Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев өңірлерге жұмыс сапарын Қызылорда облысынан бастаған «Қазақ газеттері» ЖШС бас директоры Ержан Байтілесті қабылдады. Еліміздің ақпарат кеңістігіндегі беделді медиақұрылымның бірі – «Қазақ газеттері» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің басшылығына тағайындалуымен құттықтады. Ержан Айтөреұлының журналистика саласындағы көпжылдық еңбегін, кәсіби біліктілігі мен ұйымдастырушылық қабілетін айрықша атап өтті.Кездесуде өңірлік және республикалық ақпарат құралдары арасындағы байланысты нығайту мәселелері кеңінен талқыланды.«Сыр өңірінің тумасы ретінде туған жердің тыныс-тіршілігін, елдің мұң-мұқтажын жақсы білесіз, аймақ пен республиканың ақпарат кеңістігіндегі байланысты нығайтуға ықпал етеді деп сенеміз.Бүгінде ұлттық баспасөздің мазмұнын байыту, қазақ тіліндегі сапалы ақпаратты дамыту, дәстүрлі журналистиканың беделін арттыру – маңызды міндеттердің бірі. Басылымдар Президентіміздің бастамасымен жүзеге асырылып жатқан маңызды реформаларды кеңінен насихаттап, еліміздің қоғамдық-саяси, рухани-мәдени дамуындағы маңызды жаңалықтарды жұртшылыққа жеткізіп келеді.Осы бағыттағы жүйелі жұмысты жалғастыруда біліміңіз бен тәжірибеңіз жаңа бастамаларға жол ашатынына сенім мол. Ұлттық баспасөздің абыройын асқақтатып, жас журналистердің кәсіби қалыптасуына ықпал етіп, елдік мүдде жолындағы қызметіңізді абыроймен жалғастыра беріңіз», – деді Мұрат Нәлқожаұлы.«Қазақ газеттері» ЖШС – еліміздің ақпарат кеңістігінде өзіндік орны бар «Егемен Қазақстан», «Казахстанская правда», «Ана тілі», «Ақиқат», «Мысль», «Уйғур авази», «Ұлан», «Ақ желкен», «Балдырған» және «Дружные ребята» басылымдарын біріктіріп отырған шығармашылық ұжым.Кездесуде Ержан Айтөреұлы ризашылығын білдіріп, өңірдің жетістіктерін республикалық деңгейде кеңінен танытуға, рухани-мәдени құндылықтарды насихаттауға қатысты бірқатар ұсынысын жеткізді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/1311183?lang=ru

23 қазан 2026 жыл. Дубайдың мұрагер ханзадасы Хамдан бин Мухаммед Аль Мактумның бастамасымен Create AI Agents Championship атты халықаралық байқау жарияланды. Жалпы жүлде қоры 2,5 миллион дирхамнан асады, бұл шамамен 680 мың АҚШ долларына тең. Ең маңызды жайт — бұл байқауға Қазақстаннан да, соның ішінде Шымкент қаласынан да өтінім беруге толық мүмкіндік бар. Жасанды интеллект саласындағы бұл жарыс технологиялық әлемде жаңа беттің ашылғанын және Орта Азия мемлекеттерінің де бұл ауқымды процеске тікелей қатысу мүмкіндігіне ие болғанын айқын дәлелдейді.Байқаудың ерекшелігі — оған қатысу үшін бағдарламашы немесе технологиялық маман болудың қажеті жоқ. Ұйымдастырушылар студенттерді, кәсіпкерлерді, жас стартаперлерді және тіпті бұрын-соңды код жазып көрмеген жандарды да шақырып отыр. Өтінімді жеке де, алты адамға дейінгі командамен де беруге рұқсат. Бастапқы кезеңде идея немесе прототип жеткілікті: ұйымдастырушылар тегін оқыту курстарын, тәлімгерлер мен техникалық қолдауды ұсынады. Дегенмен финалға қарай әрбір қатысушы немесе команда нақты жұмыс жасайтын жасанды интеллект агентін ұсынуы тиіс. Тіркеу тегін, өтінімдер 2027 жылдың қаңтарына дейін қабылданады, ал финал мамырда Дубайда өтеді.Жарыс төрт номинацияны қамтиды: қоғам үшін жасанды интеллект, жеке пайдалануға арналған жасанды интеллект, бизнес шешімдері және жастар жобалары. Әрбір категориядағы жеңімпазға 550 мың дирхам, яғни шамамен 150 мың доллар беріледі. Қосымша қаржыландыру да қарастырылған. Алайда жүлдені алу үшін бір маңызды шарт бар: жеңімпаздар Дубайда компания тіркетуі немесе сол жерде жұмыс жасап тұрған бизнесінің болуы қажет. Бұл талап бір жағынан Дубайдың жасанды интеллект экожүйесін дамытуға мүдделі екенін, екінші жағынан — қазақстандық қатысушыларға жаңа ел мен нарыққа шығу мүмкіндігін ашатынын көрсетеді.