Жаңалықтар
Ағымдағы жылғы 1 қыркүйекте Дубай Үкіметінің Медиа кеңсесінің Бас директоры, Дубай Медиа кеңесі төрағасының орынбасары және басқарушы директоры Мона Ганем Әл Марримен кездесу өтті. 07.09.2026
Ағымдағы жылғы 1 қыркүйекте Дубай Үкіметінің Медиа кеңсесінің Бас директоры, Дубай Медиа кеңесі төрағасының орынбасары және басқарушы директоры Мона Ганем Әл Марримен кездесу өтті.Кездесу барысында екі ел арасындағы медиа және коммуникациялар саласындағы ынтымақтастықты дамыту перспективалары, екі елдің жетекші бұқаралық ақпарат құралдары арасындағы өзара іс-қимылды кеңейту, сондай-ақ бірлескен ақпараттық жобаларды іске асыру мәселелері талқыланды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-dubai/press/news/details/1286851?lang=ru
Үкіметте сәндік көшет шаруашылығының дамуы талқыланды 07.09.2026
Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі – Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Үкіметтегі кеңесте отандық сәндік көшет шаруашылығын дамыту мәселелері қаралды.Мемлекет басшысының орман алқаптарын одан әрі қалпына келтіру және ұлттық саябақтар инфрақұрылымын дамыту жөніндегі алға қойған міндеті шеңберінде отандық сәндік өсімдіктерді өсіру шаруашылығын дамыту ерекше маңызға ие. Олар елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру бойынша жобаларды отырғызу материалымен қамтамасыз етеді. Кеңесте саланың негізгі мәселелері және отандық өндірісті кеңейту үшін қажетті шаралар қарастырылды.Қазіргі таңда Қазақстан импорттық отырғызу материалына тәуелділікті сақтап отыр. Сонымен қатар отандық көшет шаруашылықтарында өсірілген өсімдіктер жергілікті климаттық жағдайларға жақсы бейімделген және өмір сүру деңгейі жоғары. Сондай-ақ олар химиялық өңдеуге және өсу стимуляторларын қолдануға аз шығындарды қажет етеді. Бүгінде ішкі нарықтың көлемін және импортқа тәуелділік деңгейін бағалау қиын: ресми статистика сәндік өсімдіктердің өндірісін бөлек ескермейді.Сәндік көшет шаруашылығы – белгілі бір табиғи-климаттық жағдайларға бейімделген стандартталған отырғызу материалын өндіруге бағытталған өсімдік шаруашылығының жас, жоғары технологиялық және ғылымды қажет ететін кіші саласы. Бүгінгі таңда жасыл кеңістіктер абаттандыру элементі ғана емес, сонымен қатар экологиялық, инженерлік және эстетикалық функцияларды орындайтын қалалық инфрақұрылымның маңызды бөлігі болып саналады. Орталық Азия өсімдіктер питомнигі қауымдастығының өкілдері атап өткендей, салада сәндік дақылдарға стандарттар жоқ. Жерді пайдалану мәселесі де реттелмеген: ҚР Жер кодексінде сәндік көшет өсіруге арналған жердің жеке санаты жоқ. Жердің нысаналы мақсатының қолданыстағы түрлері, оның ішінде орман өсіру және бау-бақша өсіру, кейіннен қазу және трансплантациялау арқылы өсімдіктерді өсіруді көздейтін көшетжайлар қызметінің ерекшелігін ескермейді. Ауылшаруашылық жерлерінде жұмыс істеу кезінде күрделі жылыжайлар, қоймалар мен автоматты суару жүйелерін салуға шектеулер туындайды.Тағы бір мәселе сәндік көшет шаруашылығы саласындағы қызмет түрлерін жіктеуге қатысты. Сала өкілдерінің пікірінше, қолданыстағы жіктеу өсіру ерекшелігі мен отырғызу материалына қойылатын талаптарды ескере отырып нақтылауды қажет етеді. Сонымен қатар кеңеске қатысушылар отандық питомниктер желісін дамыту және экспорттық нарықтарға шығу үшін айтарлықтай әлеуетті атап өтті. Қазақстанның географиялық жағдайы климаттық жағдайлары ұқсас елдерге бағдарлануға мүмкіндік береді. Күрт континентальды климатта өсірілген өсімдіктер бейімделу мен өмір сүрудің бәсекелестік артықшылығына ие.Кеңес қорытындысы бойынша Серік Жұманғарин Экология министрлігіне Ауыл шаруашылығы, Өнеркәсіп министрліктерімен, әкімдіктермен және сала өкілдерімен бірлесіп сәндік көшет шаруашылығының жай-күйіне кешенді талдау жүргізуді тапсырды. Ол отандық өндіріс пен импорттың көлемін, өңірлердің қажеттіліктерін, сондай-ақ саланы дамыту үшін барлық кедергілерді қамтуы тиіс. Сондай-ақ мемлекеттік органдар бизнестің осы саладағы экономикалық қызмет түрлерінің жіктелуін жетілдіру және СЭҚ ТН егжей-тегжейін жетілдіру мәселелерін пысықтайды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1286854?lang=ru
Қазақстанда алғаш рет OpenAI компаниясының қатысуымен әлемдегі ең ірі «HackAlem AI» жасанды интеллект хакатоны өтеді 07.09.2026
23 қыркүйекте Астанада Қазақстан мен өзге елдерден мыңдаған әзірлеушінің, студенттің, жас маман мен IT-энтузиастың басын қосатын әлемдегі ең ірі AI-хакатондардың бірі — HackAlem AI өтеді. Хакатонның ресми серіктесі — OpenAI.HackAlem AI қатысушылары жеке AI-шешімдерін әзірлеп, іске қосу үшін жалпы құны 1 миллион долларға дейінгі OpenAI технологиялық ресурстарын пайдалана алады. Жеңімпаздарға қосымша 100 мың доллар көлеміндегі OpenAI API-токендері табысталады, ал хакатонның жалпы ақшалай жүлде қоры 100 мың долларды құрайды. Осылайша, HackAlem AI жүлделері мен технологиялық ресурстарының жалпы құны 1,1 миллион долларға жетеді. Жеңімпаздарды марапаттау рәсімі AI & Digital Bridge 2026 халықаралық технологиялық форумының төрінде өтеді.Тіркелу басталды. Қатысуға өтінімді hackalem.ai сайты арқылы беруге болады.