатаң сақтау ұсынылады.Мемлекеттік кірістер органдары бейрезиденттерге салық салу бағыты бойынша қосымша түсім көздерін анықтауға және өндіріп алуға бағытталған іс-шараларды тұрақты түрде жүргізеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1288834?lang=ru

10 қыркүйекте Қазақстан Қарулы күштерінің әскери-техникалық саясат саласындағы мамандары кәсіби мерекесін атап өтеді. 2009 жылы дәл осы күні Қорғаныс министрлігінде Әскери-техникалық саясат департаменті құрылған болатын. Бұл бағыттағы мамандар әскердің техникалық әлеуетін дамытуға байланысты кешенді міндеттерді атқарады. Мамандар қару-жарақ пен әскери техника саласындағы жаһандық үрдістерді зерделеп, заманауи әскери технологияларды талдайды және оларды Қарулы күштердің қажеттіліктері мен мемлекеттің мүмкіндіктерін ескере отырып қолдану әлеуетін бағалайды.Осындай жұмыстардың негізінде армияны әрі қарай техникалық дамыту бағыттары айқындалып, әскерлерді қару-жарақ пен әскери техниканың заманауи үлгілерімен жабдықтау, оларды жеткізу көздерін әртараптандыру жөнінде ұсыныстар әзірленеді. Басым бағыттардың бірі – отандық қорғаныс өнеркәсібі кешенін дамыту.Мемлекеттік қорғаныс тапсырысын қалыптастыру кезінде қазақстандық кәсіпорындардың мүмкіндіктері, өндірісті жергіліктендіру және жаңа технологияларды игеру перспективалары да ескеріледі. Қазіргі кезде отандық қорғаныс өнеркәсібі кешенінің кәсіпорындары қару-жарақ пен әскери техниканың жекелеген түрлерін, радиобайланыс жүйелері мен автоматтандырылған кешендерді шығарады. Әскерлерге отандық өндірістегі дөңгелекті сауытты машиналар, ұшқышсыз басқарылатын құрылғылар мен заманауи байланыс құралдары жеткізіліп жатыр. Жаңа үлгілерді сатып алумен қатар, қолданыстағы әскери техниканы жаңғырту жұмыстары да жүргізілуде.Бұл саладағы жұмыстың бір маңызды бағыты – халықаралық әскери-техникалық ынтымақтастық. Қазақстан бұл салада 40-тан астам мемлекетпен және бейінді халықаралық ұйымдармен өзара қарым-қатынасты дамытып келеді. 18 елмен екіжақты шарттар мен келісімдер жасалған. Халықаралық комиссиялар мен жұмыс топтары тәжірибе алмасуға, заманауи шешімдерді зерделеуге және бірлескен жобаларды пысықтауға арналған маңызды алаңға айналып отыр.Әскери-техникалық саясат қазіргі таңда әскердің техникалық әлеуетін арттыруды, қорғаныс өнеркәсібін дамытуды, жаңа технологияларды енгізуді және халықаралық әскери-техникалық байланыстарды нығайтуды көздейді.Бұл жұмыстардың артында кәсібилігі мен біліктілігі Қазақстан Қарулы күштерінің техникалық әлеуетін жүйелі түрде дамытуға және еліміздің қорғаныс қабілетін нығайтуға елеулі үлес қосып жүрген мамандар тұр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1288817?lang=ru

Осло, 2026 жылғы 9 қыркүйек – Қазақстанның Норвегиядағы Елшісі Әділ Тұрсынов Осло қаласында өткен Король V Харальдтың мемлекеттік жерлеу рәсіміне қатысты.Аза тұту іс-шаралары аясында қазақстандық дипломат ресми көңіл айту кітабына жазба қалдырып, Осло қаласындағы Кафедралды соборда өткен норвег монархымен қоштасу рәсіміне қатысты.Рәсімге мыңға жуық қонақ, оның ішінде Норвегия және бірқатар шет елдердің корольдік әулет мүшелері, мемлекет және үкімет басшылары, жергілікті Стортингтің (Парламенттің) депутаттары, дипломатиялық корпус пен қоғамдастық өкілдері қатысты.Бұған дейін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Норвегия Королі VIII Хоконға әкесі Король V Харальдтың қайтыс болуына байланысты көңіл айту білдірген болатын.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/1288789?lang=ru