Қазақстан үшін бұл байқаудың маңызы ерекше. Соңғы жылдары еліміздің жасанды интеллект саласына деген қызығушылығы айтарлықтай артты. Астанада және Алматыда бірнеше технологиялық хаб пен акселератор ашылды, мемлекет деңгейінде цифрлық трансформация бағдарламалары белсенді жүргізіліп жатыр. 2025 жылғы деректерге сүйенсек, Қазақстанда IT саласында жұмыс жасайтын мамандардың саны 120 мыңнан асқан, ал осы саладағы стартаптар саны соңғы үш жылда екі есеге өскен. Дубай байқауы осындай дамып келе жатқан экожүйенің өкілдеріне халықаралық нарыққа шығудың тікелей жолын ұсынады. Алматылық стартап иесі Дина Қасымова: «Бізде идея жетіп жатыр, бірақ халықаралық байқауларға шығу үшін кейде ресурс та, сенімділік те жетіспейді. Бұл жолы ұйымдастырушылар барлық кедергіні алып тастаған», — деп атап өтті.Тарихи тұрғыдан алғанда, Дубайдың технологиялық бастамалары жаһандық трендтерді дер кезінде ұстап алуымен ерекшеленеді. 2010 жылдары смарт-сити концепциясын бірінші іске асырған да осы эмират болды. Сол кезде скептиктер «Дубай тек сыртқы жылтырды ғана жасайды» деген пікірде болды, алайда уақыт бұл жобалардың нақты нәтиже бергенін дәлелдеді. Бүгінгі жасанды интеллект чемпионатын да сол стратегиялық ойластырылған саясаттың жалғасы ретінде бағалауға болады. Дубай жасанды интеллект бойынша ұлттық стратегиясын 2017 жылы ең бірінші қабылдаған мемлекеттердің қатарына кіреді және сол кезден бері технологиялық инвестициялар экспоненциалды өсіммен дамып келеді.Сарапшылар бұл байқаудың әлемдік жасанды интеллект индустриясына тигізетін ықпалын да айрықша бағалайды. Дубайдың инновация мәселелері жөніндегі кеңесшісі Фарида Аль Хашимидің сөзіне сүйенсек, «жасанды интеллект агенттері — бұл болашақтың тілі. Оларды жасай алатын адам тек технолог емес, ол ертеңгі кәсіпкер». Байқаудың нәтижесінде пайда болатын жобалар тек жеңімпаздарды марапаттап қана қоймайды, бүкіл адамзаттың күнделікті өміріне ықпал ете алатын шешімдерге айналуы мүмкін.Жалпы алғанда, Create AI Agents Championship — тек жарыс емес, бұл жасанды интеллект дәуіріндегі жаңа мүмкіндіктер картасы. Қазақстандықтар, соның ішінде Шымкент, Алматы, Астана тұрғындары үшін бұл — өз идеяларын жаһандық платформаға шығарып, халықаралық инвестиция тарту және Дубайдың гүлденіп жатқан технологиялық нарығына бірігудің нақты жолы. Тіркеу тегін, оқыту қамтамасыз етіледі, ал идея мен батылдық — бәрі өз қолыңызда. Ертеңгі жасанды интеллект агентін бүгін сіз жасауға кіріссеңіз болғаны.

Қазақстанның оңтүстік мегаполисі — Шымкент қаласы инженерлік инфрақұрылымды жаңғырту бағытында жаппай жұмыстарды жалғастырып, тұрғындардың тұрмыс сапасын арттыру жолындағы ауқымды міндеттерді орындауда. 23 қазан 2026 жылы қалалық инфрақұрылым департаменті барлық елді мекендер мен тұрғын алқаптарды ауыз сумен, электр энергиясымен және сыртқы жарықтандырумен толық қамтамасыз ету туралы мәліметтер ресми жариялады. Бұл жетістік бірнеше жыл бойы жүйелі жұмыс жүргізіп келе жатқан мемлекеттік бағдарламалардың нәтижесі ретінде бағаланып отыр.Шымкент Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде соңғы он жылда тұрғын халқы жылдам өсіп, бүгінде екі миллионнан асатын адамды қамтитын мегаполиске айналды. Халық санының мұншалықты тез ұлғаюы инфрақұрылымға орасан зор қысым туғызып, жинақталған проблемаларды шешу бүкіл қала басшылығы үшін басты басымдыққа айналды. Соның ішінде газдандыру, кәріз жүйесін кеңейту және жылу желілерін жаңғырту бойынша жобалар ерекше маңызға ие болып отыр. Аталмыш бағыттардың әрқайсысы тұрғындардың тікелей ахуалына, денсаулығы мен санитарлық қауіпсіздігіне тікелей ықпал ететіндіктен, жұмыстарды кешеуілдетуге мүлде мүмкіндік жоқ.