«Қазақстанда HackAlem AI хакатонын өткізу – еліміздің AI-экожүйесін дамыту жолындағы маңызды қадам. Біз Қазақстан мен өзге елдердің әзірлеушілеріне озық технологияларды игеріп, жаңа шешімдер әзірлеуге және оларды әлемдік нарыққа шығаруға толық жағдай жасап отырмыз. Басты мақсатымыз – Қазақстанды дарынды мамандар, технологиялар мен AI-инновациялар тоғысатын орталыққа айналдыру», – деді Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев.HackAlem AI – қатысушылар қысқа мерзім ішінде идеядан бастап, нақты жұмыс істейтін AI-шешімдерді әзірлеп шығара алатын алаңға айналмақ. Командалар бизнес, мемлекет және экономиканың түрлі салаларындағы өзекті мәселелерді шешуге бағытталған технологиялық өнімдер жасайды.Silkroad Innovation Hub үшін HackAlem AI аясында OpenAI-мен технологиялық серіктестік орнату – Қазақстан мен Орталық Еуразияның дарынды жастарына жаһандық AI-құралдарын қолжетімді ету жолындағы маңызды қадам. Мықты экожүйе әзірлеушілер, стартаптар мен технологиялық командалардың тек тамаша идеясы болғанда ғана емес, сондай-ақ оларға озық құралдар, сарапшылық қолдау және нақты міндеттер қолжетімді болғанда ғана қалыптасатынына сенеміз. HackAlem AI дәл осындай ортаны қалыптастырады: қатысушылар OpenAI технологияларымен жұмыс істеп, іс жүзінде қолдануға болатын AI-шешімдерді әзірлейді, сондай-ақ корпорацияларға болашақ пилоттық жобалардың негізіне айналатын командалар мен өнімдерді ұсына алады», – деп атап өтті Silkroad Innovation Hub негізін қалаушы әрі CEO-сы Асет Абдуалиев..Хакатонға кәмелет жасына толған әзірлеушілер, студенттер, жас мамандар мен IT-энтузиастар қатыса алады. Қатысушылардың IT және технология саласында білімі немесе жұмыс тәжірибесі болуы шарт. Не болмаса, олар өз біліктілігін жеке жобалары, прототиптері, қосымшалары немесе зерттеу жұмыстары арқылы дәлелдей алуы тиіс. Сонымен қатар, IT, бағдарламалау, инженерия, технология, математика немесе цифрлық өнім дизайны бағыттары бойынша оқып жатқан немесе соңғы 12 ай ішінде күндізгі бөлімде білім алған студенттер мен жас мамандар да бақ сынай алады.Міне, бірінші нұсқаны мәтінге толық әрі үйлесімді етіп кіріктірілген нұсқасы: Хакатонға қатысудың міндетті шарты – 2026 жылғы 23 қыркүйекте Астанадағы іс-шара алаңында қатысушының өзінің болуы. Жол жүру, жатын орын және Астанада болумен байланысты барлық шығындарды қатысушылар өздері өтейді.OpenAI технологияларымен жұмыс істеу мүмкіндігінен бөлек, қатысушыларға HackAlem AI фирмалық мерчі мен атаулы сертификаттар табысталады. Оған қоса, хакатон кәсіби нетворкинг орнатуға таптырмас алаңға айналмақ: мұнда қатысушылар Қазақстан мен шет елдерден келген әзірлеушілермен, AI-энтузиастармен, стартапшылармен және технологиялық сала өкілдерімен танысып, байланыс орната алады.Хакатон қорытындысы бойынша қазылар алқасы негізгі бағыттардағы үздік AI-шешімдерді іріктейді. Әлеуеті жоғары жобалар әрі қарай дамып, серіктестермен бірлесе отырып пилоттық жоба ретінде іске қосылу мүмкіндігіне ие болады.HackAlem AI хакатонының ұйымдастырушылары мен серіктестері: Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, Astana Hub халықаралық инновациялық кластері, Silkroad Innovation Hub, AI & Digital Bridge, Blockchain & AI Technology Center және OpenAI.HackAlem AI Қазақстандағы ең ірі AI-шаралардың біріне айналып, Астанада әлемнің түкпір-түкпірінен келген әзірлеушілердің, технологиялық кәсіпкерлер мен жасанды интеллект энтузиастарының басын қосады. Хакатонды өткізу халықаралық технологиялық ынтымақтастықты дамытудағы тағы бір маңызды қадам болмақ. Сонымен қатар, бұл өңірдегі дарынды жастарға әлемдік нарыққа бағытталған AI-шешімдерді әзірлеуге жол ашады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/maidd/press/news/details/1286819?lang=ru
Глубокое ауданында тау шаңғысы туризмін дамыту жоспарлануда 07.09.2026
Глубокое ауданы туризмді дамыту үшін елеулі табиғи-рекреациялық әлеуетке ие. Перспективалы бағыттардың бірі – тау шаңғысы туризмін дамыту және жыл бойы демалыс ұйымдастыру үшін жағдай жасау.Forest Hills инвестициялық жобасы аясында аудан аумағында заманауи тау шаңғысы курортын құру жоспарлануда. Жобаны іске асыру қысқы демалыс мүмкіндіктерін кеңейтіп, Шығыс Қазақстан облысының тұрғындары мен Қазақстанның басқа өңірлерінен келетін туристерге бағытталған жаңа туристік нысанды қалыптастыруға мүмкіндік береді.Тау шаңғысы инфрақұрылымын дамыту қысқы кезеңде туристік ағынды арттыруға, орналастыру орындарын, қоғамдық тамақтану және ілеспе қызметтерді дамытуға, сондай-ақ жаңа жұмыс орындарын құруға ықпал етеді.Жыл бойы туризмді дамыту ерекше маңызға ие. Тау шаңғысы курортын құру Глубокое ауданының қолданыстағы табиғи-рекреациялық әлеуетін толықтырып, аумақтың туристік ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.Мұндай инвестициялық жобаларды іске асыру туристер үшін жаңа тартылыс нүктелерін қалыптастырудың және Шығыс Қазақстан облысының туристік инфрақұрылымын одан әрі дамытудың бағыттарының бірі болып табылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/tourism-vko/press/news/details/1286813?lang=ru
Жеке тұлғалардың мүлік салығын кімдер төлемейді? 07.09.2026
Төмендегілер жеке тұлғалардың мүлік салығын төлеушілер болып табылмайды: Кеңес Одағының Батырлары, Социалистік Еңбек Ерлері, «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарына ие болған адамдар, үш дәрежелі Даңқ орденімен және «Отан» орденімен наградталған адамдар – Салық кодексінің 599-бабының 1) тармақшасында көрсетілген барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшері шегінде; Ұлы Отан соғысының ардагерлері, жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер және басқа мемлекеттердің аумағындағы жауынгерлік іс-қимылдардың ардагерлері, Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталған адамдар, сондай-ақ 1941 жылғы 22 маусым мен 1945 жылғы 9 мамыр аралығында кемінде алты ай жұмыс істеген (қызмет өткерген) және Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталмаған адамдар, мүгедектігі бар адамдар:тұрғын үй қоры, оның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен құрылыжайлар алып жатқан