 Технологиялық инновациялар мен жастардың кәсіпкерлік белсенділігі Қазақстанда жыл санап өсіп келе жатқан бір кезеңде, Шымкент қаласынан бір қуанышты жаңалық естілді. 2026 жылдың 1 қыркүйегінде бүкіл ел мектеп табалдырығын қайта аттап жатқан мереке күні, Shymkent Hub ұйымдастырған Startup Orda бағдарламасының екінші маусымы жұртшылықтың назарын өзіне аударды. Оның себебі — бағдарламаға қатысушылар арасындағы ерекше бір тұлға: тоғызыншы сынып оқушысы Медина Талғатқызы. Ол еңбек шарттарын тексеріп, алаяқтық тәуекелдері туралы ескертетін Telegram-бот жасап, тек өзінің ғана емес, бүкіл қазақстандық жастардың мүмкіндігін дәлелдеді.Startup Orda бағдарламасы Shymkent Hub тарапынан алғаш рет өткен жылы іске қосылды. Бірінші маусымда 50-ге жуық өтініш келіп түссе, биылғы жылы бұл сан үш есеге артып, 150-ден асты. Іріктеуден 120 адам өтті. Олар үш ай бойы өз жобаларын жетілдіреді, ал бағдарламаның финалында демо-күн форматында тұсаукесер жасайды. Бағдарламаның шарты қарапайым: стартап идеясы бар кез келген адам, жасы мен тәжірибесіне қарамастан, қатыса алады. Дәл осы ашықтық Медина сияқты жас дарындарға есігін айқара ашып берді. "Бізге маңыздысы — идея мен оны іске асыруға деген ерік-жігер. Жасты ешқашан кедергі ретінде қараған емеспіз," — дейді Shymkent Hub өкілдерінің бірі.Медина Талғатқызының жобасы — қарапайым идеядан туған, бірақ маңыздылығы жөнінен өте тереңге баратын шешім. Қазақстанда еңбек дауларының жылдан жылға өсіп жатқаны — ашық сыр. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректері бойынша, елімізде жыл сайын мыңдаған азамат еңбек шарттарындағы өздеріне тиімсіз тармақтарды дер кезінде байқамай, жұмыс берушімен дауға тап болады. Заңгерлік сауаттылықтың төмен деңгейі, әсіресе жастар мен аз табысты топтар арасында, бұл мәселені одан да өткір етеді. Медина осы олқылықты өз бойымен сезінген де шығар — мүмкін, жақындарының не болмаса таныстарының тәжірибесінен сабақ алды. Telegram-боты пайдаланушыға еңбек шартының мазмұнын жүктеп, негізгі тәуекел тармақтарын анықтап алуға мүмкіндік береді. "Мен бұл ботты адамдар өздерінің құқықтарын білсін, алданбасын деп жасадым. Заң тілі күрделі, ал біздің бот оны қарапайым сөзбен түсіндіреді," — деп айтады жас өнертапқыш.Осы мәселенің маңыздылығын санмен де бекітуге болады. Халықаралық еңбек ұйымының зерттеулері бойынша, дамушы елдердегі жұмысшылардың шамамен 40 пайызы бейресми немесе жартылай ресми жағдайда жұмыс істейді және олардың көпшілігі еңбек шарттарының мазмұнын толық түсінбей қол қояды. Қазақстанда да бұл үрдіс байқалады. Технологиялық шешімдер арқылы азаматтардың заңдық хабардарлығын арттыру — заманауи тренд. Ресей, Эстония, Сингапур сияқты елдерде жасанды интеллект негізіндегі заңдық кеңес беру платформалары миллиондаған адамды пайдаланады. Мединаның боты — осы жаһандық бағытқа Шымкенттен қосылған кішкентай, бірақ мағыналы үлес.Бағдарламаның болашағы да жарқын. Финалдан өткен үздік стартаптар шетелдік хабтарда одан әрі дамытылады және Астанада өтетін Pitch Day іс-шарасына қатысу мүмкіндігіне ие болады. Өткен жылы бағдарлама шеңберінде 20-дан астам стартап жасалды. Биылғы жылы ұйымдастырушылар 60-қа дейін жаңа жоба күтуде — бұл үш есе өсім. Мұндай серпін Шымкент қаласының стартап экожүйесі үшін аса маңызды. Оңтүстік Қазақстанның іскерлік белсенділігі жыл санап артып, ол Алматы мен Астанамен бәсекелесе алатын технологиялық орталыққа айналу жолында. Startup Orda бағдарламасы — осы процестің маңызды бір буыны.