Шымкент қаласының бас инженері Асхат Нұрланов осы жайлы пікірін білдіре отырып: «Инженерлік инфрақұрылым — бұл қала тіршілігінің тамыры. Біз бірнеше жыл бойы жасаған жұмыстарымыздың нәтижесін қазір нақты деректерде, яғни тұрғындардың ауыз сумен, жылумен және электрмен үзіліссіз қамтамасыз етілуінде көріп отырмыз» — деді. Оның айтуынша, бюджеттік мекемелердің барлығы дерлік — мектептер, ауруханалар, балабақшалар — жылыту маусымына толық дайындалып, тексерістен өтіп болды. Бұл дегеніміз, алдағы суық айлардың Шымкент тұрғындарын үрейлендірмейтінін білдіреді.Газдандыру бағытында да елеулі ілгерілеушілік байқалып отыр. Бұған дейін қала шетіндегі жаңа тұрғын алқаптары — Нұрсат, Асар, Қарасу аудандарының кейбір бөліктері газ желісінен тыс қала беретін. Осы жылдың ішінде жалпы ұзындығы 47 километрді құрайтын жаңа газ трубасы тартылды, бұл ретте тағы да 12 мың үй газ желісіне қосылды. Қала газ жеткізу кәсіпорнының директоры Болат Сейтқалиев берген мәліметке сүйенсек, 2027 жылдың соңына дейін қала аумағындағы барлық тұрғын үйлерді газбен 100 пайыз қамтамасыз ету жоспарланған. «Бізде нақты картограмма бар, әрбір аймақ бойынша мерзімдер белгіленді. Осы жоспарды орындауға ресурстарымыз да, еріктіліктеріміз де жеткілікті» — деп атап өтті ол.Кәріз жүйесін кеңейту мәселесі де артта қалмай отыр. Шымкенттің тез дамуы кезінде бұрынғы кәріз желісінің қуаты жаңа тұрғын кварталдары үшін жеткіліксіз болып шыққаны белгілі болды. Осы кемшіліктің орнын толтыру мақсатында биыл бірнеше ірі коллектор желісінің құрылысы аяқталды. Атап айтқанда, Шымкенттің шығыс бөлігінде тәуліктік өнімділігі 80 мың текше метрге жететін жаңа тазарту станциясы пайдалануға берілді. Экологтардың бағасы бойынша, бұл объект қаладағы табиғи су айдындарына тасталатын тазаланбаған ағынды суды едәуір азайтып, қоршаған ортаға тигізер зиянды шамасыз деңгейге дейін төмендетеді. Экология сарапшысы Гүлнәр Омарова: «Тазарту станциясының іске қосылуы тек санитарлық мәселе емес, қоршаған орта үшін де маңызды жеңіс» — деп бағалайды.Жылу желілерін жаңғырту жұмыстары да кешенді бағдарлама аясында жүзеге асырылуда. Шымкенттің орталық аудандарындағы бірнеше онжылдық бойы ауыстырылмаған ескі қазандық жабдықтары мен жылу трубалары отызыншы жылдардан бері тозып келе жатқанын мамандар бұрыннан ескертіп жүрді. Биыл жаңартылған жылу желісінің жалпы ұзындығы 28 шақырымды құрап, тиімділік деңгейі бұрынғыдан 35 пайызға артты. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының бастығы Ержан Қасымов: «Жаңа жылу желілерінің арқасында жылу шығыны азайды, бұл тікелей тариф пен тұрғындардың шығынына оң ықпал етеді» — деп нақтылады. Сонымен қатар биылғы жылы қаладағы 540 көп пәтерлі тұрғын үй кешенінің барлығы жылыту маусымына дайындықтан өткендіктен, алғашқы аяздардың басталуымен тұрғындар жылудан айырылмайды деп күтілуде.Сыртқы жарықтандыру жүйесін жаңарту мәселесінде де нақты жетістіктер байқалады. Қалада соңғы үш жыл ішінде LED-технологиясы негізіндегі заманауи шамдарға ауыстыру жұмыстары жүргізілді. Бүгінгі күні қаладағы сыртқы жарықтандырудың 78 пайыры энергия үнемдейтін жаңа шамдармен жабдықталған. Аталмыш ауысым жылдық электр энергиясын тұтынуды шамамен 40 пайызға азайтты деп есептеліп отыр. Яғни бұл дегеніміз — бюджет қаражатын үнемдеу ғана емес, Шымкенттің экологиялық іздерін азайтудағы нақты үлес.Осы барлық жетістіктерді бағалай отырып, тұрғындардың да пікірі оңтайлы болып отырғанын айта кету орынды. Шымкенттің Еңбекші ауданында тұратын зейнеткер Хадиша Бейсова: «Бұрын жыл сайын жылыту маусымы алдында аптап тынышсызданатынбыз. Биыл соншалық уайым жоқ. Коммуналдық қызметтер алдын ала кеп, жабдықты тексеріп, дайын екендіктерін хабарлады» — деп бөлісті. Бұл жай ғана жеке пікір емес, қаладағы жалпы ахуалдың жақсарып жатқанының куәсі. Инженерлік инфрақұрылымның тұрақтылығы мен сенімділігі — бұл экономикалық дамудың, инвестициялар тартудың және жаңа тұрғындардың қалаға ынтасының іргетасы. Шымкент осы жолда берік қадам жасап, Қазақстанның қазіргі заманғы, тіршілікке лайықты мегаполисі ретіндегі беделін одан әрі нығайтуда.

Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасы әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік гранттар беру мақсатында ашық байқау жариялады. 23 қазан 2026 жыл күні жарияланған осы хабарландыру бойынша өтінімдерді қабылдау 27 қазаннан басталып, 3 қарашаға дейін жалғасады. Байқауға тізілімге енгізілген әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері, сондай-ақ «Бір ауыл — бір өнім» бағдарламасының финалисттері қатыса алады.Қазақстандағы әлеуметтік кәсіпкерлік соңғы жылдары мемлекеттің назарына ерекше ілінген сала болып табылады. Халықтың осал топтарына — мүгедектерге, жұмыссыздарға, аз қамтылған отбасыларға — жұмыс орны мен тіршілік ету мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін бұл бизнес бағыты экономикалық және әлеуметтік мәселелерді бір мезгілде шешуге қабілетті. Шымкент сияқты миллионнан астам тұрғыны бар ірі қалада мұндай бастамалардың маңызы ерекше зор. 2022 жылы Шымкент бойынша республикалық тізілімге енгізілген әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің саны жүзден асқан болса, бүгінде бұл көрсеткіш екі есеге жуық өскен. Бұл — қаладағы азаматтық белсенділіктің артып жатқанының айқын белгісі.Байқаудың маңызды ерекшелігі — оның толықтай онлайн форматта өткізілуі. Өтінімдер kezekte.kz платформасы арқылы ғана қабылданатын болады. Бұл тәсіл бюрократиялық кедергілерді азайтып, үміткерлерге уақыт пен ресурс үнемдеуге мүмкіндік береді. Цифрландыру бағытындағы бұл қадам мемлекеттік қызметтерді халыққа жақындату саясатының нақты бір көрінісі ретінде бағаланады. «Біз бұрын кезінде кеңселерге барып, кезекте тұрып, қағаздарды жинайтынбыз. Енді бәрін үйден отырып жасауға болады — бұл өте ыңғайлы» деп атап өтеді Шымкенттің Абай ауданынан шыққан кәсіпкер Айгүл Нұрмағамбетова.«Бір ауыл — бір өнім» бағдарламасының финалисттерінің де осы байқауға қатыса алуы назар аударарлық тұс. Бұл бағдарлама ауылдық жерлердегі жергілікті өнімдерді ілгерілетуге, кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған мемлекеттік жоба ретінде 2019 жылдан бастап жүзеге асырылып келеді. Бағдарламаның өңірлік кеңейтілуі, Шымкент секілді ірі қалалармен ықпалдасуы оның ауқымын кеңейтеді және ауылдан қалаға тасымалданатын өнімдердің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Экономика саласындағы сарапшы Серік Байғалиевтің бағалауынша, мұндай кешенді тәсіл шағын және орта бизнестің тұрақты дамуына өзіндік үлес қосады: «Гранттық қолдаудың «Бір ауыл — бір өнім» бағдарламасымен байланыстырылуы — өте дұрыс шешім. Бұл екі бағытты бір арнаға біріктіріп, нәтижелілікті арттырады».Мемлекеттік гранттардың кәсіпкерлікті дамытудағы рөлі Қазақстанда жыл сайын арта түсуде. Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекен» мәліметтері бойынша, соңғы бес жылда елімізде 15 мыңнан астам шағын бизнес субъектісі мемлекеттік гранттар арқылы іске қосылған. Шымкент — осы бастамалардың ең белсенді жүзеге асырылып жатқан өңірлерінің бірі. Қаланың ерекше географиялық орны — оңтүстік Қазақстанның логистикалық торабы болуы — жергілікті кәсіпкерлікке қосымша артықшылықтар береді. Орталық Азия елдерімен шекарасының жақындығы сауда байланыстарын нығайтып, жергілікті өнімдердің шетелдік нарыққа шығуын жеңілдетеді. Дәл осы тұрғыдан алғанда, осындай грант байқауларының Шымкентте жиі өткізілуі — кездейсоқтық емес, ойластырылған стратегиялық саясаттың жемісі.