жер учаскелері;үй маңындағы жер учаскелері;құрылыстар түскен жерлерді қоса алғанда, жеке үй (қосалқы) шаруашылығын, бағбандықты және саяжай құрылысын жүргізу үшін берілген жер учаскелері;гараждар алып жатқан жер учаскелері бойынша;Салық кодексінің 599-бабының 1) тармақшасында көрсетілген барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 1500 еселенген мөлшері шегінде; жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығысыз қалған балалар 18 жасқа толғанға дейінгі кезеңге:тұрғын үй қоры, оның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен құрылыжайлар алып жатқан жер учаскелері;үй маңындағы жер учаскелері;құрылыстар түскен жерлерді қоса алғанда, жеке үй (қосалқы) шаруашылығын, бағбандықты және саяжай құрылысын жүргізу үшін берілген жер учаскелері;гараждар алып жатқан жер учаскелері;осы Кодекстің 599-бабының 1) тармақшасында көрсетілген салық салу объектілері бойынша; бала жасынан мүгедектігі бар адамның, мүгедектігі бар баланың ата-анасының бірі:тұрғын үй қоры, оның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен құрылыжайлар алып жатқан жер учаскелері;үй маңындағы жер учаскелері;құрылыстар түскен жерлерді қоса алғанда, жеке үй (қосалқы) шаруашылығын, бағбандықты және саяжай құрылысын жүргізу үшін берілген жер учаскелері;гараждар алып жатқан жер учаскелері бойынша; "Батыр ана" атағына ие болған, "Алтын алқа" алқасымен наградталған көпбалалы аналар, бөлек тұратын зейнеткерлер:тұрғын үй қоры, оның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен құрылыжайлар алып жатқан жер учаскелері;үй маңындағы жер учаскелері бойынша;Салық кодексінің 599-бабының 1) тармақшасында көрсетілген барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшері шегінде.Осы Кодекстің мақсаттары үшін бөлек тұратын зейнеткерлер деп заңды мекенжайы (тұрғылықты жерінің мекенжайы) бойынша тек зейнеткерлер тіркелген зейнеткерлер түсініледі; дара кәсіпкерлер – тұрғын үйлерді және салық базасы осы Кодекстің 603-бабына сәйкес айқындалатын әрі салығын салық органдары Салық кодексінің 604-бабына сәйкес есептейтін басқа да объектілерді қоспағанда, кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын салық салу объектілері бойынша; жеке тұлғалар – пәтер (бөлме) меншік иелері, көппәтерлі тұрғын үй алып жатқан жер учаскесіндегі пәтер (бөлме) меншік иесінің үлесі бойынша.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-zhetysu/press/news/details/1286779?lang=ru
Жетісу облысының әкімдігінде жергілікті бюджеттің орындалуы бойынша жиын өтті 07.09.2026
2026 жылғы 4 қыркүйекте Жетісу облысы акиматында облыс әкімінің орынбасары Ә. Қанағатовтың төрағалығымен жергілікті бюджеттің кіріс бөлігінің орындалуына арналған жумыс кеңесі өтті.Отырысқа Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің басшысы У. Өмірзақұлы, МКД басшысының орынбасары А. Қалиев және МКД Талдау және тәуекелдер басқармасының басшысы Л. Айтахунова қатысты.Жиын барысында қатысушылар салықтар мен түсімдердің ағымдағы динамикасын, сондай-ақ өңірдің қаржылық-экономикалық тұрақтылығының негізгі көрсеткіштерін қарастырды.Негізгі баяндаманы Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің басшысы У. Өмірзақұлы жасады. Ол ағымдағы жылдың 8 айындағы бюджеттің орындалу қорытындылары туралы егжей-тегжейлі ақпарат ұсынып, жыл соңына дейінгі күтілетін түсімдердің болжамды көрсеткіштерін және өзекті мәселелерді атап өтті.Жергілікті бюджетке салық түсімдері бойынша жоспар 103,5%-ға орындалды (жоспар 82,7 млрд теңге, нақты 85,6 млрд теңге), асыра орындау 2,9 млрд теңгені құрады.Отырысқа қатысушылар бюджетті толықтырудың қосымша резервтерін іздестіру және жұмылдыру, салық берешегін азайту, сондай-ақ салықтық және кедендік әкімшілендірудің тиімділігін арттыру бойынша бірлескен жұмысқа ерекше назар аударды.Жиын қорытындысы бойынша облыс әкімінің орынбасары А. Қанағатов тиісті құрылымдардың басшыларына жергілікті бюджетке түсімдердің толықтығын қамтамасыз ету және ведомствоаралық өзара іс-қимылды күшейту бойынша бірқатар нақты тапсырмалар берді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-zhetysu/press/news/details/1286786?lang=ru
«Әскери арнаулы оқу орындарының жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру жүйесін жетілдіру: заңнама, білім беру сапасы, ғылым және даму перспективалары» тақырыбында ведомствоаралық әдістемелік семинар 07.09.2026
2026 жылғы 5 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, ҚР ІІМ Қарағанды академиясының базасында «Әскери арнаулы оқу орындарының жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру жүйесін жетілдіру: заңнама, білім беру сапасы, ғылым және даму перспективалары» тақырыбында ведомствоаралық әдістемелік семинар өткізді. Семинар жұмысына Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің өкілдері, сондай-ақ барлық әскери арнаулы оқу орындарының өкілдері қатысты. Семинарды өткізудің негізгі мақсаты — жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласындағы заңнаманы іске асыру мәселелері бойынша бірыңғай кәсіби тәсілді қалыптастыру, білім беру процесінің сапасын арттыру, сапаны ішкі қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру, сондай-ақ әскери арнаулы оқу орындарын дамытудың өзекті мәселелері мен перспективаларын талқылау. Семинардың пленарлық отырысы барысында Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің әскери арнаулы оқу орындарының қызметіне қойылатын заманауи талаптары, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласындағы мемлекеттік реттеуді жетілдіру мәселелері, құқық қолдану практикасының өзекті проблемалары және оларды шешудің ықтимал жолдары қарастырылды. Негізгі баяндамамен ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті төрағасының орынбасары А.