ҚАЗАҚСТАНДА АЛҒАШҚЫ РЕСПУБЛИКАЛЫҚ «КІТАП ОҚИТЫН ҰЛТ» КІТАП ОҚУ МАРАФОНЫНА ТІРКЕЛУ БАСТАЛДЫ Қазақстанда алғашқы республикалық «Кітап оқитын ұлт» кітап оқу марафонына тіркелу басталды. Жоба еліміздің барлық өңірінен қатысушыларды біріктіріп, кітап оқуды насихаттау мен оқу мәдениетін дамытуға бағытталған ең ауқымды ұлттық бастамалардың біріне айналмақ.Марафон 2026 жылғы қыркүйек айынан 2027 жылғы сәуірге дейін қазақ және орыс тілдеріндегі екі лигада өтеді. Жоба 7 бағытты қамтиды:- «Кітап оқитын мектеп» — 6–10 сынып оқушылары;- «Кітап оқитын колледж» — колледж студенттері;- «Кітап оқитын университет» — жоғары оқу орындарының студенттері;- «Кітап оқитын педагог» — мектеп мұғалімдері мен колледж оқытушылары;- «Кітап оқитын әулет» — отбасылық командалар;- «Кітап оқитын мемлекеттік қызметші» — мемлекеттік қызметшілер;- «Кітап оқитын зияткер» — жасына және қызмет саласына шектеу қойылмайтын барлық азаматтар.Әр қатысушы өз бағыты бойынша арнайы іріктелген 330 кітаптан тұратын қордан 15 кітап оқуы қажет. Оның 165-і қазақ тілінде, 165-і орыс тілінде ұсынылған. Кітаптар тізіміне отандық авторлардың шығармалары, әлем классикасы және заманауи туындылар енді. Тізімді жасақтау кезінде жалпыұлттық дауыс беру қорытындысы бойынша «100 кітап» тізіміне енген шығармалар, сондай-ақ әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаттары жазған туындыларды қоса алғанда, әлемдік бестселлерлер де ескерілді.Негізгі оқу кезеңі биыл қыркүйек айында басталып, 2027 жылғы наурызға дейін жалғасады. Осы уақытта қатысушылар кітаптарды оқып, жеке кабинетінде пікірлерін жариялап отырады. Ал 2027 жылғы наурыз–сәуір айларында қорытынды тестілеу мен зияткерлік квиздер өткізіледі.Өңірлік кезеңдердің жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне ақшалай сыйлықтар табысталады:1-орын — 600 000 теңге; 2-орын — 450 000 теңге;3-орын — 300 000 теңге.Барлық финалист дипломдармен және электронды сертификаттармен марапатталады.Қатысу ережелері, бағыттар бойынша регламенттер және кітаптар тізімі жобаның ресми сайтында жарияланған: www.reading-nation.kzРеспубликалық «Кітап оқитын ұлт» марафонын жүзеге асыруға жобаның бірқатар маңызды серіктестері де атсалысуда. Қазақстан Жазушылар одағы, Креативті индустрияларды дамыту қоры, KITAP және «Яндекс Кітаптар» цифрлық платформалары оқу мәдениетін дамытуға, заманауи әдеби бастамаларды қолдауға және оқырмандардың кітаппен өзара байланысуына жаңа мүмкіндіктер жасауға ықпал етпек.Жоба Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен жүзеге асырылуда.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1293216?lang=ru

Алматы, 2026 жылғы 16 қыркүйек - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі – Алматы қаласындағы ҚР СІМ Өкілдік басшысы Жәнібек Әбдрашов «БҰҰ Плаза»-да Тұрақты даму мақсаттарын іске асыру жөніндегі Солтүстік және Орталық Азияның оныншы көптарапты форумына қатысты, сөз сөйледі.Іс-шараны БҰҰ Азия және Тынық мұхиты үшін экономикалық және әлеуметтік комиссиясының (ЭСКАТО) Солтүстік және Орталық Азия жөніндегі субөңірлік кеңсесі Қазақстан Республикасының Үкіметімен серіктестікте ұйымдастырып отыр.Өз сөзінде Елші өңір елдерінің климаттың өзгеруі мен су қауіпсіздігінен бастап, цифрлық трансформация мен адами капиталды дамытуға дейінгі ортақ сын-қатерлерді шешу үшін күш-жігерді біріктірудің маңыздылығын атап өтті.Сонымен қатар, БҰҰ-ның Алматыдағы Өңірлік орталығының Орталық Азия мен Ауғанстанның тұрақты дамуын қолдау мақсатында тәжірибе алмасу, әріптестікті нығайту және бірлескен шешімдер әзірлеу үшін маңызды алаң ретіндегі рөліне ерекше тоқталды.Форум барысында сапалы білім беру, теңсіздікті азайту, орнықты тұтыну мен өндіріс, жерүсті экожүйелерін сақтау, сондай-ақ дамуды қаржыландыру, өңірлік ынтымақтастық және көптарапты әріптестік мәселелері талқыланды.Іс-шараға БҰҰ және оның мамандандырылған мекемелерінің, халықаралық және өңірлік ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ Солтүстік және Орталық Азия мемлекеттерінің, ғылыми қоғамдастықтың, азаматтық қоғам мен жеке сектордың өкілдері қатысуда.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-almaty/press/news/details/1293196?lang=ru

5 қыркүйек – ұлы ұстаз, қазақ тіл білімі мен әдебиеттану ғылымдарының негізін қалаушы, қоғам қайраткері Ахмет Байтұрсынұлының туған күні. Бұл күн елімізде Қазақстан халқының Тілдер күні ретінде аталып өтеді.Осы атаулы күндерге орай Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінде алаштанушы ғалым, филология ғылымдарының докторы, Назарбаев университетінің профессоры Айгүл Ісмақовамен кездесу өтті.Кездесуде Ахмет Байтұрсынұлының қазақ халқының рухани өміріндегі орны мен ұлттық тілдің дамуына қосқан өлшеусіз үлесі сөз болды. Ғалым ұлт ұстазының қазақ тіл білімінің негізін қалыптастырудағы еңбегіне, тілдің ғылыми жүйесін қалыптастырған зерттеулеріне, әліпби мен емле мәселесіне қатысты ұстанымдарына тоқталды.Кездесу барысында ғалымның ағартушылық қызметі мен ел болашағы үшін атқарған қоғамдық жұмыстары да кеңінен қозғалды. Ахмет Байтұрсынұлының тіл, білім және ұлт мәселелерін бір-бірінен бөле қарамай, оларды елдің болашағымен сабақтастыра қарағаны атап өтілді.Ұлт ұстазының «ұлтқа қызмет ету» ұстанымы бүгінгі күні де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Ана тілін құрметтеу, оны дамыту және кейінгі ұрпаққа жеткізу – әр азаматтың ортақ жауапкершілігі. Осы тұрғыдан алғанда, Ахмет Байтұрсынұлының ғылыми және қоғамдық мұрасы қазіргі қоғам үшін де маңызды рухани бағдар болып қала береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1293182?lang=ru

Алматы облысында күзгі жиын-терім науқаны қарқынды жүріп жатыр. Биыл өңірде 440 мың гектар алқапқа ауыл шаруашылығы дақылдары егілген. Бүгінде шаруалар оның 334 мың гектарын орып, өнімін жинап үлгерді. Қажырлы еңбектің арқасында қамбаға 1,5 миллион тоннадан астам сапалы өнім түсті, – деп хабарлайды Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі.Мәселен, дәнді және дәнді-бұршақты дақылдарды жинау бойынша жоспардың 60%-дан астамы орындалды. Оның ішінде, арпа алқабындағы қызу жұмыс толығымен тәмамдалып, 152 мың тоннадан астам өнім жиналды. Бидай мен сұлы дақылын жинау аяқталуға жақын болса, жүгері мен күріш өнімін жию енді басталды. Биыл 5,2 мың гектар жерден 22,2 мың тонна күріш алу жоспарланып отыр.Майлы дақылдардың 32,5 мың тоннасы жиналып, егістіктегі қарқынды жұмыс жалғасуда. Ал бақша дақылдары бойынша 73,7 мың тонна өнім алынып, жұмыстар толығымен аяқталды. Сонымен қатар қысқы мал азығы үшін 765 мың тоннадан астам өнім дайындалды.Ал көкөніс, оның ішінде картоп алқабындағы қарбалас тірлік әлі толастаған жоқ. Дала төсінде техника үні дамылдамай, шаруалар атыраптағы өнімді шашау шығармай жинап алуға бар күшін салып жатыр. Мәселен, Райымбек ауданындағы «Алтын дән-1» өндірістік кооперативі «PepsiCo» компаниясымен жасалған келісімшарт негізінде чипсы дайындауға арналған картопты өндіріске жөнелтуді бастады. Демек жергілікті өнімнен әзірленген қытырлақ тіскебасардан дәм тататын күн де алыс емес. Бұл – шаруалардың тынымсыз еңбегі мен су үнемдеу технологиясын тиімді пайдаланудың нақты нәтижесі.«Биыл 200 гектар жерге картоп ектік. Оның 160 гектары чипсы шығаратын өндіріске бағытталды. Ал қалған 40 гектары тұқым өсіруге арналған. Қазіргі таңда «PepsiCo» компаниясына 20 тонна алғашқы өнімімізді жібердік. Енді әр екі күн сайын картоп толы екі жүк көлігі кәсіпорынға жол тартады. Келісімшарт бойынша жалпы 3 000 тонна картоп тапсыруымыз керек. Жұмысты енді бастап жатырмыз. Әлі 2 900 тоннадан астам өнім жібереміз. Картоп жинау шамамен бір жарым айға, яғни қазан айының ортасына дейін жалғасады. Өнімділік әр гектарына шамамен 20 тоннадан айналып жатыр. Биыл құрғақшылық болғанына қарамастан, жаңбырлатып суғару жүйесін орнатып, су тапшылығын сезінген жоқпыз. Өнім көңілдегідей жақсы шықты», – деді «Алтын дән-1» кооперативінің төрағасы Дулат Құлмамыров.Картоптың отаны саналатын Райымбек ауданында биыл 2400 гектар алқапқа өнім егілген. Шаруалар күн суытып, қар түспей картопты жинап үлгереміз дейді. Ол үшін қажетті техника мен жанар-жағармай қоры жеткілікті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1293163?lang=ru