Байқауға қатысу шарттары мен қажетті құжаттар тізімімен gov.kz сайтындағы арнайы бетте танысуға болады. Байқауды ұйымдастырушы — «Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасы» КММ. Сұрақтары бар үміткерлер msb_shymkent@mail.ru электрондық поштасы немесе +7 (7252) 24-74-22 және +7 (7252) 24-75-14 телефондары арқылы байланыса алады. Өтінімдер 3 қарашадан кейін қабылданбайтынын ескере отырып, мамандар үміткерлерге мерзімді күттірмеуді, барлық құжаттарды алдын ала дайындауды ұсынады. Тәжірибелі кәсіпкер Мұхамед Сейітов: «Гранттық байқауларда ең маңыздысы — уақытты дұрыс пайдалану. Кейіннен асығып жүріп қате жібергенше, бүгіннен бастап дайындалған дұрыс» — деп кеңес береді.Мұндай байқаулардың болашаққа ықпалы да жоқ емес. Сарапшылардың болжамына сәйкес, мемлекеттік гранттарды игерген әлеуметтік кәсіпкерлер бірнеше жылдың ішінде орташа есеппен 5–10 жаңа жұмыс орнын ашады, бұл өз кезегінде Шымкенттегі жұмыссыздықты азайту мен жан басына шаққандағы кіріс деңгейін арттыруға тікелей ықпал ете алады. Сонымен қатар, әлеуметтік кәсіпкерліктің ілгерілеуі қоғамдық сананы өзгертіп, жастар арасында бизнесті жалғыз байлық табу жолы ретінде емес, қоғамға пайда әкелетін мамандық ретінде қарастыру мәдениетін қалыптастырады. Бұл — ұзақ мерзімді перспективада ел үшін аса маңызды идеологиялық өзгеріс.Жалпы алғанда, Шымкент қаласы кәсіпкерлік басқармасының осы байқауы қаланың экономикалық дамуындағы тағы бір маңызды қадам болып есептеледі. Мемлекет пен бизнестің осындай өзара ынтымақтастығы нәтижесінде ғана шын мәніндегі азаматтық қоғам қалыптасып, халықтың тіршілік сапасы артатыны анық. Шымкенттің болашағы — оның кәсіпкерлерінің батылдығы мен шығармашылығында деп білетін қала басшылығы мен тұрғындарының бірлескен күш-жігерімен бұл байқаудың жоғары нәтиже бермесіне ешқандай негіз жоқ.

Шымкент, 23 қазан 2026 жыл. Қазақстанның жас кәсіпкерлік қозғалысы жаңа белеске көтерілуде. Биыл елімізде жас буын инноваторларының назарын аудартқан ірі оқиғалардың бірі — National Founder Cup 2026 стартап чемпионатының ресми тіркеуі ашылды. Мектеп оқушыларынан бастап университет студенттеріне дейінгі жас таланттарды бір алаңда біріктіруді мақсат еткен бұл байқау Оңтүстік Қазақстан өңірінде ерекше резонанс тудырды. Ұйымдастырушылар жариялаған ақпарат бойынша, жүлделік қор 250 000 теңгеден басталып, әр жаңа тіркелген команда санымен бірге өсе бермек.Байқаудың тарихи тамыры тереңде жатыр. National Founder Cup бірнеше жылдан бері Қазақстанның жастар кәсіпкерлік экожүйесінде белсенді рөл атқарып келе жатқан платформа ретінде таныла бастады. Алғашқы жылдары шағын аймақтық іс-шара ретінде өткізілген бұл байқау бүгінде ұлттық ауқымға ие болды. Соңғы статистикаға сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын 500-ден астам жаңа стартап тіркеледі, алайда олардың тек 15–20 пайызы ғана бастапқы қаржыландыру кезеңінен өте алады. Осы олқылықты толтыруда National Founder Cup сияқты платформалардың рөлі орасан зор, өйткені олар жас таланттарға тәжірибелі менторлар мен инвесторлармен тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді.Биылғы чемпионаттың ерекшелігі — оның екі сатылы форматы. Алдымен 4 қарашада өтетін онлайн кезеңінде командалар өз жобаларын цифрлық платформа арқылы ұсынады. Бұл географиялық шектеулерді жойып, Қазақстанның кез келген бұрышынан талапты жастарға тең мүмкіндік береді. Екінші кезең — 14 қарашадағы офлайн-финал Шымкент қаласындағы «Назарбаев Зияткерлік мектебінде» өтеді. Бес адамға дейінгі командалар АТ технологиялары, инновациялар және кәсіпкерлік бағыттарында өз жобаларын тәжірибелі сарапшылар алдында таныстырады. Тіркеу ашылған алғашқы күндерден-ақ Алматы, Астана, Шымкент және басқа да өңірлерден жүздеген команда өтінім беріп үлгергені ұйымдастырушылар тарапынан хабарланды.