Ж. Еділханов сөз сөйлеп, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының қызметін мемлекеттік реттеуді жетілдірудің негізгі бағыттарын атап өтті және білім беру процесінің сапасын қамтамасыз етуге қойылатын талаптарға ерекше назар аударды. Семинар барысында бақылау іс-шараларының нәтижелеріне және жиі анықталатын бұзушылықтарға, олардың себептері мен ықтимал салдарына, сондай-ақ оларды жою және алдын алу жөніндегі практикалық шараларға ерекше назар аударылды.Сарапшылар анықталған бұзушылықтардың негізгі бағыттары бойынша тақырыптық баяндамалар ұсынды:«Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары талаптарының бұзылуы: себептері, салдары және алдын алу шаралары» — Б.Ж. Джангазиева, М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті;«Білім беру процесін ұйымдастыру тәртібіне қойылатын талаптардың бұзылуы» — А.А. Бейсенова, Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды зерттеу университеті; «Профессор-оқытушылар құрамына қойылатын біліктілік талаптарының бұзылуы»— Г.К. Лухманова, І. Жансүгіров атындағы Жетісу университеті,«Білім беру бағдарламаларын меңгеру үшін жағдайлар жасауға қойылатын біліктілік талаптарының бұзылуы» — А.А. Чугунова, М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті. Сарапшылардың баяндамалары барысында семинарға қатысушылар заңнама талаптарын іске асыру кезінде туындайтын типтік практикалық жағдайларды қарастырып, анықталатын бұзушылықтардың себептері мен олардың мамандарды даярлау сапасына ықпал ету тәуекелдерін талқылады. Әлеуетті тәуекелдерді уақтылы анықтау, ішкі бақылау тетіктерін жетілдіру және превентивті шараларды қабылдау қажеттілігіне ерекше мән берілді. Семинардың қорытынды бөлімі «Білім беру саласындағы заңнаманы іске асыру кезіндегі әскери арнаулы оқу орындары қызметінің өзекті проблемалық мәселелері» тақырыбындағы панельдік пікірталасқа арналды. Пікірталасқа барлық әскери арнаулы оқу орындарының өкілдері қатысты. Ашық кәсіби диалог форматында қатысушылар нормативтік талаптарды практикада іске асыру, әскери арнаулы оқу орындарында білім беру қызметін ұйымдастырудың ерекшеліктері, кадрлар даярлау сапасын қамтамасыз ету және ғылыми қызметті дамыту мәселелерін талқылады. Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру сапасын қамтамасыз ету бойынша ведомствоаралық өзара іс-қимылды одан әрі дамытудың, тәжірибе алмасудың және бірыңғай тәсілдерді қалыптастырудың маңыздылығын атап өтті. Мұндай әдістемелік іс-шараларды өткізу сарапшылар қауымдастығы мен жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары арасында кәсіби диалог орнатуға тиімді алаң қалыптастырады, озық тәжірибелерді таратуға ықпал етеді және заңнамадағы өзгерістер мен кадрлар даярлау сапасына қойылатын заманауи талаптарға уақтылы ден қоюға мүмкіндік береді. Ведомствоаралық әдістемелік семинар жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру жүйесін одан әрі жетілдіру және барлық мүдделі тараптар арасындағы өзара іс-қимылды нығайту жолындағы маңызды қадам болды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/quality/press/news/details/1286788?lang=ru
Гентте Қазақстан халқының тілдері күні аталып өтіп, «Кітап оқитын ұлт» жобасына қолдау көрсетілді 06.09.2026
Гент, 2026 жылғы 5 қыркүйек – Қазақстан халқының тілдері күніне орай Гент қаласындағы Qazaq Roots қазақ мәдени орталығында Қазақстанның Бельгиядағы Елшілігінің қолдауымен мәдени-ағартушылық іс-шара өтті.Кездесуге Фландрияда тұратын отандастар, соның ішінде бельгиялық отбасылар асырап алған балалар, сондай-ақ Қазақстанның тілі мен мәдениетіне қызығушылық танытатын бельгиялықтар қатысты. Қатысушылар қазақ тіліндегі кітаптарды оқып, Қазақстан әдебиетімен танысты, викториналар мен интерактивті тілдік ойындарға қатысты.Іс-шараға «Кітап оқитын ұлт» қоғамдық қорының атқарушы директоры Аян Сакошев онлайн форматта қосылып, жобаның мақсаттары мен кітап оқу мәдениетін дамыту бағытындағы жұмыстар туралы айтып берді.«Біздің міндетіміз – кітап оқуды түрлі буын өкілдерін біріктіретін күнделікті мәдениеттің бір бөлігіне айналдыру. Шетелде тұратын қазақстандықтардың кітап арқылы ана тілімен, мәдениетімен және Қазақстанмен байланысын сақтауы айрықша маңызды», – деп атап өтті Аян Сакошев.«Кітап оқитын ұлт» жобасы аясында Qazaq Roots орталығының кітап қоры қазақстандық жазушылардың жаңа басылымдарымен толықты. Кітаптар оқуға және өзара алмасуға қолжетімді болады.«Бельгияда өсіп келе жатқан балаларымыз үшін қазақ тілі – өз тамырымен байланыстыратын алтын көпір. Біз Qazaq Roots орталығында олардың тілді үйреніп қана қоймай, қазақ тіліндегі кітаптарды оқып, бір-бірімен араласып, Қазақстанның мәдениетін тереңірек танығанын қалаймыз», – деді орталық жетекшісі Майнұр Жұманова.Брюссель мен Гентте ашылған қазақ мәдени орталықтарында барлық ниет білдірушілер үшін қазақ тілі курстары жұмыс істейді. Олар отандастарымызға ана тілін сақтауға, ал бельгиялықтарға Қазақстанды, оның мәдениеті мен дәстүрлерін жақынырақ танып-білуге мүмкіндік береді.Іс-шара қазақ тілін шетелде ілгерілету және кітап оқуды, сондай-ақ Қазақстан әдебиетін насихаттауға бағытталған «Кітап оқитын ұлт» жобасын жүзеге асыру жөніндегі жұмыстың бір бөлігі болды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-brussels/press/news/details/1286406?lang=ru
Женевада «Steppe & Mountains» мәдени дипломатия кеші өтті 06.09.2026