Бүгін аудан әкімі Жандос Еркінбек бірқатар маңызды нысандарды аралап, атқарылып жатқан жұмыстардың барысын бақылады.Алдымен Жосалы теміржол вокзалына барып, күрделі жөндеуден өткен нысанды тексерді. Қазір вокзалдың ішкі және сыртқы әрлеу жұмыстары, аумағын абаттандыру бағытындағы жұмыстары аяқталуға жақын. Нысанды алдағы уақытта пайдалануға беру үшін соңғы жұмыстар пысықталуда.Бұдан бөлек аудан басшысы Жосалыдағы дендро саябағын аралап, қайта жаңғыртудан өткен саябақтың абаттандырылу жұмыстарын көрді. Аумағында көгалдандыру және тұрғындарға жайлы демалыс ортасын қалыптастыру бағытында жұмыстар жүргізілген.Жандос Еркінбек жұмыстардың сапалы әрі белгіленген талаптарға сай орындалуына назар аударып, абаттандыру жұмыстарын тиісті деңгейде аяқтауды тапсырды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1293156?lang=ru

Ел ішіндегі таланттарды қолдап, олардың шығармашылығын таныту – мәдениетті дамытудағы маңызды бағыт. Осы ретте жыл сайын ұйымдастырылатын «Ел іші – өнер кеніші» фестивалі Қармақшының өнерлі өрендерін бір сахнаға тоғыстырып, аудан тұрғындарына рухани мереке сыйлап келеді.Бүгін Шәмшат Төлепова атындағы аудандық мәдениет үйінде «Ел іші – өнер кеніші» атты аудандық өнер фестивалінің қорытынды кеші өтті.Мәдени жоба 2017 жылдан бері дәстүрлі түрде ұйымдастырылып, жыл сайын жаз айларында аудан тұрғындарына көтеріңкі көңіл-күй мен рухани серпіліс сыйлауда.Қорытынды кешке аудан әкімі Жандос Еркінбек арнайы қатысып, өнерпаздар мен көрермендерді айтулы мәдени шараның мәресіне жетуімен құттықтады.«Киелі Қармақшы топырағы - ежелден мәдениеті дамыған, өнердің киесі қонған, тарихы терең, рухы биік қасиетті мекен. Сондықтан дәстүрлі өнер фестивалі біздің ауданымыздың мәдениеті үшін маңызы зор. Жаз бойы орталық алаңда ұйымдастырылған концерттік бағдарламаларда ән мен күй, жыр-терме, би өнері кеңінен насихатталды. Киелі мекеннің руханиятын ардақтап жүрген барша өнерпаздарға шынайы алғысымды білдіремін!», – деді аудан басшысы.Қорытынды кеште фестиваль аясында өнер көрсеткен бірқатар өнерпаздар арнайы номинациялармен марапатталып, сондай-ақ ақпараттандыру жұмысымен қатар, бағдарламаның сапалы өтуіне белсене атсалысқан азаматтар аудан әкімінің «Алғыс хатына» ие болды.Марапаттау рәсімінен кейін көрермен назарына аудан өнерпаздарының қатысуымен мерекелік концерт ұсынылды. Бағдарламада ән, би және аспаптық шығармалар орындалып, көтеріңкі көңіл-күй сыйланды.Биылғы фестивальдің ерекшелігі – өнер мерекесінің ауқымы кеңейтіліп, аудан орталығымен қатар елді мекендердегі өнерпаздардың шығармашылығы да дәріптелді. Маусым айынан қыркүйек айына дейін жалғасқан мәдени шаралар барысында ауданның 14 елді мекенінен, сондай-ақ аудан орталығындағы Көшеней Рүстембеков атындағы жыраулар үйі мен Тұрымбет Салқынбайұлы атындағы өнер мектебінің өнерпаздары өз өнерлерін ортаға салды. Аудан басшысы ауданның рухани-мәдени өмірін байыту бағытындағы жұмыстардың жүйелі жалғасатынын жеткізді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1293153?lang=ru

Батыс Қазақстан облысында Қорғаныс министрлігінің ақпараттық-түсіндіру тобы (АТТ) Бөрілі және Теректі аудандарының жалпы білім беретін мектептерінің оқушыларына «Міндет! Абырой! Ерлік!» атты ерлік сабақтарын өткізді.Атап айтқанда, Ақсай қаласындағы №3, №4 және №6 мектептерде, сондай-ақ Теректі ауылындағы №1 және №2 мектептерде әскери ведомство өкілдері жастармен кездесті.Кездесу барысында оқушыларға әскери оқу орындарына түсу тәртібі, талапкерлерге қойылатын талаптар, Қарулы күштер қатарындағы қызметтің перспективалары, сондай-ақ әскери қызметшілердің құқықтары мен міндеттері туралы ақпарат берілді.Мектеп оқушылары мерзімді әскери қызметке шақыру тәртібі, әскери қызмет өткеру ерекшеліктері және әскери борышын өтеген азаматтарға берілетін білім беру жеңілдіктері туралы да білді. Олар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, Қорғаныс министрлігінің бейінді департаменттері өкілдерінен толық жауап алды.– Көптеген оқушы әскери мамандыққа қызығушылық танытып, дене дайындығы нормативтерін тапсыруға мақсатты түрде дайындалып жүр. Саптық дайындықты жетілдіріп, алдағы оқуына қажетті дағдыларды меңгеруде. Сондықтан олар үшін әскери қызметті өз тәжірибесімен білетін мамандарға тікелей сұрақ қою маңызды болды, – деді Ақсай қаласындағы №7 жалпы білім беретін мектептің бастапқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің оқытушысы Бақытжан Үмбетов.Оның шәкірттерінің арасында сабақтар мен практикалық жаттығуларда ерекше белсенділік танытып жүрген 10-сынып оқушысы Мирас Болатов та бар.– Бастапқы әскери және технологиялық дайындық сабақтарында қаруды бөлшектеу және жинауды, саптық дайындықты, сондай-ақ Әскери ант қабылдау тәртібін үйренеміз. Әскери қызметшілермен кездесу армия туралы түсінігімізді кеңейтті. Бізге Қорғаныс министрлігінің колледждері мен жоғары оқу орындары, сондай-ақ әскери мамандықтар туралы толық ақпарат берілді, – деді оқушы.Әскерге дейінгі жастармен кездесулер барысында отансүйгіштік, елге қызмет етуге дайын болу, ел болашағына деген жауапкершілік және оны жақсартуға ұмтылу тақырыптарына да ерекше мән берілді.Патриоттық тәрбие тақырыбы «Жас сарбаз» республикалық балалар-жасөспірімдер қозғалысы өкілдерінің әңгімесімен жалғасты. Олар оқушыларға қозғалыстың қызметі мен жастар арасындағы «Айбын» халықаралық әскери-патриоттық жиынының дәстүрлері туралы айтып берді.Ақпараттық-түсіндіру тобының өңірдегі мазмұнды бағдарламасы Бөрілі ауданындағы және Подстепное ауылындағы мәдениет үйлерінде Қарулы күштердің Ұлттық әскери-патриоттық орталығы Орталық ансамблінің концерттік бағдарламасымен қорытындыланды.Әртістер мектеп оқушылары мен ауыл тұрғындарына Отан, әскери борыш және патриотизм тақырыбындағы музыкалық және вокалдық шығармаларды орындады.Іс-шаралар жастармен жұмыстың түрлі бағыттарын қамтыды. Атап айтқанда, әскери қызмет пен әскери білім туралы практикалық ақпарат беріліп, өнер арқылы патриоттық құндылықтарды дәріптеуге басымдық берілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1293154?lang=ru

Бүгін аудан әкімінің тапсырмасына сәйкес «Руханият» орталығында Отбасы күніне орай аудан әкімінің орынбасары Диас Молдабаевтың төрағалығымен мерекелік қабылдау өтті.Жиында Диас Асылбекұлы барша жиналғандарды Отбасы күнімен құттықтап:– Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлының мемлекет – отбасыдан басталатынын және бiздiң қоғамда негiзгi отбасылық құндылықтарды нығайтудың маңыздылығына ерекше назар аударып отырғандығын атап өтуіміз керек. Халқымыз үшін отбасы қашанда қасиетті ұғым саналған. Адам баласына берілетін тәрбиенің бастауы да отбасынан қалыптасады. Биыл ауданымызда 17 ана «Алтын алқа», 47 ана «Күміс алқа» алқаларымен марапатталып отыр. Сондықтан өнегелі отбасыларды дәріптеу, олардың өмір жолын кейінгі буынға үлгі ету – баршамызға ортақ міндет, – деді.Мерекелік қабылдауда отбасылық құндылықтарды дәріптеп жүргені үшін Арықбаевтар, Қорғанбаевтар, Елеуовтер, Матжановтар, Тоғызбаевтар және Әлиасқаровтар отбасылары «Ынтымағы жарасқан отбасы», «Еңбекпен еңселенген отбасы», «Ұрпағымен ұлағатты отбасы», «Қызметі мен отбасы қатар өрлеген отбасы», «Жігерлі отбасы», «Өнер мен білімді ұштастырған отбасы» номинацияларымен марапатталды.Шара барысында аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Асқар Мереков кейінгі буынға өнеге боларлық шағын институт жайында ой-пікірін білдірсе, аудандық әйелдер кеңесінің төрайымы Күлжауһар Раева мерекелік лебізін жеткізді.Сондай-ақ кездесуде концерттік бағдарлама ұсынылып, жергілікті өнерпаздарымыздың ән шашуымен жалғасты.Айта кетсек отбасы құндылықтарын дәріптеу мақсатында «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсына да ерекше мән беріліп келеді. Биыл аудандық кезең қорытындысы бойынша Тортаевтар және Қиясовтар отбасылары облыстық кезеңге ұсынылып, облыстық байқау нәтижесінде «Бәйтерек» және «Кемел» номинацияларымен марапатталды. Сондай-ақ Отбасы күніне орай Ақтөбе ауылдық округінен Жакеновтер отбасы облыс әкімімен кездесіп, арнайы «Гауһар той» номинациясымен марапатталды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1293141?lang=ru