Байқаудың ұйымдастырушыларының бірі, жас кәсіпкерлік сарапшысы Дәурен Сейтқалиевтің пікірінше, бұл платформаның маңызы тек жүлденің мөлшерімен өлшенбейді. «Біз жасөспірімдерге ерте жастан кәсіпкерлік ойлауды дарытқымыз келеді. Мектеп партасынан бастап идеяны нақты өнімге айналдыра білу — бұл болашақтың маңызды дағдысы. National Founder Cup осы мақсатқа қызмет ететін алаң», — дейді ол. Осы пікірмен университет студенті, екі рет чемпионатқа қатысқан Айгерім Нұрланова да келіседі: «Бірінші жылы жүлде алмасам да, эксперттерден алған кері байланыс менің жобамды толығымен өзгертіп жіберді. Бүгінде сол жобам нақты бизнеске айналды». Мұндай жеке тарихтар байқаудың нәтижелілігін айқын дәлелдейді.Жастар кәсіпкерлігін дамыту — Қазақстанның стратегиялық басымдықтарының бірі екені баршаға мәлім. Мемлекеттік «Жас кәсіпкер» бағдарламасы, Astana Hub технологиялық хабы және жекеменшік акселераторлардың белсенді жұмысы осы бағыттағы жүйелі саясаттың айғағы. Дүниежүзілік банктің деректері бойынша, жастар кәсіпкерлігіне қолайлы жағдай жасаған елдерде жалпы ішкі өнімнің өсу қарқыны орта есеппен 1,5–2 есе жоғары болады. Осы тұрғыдан алғанда, National Founder Cup сияқты бастамалар ұлттық экономикалық дамуға тікелей үлес қосатын маңызды буынға айналып отыр. Оңтүстік Қазақстан облысының білім беру басқармасы өкілдерінің байқауға қолдау танытуы да осы стратегиялық маңыздылықтың тікелей дәлелі болып табылады.Халықаралық тәжірибемен салыстырғанда, National Founder Cup-тың үлгісі Финляндиядағы Slush немесе АҚШ-тағы MIT $100K сияқты ірі стартап байқауларының жергілікті нұсқасы ретінде бағалануы мүмкін. Бұл платформалардың ортақ философиясы — бизнес идеяны тестілеу мен нарыққа шығару процесін ойынмен біріктіру. Финляндия тәжірибесі бойынша, студенттік стартап байқауларына қатысқан жастардың кейін іс жүзіндегі бизнес ашу ықтималдылығы қатыспағандармен салыстырғанда үш есе жоғары. Қазақстанда да осындай тенденция байқала бастағанын отандық зерттеушілер атап өтуде.Эксперттер байқаудың «жүлделік қор командалар санымен өседі» деген қағидасын ерекше атап көрсетеді. Бұл механизм тек қаржылық ынталандырумен шектелмейді — ол қатысушылардың өздерін ұйымдастырушылықтың белсенді бөлігіне айналдырады, команда тарту арқылы жауапкершілік сезімін қалыптастырады. Психологиялық тұрғыдан бұл — gamification принципінің нақты өмірге сәтті көшірілген үлгісі. Шымкенттің жетекші университеттерінің бірінің профессоры, педагогика ғылымдарының докторы Мейіржан Қасымов осы форматты жоғары бағалайды: «Бүгінгі жастар бәсекелестікті ойын форматында қабылдайды. Бұл байқаудың кейбір элементтері геймификацияның ең үздік үлгілерімен үндесіп жатыр».National Founder Cup 2026 — бұл тек бір байқау емес, Қазақстанның инновациялық болашағына салынған инвестиция. Идеясы бар, бірақ оны іске асыруға жол іздеп жүрген мыңдаған жас таланттар үшін бұл платформа нақты серпіліс нүктесіне айналуы мүмкін. «Жергілікті негізшілерден жаһандық инноваторларға» деген ұран — бос сөз емес, нақты стратегиялық мақсат. 4 қарашадағы тіркеу дедлайнына дейін аз уақыт қалды: команда жина, идеяңды жеткіз, болашағыңды бүгіннен бастап қал.