Женева, 2026 жылғы 4 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Женева қаласындағы БҰҰ бөлімшесі және басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілдігі мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайтуға және мәдени дипломатияны ілгерілетуге бағытталған «Steppe & Mountains» («Дала мен таулар») гастрономиялық кешін ұйымдастырды.Іс-шараға халықаралық ұйымдардың, дипломатиялық корпустың, Швейцарияның қоғамдық-саяси және іскер топтарының, мәдениет саласының және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.«Steppe & Mountains» тұжырымдамасы екі мәдениеттің – қазақ даласы мен Швейцария тауларының символдық үндестігіне негізделді. Қазақстан мен Швейцарияның аспаздары ұлттық аспаздық дәстүрлерді, жергілікті өнімдерді және жоғары гастрономияның заманауи тәсілдерін үйлестіре отырып, арнайы гастрономиялық бағдарлама әзірледі. Мұндай формат екі елге ортақ мәдени мұра мен дәстүрлерге деген құрметті, сондай-ақ халықтарымызға тән қонақжайлылықты көрсетуге мүмкіндік берді.Қонақтарды қарсы алған Қазақстан Республикасының БҰҰ бөлімшесі және Женевадағы басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі Ержан Қазыхан елдер мен халықтар арасындағы өзара түсіністік пен сенімді нығайтудағы мәдени дипломатияның рөлін атап өтті. Ол мұндай бейресми іс-шаралар көпжақты және екіжақты өзара іс-қимылдың дәстүрлі тетіктерін толықтыра отырып, халықаралық ұйымдармен, дипломатиялық қоғамдастықпен және швейцариялық серіктестермен байланыстарды дамытуға ықпал ететінін атап өтті.Гастрономия ұлттық тағамдар арқылы халықаралық аудиторияны елдің тарихымен, мәдениетімен және дәстүрлерімен таныстыруға мүмкіндік беретін осындай диалогтың тағы бір құралына айналды. Қазақ асханасының заманауи интерпретациясы және қазақстандық пен швейцариялық гастрономиялық мектептердің өзара ықпалдастығы осы форматтың әлеуетін айқын көрсетті.«Steppe & Mountains» кеші Женевадағы халықаралық қоғамдастық арасында Қазақстанның мәдени және туристік тартымдылығын ілгерілету жөніндегі жұмыстың бір бөлігі болды. Осындай бастамалар заманауи Қазақстан туралы кеңірек түсінік қалыптастыруға және халықаралық диалог пен ынтымақтастықты дамыту үшін қосымша мүмкіндіктер жасауға ықпал етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-geneva/press/news/details/1286409?lang=ru
Астанада әскерге шақырылушылардың алғашқы легін Шекара қызметіне шығарып салды 06.09.2026
Елордада Қорғаныс істері жөніндегі департаментінің жинау пункті базасында әскерге шақыру жасындағы жастарды Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің қатарына шығарып салу салтанатты рәсімі өтті. Іс-шараға Қорғаныс министрлігінің, ҰҚК Шекара қызметінің өкілдері, Қарулы күштердің ардагерлері, сондай-ақ әскерге шақырылушылардың туған-туыстары мен жақындары қатысты. Бозбалалар Шығыс Қазақстан облысының Күршім ауылында орналасқан, жарты ғасырдан астам тарихы бар әрі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын қорғау бойынша маңызды міндеттерді атқаратын әскери бөлімде қызмет ететін болады.– Отан шебін қорғау – үлкен мәртебе әрі зор абырой. Осыған лайықты ұл тәрбиелеп өсірген ата-аналарға шынайы алғысымды білдіремін. Әскерге шақырылушыларға мықты денсаулық, сенімділік, төзімділік пен әскери істі меңгеруде табыс тілеймін. Бұл қызмет сіздер үшін тұлға ретінде қалыптасу мен жарқын болашақ құру жолындағы маңызды қадам болсын, – деді Астана қаласы Қорғаныс істері жөніндегі департаментінің өкілі, запастағы полковник Ғани Артықов.Әскерге шақырылушылардың арасында жергілікті әскери басқару органына өз еркімен келген 19 жасар Берік Иноятов та бар. Ол биыл Астана қаласының Жоғары медициналық колледжін аяқтаған.– Нағыз азамат өз уақытында әскерде борышын өтеп, Отан алдындағы міндетін орындауы тиіс деп есептеймін. Бұрын шекарадағы қызмет туралы фильмдерді қарайтын едім, ал енді өзім осы атмосфераға еніп, нағыз өмір мектебінен өтіп, өзімді шыңдай түсемін. Мемлекеттік шекараны қорғауға өз үлесімді қоса алатыныма мақтанамын және әскери борышымды абыроймен орындауға тырысамын, – деп өз ойымен бөлісті. Шақырылушы Серікболсын Айнабековтің әжесі әскерге екінші немересін шығарып салып отыр.– Биыл дәл осы жерден үлкен немерем Диасты Шекара қызметіне шығарып салған едік. Ол қызметін аман-есен өтеп, оралды. Бүгін кезек Серікболсынға келді. Ол да ағасының жолын қуып, шекарада қызмет ететін болады. Бұл біздің отбасымыз үшін үлкен мақтаныш әрі жауапкершілік. Жігіттерімізге шын жүректен мықты денсаулық, төзімділік және сәтті қызмет тілеймін, – деді ол.Әскери қызметті өткеру кезеңінде сарбаздарға кредиттік демалыстар беріледі. Бұдан бөлек, запасқа шығарылғаннан кейін жауынгерлік даярлықтың үздіктері ҰБТ тапсырмай-ақ елдің жоғары оқу орындарына мемлекеттік грантқа түсе алады. Не болмаса келісімшарт бойынша әскери қызметін жалғастыруға мүмкіндіктері бар.Биыл Астанадан мерзімді әскери қызметке 1 400 азамат аттанады, олардың 190-ы ҰҚК Шекара қызметіне барады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1286412?lang=ru
Астанада Қорғаныс министрлігінің бөлімшелері арасында шағын футболдан өткен чемпионаттың жеңімпаздары анықталды 05.09.2026