Мединаның жетістігі қоғамда кең резонанс тудырды. Оның жобасы туралы хабар әлеуметтік желілерде жылдам таралып, жастардың кәсіпкерлік белсенділігін қолдайтын ұйымдар мен жеке адамдардың мақтауына бөленді. Шымкент қалалық білім басқармасының өкілі: "Медина — бізге үлгі. Жастарымыздың технологияны өмірдің нақты мәселелерін шешуге пайдалана алатынын ол дәлелдеді. Мектептерімізде де осындай ойлауды қалыптастыруымыз керек," — деді. Ата-аналар қауымдастығы да үн қосты: "Бұрын балаларымызға 'оқы, дипломыңды ал' деп айтатынбыз. Ал бүгін Медина сияқты жасөспірімдер бізге өздері жол көрсетіп жатыр."Мединаның өзіне келсек — ол болашаққа үлкен сеніммен қарайды. Telegram-боттан кейінгі мақсаты — толыққанды мобильді қосымша жасау. Ол қосымшада еңбек шарттарын талдаудан басқа, азаматтарға заңдық кеңестер беретін, адвокаттармен байланысу мүмкіндігін ұсынатын функциялар да болады деп жоспарлайды. "Мен бұл жобаны мектепті бітіргенге дейін іске асырғым келеді. Ал одан кейін ақпараттық технологиялар саласында оқуды жалғастырып, Қазақстанда нақты пайда беретін технологиялар жасаймын," — деп шешімді айтады жас инноватор.Медина Талғатқызының жобасы — тек бір оқушының жеке жетістігі ғана емес. Бұл Қазақстандағы жастар кәсіпкерлігінің, технологиялық сауаттылықтың және азаматтық жауапкершіліктің жаңа толқынының символы. Startup Orda сияқты бағдарламалар тек идеяларды іске асыруға жол ашып қана қоймайды — олар елдің болашағын қалыптастыратын ойлау мәдениетін де тәрбиелейді. Ал 1 қыркүйек — Білім күні — осы жаңалықтың жарияланғанына ең лайықты уақыт болды.

 Қазақстан халықтары тілдері күнінің қарсаңында Шымкент қаласы тіл мен технологияның тоғысында өткен маңызды диалогтың орталығына айналды. 2 қыркүйек 2026 жыл — осы күні «Қазақ тілі — цифрлық кеңістікте: технологиялар, инновациялар, даму» атты дөңгелек үстел жұртшылықтың назарын өзіне аударды. Тіл мамандары, IT-саласының өкілдері, жасанды интеллект зерттеушілері, жоғары оқу орындары мен колледждердің оқытушылары, сондай-ақ жас буын өкілдері бір үстел басына жиналып, мемлекеттік тілдің цифрлық кеңістіктегі орнын жан-жақты талқылады. Бұл жиын жай ғана мерекелік шара емес, қазақ тілінің технологиялық дәуірдегі тағдырына қатысты маңызды мәселелерді алға шығарған стратегиялық алаң болды.Қазақ тілінің цифрлық ортадағы проблемалары бүгін туындаған жоқ. Соңғы он жылда әлемде жасанды интеллект пен үлкен тіл модельдерінің қарқынды дамуы байқалды, алайда бұл үдеріске шағын тілдер, оның ішінде қазақ тілі, кеш қосыла бастады. UNESCO мәліметтері бойынша, әлемдегі бар тілдердің 90 пайызынан астамы цифрлық ресурстар тұрғысынан «аз қамтылған» санатына жатады. Қазақ тілі де осы санаттан шыға алмай келген. Ал бүгін интернет аудиториясының 70 пайызы онлайн мазмұнды туған тілінде тұтынғысы келетінін социологиялық зерттеулер көрсетіп отыр. Демек, қазақ тілінде сапалы цифрлық контент жасамау — тілдің болашағын тарылтумен тең.