Бүгін аудан әкімі Жандос Еркінбектің төрағалығымен кезекті мәжіліс өтіп, күн тәртібіне сәйкес цифрлық активтер саласын дамыту және ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша бірқатар өзекті мәселелер қаралды.2026 жылдың қаңтар-тамыз айларының қорытындысы бойынша ауданның негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерінде оң динамика қалыптасқан. Аудан басшысы осы оң үрдісті жыл соңына дейін сақтап, барлық көрсеткіштердің орындалуын қамтамасыз ету қажеттігін атап өтті.Бюджет кірістерінің орындалу барысы бойынша да бірқатар жұмыстар талқыланды. 2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша ауданның өз кірістері жоспары 107,7 пайызға орындалып отыр. Нәтижесінде жоспардан артық кіріс қамтамасыз етілді. Осы бағытта жұмыстарды жүйелі жалғастырып, барлық салық түрлері бойынша түсімдердің дұрыс орындалуын қамтамасыз ету тапсырылды.Бүгінде әлеуметтік бағыттағы мәселелердің бірі – Отбасының цифрлық картасындағы «А» және «В» санаттарында орналасқан отбасыларды верификациялау жұмыстары.-Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы өзінің жолдауларында мемлекеттік қолдау шараларының нақты мұқтаж азаматтарға бағытталуын қамтамасыз ету қажеттігін тұрақты түрде атап келеді. Сондықтан бұл жұмыстарды уақытылы жүргізу керек,- деп аудан әкімі жауапты мамандарға кент және ауылдық округ әкімдерімен бірлесіп, белгіленген мерзімге дейін толық аяқтауды тапсырды.Бұдан бөлек 505-бабы бойынша абаттандыру қағидаларының сақталуы, 408-бабының ауыл шаруашылығы жануарларын жою тәртібі және ортақ пайдаланылатын орындардың тазалығын қамтамасыз ету 434-2-бабы аясында орын алған әкімшілік құқықбұзушылықтарға жол берген тұлғаларға заңға сәйкес шара көру жұмыстарын жүргізу қажеттігі ескертілді.Жиынды қорытындылаған Жандос Еркінбек күн тәртібінде қаралған мәселелердің орындалуын қатаң бақылауда ұстауды тапсырды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1293143?lang=ru

Бүгін аудан әкімдігінің мәжіліс залында аудан әкімі Жандос Еркінбектің төрағалығымен санитариялық-эпидемиологиялық қызмет саласының қызметкерлерін кәсіби мерекесімен құттықтауға арналған салтанатты жиын өтті.Жиын барысында аудан әкімі сала мамандарын кәсіби мерекесімен құттықтап:– Халықтың денсаулығын сақтау, санитариялық-эпидемиологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, жұқпалы аурулардың алдын алу – аса жауапты әрі маңызды міндет. Осы бағытта күн сайын қажырлы еңбек етіп жүрген сала мамандары халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге елеулі үлес қосып келеді. Кәсіби біліктілік, жауапкершілік пен өз жұмыстарыңызға деген адалдықтарыңыз – санитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің берік негізі. Сіздерге, еңбектеріңізге табыс, қызметтеріңізге абырой тілеймін, – деді аудан әкімі.Салтанатты жиында халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету ісіне елеулі үлес қосып жүрген бірқатар сала мамандары аудан әкімінің «Алғыс хатымен» марапатталып, құрмет көрсетілді.Сондай-ақ аудандық мәслихат төрағасы Әділ Қошалақов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Асқар Мереков, обаға қарсы күрес қызметінің ардагері Мұрат Бәлібаев, санитариялық-эпидемиологиялық қызмет саласының ардагерлері Алпысбай Серкешбаев пен Гүлнар Төлепбергенова өз тілектерін жеткізді.Кездесуде ардагерлер өздерінің еңбек жолдарынан сыр шертіп, кейінгі буын мамандарына кәсіби мерекеге орай ізгі ниеттерін білдірді.Жауапкершілігі мол салада табанды еңбек етіп жүрген мамандардың еңбегі халықтың денсаулығы мен елдің амандығы үшін әрдайым жоғары бағалауға лайық.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1293145?lang=ru

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі азаматтардың мемлекеттік қолдауға деген ықтимал қажеттілігін алдын ала анықтап, бірқатар мемлекеттік қызметті проактивті түрде көрсетуге мүмкіндік беретін заманауи құрал Отбасының цифрлық картасын дамытып жатыр.Бүгінде Отбасының цифрлық картасында 6,2 миллионнан астам отбасының шамамен 20 миллион мүшесі туралы мәлімет жинақталған. Жүйе SmartData Ukimet ақпараттық-талдау платформасында жұмыс істейді және 30-ға жуық мемлекеттік органның ақпараттық жүйесімен біріктірілген. Бұл мемлекеттік органдарда бар деректерді пайдаланып, әлеуметтік көмекті азаматтардың нақты қажеттілігіне қарай ұйымдастыруға мүмкіндік береді.Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі деректер негізінде Отбасының цифрлық картасы отбасы құрамы туралы мәліметтерді автоматты түрде қалыптастырып, оның әлеуметтік әл-ауқат деңгейін анықтайды. Бұл ретте отбасының табысы, еңбек қызметі, әлеуметтік төлемдері, тұрғын үй жағдайы, мүлкі, денсаулығы мен білімі туралы мәліметтер ескеріледі.Мемлекеттік қолдауға ықтимал қажеттілікті анықтау үшін Министрлік БҰҰ Даму бағдарламасымен (БҰҰДБ) бірлесіп әзірлеген халықтың әл-ауқат деңгейін бағалау әдістемесін қолданады. Осы әдістемеге сәйкес отбасылар әл-ауқатының жоғары деңгейінен экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал деңгейге дейінгі бес санаттың біріне жатқызылады. Мұндай бағалау отбасының нақты өмірлік жағдайын ескеруге және халықпен жүргізілетін жұмысты нақты бағыттауға жол ашады.Отбасының цифрлық картасының негізгі артықшылықтарының бірі – мемлекеттік қызметтерді проактивті түрде көрсету мүмкіндігі. Қолда бар деректер негізінде азаматтың белгілі бір қолдау шарасын алуға құқығы бар екені анықталса, оған 1414 нөмірінен SMS хабарлама жіберіледі. Азамат келісім бергеннен кейін мемлекеттік қызмет автоматты түрде рәсімделеді.Қазіргі уақытта Отбасының цифрлық картасы арқылы жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдердің 11 түріне өтініш беруге, сондай-ақ хабарламалардың 3 түрін алуға болады. Олардың қатарында баланың тууына және оны күтуге байланысты төлемдер, жұмысынан немесе асыраушысынан айырылуына байланысты әлеуметтік төлемдер, мүгедектігі бойынша жәрдемақылар, көпбалалы отбасыларға берілетін төлемдер және басқа да мемлекеттік қолдау шаралары бар.Проактивті тәсілді енгізудің нәтижесі нақты көрсеткіштерден де көрінеді. Азаматтардың мемлекеттік қызмет алуға келісімін алу үшін 2 миллионнан астам SMS хабарлама жіберілді. Ал проактивті форматта 935 мыңнан астам азаматқа мемлекеттік қызметтер мен төлемдер тағайындалды.Отбасының цифрлық картасының мүмкіндіктерін жергілікті атқарушы органдар да халықпен нақты жұмыс жүргізу үшін пайдаланады. Қолда бар мәліметтер арқылы мамандар табысы, активтері, медициналық сақтандыруы немесе тұрғылықты жері бойынша тұрақты тіркеуі туралы деректері жоқ азаматтарды анықтай алады. Бұл түсіндіру жұмыстарын уақытында жүргізіп, кеңес беруге және тиісті негіздер болған жағдайда қажетті қолдау шараларын көрсетуге мүмкіндік береді.Өңірлердегі жұмыстың тиімділігін арттыру мақсатында жеке мониторинг модулі енгізілді. Модуль отбасылар туралы ақпараттың өзектілігін қамтамасыз етуге және D және E санаттарындағы отбасылармен жүргізілетін жұмыстың нәтижелілігін жүйелі түрде қадағалауға жағдай жасайды.2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап әлеуметтік-еңбек саласындағы цифрлық жүйелер мен «цифрлық үкімет» платформасының деректерін пайдалана отырып, Отбасының цифрлық картасын әлеуметтік-еңбек саласындағы талдау құралы ретінде одан әрі жетілдіру көзделіп отыр.Сонымен қатар Отбасының цифрлық картасын жүргізу кезінде мемлекеттік органдардың өзара іс-қимыл тәртібін бекіту жоспарлануда. Құжатта жүйедегі мәліметтерді толтыру, пайдаланылатын деректердің толықтығы мен дұрыстығын қамтамасыз ету мәселелері де қамтылады.Отбасының цифрлық картасын одан әрі дамыту пайдаланылатын ақпараттың сапасын арттыруға, мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылды жетілдіруге, сондай-ақ мемлекеттік қолдауды азаматтарға уақытында және нақты қажеттілігіне қарай, олардың өмірлік жағдайын ескере отырып көрсету мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-enbek/press/news/details/1293117?lang=ru