«Сайран Арена» спорт кешенінде Қорғаныс министрлігінің, Бас штабтың және Қарулы күштердің құрылымдық бөлімшелері арасында өткен шағын футбол чемпионатының қорытындысы шығарылды. Биыл алғаш рет Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қарулы күштер Бас штабы бастығының кубогы үшін чемпионат ұйымдастырылды.Жарысқа 35 команда құрамында 350-ден астам спортшы қатысты. Төрешілік екі топ бойынша жүргізілді. Бірінші топқа Қорғаныс министрлігінің департаменттері, басқармалары мен орталықтары кірді. Екінші топта Қарулы күштердің бас басқармалары, басқармалары мен әскери бөлімдері бағын сынады. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерді Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қарулы күштер Бас штабының бастығы генерал-лейтенант Қаныш Әбубәкіров марапаттады.– Футбол алаңында команданың нәтижесі әр ойыншының іс-қимылына байланысты қалыптасады. Мұндай жарыстар әскери қызметшілердің дене дайындығын жетілдіруге, өзара іс-қимыл мен үйлесімділікті дамытуға, командалық рухты нығайтуға ықпал етеді. Осындай іс-шараларға қатысу тек дене дайындығын жоғары деңгейде ұстауға ғана емес, әскери ұжымдардың ауызбіршілігін арттыруға да мүмкіндік береді, – деп атап өтті ол.Жалпы командалық есепте бірінші топта Ұлттық әскери-патриоттық орталығының құрамасы жеңімпаз атанды. Екінші орынды Әскери-ғарыштық бағдарламалар орталығының командасы иеленсе, үшінші орын Халықаралық ынтымақтастық департаментінің командасына бұйырды. Екінші топта чемпион атанған – Әскери полиция бас басқармасының командасы. Екінші орын 14776 әскери бөлімінің құрамасына берілсе, үшінші орын Қазақстан Республикасы Ұлттық қорғаныс университетінің (ҰҚУ) командасына тиесілі болды.Чемпионат қорытындысы бойынша жекелеген номинациялардағы үздіктер де анықталды. Бірінші топта «Үздік қақпашы» атағын сержант Сержан Жандыбаев, ал «Үздік шабуылшы» аталымын сержант Нұргелді Жәкенов иеленді. Екеуі де Ұлттық әскери-патриоттық орталығының өкілдері. «Үздік ойыншы» атағына Әскери-ғарыштық бағдарламалар орталығының майоры Думан Шәймерденов ие болды. Екінші топта «Үздік қақпашы» номинациясы Әскери полиция бас басқармасының ефрейторы Жандос Айтмағамбетұлына бұйырды. «Үздік шабуылшы» атанған – 14776 әскери бөлімінің кіші сержанты Қуат Қажымұқанов. «Үздік ойыншы» атағын Қазақстан Республикасы Ұлттық қорғаныс университетінің қатардағы жауынгері Мәди Мәлікұлы алды. Бұдан өзге Бас штаб бастығы генерал-лейтенант Қаныш Әбубәкіров чемпионат жүлдегерлері, ҰҚУ коменданттық взводында мерзімді әскери қызмет өткеріп жүрген қатардағы жауынгерлер Мәди Мәлікұлы мен Байжан Райымбекті 10 тәулік демалыспен марапаттады.Шағын футбол чемпионатының жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне кубоктар, медальдар және дипломдар табысталды. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1286345?lang=ru
Қарулы күштерде Қазақстан халқы тілдері күні аталып өтуде 05.09.2026
Қазақстан әскерінде бір сапта әртүрлі этнос өкілдері қызмет етеді. Әрқайсының мәдениеті, тілі және отбасылық дәстүрлері бар. Оларды біріктіретін ортақ құндылықтар – әскери борышқа адалдық, жауапкершілік және Отанды қорғауға әзір болу. Әскери ұжымдарда Қазақстан этностарының тілдерін, дәстүрлері мен мәдениетін зерделеуге бағытталған мәдени-ағартушылық іс-шаралар, түрлі байқаулар мен кездесулер өткізіліп тұрады. Бұл бағыттағы жұмыстың маңызды бөлігі – әскери қызметшілердің тіл мәдениетін дамыту және мемлекеттік тілге деген қызығушылығын арттыру. Осы тұрғыда қазақ тілі өте маңызды. Қазақ тілі – азаматтық бірегейліктің маңызды бөлігі ғана емес, сонымен қатар әскери қызметшілер арасындағы өзара түсіністік пен бірлікті нығайтуға ықпал ететін ортақ қарым-қатынас. Қорғаныс министрлігі Қазақстан халқы тілдері күні қарсаңында әскери қызметшілер арасында «Тіл – татулық тірегі» байқауын өткізді. Іс-шара түрлі ұлттардан құралған әскери қызметшілердің қазақ тілінде білімін жетілдіруге, шығармашылық қабілеттерін ашуға және еліміздің мәдени мұрасымен танысуға мүмкіндік берді. Қазақстан халқы тілдері күні еліміздің мәдени және тілдік әралуандығы Қазақстанның ажырамас бөлігі екенін, ал бірлік – баршамызға ортақ екенін тағы бір мәрте еске салады. Әскери ұжымдарда бұл қағидат түрлі этнос өкілдерінің ортақ міндеттерді бірлесе орындап, бір Отанға қызмет етуінен айқын көрінеді. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1286344?lang=ru
Әзидолла Есқалиев атындағы VII «Алтын домбыра» халықаралық конкурсы 04.09.2026
2026 ж. 29-30 қазанда Атырау қаласында Қазақстан Республикасының Халық әртісі Әзидолла Есқалиев атындағы VII «Алтын домбыра» халықаралық жеке домбырашылар және үш ішекті халық аспаптарында орындаушылар күй конкурсы өтеді.«Алтын домбыра» халықаралық конкурсы – ұлттық музыкалық мұраны насихаттауға, күй өнерінің дамуына үлес қосуға және дәстүрлі музыка орындаушылары арасында шығармашылық байланыстарды нығайтуға бағытталған мәдени жоба. Байқау Н. Жантөрин атындағы облыстық филармонияда ұйымдастырылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-amman/press/news/details/1286309?lang=ru
Қазақстан БҰҰ-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясының жүзеге асырылуын шолу тобының сессиясына қатысты 04.09.2026
Вена, 2026 жылғы 3 қыркүйек – Қазақстан Республикасының делегациясы 2026 жылғы 31 тамыз – 4 қыркүйек аралығында Вена халықаралық орталығында өтіп жатқан БҰҰ-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясының жүзеге асырылуын шолу тобының қайта жалғасқан он жетінші сессиясының бірінші бөлігіне қатысты.Сессия барысында мемлекеттер Конвенцияның жүзеге асырылуын шолу тетігінің екінші кезеңіне дайындық, елдерге шолу жүргізу рәсімін жетілдіру, ақпараттық-технологиялық шешімдерді қолдану, сондай-ақ қатысушы мемлекеттерге техникалық көмек көрсету мәселелерін қарастырды.Конвенцияның жүзеге асырылуын талқылау шеңберінде сөз сөйлеген қазақстандық делегацияның басшысы оның сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы негізгі әмбебап халықаралық-құқықтық құрал ретіндегі маңызын атап өтіп, Шолу тетігінің екінші кезеңінің басталуын құптады.