Дөңгелек үстелде ерекше назар аударған жоба — Qazaq Til AI платформасы болды. Бұл жоба қазақ тілінің грамматикалық ерекшеліктерін, агглютинативтік құрылымын және сөзжасам заңдылықтарын есепке ала отырып жасалған арнайы тіл моделі болып табылады. Жобаның авторлары оның мектеп оқушыларынан бастап кәсіби аудармашыларға дейін кең аудиторияға қызмет ете алатынын атап өтті. «Қазақ тілінің морфологиясы өте күрделі: бір сөз бірнеше жүз түрленген форма алуы мүмкін. Осыны дұрыс оқыта алатын жасанды интеллект жасау — үлкен технологиялық жетістік», — деді жиынға қатысқан тіл технологиялары маманы Асқар Нұрмағамбетов. Жасанды интеллектке негізделген виртуалды ассистенттердің де презентациясы жиынның жарқын сәттерінің біріне айналды: бұл шешімдер мектептерде, мемлекеттік мекемелерде және тұрмыстық қолданыста қазақ тілін насихаттаудың тиімді жолы ретінде ұсынылды.Жиынның тағы бір өзекті бағыты — сапалы медиамазмұн мен анимацияның мемлекеттік тілді танымал ету құралы ретіндегі рөлі болды. «Сак» киностудиясының режиссер-сценаристі Батырхан Қалдарбекұлы «АЛАН» мультфильм жобасын таныстырды. Бұл жоба балаларға арналған анимациялық сериал ретінде жоспарланып отыр. «Бала ана тілін ойын мен ертегі арқылы үйренеді. Сапалы анимация — бұл тек ойын-сауық емес, тілді сіңірудің ең табиғи жолы. Біз «АЛАН» арқылы бүлдіршіндердің жүрегіне қазақ тілін ендіргіміз келеді», — деп түсіндірді Батырхан Қалдарбекұлы өз жобасының мақсатын. Сарапшылардың пікірінше, Оңтүстік Кореяның K-pop мәдениеті немесе Жапонияның аниме индустриясы тілді танымалдандырудың қаншалықты тиімді тетігі бола алатынын дәлелдеп берді. Қазақ анимациясы да осы жолмен жүре алады.Мобильді қосымшалар мен электронды ресурстарды дамыту мәселесі де үстел талқысының өзегіне айналды. Статистикаға сүйенсек, қазіргі таңда қазақстандықтардың 78 пайызы смартфон пайдаланушылары, ал олардың басым бөлігі күнделікті ақпаратты мобильді қосымшалар арқылы алады. Алайда App Store мен Google Play дүкендерінде қазақ тілінде жасалған сапалы қосымшалардың саны әлі де жеткіліксіз. «Біз технологияны тілге бейімдеуіміз керек, тілді технологияға бейімдеп созбай», — деді білім беру саласының маманы Гүлнәр Сейткали. Осы тұрғыдан алғанда, тіл дерекқорларын жетілдіру, сөздік базаларын кеңейту және жасанды интеллект жүйелерін қазақ тілінің өзіне тән фонетикалық, лексикалық және синтаксистік ерекшеліктеріне сай оқыту — алдыңғы қатарлы міндет болып отыр.Жастардың осы талқылауға белсене қатысуы жиынның рухын арттырды. IT-мамандығын оқитын студенттер мен жас блогерлер мемлекеттік тілдің цифрлық кеңістіктегі кемшіліктерін тікелей сезінетін буын ретінде өздерінің ұсыныстарын батыл айтты. Олардың пікірінше, ең басты мәселе — цифрлық мазмұнның саны ғана емес, сапасы. «Қазақ тілінде роликті қоямыз, ал алгоритм оны ұсынбайды, себебі ол тілді толық танымайды. Мұны өзгерту керек», — деді жас контент жасаушы Айдана Бекова. Бұл мәселе платформаларды локализациялаудың қаншалықты маңызды екенін тағы бір рет айқын көрсетті.Дөңгелек үстел нәтижелері бойынша қатысушылар бірқатар нақты ұсыныс жасады. Қазақ тіліндегі цифрлық мазмұнды дамытуды мемлекеттік деңгейде қолдау, тіл дерекқорларын жетілдіруді жеделдету, жасанды интеллектінің қазақ тілімен жұмыс мүмкіндіктерін кеңейту және жас мамандарды осы салаға тарту — осы төрт бағыт басымдық ретінде айқындалды. Қатысушылар цифрлық кеңістіктегі қазақ тілінің болашағы тек мемлекет пен мамандардың қолында ғана емес, әр пайдаланушының жеке таңдауына да байланысты екенін атап өтті. Шымкенттегі бұл жиын — бастама ғана. Нәтижесі ел алдындағы ортақ жауапкершілікпен өлшенеді.