Қазақстанда еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында мамандар даярлау жүйесін халықаралық білім беру тәжірибелері мен заманауи цифрлық құралдарды қолдану арқылы дамыту жұмыстары жалғасып жатыр.Бұл бағыттағы жұмыс Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ), ХЕҰ-ның Халықаралық оқу орталығы (ITCILO), «PARYZ» Ұлттық жұмыс берушілер конфедерациясы, кәсіподақтар және Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институтының (ЕҚРҒЗИ) өзара ынтымақтастығы аясында жүзеге асырылуда.Негізгі бағыттардың бірі – білікті тренерлерді даярлау. Олар алдағы уақытта ұйымдар мен кәсіпорындарда еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша мамандарды оқытатын болады. 2024 жылдан бастап ХЕҰ, ITCILO және «PARYZ» бірлесіп еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында ішкі тренерлерді даярлау бағдарламаларын іске асырып келеді. Ынтымақтастық аясында тренерлердің кәсіби құзыреттерін дамытуға бағытталған Essentials of Occupational Safety and Health бағдарламасы жүзеге асырылуда.2025 жылы бағдарлама ХЕҰ-ның «Қазақстанның тау-кен өнеркәсібінде әлеуметтік диалог арқылы еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауға жәрдемдесу» жобасының қолдауымен пилоттық форматта іске асырылды. ХЕҰ мәліметінше, 2024 жылдан бері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы әлеуетті арттыру бағдарламаларына «PARYZ» ұйымының 80-нен астам тренері мен қызметкері қатысты.2026 жылы ITCILO қолдауымен PARYZ Education цифрлық білім беру платформасы жұмысын бастады. Бұл мамандарды қашықтан даярлау мүмкіндігін кеңейтуге жол ашты. Ағымдағы жылдың шілде айында 25 тренер мен платформа қызметкері цифрлық оқытуды әзірлеу бойынша оқу бағдарламасын аяқтады.Тау-кен өнеркәсібі үшін мамандар даярлауға да ерекше назар аударылуда. «Тау-кен өнеркәсібіндегі еңбек қауіпсіздігі және гигиенасы» онлайн-курсы ENBEK цифрлық экожүйесіне интеграцияланды. Сонымен қатар ЕҚРҒЗИ мамандары Қарағанды, Екібастұз және Өскемен қалаларында үш оқыту семинарын өткізіп, оған 90 адам қатысты.Ынтымақтастықтың маңызды бағыттарының бірі – еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында заманауи цифрлық құралдарды дамыту. ХЕҰ жобасы аясында кәсіби өзара іс-қимыл жасауға және бейінді материалдарға қол жеткізуге мүмкіндік беретін E-Collab.OSH порталы іске қосылды.Сонымен қатар еңбек қауіпсіздігі және гигиенасы бойынша жеті бейнедәрістен тұратын онлайн-курс әзірленді. Курс жасанды интеллект технологияларының көмегімен дайындалып, ENBEK цифрлық экожүйесіне интеграцияланды.E-Collab.OSH порталында және ХЕҰ-ның ILO TV Moscow арнасында еңбек қауіпсіздігіне қатысты практикалық мәселелерге, кәсіби тәуекелдерді басқаруға, кадрлар даярлауға және заманауи технологияларды қолдануға арналған #KeepYSafe подкасттар сериясы жарияланып келеді. 2026 жылдың қаңтар және наурыз айларында шыққан сегіз тақырыптық шығарылымның үшеуіне ЕҚРҒЗИ өкілдері қатысты.Подкасттарда кәсіби тәуекелдерді тиімді басқару, еңбекті қорғау мамандарын оқыту және біліктілігін арттыру, цифрлық дағдыларды дамыту, заманауи технологияларды қолдану, мемлекеттік және техникалық еңбек инспекторларын даярлау, сондай-ақ саланың ғылыми және кадрлық әлеуетін нығайту мәселелері қамтылады.Білікті тренерлер даярлау жүйесін дамыту, цифрлық білім беру құралдарын енгізу, сондай-ақ халықаралық және практикалық тәжірибемен алмасу кәсіби оқытудың сапасын арттыруға және Қазақстанда қауіпсіз еңбек мәдениетін одан әрі нығайтуға ықпал етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-enbek/press/news/details/1293119?lang=ru

Алматы облысының Райымбек ауданында туристік нысандарға апаратын 95 шақырым жол жөнделіп жатыр. Инфрақұрылымның жаңаруы Шалкөде, Шұбартал, Байынқол және Көккемер жайлауына кедергісіз жетуге мүмкіндік береді. Соның арқасында тұмса табиғатты тамашалауға келетін туристер саны да артады. Кәсіпкерлікті дамытып, жергілікті халықтың табысын арттыруға оң ықпал етеді, – деп хабарлайды Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі.Мәселен, Көккемер жайлауындағы сұлулығы жан тербететін туристік нысанның бірі – теңіз деңгейінен 3600 метр биіктікте орналасқан Текес сарқырамасы. Жергілікті халық Күркілдек деп те атайды. Сарқырама қарағайлы орманмен көмкеріліп, жасыл-желекке оранған таулы аймақтың ажарын ашып, сәнін келтіріп тұр. Нысан «Нарынқол орман шаруашылығы» мекемесінің қарамағында. Күн санап бұл жерге қызығушылық танытатындар саны артып келеді. Алдағы уақытта туристер аталған аумаққа оңай жете алады. Себебі Көккемер жайлауының кіреберісіндегі 21 шақырым жолға орташа жөндеу жүргізіліп жатыр. Ол үшін 10 техника мен 25 қызметкер жұмылдырылған. Бүгінде жұмыстың 30% атқарылды. Келесі жылы толығымен аяқталады.Одан бөлек атақты Шалкөде жайлауының кіреберісіндегі автомобиль жолын орташа жөндеу жұмысы қолға алынды. Жалпы ұзындығы – 32,5 шақырым. Қазіргі уақытта 26 шақырым жол негізі дайындалды және 10 су өткізгіш құбыр ауыстырылып, 4 шақырым асфальт жабыны төселді. Бүгінде жөндеу жұмысының жартысынан көбі орындалды. Жыл соңына дейін тәмамдалады.Шұбартал жайлауы да – туризмді дамытуға ыңғайлы таптырмас аймақ. Мұнда ұзындығы 28,5 шақырым болатын жол салыну үстінде.Көркі көз тұндырар тағы бір нысан – Байынқол аңғары. Бүгінде 13 шақырым жолдың орташа жөндеуі 30%-ға бітті. Сонымен қатар жол бойында арнайы автотұрақ қарастырылған. Жоба 2027 жылы аяқталады деп жоспарлануда.Бұл игі жұмыстар туризмі түлеп келе жатқан Райымбек ауданының дамуына серпін береді. Сапалы жол – аудан тұрғындары мен қонақтарының қауіпсіздігі мен туризмді тұрақты ілгерілетудің кепілі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1293106?lang=ru

Женева, 2026 жылғы 16 қыркүйек - 2026 жылғы 15–16 қыркүйекте БҰҰ-ның Бала құқықтары жөніндегі комитетінің 101-сессиясы аясында Қазақстан Республикасының Бала құқықтары туралы конвенция ережелерінің орындалуы жөніндегі бесінші және алтыншы біріктірілген мерзімді баяндамасы қаралды.Қазақстанның ведомствоаралық делегациясын Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова басқарды. Баяндаманы қарау барысында балалардың құқықтары мен әл-ауқатын қамтамасыз етудің ұлттық жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған негізгі заңнамалық және институционалдық өзгерістер таныстырылды.Қазақстанда шамамен 6,9 млн бала тұратыны, бұл ел халқының 34%-ға жуығын құрайтыны атап өтілді. Олардың құқықтарын, қауіпсіздігі мен әл-ауқатын қамтамасыз ету мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады.2026 жылғы наурызда қабылданған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясына ерекше назар аударылды. Негізгі заң отбасылық саясат және кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғау саласындағы кепілдіктерді күшейтіп, мемлекеттік білім беру ұйымдарында тегін орта білім алу құқығын бекітті.Осы саладағы мемлекеттік саясатты одан әрі дамытудың негізгі тетіктерінің бірі қауіпсіздік, білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қолдау шараларын біріктірген 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы болды. Өңірлерде бала құқықтары жөніндегі басқармалар құрылып, қорғаншылық және қамқоршылық органдарының жүйесі кеңейтілуде, сондай-ақ бала мен отбасын атаулы сүйемелдеу тетігі енгізілуде.Сонымен қатар кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу, буллинг пен кибербуллингке қарсы іс-қимыл жасау, психологиялық қызметтерді нығайту және тәулік бойы жұмыс істейтін «111» мемлекеттік байланыс орталығын дамыту жөніндегі шаралар таныстырылды.Балаларды мекемелерде тәрбиелеуден отбасылық тәрбие нысандарына көшуге ерекше мән берілді. Бүгінде жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың 82%-ы отбасыларда тәрбиеленуде.«Біз үшін тиімділіктің басты өлшемі – әрбір баланың жағдайының нақты жақсаруы. Қазақстан мазмұнды сұхбатқа және балалардың құқықтарын қамтамасыз етудің ұлттық жүйесін одан әрі жетілдіруге ашық», – деп атап өтті Ж.Сүлейменова. Талқылау барысында балалар денсаулығын сақтау жүйесін дамыту, сапалы әрі инклюзивті білім алуға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету, балалардың өздеріне қатысты шешімдерді қабылдауға қатысуы, сондай-ақ цифрлық ортада олардың құқықтарын сақтау мәселелері қаралды.Халықаралық міндеттемелерді орындаудың жеке мысалы ретінде «Жусан» және «Русафа» гуманитарлық операциялары аясында Сирия мен Ирактағы қарулы қақтығыс аймақтарынан қайтарылған 572 баланы репатриациялау, оңалту және реинтеграциялау жөніндегі Қазақстанның тәжірибесі таныстырылды.Қазақстандық делегация Бала құқықтары туралы конвенция және оған факультативтік хаттамалар бойынша міндеттемелерге сәйкес ұлттық жүйені дәйекті түрде жетілдіруді жалғастыруға, сондай-ақ БҰҰ-ның шарттық органдарымен және азаматтық қоғаммен сындарлы өзара іс-қимылды дамытуға дайын екенін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-geneva/press/news/details/1293090?lang=ru

Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы азаматтармен тікелей диалог орнату мақсатында жаңа тұрақты қабылдау кестесін енгізді. 16 қыркүйек 2026 жылы ресми түрде жарияланған бұл бастама бойынша басқарма басшысы Кемелов Мұхит Әбутәліпұлы әр аптаның сәрсенбі күні сағат 10:00-ден 11:00-ге дейін азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдайды. Бұл қадам — қазіргі заманғы мемлекеттік басқару жүйесіндегі ашықтық пен есеп беру мәдениетінің нақты көрінісі.Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі үшінші мегаполисі, халқы 1,2 миллионнан асатын жылдам дамушы қала. Соңғы бес жыл ішінде қалада цифрлық инфрақұрылым дамыту қарқынды жүріп жатыр: смарт-қала жобалары іске асырылып, электрондық мемлекеттік қызметтер кеңейтілуде. Алайда цифрландырудың жылдамдығы кейде қарапайым азаматтардан озып кетеді. Интернетке қол жеткізу мүмкіндігі шектеулі, жасы үлкен немесе технологиялық сауаттылығы төмен тұрғындар мемлекеттік цифрлық платформалармен жұмыс жасауда қиындықтарға тап болады. Осы олқылықтың орнын толтыруға бағытталған жеке қабылдау форматы бүгінгі күннің талабына сай шешім болып табылады.Цифрландыру басқармасы Шымкент қаласы әкімдігінің құрылымдық бөлімшесі ретінде 2019 жылы құрылды. Алғашқы жылдары басқарма негізінен техникалық инфрақұрылым мен ішкі процестерді автоматтандырумен айналысты. 2022 жылдан бастап басқарманың міндеттері кеңейіп, азаматтық цифрлық сауаттылықты арттыру, мемлекеттік қызметтерге қол жетімділікті қамтамасыз ету мәселелері алдыңғы орынға шықты. Кемелов Мұхит Әбутәліпұлы басқарма басшысы қызметіне 2024 жылы тағайындалды. Оның басшылығымен бірнеше маңызды жоба іске қосылды: қалалық транспортты бақылаудың ақылды жүйесі, онлайн шағым берудің жаңартылған платформасы, сондай-ақ цифрлық сауатсыздықты жою бойынша оқыту орталықтарының желісі.Басқарма басшысының өзі бұл бастаманың маңыздылығын атап өтті: "Цифрландыру — бұл тек технология емес, бұл ең алдымен адамдар үшін ыңғайлылық. Егер азамат ешқандай цифрлық платформа арқылы өз мәселесін шеше алмаса, онда оның соңғы шешімі — маған тікелей келу. Және мен мұны ар-намыспен қабылдауға міндеттімін," — деді ол. Бұл сөздер мемлекеттік қызметкердің жауапкершілік деңгейін айқын көрсетеді. Азаматтармен тікелей байланыстың маңыздылығы сарапшылар тарапынан да жоғары бағаланды. Мемлекеттік басқару саласының сарапшысы, Оңтүстік Қазақстан университетінің доценті Гүлнар Сейтқалиева: "Жеке қабылдау форматы ескірген деп есептейтіндер қателеседі. Керісінше, цифрлық ортада адами байланыс бұрынғыдан да бағалырақ. Азамат экраннан емес, тірі адамнан жауап алғанда сенім де артады," — деп пікір білдірді.Қазақстан бойынша статистикалық деректер бұл мәселенің жүйелік екенін растайды. Ұлттық статистика бюросының 2025 жылғы зерттеуіне сәйкес, елдің жалпы халқының 34 пайызы мемлекеттік цифрлық қызметтерді пайдалануда қиындық сезінеді. Шымкент қаласында бұл көрсеткіш 28 пайызды құрайды — бұл республикалық орташа деңгейден төмен, бірақ мегаполис үшін мүлдем жеткілікті нәтиже емес. Цифрландыру басқармасына 2025 жылы жасалған жазбаша өтініштердің саны 4 700-ді қамтыды, оның 1 200-і платформалармен жұмыс жасаудағы техникалық қиындықтарға қатысты болды. Бұл сандар жеке кеңес берудің нақты сұранысы бар екенін дәлелдейді.Қалалық мәслихаттың депутаты Ерлан Досымов жеке қабылдау жүйесін енгізу туралы білгенде ризашылығын жасырмады: "Біз ондаған мәрте сессияларда цифрлық теңсіздік мәселесін көтердік. Мекеме басшылары азаматтарды жеке қабылдаса, бұл — жай ғана кестені өзгерту емес, бұл — басқарудың философиясын өзгерту. Осындай бастаманы барлық қалалық басқармалар қолдануы керек," — деді ол. Жергілікті тұрғындардың реакциясы да оң болды. Шымкенттің Еңбекші ауданының тұрғыны, зейнеткер Зәуре Мамытова: "Мен телефон арқылы бірнеше рет хабарласып, жауап таба алмадым. Ал енді апта сайын белгілі бір уақытта барып, тікелей сөйлесуге болады екен. Бұл менің жасымдағы адамдар үшін өте ыңғайлы," — деп пікірін жеткізді.Бұл бастамада тарихи параллельдер де бар. Кеңес дәуірінде мемлекеттік мекемелердің жеке қабылдау сағаттары міндетті норма болды. Тоқсаныншы жылдардың басындағы реформалар кезеңінде бұл дәстүр ұмытылып, бюрократиялық кедергілер өсті. Электрондық үкімет жүйесінің дамуымен бірге тікелей қабылдау форматы қайтадан бағалана бастады. Алайда бұл жолы ол мүлдем басқа мазмұнмен толтырылды — цифрлық дәуірдің аспаптарын игере алмаған азаматтарға нақты көмек ретінде. Перспективалық тұрғыдан алғанда, бұл тәжірибе Шымкентпен шектелмеуі мүмкін. Егер қабылдаулар тиімді өтсе және азаматтардың мәселелері шешілсе, ұқсас форматты Алматы, Астана және облыс орталықтарының цифрлық басқармаларына да тарату ұсынылуы ықтимал. Мемлекеттік басқарудың орталық органдары жергілікті жетістік үлгілерін жинақтап, жалпыұлттық тәжірибеге айналдыру бойынша жұмыс жүргізуде.Қорытындылай келе, Шымкент цифрландыру басқармасының апта сайынғы жеке қабылдау бастамасы — заманауи мемлекеттік басқарудың адами бетін көрсететін маңызды қадам. Технологиялар адамдарды бір-бірінен алшақтататын дәуірде осындай тікелей диалог форматтары қоғам мен мемлекет арасындағы сенімнің берік іргетасын қалыптастырады. Сәрсенбі күнгі сағат 10:00 — бұл жай ғана қабылдау уақыты емес, бұл ашықтықтың белгілі бір сағаты, мемлекеттің азаматқа "мен сізді естимін" деп айтатын сәті.