Қатысушыларға Қазақстанда жүргізіліп жатқан институционалдық және заңнамалық өзгерістер, оның ішінде Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігін Ұлттық қауіпсіздік комитетіне қосу арқылы қайта ұйымдастыру және Комитеттің ведомствосы ретінде Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметін құру туралы ақпарат берілді. Сондай-ақ пара беруге уәде беру, пара ұсыну және пара талап ету үшін жауаптылық енгізу, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары субъектілерінің аясын кеңейту және заңды тұлғалардың жауаптылығын күшейту жөніндегі шаралар атап өтілді.Қазақстан делегациясы өзара құқықтық көмек көрсету, ақпарат алмасу, активтерді іздестіру және қайтару, экстрадициялау және бірлескен тергеулер жүргізу мәселелеріндегі халықаралық ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті. Қазақстан сындарлы өзара іс-қимылға және БҰҰ-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясының ережелерін іс жүзінде жүзеге асыруға бейілділігін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vienna/press/news/details/1286285?lang=ru
Швейцарияның жаңадан тағайындалған Елшісі сенім грамоталарының көшірмелерін табыс етті 04.09.2026
Астана, 2026 жылғы 4 қыркүйек – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исетов Швейцария Конфедерациясының Қазақстан Республикасындағы жаңадан тағайындалған Елшісі Кристин Хонеггер Золотухинді Астанадағы дипломатиялық миссиясын бастауына орай қабылдады.Кездесу барысында Швейцария Елшісі сенім грамоталарының көшірмелерін табыс етті. Тараптар екіжақты күн тәртібіндегі өзекті мәселелер, оның ішінде саяси диалогты одан әрі дамыту, сауда-экономикалық және инвестициялық өзара іс-қимылды кеңейту перспективалары жөнінде пікір алмасты Цифрландыру, экология, агроөнеркәсіптік кешен бастамасы аясында су ресурстарын басқару салаларындағы ынтымақтастықты тереңдету перспективаларына ерекше назар аударды.Кездесу қорытындысы бойынша А. Исетов Қазақстан-Швейцария ынтымақтастығын одан әрі нығайтудың маңыздылығын атап өтіп, Астана мен Берн арасындағы сындарлы өзара іс-қимылды жалғастыруға дайын екенін білдірді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1286282?lang=ru
«UBM Group» Қазақстанда премикс өндіретін зауыттың құрылысын бастауға дайындалуда 04.09.2026
Будапешт, 2026 жылғы 4 қыркүйек – Қазақстанның Мажарстандағы Елшісі Анель Бақытбекқызы Мажарстанның агроөнеркәсіптік саласындағы жетекші компанияларының бірі «UBM Group»-тың бас директоры Петер Хорватпен кездесті.Келіссөздердің негізгі тақырыбы «UBM» компаниясының Алматы облысында премикс өндіретін зауыт салу жөніндегі инвестициялық жобасын іске асыру болды.Қазіргі уақытта жоба құрылысқа дайындық кезеңінде. Кездесу барысында тараптар жобаның іске асырылу барысы мен алдағы қадамдарды талқылады.Жоба Қазақстанда озық еуропалық технологияларды қолдана отырып, заманауи премикс өндірісін құруды көздейді және отандық жемшөп өнеркәсібін дамытуға ықпал ететін болады.Қазақстандық тарап жобаны іске асыруға одан әрі қолдау көрсетуге дайын екенін білдірді. Тараптар тығыз өзара іс-қимылды жалғастыруға және агроөнеркәсіптік сектордағы инвестициялық ынтымақтастықты одан әрі дамытуға уағдаласты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-budapest/press/news/details/1286177?lang=ru
Қазақстан мен Түркия арасындағы ынтымақтастықтың басым бағыттары талқыланды 04.09.2026
Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исағалиев Түркия Республикасының Қазақстан Республикасындағы Елшісі Мұстафа Капуджумен кездесті.Кездесу барысында Қазақстан мен Түркия арасындағы кеңейтілген стратегиялық әріптестіктің қазіргі жағдайы мен даму перспективалары талқыланды.Тараптар саяси-дипломатиялық, сауда-экономикалық, мәдени-гуманитарлық және білім беру салаларындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайту мәселелері бойынша пікір алмасты.Тараптар екі елдің Мемлекет басшыларының сапарлары барысында қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыру және екіжақты ынтымақтастықты одан әрі дамыту мақсатында өзара іс-қимылды жалғастыруға дайын екендерін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1286207?lang=ru
«Алтын Домбыра» VII халықаралық күй байқауы туралы 04.09.2026
«Алтын Домбыра» VII халықаралық күй байқауы Қазақстан Республикасының халық әртісі Әзидолла Есқалиевтің шығармашылық мұрасына арналған. Байқаудың мақсаты — қазақтың домбыра орындаушылық өнері мен күйшілік дәстүрін насихаттау, талантты орындаушыларды қолдау және ұлттық музыкалық мұра сабақтастығын сақтау. Байқауға шетелдік орындаушылар да қатыса алады. Өтетін орны: Н. Жантөрин атындағы облыстық филармония, Атырау қаласы, Қазақстан. Қатысуға қажетті құжаттар 2026 жылғы 25 қазанға дейін қабылданады. Электрондық пошта: Oxshoatyrau@mail.kzАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-rabat/press/news/details/1286210?lang=ru
ТІЛ – БІРЛІККЕ БАСТАР ЖОЛ ЖӘНЕ ТӘРТІП НЕГІЗІ 04.09.2026