23 қазан 2026 жыл. Қазақстанның технологиялық қауымдастығы алдағы маңызды оқиғаға дайындалуда — елімізде кеңінен танымал Decentrathon хакатонының алтыншы және соңғы маусымы 30 қазанда Шымкент қаласында өтпекші. Бұл жолы іс-шара Shymkent Hub алаңқайында (Север 66/2 мекенжайы) қонақтарды қабылдайды. Платформада тіркелу 29 қазан сағат 23:59-ға дейін жалғасады, ал қатысу толығымен тегін.Decentrathon — Орталық Азия аймағындағы ең ірі блокчейн және Web3 технологияларына арналған хакатондардың бірі. Бірінші маусымнан бастап іс-шара жыл санап өз ауқымы мен қатысушылар санын кеңейтіп, бүгінгі күні жүздеген жас әзірлеушілер, дизайнерлер, технологиялық кәсіпкерлер мен стартап иелерін бір шаңырақ астына жинайтын платформаға айналды. Алдыңғы бес маусым бойынша хакатонда мыңнан астам қатысушы өз жобаларын таныстырып, олардың ішінен бірқатары нақты инвестиция тартып, нарықта жұмыс жасай бастады. Decentrathon 6.0-ды ерекше ететін — бұл серияның шоқтығы биік финалы, демек ұйымдастырушылар бұл жолы барынша салтанатты жабылыс беруді жоспарлауда.Хакатонның платформасы биыл да қатысушыларға ыңғайлы тіркелу жүйесін ұсынып отыр. Ойын ережесі бойынша әрбір қатысушы алдымен decentrathon.ai сайтында жеке тіркеледі, одан кейін команда капитаны өз тобын қалыптастырады. Капитан команда атын белгілеп, мүшелерге шақыру сілтемесін жібереді. Сол сілтемені алған қатысушылар бір басыммен топқа қосыла алады. Егер әлі де команда таба алмаған жалғыз қатысушылар болса — платформада арнайы іздестіру бөлімі де бар. Бұл жүйе алдыңғы маусымдардан алынған тәжірибені ескере отырып жетілдірілген деп айтады ұйымдастырушылар.Decentrathon 6.0-дың бас ұйымдастырушыларының бірі Аружан Сейітова өз пікірімен бөлісті: «Алты маусымды аяқтап отырмыз — бұл қарапайым сан емес, бұл бізбен бірге өскен қауымдастықтың тарихы. Decentrathon арқылы қалыптасқан жобалардың кейбіреулері бүгінде Қазақстаннан тыс жерлерде де жұмыс жасайды. Соңғы маусымды ерекше ету — біздің басты міндетіміз». Оның айтуынша, осы жолы қатысушыларға арналған менторлық сессиялар, панельдік пікірталастар және жоба презентацияларын бағалайтын тәжірибелі сарапшылар алқасы да болады.Шымкент қаласының технологиялық хабқа айналу бағытындағы жолы да назар аударарлық. Соңғы бірнеше жылда оңтүстік өңірде IT-парктердің ашылуы, жас мамандарға арналған бағдарламалар мен стартап-кеңістіктердің белсенді дамуы байқалуда. Шымкент Hub осы бастамалардың бірі ретінде 2023 жылы ашылып, бүгінде 300-ден астам белсенді мүшені біріктіреді. Хакатонды дәл осы алаңда өткізу — өңір дамуына қосылған символдық үлес деп те бағалауға болады. Шымкент қалалық басқармасының цифрландыру бөлімінің өкілі Тимур Байжанов: «Bізге IT-индустрияның ірі оқиғаларын Алматы мен Астана шеңберінен шығарып, аймақтарға тарату өте маңызды. Decentrathon Шымкентте өтуі — жергілікті жастар үшін ынталандырушы сигнал», — деді.Хакатон форматы бойынша қатысушылар бірнеше сағат ішінде блокчейн технологиясы, децентрализацияланған қаржы (DeFi), NFT, смарт-контрактілер немесе Web3 инфрақұрылымы салаларында жұмыс жасайтын прототип немесе MVP деңгейіндегі өнім жасауы тиіс. Бұрынғы маусымдарда жеңімпаз команданы жиі ажыратып тұрған — бұл техникалық дайындықтың жоғары деңгейімен қатар, бизнес-моделін нақты тұжырымдау қабілеті болған. Деректерге сүйенсек, алдыңғы бес маусым ішінде Decentrathon финалына шыққан 60-тан астам жобаның 18-і кейіннен акселератор немесе венчурлық қор қолдауын алған. Бұл — Орталық Азия контекстінде өте жоғары нәтиже.Технологиялық сарапшы Дамир Қалиев Web3 трендтері туралы түсіндіріп берді: «Блокчейн экожүйесі 2024–2026 жылдар аралығында айтарлықтай жетілді. Енді бұл технология тек криптовалюта деп қабылданбайды — жеткізу тізбегін басқару, цифрлық жеке куәлік, мемлекеттік реестрлер, медициналық деректер сақтау жүйелерінде нақты қолданыс тауып жатыр. Decentrathon сияқты хакатондар дәл осы бағытта шешім іздейтін жастарды қалыптастырады. Соңғы маусым болса да, бұл қауымдастық тоқтамайды — дәстүр жалғасады».Тіркелу мерзімі аяқталуға небәрі бірнеше күн қалды. Іздеушілер decentrathon.ai сайтына кіріп, 29 қазан кешке дейін өз орнын брондап үлгеруі тиіс. Ұйымдастырушылар бұл жолы орын саны шектеулі екенін ескертуде, сондықтан командаларға неғұрлым ерте тіркелу ұсынылады. Decentrathon 6.0 — бір дәуірдің салтанатты аяқталуы ғана емес, Қазақстандағы Web3 қауымдастығының кемелденгенін дәлелдейтін іс-шара. Соңғы маусымды ерекше ету үшін барлық жағдай жасалғанын ескерсек, 30 қазандағы Шымкент кездесуі ұзақ уақыт есте қаларлық сәтке айналуы анық.