16 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстанда инновациялық технологиялар мен жастар кәсіпкерлігін дамыту бағытында маңызды оқиға орын алуда. Яндекс компаниясы мен Халықтар достығы университетінің бірлескен ұйымдастыруымен өтіп жатқан республикалық байқау жастардың ғылыми-техникалық әлеуетін анықтауға, сондай-ақ болашақ инноваторларды тәрбиелеуге бағытталған ірі жобаға айналды. Байқаудың алғашқы кезеңі Шымкент қаласынан старт алып, қазірдің өзінде қатысушылар арасында үлкен қызығушылық тудырды.Бүгінгі таңда технологиялық бәсекелестік жаһандық деңгейде тұрақты түрде күшейіп келеді. Жасанды интеллект, бұлтты технологиялар, деректерді талдау — осы салаларда білікті мамандарға деген сұраныс Қазақстанда да жыл сайын артып отыр. Бірақ мамандарды даярлаудың бір ғана жолы — оларға нақты тәжірибе беру, идеяларын сынауға мүмкіндік жасау. Дәл осы мақсатта ұйымдастырылған республикалық байқау жастарға өз жобаларын кәсіби аудиторияға ұсынып, бағалы тәжірибе жинақтауға жол ашады. Яндекс сияқты ірі технологиялық компанияның осы процеске тікелей қатысуы жобаның мәртебесін бірнеше есе арттырып отыр.Байқаудың жүлделік қоры бірден көзге түседі. Бірінші орын иегері 500 000 теңге, екінші орын иегері 300 000 теңге, үшінші орын иегері болса 200 000 теңге ақшалай сыйлыққа ие болады. Бұған қоса, Yandex Cloud тарапынан 3 000 000 теңге көлемінде қосымша қаржылық қолдау ұсынылды. Бұл сома тек жеңімпаздарды марапаттаумен ғана шектелмейді — ол жастардың технологиялық стартаптарын іске қосуға немесе жобаларын кеңейтуге нақты серпін бере алады. Байқауға дайындық кезінде жігерлі белсенділік танытқан студент Алмас Сейткали: «Мұндай мүмкіндік бізге тек жүлде емес, нақты индустриямен байланыс орнатуға да жол ашады. Яндекс мамандарының назарына ілігу — бұл мансаптық мүмкіндіктердің шынайы есігі» деп атап өтті.Байқаудың географиялық ауқымы да назар аударарлық. Шымкентте старт алған жарыс одан әрі Қарағанды мен Ақтөбе қалаларында жалғасады. Бұл үш аймақтың таңдалуы кездейсоқ емес: Шымкент — оңтүстіктің білім мен бизнес орталығы, Қарағанды — өнеркәсіп пен ғылымның дәстүрлі қамалы, Ақтөбе — батыс өңірдің ең перспективалы мегаполисі. Аймақтық алаңдарда жеңіп шыққан қатысушылар Яндекстің бас кеңсесінде өтетін финалдық кезеңге жол алады. Байқауды ұйымдастырушылардың бірі, университеттің инновация департаментінің директоры Гүлмира Нұрланова: «Біз Алматы немесе Астанамен шектелмей, барлық өңірлердегі таланттарға тең мүмкіндік беруді мақсат еттік. Технологиялық инновация тек астанада ғана дүниеге келмейді» деп айтты.Байқаудың ұйымдастырушысы — Халықтар достығы университеті — өз тарихында ғылым мен практиканы ұштастыруды негізгі ұстаным ретінде сақтап келеді. Университет бүгінде тек сапалы білім беру ордасы ғана емес, жастардың тың идеяларын қолдап, инновациялық жобалардың жүзеге асуына нақты жағдай жасайтын заманауи мекемеге айналды. Соңғы бес жыл ішінде университет аясындағы стартап-лабораториялар 40-тан астам жобаны нарыққа шығарды, олардың ішінде AgriTech, EdTech және FinTech саласындағы бірнеше табысты кейсті атап өтуге болады. Бұл байқаудың дәл осы университет базасында ұйымдастырылуы — кездейсоқтық емес, жылдар бойы қалыптасқан корпоративтік мәдениеттің жемісі.Қазақстандық IT-саласы соңғы жылдары қарқынды дамып келеді. ҚР Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және ұлттық ақпараттандыру министрлігінің деректері бойынша, ел ішінде технологиялық стартаптар саны 2022 жылмен салыстырғанда 60 пайыздан астам өсті. Яндекс сияқты халықаралық компаниялардың Қазақстанда жергілікті таланттарды іздеу, дамыту мен инвестициялауға кірісуі — бұл трендтің заңды жалғасы. Yandex Cloud платформасының қосымша 3 миллион теңгелік қолдауы жеңімпаздарға бұлтты есептеу қуаттарын пайдаланып, жобаларын масштабтауға нақты мүмкіндік береді. Технологиялық кәсіпкерлік сарапшысы Бекжан Оразов: «Бұлтты инфрақұрылымды жастарға тегін беру дегеніміз — оларға виртуалды зертхана ашу. Бұл ресурстарды бес жыл бұрын стартаптар армандай да алмас еді» деп пікір білдірді.Осындай байқаулардың ел экономикасына тигізетін ұзақмерзімді әсері де аз емес. Жастарды инновациялық ойлауға тарту — болашақта бәсекеге қабілетті ұлттық технологиялық экожүйені қалыптастырудың негізі. Дүние жүзіндегі тәжірибе көрсеткендей, Эстония, Израиль, Сингапур сынды елдер бүгінгі технологиялық жетістіктеріне дәл осындай жастар байқаулары мен мемлекет-бизнес ынтымақтастығының арқасында қол жеткізді. Қазақстанда да бұл бағыттағы жүйелі жұмыс жалғасып жатыр. Байқауды жақтаушы бизнес-инкубатор өкілі Айдана Жақсыбекова: «Мемлекет пен технологиялық алпауыттардың жастарға бірлесіп қол ұшын беруі — елдің дамуына деген ортақ жауапкершіліктің белгісі. Мұнан жақсы үлгі болуы мүмкін емес» деп баға берді.Байқаудың финалдық кезеңі Яндекс бас кеңсесінде өткізілетіндігі де жастарды ерекше жігерлендіретін жайт. Яндекс инженерлері мен менеджерлерінің алдында жобасын қорғау — кез келген студент үшін мансаптық серпін, ал жеңіп шыққан жағдайда — болашақ серіктестіктің бастамасы. Бүкіл Қазақстан бойынша өтетін осы республикалық байқаудың нәтижелері ел IT-секторының жаңа буын тұлғаларын дүниеге келтіруіне нықты үлес қосары анық. Заман талабына сай жаңа технологиялық мүмкіндіктерді игерген жастардың жобалары — Қазақстанның болашағы мен бәсекеге қабілеттілігінің айнасы.

Қазақстандағы стартап қозғалысы жыл сайын серпін алып, аймақтық орталықтар да елордамен иық тіресе дамуда. 2026 жылдың 16 қыркүйегінде Шымкент қаласында өткен SAIGA STARTUP ARENA іс-шарасы осы үрдістің айқын дәлеліне айналды. Республиканың оңтүстік өңіріндегі кәсіпкерлік ортаны жандандырудағы маңызды алаң ретінде бағаланған бұл форумға Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы, Parasat Business Club, GRATA International, 4sell.ai, SMARTEX, Solutions, KazFerroGroup және өзге де ірі ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ жергілікті кәсіпкерлер мен инвесторлар жиналды.Іс-шара аясында жас стартап-командалар өз жобаларын кең аудиторияға таныстырып, тәжірибелі кәсіпкерлер мен инвесторлардың кәсіби бағалауы мен нақты ұсыныстарын алды. Бұл — жай ғана презентация алаңы емес, нағыз пікірталас пен іскерлік байланыстардың ұйытқысы болды. Форум Шымкенттің цифрлық трансформация бағытындағы стратегиялық даму жоспарына сай ұйымдастырылды. Қалалық Цифрландыру басқармасының бастамасымен өткізілген бұл шара аймақта инновациялық экожүйені қалыптастырудың алғашқы іргелі қадамдарының бірі болып есептеледі.Қазақстанда стартап мәдениетінің қалыптасуы соңғы бес жыл ішінде айтарлықтай жеделдеді. Ұлттық статистика агенттігінің мәліметтері бойынша, 2021–2025 жылдар аралығында елде тіркелген технологиялық стартаптар саны үш есеге артты. Егер 2021 жылы ресми тіркелген IT-стартаптар саны 400-ден аспаса, 2025 жылдың аяғында бұл көрсеткіш 1200-ден асқан. Алайда бұл стартаптардың басым бөлігі Алматы мен Астана қалаларында шоғырланды. Оңтүстік өңір, оның ішінде Шымкент, осы инновациялық толқыннан сырт қалып отырды. Дәл осы олқылықты жою мақсатында SAIGA STARTUP ARENA сияқты алаңдар аса маңызды рөл атқарады.Форумның бас ұйымдастырушыларының бірі, Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Бекзат Тілеуов іс-шара мәнін былайша түсіндірді: «Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис. Мұнда дарынды жастар, білімді мамандар жетерлік. Бізге инновациялық ортаны алыстан іздемей-ақ, осы жерде, осы қалада өз ішімізде өсіру керек. SAIGA STARTUP ARENA — осы мақсаттың нақты іске асырылуы». Оның сөздері залда отырған жастардың ерекше ынтасын туғызды. Жергілікті технологиялық кәсіпкерлік ортада жиі айтылатын бір дерт — менторлықтың жетіспеушілігі және нарыққа шығудың күрделілігі. Осы мәселені шешуде GRATA International сияқты халықаралық заң фирмасының қатысуы форумға ерекше ауқым берді.4sell.ai компаниясының өкілі Айдар Сейіткали жас кәсіпкерлермен тәжірибесін бөлісе отырып: «Жоба жасау — бір мәселе, ал оны нарыққа шығару — мүлдем басқа өнер. Мен өз кезімде мұндай менторлық алаңның болмағанына өкінемін. Бүгінгі жастарда бізде болмаған мүмкіндік бар», — деп атап өтті. KazFerroGroup өкілдері де алаңда белсенді болды. Өнеркәсіп саласынан шыққан инвесторлардың стартап форумына қатысуы — технологиялар мен дәстүрлі бизнестің интеграциялануының айқын белгісі. Өнеркәсіп кәсіпорындары цифрлық шешімдерге деген сұранысын арттыруда, ал стартаптар осы бос орынды толтыра алады.SMARTEX және Solutions ұйымдарының мамандары форум барысында стартаптарға техникалық экспертиза, бизнес-модельдерін жетілдіру және масштабтау стратегиялары бойынша кеңесті. Parasat Business Club өз кезегінде іскерлік желіні кеңейту тұрғысынан қолдау механизмдерін ұсынды. Форумда таныстырылған жобалардың арасында аграрлық сектордың цифрландырылуына, медициналық қызметтерге қол жеткізуге, логистикалық процестерді автоматтандыруға арналған шешімдер болды. Шымкент пен Оңтүстік Қазақстан аймағының ерекшелігін ескерсек, бұл бағыттардың таңдалуы заңды: ауыл шаруашылығы, медицина және сауда — өңірдің өзекті секторлары.Форумға қатысқан инвесторлардың қызығушылығы да жоғары болды. Атап айтқанда, бірнеше жоба нақты инвестициялық келіссөздерге ұласты. Бізнес-Angels желісінен келген инвестор Гүлмира Ахметова: «Бүгін мен кемінде екі жобаны мұқият бақылауға аламын. Шымкенттегі потенциал шынымен де зор, тек оны дұрыс арнаға бағыттау керек», — деп ортақтасты. Бұл сөздер форумның нәтижелі өткенін тағы бір мәрте растады.SAIGA STARTUP ARENA — жеке іс-шара ретінде ғана қарастырылмауы тиіс. Бұл Қазақстандағы аймақтық инновациялық экожүйелерді орталықсыздандыру процесінің бір бөлігі. Елдің цифрлық дамуы тек Алматы мен Астанаға тірелмеу керек — Шымкент, Қарағанды, Ақтөбе сияқты қалалар да өздерінің инновациялық орталықтарына айналуға толық мүмкіндікке ие. Мемлекеттің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында аймақтық цифрлық трансформация одан әрі жеделдетіледі деп күтілуде. Бұл форум сол стратегиялық бағытқа сай жергілікті бастаманың жемісі болды. SAIGA STARTUP ARENA іс-шарасы — бір күндік шоу емес, ол Шымкенттің инновациялық болашағына деген сенімнің символы. Осы алаңда туған байланыстар, ұсынылған жобалар және орнатылған серіктестіктер аймаққа жаңа экономикалық серпін беруге тиіс. Оңтүстік Қазақстан технологиялық революцияның бөлшегіне айналуға бет бұрды — ал SAIGA STARTUP ARENA сол жолдың маңызды белесі болып тарихта қалмақ.

Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Қырғызбаев Ернұр Серперұлы азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдауды тұрақты негізде жүргізетіні туралы ресми хабарлама жасалды. 16 қыркүйек 2026 жылы жарияланған бұл ақпарат бойынша қабылдау әр аптаның жұма күні сағат 16:00-ден 17:00-ге дейін өтетін болады. Бастамашылдықтың мәні қарапайым болып көрінгенімен, оның астарында Қазақстанның мемлекеттік басқару жүйесіндегі маңызды өзгерістер жатыр.Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда мемлекеттік қызметтерді цифрландыру бағытында күрделі жұмыстар жүргізілді. Электрондық үкімет порталы кеңейді, мобильдік қосымшалар арқылы жүздеген қызмет түрі қолжетімді болды, жасанды интеллект негізіндегі чат-боттар азаматтардың сұрақтарына жауап бере бастады. Алайда осы прогрестің қатарында бір шындық айқын байқалды: технология адам қарым-қатынасын толығымен алмастыра алмайды. Азаматтардың едәуір бөлігі өз мәселелерін цифрлық арна арқылы емес, тікелей лауазымды тұлғамен бетпе-бет отырып шешкісі келеді. Дәл осы талапқа жауап ретінде Шымкент цифрландыру басқармасының орынбасары тұрақты жеке қабылдауды енгізді.Шымкент — Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі, халқының саны жыл санап өсіп, бүгінде екі миллионнан асып отырған мегаполис. Мұндай ірі қалада тұрғындардың цифрлық қызметтерге деген сұранысы да, оларды дұрыс пайдалана алмаудан туындайтын шағымдар да өте жоғары. Мемлекеттік порталдарда техникалық ақаулар, электрондық цифрлық қолтаңба мәселелері, интернет-банкинг арқылы төленген мемлекеттік баждардың жүйеде тіркелмеуі, деректер базасындағы қателіктер — бұлардың барлығы азаматтарды тікелей мекемеге алып келеді. Осындай жағдайларда тиісті басқарманың жетекшісімен тікелей сөйлесу мүмкіндігі шешуші маңызға ие болады.Цифрландыру саласындағы сарапшылардың пікірінше, жеке қабылдау форматы мемлекеттік органдар үшін бірегей диагностикалық құрал болып табылады. «Азаматтар басқармаға жай ғана шағым айтуға келмейді — олар жүйенің ең осал тұстарын нақты дәлелдермен алып келеді. Бұл — ешқандай зерттеу немесе аудит бере алмайтын тікелей кері байланыс», — деп атап өтеді мемлекеттік басқару саласының бірқатар талдаушылары. Сондықтан да қабылдауды тек азаматтарға жасалған қызмет ретінде ғана емес, басқарманың өз жұмысын жетілдіру үшін пайдаланатын тетік ретінде де бағалаған дұрыс.Қырғызбаев Ернұр Серперұлының басшылық ететін бөлімі Шымкент қаласының барлық цифрлық инфрақұрылымын үйлестіру, «Азаматтарға арналған үкімет» қызметтерін жетілдіру, ақпараттық жүйелердің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету сияқты жауапты міндеттерді атқарады. Мұндай стратегиялық маңызы бар бөлімнің жетекшісі деңгейінде тұрақты жеке қабылдаудың ұйымдастырылуы — бұл жай ғана рәсімдік шара емес, азаматтық қатысуды нығайтуға деген саяси ерік-жігердің белгісі. Жұма күні таңдалуы да кездейсоқ емес: аптаның соңында азаматтарда жинақталған мәселелер мен сұрақтар болады, ал сағат 16:00-17:00 аралығы — жұмыс уақытынан кейін де қабылдауға үлгеруге болатын қолайлы кезең.Халықаралық тәжірибеге үңілсек, мемлекеттік органдардың жеке қабылдау тетігін дамытқан елдерде азаматтардың мемлекетке деген сенімі айтарлықтай жоғары екені байқалады. Скандинавия елдерінде, Жапонияда, Сингапурда лауазымды тұлғалармен тікелей кездесу форматтары цифрлық қызметтермен қатар өмір сүреді және олардың бірін-бірі толықтыратыны дәлелденген. Қазақстан да осы жолда өз моделін қалыптастыруда. Бір жағынан — технологиялық жаңғыру, екінші жағынан — адами байланысты сақтау. Шымкенттегі бұл бастама сол тепе-теңдікті ұстануға бағытталған қадам деп бағалауға болады.Жергілікті тұрғындар арасында жаңалық оң қабылданды. Қалада тұратын кәсіпкерлер мен жай азаматтардың пікірінше, цифрлық жүйелерде кездесетін мәселелерді телефон немесе электрондық пошта арқылы шешу кейде аптаға, тіпті айларға созылады. «Тікелей барып сөйлессең — нәтиже тезірек шығады. Адам тыңдайды, нақты жауап береді», — дейді Шымкенттің Әл-Фараби ауданының тұрғыны. Осындай пікірлер жеке қабылдау форматына деген сұраныстың жоғары екенін растайды.Алдағы перспективалар тұрғысынан қарасақ, бұл бастаманың Шымкенттің басқа басқармаларына да таралуы ықтимал. Егер цифрландыру басқармасының тәжірибесі оң нәтиже берсе — азаматтардың мәселелері тезірек шешілсе, шағымдар азайса, қанағаттану деңгейі өссе — онда қалалық әкімдік осы үлгіні жалпы стандарт ретінде бекітуі мүмкін. Оған қоса, жеке қабылдауда анықталған жүйелік кемшіліктер негізінде цифрлық қызметтерді жаңарту, техникалық жетілдірулер енгізу де күтілуде. Нәтижесінде, бір сағаттық апталық қабылдау — шын мәнінде — бүкіл цифрлық экожүйенің сапасын арттыруға серпін беретін тетікке айналуы әбден мүмкін. Шымкент тәжірибесі республикалық деңгейде де үлгі бола алады: мегаполистің цифрлық дамуы мен азаматтық қатысудың үйлесімі — бұл Қазақстанның барлық өңірлері үшін өзекті мәселе болып қала бермек.

16 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінде технологиялық оқиғалардың жаңа толқыны басталмақ. Биылғы қыркүйек–қазан айларында Шымкент қаласы елдің цифрлық картасында ерекше орын алады: 22 қыркүйектен 2 қазанға дейін созылатын AI MONTH шарасы аясында жасанды интеллект тақырыбына арналған бес ірі іс-шара өткізіледі. Бұл — жай ғана семинарлар мен дәрістер жиынтығы емес, тұтас бір технологиялық экожүйені бір уақытта сезінуге, меңгеруге және практикада қолдануға мүмкіндік беретін кешенді платформа.Соңғы жылдары жасанды интеллект әлемдік экономиканың барлық салаларын қайта пішіп жатқаны белгілі. Дүниежүзілік экономикалық форумның деректеріне сүйенсек, 2030 жылға қарай AI технологиялары жаһандық ЖІӨ-ге 15,7 триллион доллар үлес қосады деп күтілуде. Тек кадрлар дайындығы саласында ғана емес, контент өндіруден медицинаға, тіпті ауыл шаруашылығынан білім беруге дейін — жасанды интеллект бүгінгі таңда барлық жерде. Қазақстан да осы үдерістен сырт қалмақ емес: Үкімет «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасын жаңа сатыға көтеріп, AI стратегиясын арнайы құжатпен бекіткен. Алайда саясаттың және заңнаманың болуы жеткіліксіз — халықтың технологиялық сауаттылығын арттыру үшін нақты практикалық алаңдар қажет. Дәл осы олқылықты AI MONTH толтырмақ.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және жас халқының үлес салмағы бойынша елдің ең жоғары көрсеткіштерін тіркейтін мегаполисі. Қаланың 1,2 миллионнан астам тұрғынының жартысынан көбі — 35 жасқа толмаған жастар. Бұл демографиялық ерекшелік Шымкентті цифрлық трансформацияның идеалды алаңына айналдырады. «Шымкент Hub» алаңы осыдан бірнеше жыл бұрын жастар кәсіпкерлігі мен технологиялық стартаптарды қолдауға бағытталған кеңістік ретінде ашылған болатын. Бүгінде ол бүкіл өңір үшін инновациялық экожүйенің ірге тасына айналды. Солтүстік 66/2 мекен-жайындағы бұл орталықта AI MONTH барлық бес шарасы өткізілетін болады, бұл ретте кіру ақысыз — демек, оқуға деген ынта болса, қаражат кедергі болмайды.Іс-шаралар бағдарламасы логикалық тұрғыдан өте дұрыс құрылған: оқушылардың санасын жылыту мен қызығушылықтан бастап, нақты кәсіби дағдыларды меңгеруге дейін кезең-кезеңімен алып барады. Бірінші күн — 22 қыркүйектегі AI Quiz — қатысушыларды жасанды интеллект тақырыбында жарыстыра отырып, олардың білімін тексереді. Сарапшылардың айтуынша, геймификация форматы ақпаратты ең тиімді жолмен игеруге септеседі. «Адам бәсекелесу арқылы мотивацияланады. Викторина форматы — жай ғана ойын емес, бұл білімнің қаншалықты терең орнағанын өлшейтін нақты тест» — дейді цифрлық білім беру саласының маманы Нұрлан Əбенов. Жеңімпаздарға футболка, кепка, шоппер сияқты символдық сыйлықтар ұсынылатын болса, шын мәніндегі баға жетпес сыйлық — жаңа білім мен танысулар.23 қыркүйектегі AI Coding Workshop — бағдарламаның ең технократиялық бөлігі. Бүгінгі таңда кодтауды тек программист мамандары үшін ғана деп ойлайтындар қателеседі: жасанды интеллект арқасында кодтау жалпы сауаттылықтың бір бөлшегіне айналып бара жатыр. GitHub статистикасы бойынша, 2025 жылдың өзінде жазылған кодтың 40 пайыздан астамы AI көмегімен жасалды. Демек, бағдарламалаудың болашағы — адам мен машинаның бірлескен шығармашылығы. Воркшопта қатысушылар нөлден бастап AI-дің қолдауымен өзіндік цифрлық шешім жасайды. «Бір сессияда өз қолыңмен нәрсе жасау — бұл жастардың технологияға деген көзқарасын мүлде өзгертеді» — деп атап өтеді Shymkent Hub-тің ұйымдастырушылары.28–30 қыркүйек аралығындағы AI Bootcamp — барлық іс-шаралар ішіндегі ең ауқымдысы. Үш күн бойы қатысушылар видеоконтент жасауға арналған AI-инструменттерімен жұмыс істейді. Финалда — толыққанды видеожоба. Бұл бөлік ерекше маңызды, өйткені контент-индустрия Қазақстанда қарқынды өсіп келе жатқан сала. Ел бойынша 2026 жылда YouTube, TikTok сияқты платформаларда белсенді контент жасаушылардың саны 500 мыңнан асқан деп бағалануда. Ал осы авторлардың AI-ды кәсіби деңгейде пайдалана алуы олардың табыстылығы мен бәсекеге қабілеттілігін бірнеше есе арттырады.1 қазандағы AI Career Day — болашақ мамандықтарды таңдаушыларға арналған бағдарлама-маяк. AI дәуірінде қандай кәсіптер жойылады, қайсысы пайда болады? AI тренері, промпт-инженер, AI этикасы жөніндегі маман, деректер аналитигі — бұл мамандықтарға сұраныс Қазақстан еңбек нарығында да күннен-күнге өсуде. Шымкент аймағындағы IT-компаниялардың бірінің HR-директоры Гүлнар Сейтқалиева: «Біз AI-ды меңгерген маманды іздегенде, техникалық дипломнан гөрі практикалық портфолионы артық санаймыз. AI Career Day осы алшақтықты жоюға нақты ықпал жасайды» — деп ойын ортаға салады.2 қазандағы AI Creator Challenge — айдың лайықты қорытындысы болмақ. Трендтік форматтарда контент жасау мен AI-видео шығару арқылы қатысушылар айдың барлық сабақтарын бір шығармашылық актіге айналдырады. Бұл — теорияны практикамен бекіту, сонымен қатар өзіндік портфолионың алғашқы бетін ашу деген сөз. Ұйымдастырушылар осы шара аясында мықты жұмыстарды арнайы медиааренаға шығаруды жоспарлап отырғанын айтады.Жалпы алғанда, AI MONTH Шымкент — технологиялық сауаттылықты жаппай насихаттаудың бірегей үлгісі. Бұл бастаманы өңірдегі экосистеманың жетілуінің белгісі, жастар энергиясының дұрыс арнаға бағытталғанының дәлелі деп бағалаған жөн. Егер мұндай форматтар Шымкенттен Қазақстанның басқа қалаларына да тарала берсе — технологиялық трансформация жоғарыдан берілген бұйрық емес, табиғи жұртшылық сұранысынан туатын процеске айналады. Ал бұл — ең берік өзгерістің негізі.