2 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстандықтардың күнделікті өміріне цифрлық технологиялар барған сайын терең еніп келеді. Бүгін eGov.kz порталы мен eGov Mobile қосымшасында жаңа тегін қызмет іске қосылды: енді әрбір азамат алдын ала өзіне сенімді адамдарды тіркеп қоя алады, ал апаттық жағдайда жедел жәрдем немесе аурухана дәрігерлері сол туыстарына автоматты түрде хабарлама жібереді. Бұл қарапайым, бірақ өмірлік маңызы зор жаңалық қазақстандық цифрлық мемлекеттіліктің жаңа деңгейге шыққанының белгісі болып табылады.Жаңа қызметтің мәні мынада: егер адам жол-көлік апатына ұшыраса, күтпеген жерден ауырып қалса немесе басқа да шұғыл медициналық жағдайда ауруханаға түссе де өзі туыстарымен байланыса алмаса, жүйе оның алдын ала тіркеп қойған сенімді адамдарына SMS хабарлама жібереді. «Госпитализация кезінде хабарлау үшін сенімді контактілерді тіркеу» деп аталатын бұл қызмет азаматтарға үш адамға дейін тіркеуге мүмкіндік береді. Сенімді контакт 18 жастан асқан, Мобильді азаматтар базасында тіркелген болуы шарт. Қызметті іске қосу үшін eGov.kz порталына кіріп, тиісті бөлімді таңдап, сенімді адамның ЖСН-ін енгізу жеткілікті. Содан кейін ол адамға растауды не бас тартуды сұрайтын SMS келеді: растау үшін 911, бас тарту үшін 912 кодін жіберу керек. Жауап беруге бес сағат уақыт беріледі.Бұл қадам кездейсоқ жасалмаған. Соңғы жылдары Қазақстанда жол-көлік апаттарының саны алаңдаушылық туғызып келеді. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, елімізде жыл сайын он мыңнан астам жол-көлік оқиғасы тіркеліп, олардың салдарынан жүздеген адам қайтыс болады, мыңдаған адам жарақат алады. Тек 2025 жылдың өзінде тіркелген апаттар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда бірнеше пайызға өскен. Оның үстіне жүрек-қан тамыры аурулары мен инсульт жағдайлары да жиілеп барады. Осындай төтенше жағдайларда жедел жәрдем медициналық көмек көрсетіп жатқанда, науқастың туыстары сол адамды сағаттап, кейде тәулік бойы іздейтін жағдайлар болған. Мұндай ауыр тәжірибеден өткен жандар бұл жаңалықты зор жеңілдікпен қабылдайды.Денсаулық сақтау саласының мамандары жаңа қызметті оң бағалады. Алматылық жедел жәрдем дәрігері Серік Байжанов бұл туралы былай деді: «Апаттық жағдайда науқастың санасы бұлыңғыр болуы мүмкін, ол телефонын жоғалтқан немесе жарақаттың салдарынан байланыса алмайтын жағдайда болуы ықтимал. Бұрын біз туыстарын іздеу үшін жеке хабарлама жіберіп, уақытымызды жоғалтатынбыз. Енді жүйенің өзі хабарлайды — бұл медицина қызметкерлері үшін де, отбасылар үшін де үлкен жеңілдік». Ақмола облысынан келген жас ана Айгүл Сейтқалиева да өз ойымен бөлісті: «Менің балаларым бар, жалғыз жүретін жерлерім де кездеседі. Енді кем дегенде жүйе маған тіркелген адамдарды хабардар етеді деп білемін — бұл психологиялық тыныштық береді».eGov Mobile қосымшасында қызмет «Мемлекеттік қызметтер» — «Денсаулық сақтау» бөлімінен қол жетімді. Тіркеу мәртебесін жеке кабинеттен тексеруге болады. Өтінімді өңдеу 10 минутқа дейін уақытты алады. Цифрлық үкімет сарапшысы Дәурен Нұрмағамбетовтың айтуынша, бұл қызметтің техникалық жағы Денсаулық сақтау министрлігінің ақпараттық жүйесімен тікелей байланысты: «Деректер шифрланған арна арқылы беріледі, жеке ақпарат қорғалған. Маңыздысы — жүйе нақты уақытта жұмыс істейді, яғни науқас ауруханаға түскен сәтте хабарлама дереу жіберіледі». Мұндай интеграция Қазақстан үшін жаңа қадам болып табылады, өйткені бұрын медициналық деректер жүйесі мен eGov платформасы бөлек жұмыс істейтін.