Шымкенттегі А.Пушкин атындағы қалалық әмбебап кітапханада Қазақстан халқы тілдері күніне орай және "Заң мен тәртіп" қағидаты аясында «Тіл – өзара түсіністік пен бірліктің кілті» атты танымдық сағат өтті. Кез келген өркениетті қоғамның тірегі – заң үстемдігі мен тәртіп екені белгілі. Осы ретте елдегі құқықтық мәдениетті нығайту мен мемлекеттік тілдің заңды мәртебесін насихаттауға арналған бұл маңызды жиынға ұстаздар, оқушылар, кітапхана оқырмандары мен сала мамандары қатысты.Шараның басты мақсаты – тілдердің қоғамдағы өзара түсіністік пен бірлікті нығайтудағы рөлін көрсету, мемлекеттік тілдің конституциялық маңызын кеңінен түсіндіру, ана тіліне және еліміздегі барлық этностардың тілдеріне деген құрметті арттыру. Себебі тіл саясатын дұрыс жүргізу мен этносаралық келісімді сақтау – мемлекеттік заңдылық пен ішкі тұрақтылықтың басты кепілі.Танымдық сағат барысында кездесудің негізгі қатысушылары болған Шымкент қаласының мектеп оқушыларына мерекенің тарихы түсіндіріліп, қазақ тілінің дамуына Ахмет Байтұрсынұлының қосқан өлшеусіз үлесі туралы айтылды. Сонымен қатар тіл мен мәдениеттің сабақтастығы, көптілділіктің маңызы және қоғамдағы құқықтық тәртіп пен азаматтық жауапкершілік мәселелері талқыланды.Жиында филология саласының мамандары, педагогтер мен қоғам өкілдері сөз сөйледі. Олардың қатарында ҚР Журналистер одағының мүшесі, филология ғылымдарының кандидаты Нариман Нұрпейісов, Орталық Азия инновациялық университетінің оқу-әдістемелік бөлімінің басшысы, «Әзірбайжан» этномедиациялық бірлестігі төрағасының орынбасары Арзу Гурбанова, сондай-ақ ағылшын тілі пәнінің мұғалімі, полиглот Шахриер Юлдашев болды.Нариман Нұрпейісов өз сөзінде бұл күннің тарихи әрі құқықтық маңызына тоқталды.«1987 жылдың 4 наурызында “Республикада қазақ тілін оқытуды жақсарту туралы” қаулы қабылданғаны әлі де есте. Ал 1989 жылдың 22 қыркүйегінде қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болып, заң жүзінде бекітілді. Кейін бұл мереке ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының туған күні – 5 қыркүйекке ауыстырылды. Ол: “Тілінен айырылған халықтың өзі де жойылады” деген. Бүгінде “Заң мен тәртіп” қағидаты әрбір салада, соның ішінде тіл саясатында да басты бағдар болуға тиіс. Тілге деген құрмет – бұл мемлекетке, Ата заңға деген құрмет», – деді Нариман Нұрпейісов.Ол жастарды өз тілін білуге ғана емес, өзге тілдерге де құрметпен қарауға, қоғамдағы тәртіп пен заң талаптарын берік ұстануға шақырды. Мамандардың пікірінше, цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект қарқынды дамыған заманда бір ғана тілді білумен шектелуге болмайды. Бүгінде өскелең ұрпақ орыс, ағылшын, қытай, түрік, француз, неміс және басқа да тілдерді меңгеріп, әлемдік деңгейге шығуға мүмкіндік алып отыр.Кездесу барысында тіл білудің тарихи тамырына да назар аударылды. Шарада ХХ ғасырдың басындағы қазақ зиялыларынан бастап, одан да ертеректегі тарихи тұлғалардың Батыс және Шығыс тілдерін меңгергені, олардың заңдылық пен ағартушылық идеяларын қалай насихаттағаны туралы айтылды.Іс-шараның интерактивті бөлімінде оқушылар «Тілдерді танисыз ба?» атты танымдық ойынға қатысып, түрлі тілдердегі сөздер мен амандасу үлгілерін ажырату арқылы білімдерін сынады.Мұндай кездесулер жас ұрпақтың ана тілінің тарихын тереңірек түсінуіне, оны сақтаудың маңызын сезінуіне және бойында жоғары құқықтық мәдениетті қалыптастыруға зор ықпал етеді. Мемлекеттік тілді заңды мәртебесіне сай меңгерумен қатар өзге мәдениеттер мен тілдерді үйренуге ашық болу – өскелең ұрпақтың қоғамдағы этносаралық келісімді, заңдылық пен өзара құрмет құндылықтарын берік ұстануына кең жол ашады.
ШЫМКЕНТТЕ ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ҰЛТАРАЛЫҚ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАҒЫ РӨЛІ ТАЛҚЫЛАНДЫ 04.09.2026
5 қыркүйек – Қазақстан халқы тілдері күніне орай Шымкентте республикалық «Қазақ тілі – ұлы даланың ұлтаралық тілі» атты форум өтті. Жиында мемлекеттік тілдің қазіргі қолданысы, тілдік ортаны қалыптастыру және қазақ тілінің қоғамды біріктірудегі рөлі сөз болды.Форумды Шымкент қаласының мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасына қарасты Тілдерді оқыту-әдістемелік орталығы ұйымдастырды. Басқосуға еліміздің әр өңірінен ғалымдар мен тіл саласының мамандары қатысты.Іс-шара барысында қазақ тілінің қалыптасуы мен дамуына қатысты тарихи материалдар, ұлттық мәдениет пен руханиятты танытатын жәдігерлер қойылған көрме ұйымдастырылды. Сондай-ақ Шымкентте мемлекеттік тіл саясатын іске асыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстар таныстырылды.Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбек қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейту қоғамның ортақ міндеті екенін атап өтті.«Тіл – ұлттың рухани негізі, халықтың тарихы мен мәдениетін ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін құндылық. Бүгінде қазақ тілін дамыту мен оның қолданыс аясын кеңейту – ортақ міндет. Мемлекеттік тіл еліміздегі түрлі этнос өкілдерін біріктіретін ортақ құндылыққа айналуы тиіс», – деді Сәрсен Құранбек.Форумда тіл саясатын жүзеге асырудың тиімді жолдары мен қазақ тілінің қазіргі қоғамдық ортадағы қолданысына қатысты ғылыми пікірлер айтылды.Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің профессоры, филология ғылымдарының кандидаты Аман Абасилов қазақ тілінің қазіргі ахуалына әлеуметтік-лингвистикалық тұрғыдан талдау жасады. Ғалым тіл саясаты нақты нәтижеге бағытталуы керек екенін атап өтті.Оның айтуынша, қазақ тілінің заңды мәртебесі мен күнделікті қолданыстағы мәртебесі арасында айырмашылық бар. Сондықтан мемлекеттік тілдің қоғамдағы нақты қолданысын арттыру үшін оны білім, бизнес, басқару және күнделікті қарым-қатынас салаларында кеңінен қолдануға жағдай жасау қажет.«Қазақ тілін табысқа бастайтын, заманауи әрі сәнді тіл ретінде таныта білуіміз керек. Әлемдік тәжірибе бір тілдің дамуын саналы түрде ұйымдастыруға болатынын көрсетіп отыр», – деді профессор.Жиын барысында мемлекеттік тілдің дамуына үлес қосқан сала мамандары да марапатталды. Бірқатар маманға ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы табысталса, Шымкент қаласы әкімінің Алғысхатына ие болған азаматтарға домбыра сыйға берілді.Форум қорытындысында қазақ тілінің қоғамдық ортадағы қолданысын кеңейту, оны күнделікті өмірде белсенді пайдалану және түрлі этнос өкілдерін біріктіретін ортақ тіл ретіндегі рөлін арттыруға бағытталған ұсыныстар айтылды.