Қыркүйек айы Қазақстанда Кибермәдениет айы ретінде белгіленген. Осы маңызды кезеңде, 16 қыркүйек 2026 жылы, Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы №89 IT мектеп-лицейінде оқушылар мен педагогтарға арналған ақпараттық-түсіндіру шарасын өткізді. Бұл іс-шара жай ғана формалды кездесу емес — бүкіл елде жеделдеп өсіп келе жатқан киберқылмыс толқынына қарсы жүйелі жауап берудің бір буыны болып табылады.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқы миллионнан асып, жастар үлесі ерекше жоғары аймақ. Соңғы бірнеше жылда республика бойынша интернет алаяқтығы мен кибершабуылдардың саны күрт өскені статистикада айқын көрінеді. Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитеті мен Цифрлық даму министрлігінің деректері бойынша, 2025 жылы ғана елімізде тіркелген кибер инциденттердің саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 40 пайызға артты. Зардап шеккендердің едәуір бөлігі — 14 пен 25 жас аралығындағы жастар мен студенттер. Бұл сандар Шымкент Цифрландыру басқармасының мұндай шаралар өткізуіне негізгі дәлел болып отыр.Іс-шараға №89 IT мектеп-лицейінің жоғары сынып оқушылары, пән мұғалімдері және мектептің басшылық құрамы қатысты. Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Ернұр Қырғызбаев кездесуді ашып, аудиторияға цифрлық гигиена мен жеке деректерді қорғаудың бүгінгі таңдағы маңыздылығы туралы толық баяндама жасады. «Біз балаларымызды жол жүру ережелеріне үйретеміз, өрттен сақтануды үйретеміз. Дәл солай интернет кеңістігінде де ережелер бар, және бұл ережелерді білмеу — өмірлік қауіп», — деді ол оқушыларға. Қырғызбаев сонымен бірге фишинг шабуылдары, жалған веб-сайттар мен алаяқтық сілтемелерді тануды үйрететін нақты мысалдармен баяндамасын толықтырды. Оның айтуынша, бүгінгі алаяқтар жоғары деңгейдегі технологияларды қолданатындықтан, тіпті ересек адамдар да олардың тұзағына оңай түсіп қалады.Кездесудің ең маңызды бөліктерінің бірі — Шымкент қаласы Полиция департаменті Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі, полиция капитаны Бахытжан Турсунбаевич Бекбаевтың сөзі болды. Ол оқушыларға тікелей сандар мен нақты жағдайлар арқылы жеткізуді жөн санады. «Биылғы жылдың басынан бері Шымкент бойынша ғана интернет алаяқтығы бойынша 1200-ден астам арыз тіркелді. Олардың басым көпшілігі — жастар, студенттер. Ең жиі кездесетін схема — әлеуметтік желілер арқылы жалған ұтыс туралы хабарлама жіберіп, адамды өз деректерін беруге мәжбүр ету», — деп баса айтты капитан Бекбаев. Ол сонымен бірге фишингтің ең жаңа түрлері туралы, оның ішінде мессенджерлер арқылы жіберілетін зиянды сілтемелер мен банктік қолданбаларды еліктеуші алаяқтық бағдарламалар жайлы толық мәлімет берді.Жастардың киберқауіпсіздік мәселелеріне деген қызығушылығы мен хабардарлығы бүгінгі уақытта бұрынғыдан да өзекті. Дүниежүзілік деңгейде кибершабуылдардан болатын жылдық шығын 8 триллион АҚШ долларынан асып кетті деп есептеледі. Қазақстанда «электрондық үкімет» жүйесі кеңейіп, цифрлық қызметтер тереңдеп енгізілген сайын, азаматтардың жеке деректері де кибершабуылдың нысанасына айналу қаупі арта түсуде. Мамандардың бағалауынша, деректер ағып кетуінің 90 пайызы адам факторынан, яғни хабардарсыздық пен немқұрайлылықтан туындайды. Міне, осы себепті мектеп қабырғасынан бастап цифрлық сауаттылықты қалыптастыру — мемлекеттік саясаттың басым бағыты болуы тиіс.Іс-шара сұрақ-жауап сессиясымен жалғасты. Оқушылардың белсенділігі ерекше назар аударды — жас буын цифрлық қауіпсіздік мәселелеріне немқұрайлы емес екені айқын байқалды. «Менің бір достым жалған ұтыс хабарламасына сеніп, банктік деректерін жіберіп алды. Содан бері біз мұндай хабарламаларды мүлде ашпаймыз, бірақ оларды қалай 100 пайыз анықтауға болады?» — деген сұрақты он бірінші сынып оқушысы Айгерім Нұрланова қойды. Бұған полиция капитаны жасыл қоңырау иконасы, белгісіз жіберуші, асығыс сілтемелер сияқты «қызыл жалауларды» жіті байқауды ескертіп, нақты алгоритм ұсынды. Мұғалімдер де бей-жай қалмады — пән мұғалімдерінің бірі мектеп ішіндегі желі қауіпсіздігін жақсарту бойынша ұсыныстар айтып, техникалық шараларды жүзеге асыру мүмкіндіктерін сұрады.Бұл шара Шымкент үшін жаңалық емес. Цифрландыру басқармасы Кибермәдениет айы аясында қала бойынша ондаған мектеп пен жоғары оқу орындарында ұқсас іс-шаралар өткізіп жатыр. Дегенмен №89 IT мектеп-лицейі цифрлық білім беруге бейімделген мамандандырылған мекеме ретінде бұл кездесуге ерекше мән берді. Мектеп директоры Сәуле Жақсыбекова іс-шараны жоғары бағалап, мұндай ынтымақтастықтың жалғасуын қолдайтынын мәлімдеді. «Бізге тек бір рет түсіндіру жеткіліксіз. Киберқауіпсіздік — тұрақты білім беру процесі болуы керек, тіпті оқу бағдарламасының міндетті бөлігіне айналуы тиіс», — деді ол.Шымкенттегі бұл тәжірибе бүкіл Қазақстан үшін үлгі бола алады. Мемлекет пен білім беру мекемелерінің, сонымен бірге құқық қорғау органдарының бірлесе іс-қимыл жасауы — киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастырудың ең тиімді жолы. Балаларға компьютер мен смартфонды пайдалану ережелерін үйрету, алаяқтарды танып, дер кезінде іс-қимыл жасауды меңгерту — бұл ертеңгі цифрлық Қазақстанның іргетасы. Кибермәдениет айы аяқталса да, қауіпсіз интернет жолындағы жұмыс тоқтамайды — бұл ортақ жауапкершілік, ортақ міндет.