Халықаралық тәжірибеге көз жүгіртсек, осыған ұқсас жүйелер Эстония, Финляндия және Оңтүстік Корея сияқты цифрлық дамуда алға шыққан елдерде бұрыннан қолданылып келеді. Эстонияда, мысалы, барлық медициналық деректер орталықтандырылған жүйеде сақталады және апаттық жағдайда туыстарға автоматты хабарлама жіберу 2015 жылдан бері жұмыс істейді. Қазақстан бұл бағытта кеш бастаған жоқ — керісінше, ТМД елдерінің ішінде осындай функцияны ұлттық деңгейде іске қосқан алғашқылардың бірі болып отыр. Бұл — елдің e-government дамуындағы маңызды жетістік.Сарапшылар алдағы уақытта қызметті одан әрі дамытуға болатынын атап өтеді. Болашақта жүйе тек хабарлама жіберумен шектелмей, туыстарға науқастың тіркелген ауруханасының мекенжайы мен дәрігерінің байланыс деректерін де жеткізе алуы мүмкін. Сонымен қатар шет елде жүрген азаматтарды да қамту, яғни халықаралық нөмірлерге хабарлама жіберу мүмкіндігін қосу жоспарда бар деген болжамдар айтылуда. Денсаулық сақтау министрлігі бұл қызметтің бірінші кезеңі екенін растады. Министрліктің баспасөз қызметі: «Жүйе сынақтан өтіп, нәтижелер қанағаттанарлық болса, функционалдылығын кеңейтуді жоспарлаймыз» деп мәлімдеді.Қоғамдық желілерде де бұл жаңалыққа деген қызығушылық жоғары. Түрлі форумдар мен әлеуметтік медиа платформаларында азаматтар қызметті жылдам тіркеп алуға шақырып жатыр. Біреулер туыстарын бір мезгілде үш адамды тіркеуге мүмкіндік бергені үшін мақтаса, енді біреулер неге тек үш адаммен шектелгенін сұрайды. Дегенмен жалпы реакция оң: адамдар мұндай қызметтің бұрын-соңды болмағанына таңданады. Осылайша, eGov порталының жаңа мүмкіндігі — бұл жай ғана технологиялық жаңалық емес, қазақстандық азаматтардың қауіпсіздігі мен тыныштығына қосылған нақты үлес. Өзіңіз де, туыстарыңыз да осы қызметті бүгін тіркеп қойыңыз — ертең кеш болуы мүмкін.

1 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласында күзгі шақыру науқаны ресми түрде басталды. Алғашқы 23 жаңа сарбаз Отан алдындағы азаматтық борышын өтеуге аттанды. Биыл бұл науқан тек жас жігіттердің қызметке аттануымен ғана емес, сонымен қатар цифрлық технологиялардың — атап айтқанда Face ID жүйесінің — шақыру процесіне толыққанды енгізілуімен де ерекшеленді. Қазіргі заман талаптарына сай жаңартылған тәртіп шақырушылар департаментінің жұмысын айтарлықтай жеңілдетіп, бүкіл рәсімді мөлдір әрі бақылауға қолайлы етті.Шымкент — Қазақстанның үш мегаполисінің бірі ретінде елдің оңтүстігіндегі демографиялық тұрғыдан ең жас және ең қарқынды өсіп келе жатқан қала болып табылады. Халық саны бойынша 1,2 миллионнан асқан бұл мегаполис жыл сайын армияға ең көп шақырылушы беретін өңірлердің қатарына кіреді. Соңғы жылдары Шымкент бойынша шақырылушылар саны жыл сайын өсіп келеді. 2024 жылы бір жыл ішінде қаладан 2 600-ден астам азамат қызметке жіберілсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 2 800-ге жеткен. 2026 жылы тек күзгі науқанның өзінде 1 400 адамды қызметке жіберу жоспарланып отыр. Бұл сандар оңтүстік өңірдегі жастар потенциалының қаншалықты жоғары екенін айқын дәлелдейді.Шымкент қорғаныс істері департаментінің бастығы Әбдіғабит Шегебаев биылғы науқанның ерекшеліктеріне тоқтала отырып, барлығы 2026 жылдың соңына дейін қаладан шамамен 1 400 адамды Қарулы Күштерге жіберуді жоспарлап отырғандарын айтты: «Бүгін біз 23 шақырылушыны қызметке жіберіп отырмыз. Күзгі науқан аясында біздің негізгі міндетіміз — 31 желтоқсанға дейін жасақтарға шамамен 1 400 адамды жіберу. Жастар дайындықпен және жақсы көңіл-күймен келуде, шақырылушылар арасында әртүрлі ұлт өкілдері бар». Шегебаевтың сөзінше, соңғы жылдары жастардың әскери қызметке деген саналы, мақсатты көзқарасы едәуір өзгерген: бұрын жалтарушылар санының жоғарылығы мәселе туғызса, бүгін ерікті келушілер үлесі артып келеді.Биылғы шақыру науқанының басты жаңалығы — Face ID биометриялық идентификация жүйесінің қолданысқа енгізілуі. Бұрын медициналық комиссиядан өту кезінде қолмен жүргізілетін тіркеу нәтижесінде бірқатар ұйымдастырушылық кемшіліктер орын алатын еді: шақырылушылардың кешігуі, тіркеу деректеріндегі қателер, тіпті алмасып кетушілік жағдайлары да болатын. Face ID жүйесі мұның бәріне нүкте қойды. Жүйе медициналық сараптамадан өту уақытын автоматты түрде тіркейді, бүкіл тексеру процесін бақылауға мүмкіндік береді және деректерді орталық дерекқорға шексіз уақытта сақтайды. Цифрлық трансформация саласындағы сарапшы Дәурен Сейтқали бұл қадамды оң бағалайды: «Face ID технологиясының шақыру науқанына енгізілуі — ол жай ғана жаңашылдық емес, бұл мемлекеттік қызметтегі ашықтық пен жауапкершілікті арттырудың нақты қадамы. Азамат кім, қашан, қандай комиссиядан өткені бір рет басу арқылы белгілі болады».Алғашқы аттанушылардың арасындағы жаңа сарбаз Нұргелді Адамбек өз ойын ашық жеткізді: «Біз шекара әскерлеріне қызметке аттап отырмыз. Өз елің мен жерінді қорғау — әрбір еркектің борышы. Мен өз еркіммен барамын, ешкім мәжбүрлеген жоқ». Оның бұл сөздері ғана емес, барлық 23 жас жігіттің атаналарымен, жарларымен жылы қоштасып, мақтанышпен аттануы — бұл тек жеке патриотизм ғана емес, сонымен бірге жас ұрпақтың Қазақстанның болашағына деген сенімі мен жауапкершілігінің айғағы болды.Шекара қызметінің ардагері Сапарғали Түймебеков жаңа сарбаздардың алдындағы жолды нақты суреттеді: «Мерзімді қызметке келген болашақ шекарашылар үш ай бойы оқу жиындарынан және дайындықтан өтеді. Содан кейін оларды бөлімшелерге бөледі, онда олар қарумен қызмет атқарады, кезекшілікке шығады және қойылған міндеттерді орындайды. Ауа-райына қарамастан олар тәулік бойы мемлекеттік шекараны күзетіп, бұзушылықтарға жол бермеуге тиіс». Мұндай қызмет ауыр екені сөзсіз. Алайда Қазақстанның 7 591 километрлік мемлекеттік шекарасын қорғау — бұл елдің тәуелсіздігі мен бүтіндігін сақтаудың кепілі.Шара соңында әскери қызметкерлер өздерінің кәсіби және жауынгерлік дайындығын көрсетті. Олар қолма-қол күрес дағдыларын демонстрациялап, түрлі амалдарды орындады. Сонымен қатар кинологтармен бірге қызметтік иттер де арнайы дайындық деңгейі мен дағдыларын көрсетті. Бұл сахна тек салтанатты шара элементі ғана болып қоймай, жастарды шабыттандырған, ата-аналарға ұрпақтарының сенімді қолда екеніне сендірген нақты дәлел болды.Биылғы шақыру науқаны Қазақстан армиясының жаңа кезеңге — цифрлық, ашық және жауапты жүйеге — өтіп жатқанының белгісі. Face ID технологиясы жекелеген қаланың ғана емес, ел бойынша барлық шақыру пункттерінде қолданылатын болса, бюрократиялық тосқауылдар азаяды, уақыт үнемделеді және шақырылушылар мен олардың отбасылары үшін ыңғайлы жүйе қалыптасады. Шымкент бұл тәжірибені ел алдынан бастап көрсетті. Бұл — жай ғана технологиялық жаңашылдық емес, бұл мемлекеттің азаматы алдындағы жауапкершілігінің жаңа деңгейі.