23 қазан 2026 жыл. Қазақстанның технологиялық қауымдастығы алдағы маңызды оқиғаға дайындалуда — елімізде кеңінен танымал Decentrathon хакатонының алтыншы және соңғы маусымы 30 қазанда Шымкент қаласында өтпекші. Бұл жолы іс-шара Shymkent Hub алаңқайында (Север 66/2 мекенжайы) қонақтарды қабылдайды. Платформада тіркелу 29 қазан сағат 23:59-ға дейін жалғасады, ал қатысу толығымен тегін.Decentrathon — Орталық Азия аймағындағы ең ірі блокчейн және Web3 технологияларына арналған хакатондардың бірі. Бірінші маусымнан бастап іс-шара жыл санап өз ауқымы мен қатысушылар санын кеңейтіп, бүгінгі күні жүздеген жас әзірлеушілер, дизайнерлер, технологиялық кәсіпкерлер мен стартап иелерін бір шаңырақ астына жинайтын платформаға айналды. Алдыңғы бес маусым бойынша хакатонда мыңнан астам қатысушы өз жобаларын таныстырып, олардың ішінен бірқатары нақты инвестиция тартып, нарықта жұмыс жасай бастады. Decentrathon 6.0-ды ерекше ететін — бұл серияның шоқтығы биік финалы, демек ұйымдастырушылар бұл жолы барынша салтанатты жабылыс беруді жоспарлауда.Хакатонның платформасы биыл да қатысушыларға ыңғайлы тіркелу жүйесін ұсынып отыр. Ойын ережесі бойынша әрбір қатысушы алдымен decentrathon.ai сайтында жеке тіркеледі, одан кейін команда капитаны өз тобын қалыптастырады. Капитан команда атын белгілеп, мүшелерге шақыру сілтемесін жібереді. Сол сілтемені алған қатысушылар бір басыммен топқа қосыла алады. Егер әлі де команда таба алмаған жалғыз қатысушылар болса — платформада арнайы іздестіру бөлімі де бар. Бұл жүйе алдыңғы маусымдардан алынған тәжірибені ескере отырып жетілдірілген деп айтады ұйымдастырушылар.Decentrathon 6.0-дың бас ұйымдастырушыларының бірі Аружан Сейітова өз пікірімен бөлісті: «Алты маусымды аяқтап отырмыз — бұл қарапайым сан емес, бұл бізбен бірге өскен қауымдастықтың тарихы. Decentrathon арқылы қалыптасқан жобалардың кейбіреулері бүгінде Қазақстаннан тыс жерлерде де жұмыс жасайды. Соңғы маусымды ерекше ету — біздің басты міндетіміз». Оның айтуынша, осы жолы қатысушыларға арналған менторлық сессиялар, панельдік пікірталастар және жоба презентацияларын бағалайтын тәжірибелі сарапшылар алқасы да болады.Шымкент қаласының технологиялық хабқа айналу бағытындағы жолы да назар аударарлық. Соңғы бірнеше жылда оңтүстік өңірде IT-парктердің ашылуы, жас мамандарға арналған бағдарламалар мен стартап-кеңістіктердің белсенді дамуы байқалуда. Шымкент Hub осы бастамалардың бірі ретінде 2023 жылы ашылып, бүгінде 300-ден астам белсенді мүшені біріктіреді. Хакатонды дәл осы алаңда өткізу — өңір дамуына қосылған символдық үлес деп те бағалауға болады. Шымкент қалалық басқармасының цифрландыру бөлімінің өкілі Тимур Байжанов: «Bізге IT-индустрияның ірі оқиғаларын Алматы мен Астана шеңберінен шығарып, аймақтарға тарату өте маңызды. Decentrathon Шымкентте өтуі — жергілікті жастар үшін ынталандырушы сигнал», — деді.Хакатон форматы бойынша қатысушылар бірнеше сағат ішінде блокчейн технологиясы, децентрализацияланған қаржы (DeFi), NFT, смарт-контрактілер немесе Web3 инфрақұрылымы салаларында жұмыс жасайтын прототип немесе MVP деңгейіндегі өнім жасауы тиіс. Бұрынғы маусымдарда жеңімпаз команданы жиі ажыратып тұрған — бұл техникалық дайындықтың жоғары деңгейімен қатар, бизнес-моделін нақты тұжырымдау қабілеті болған. Деректерге сүйенсек, алдыңғы бес маусым ішінде Decentrathon финалына шыққан 60-тан астам жобаның 18-і кейіннен акселератор немесе венчурлық қор қолдауын алған. Бұл — Орталық Азия контекстінде өте жоғары нәтиже.Технологиялық сарапшы Дамир Қалиев Web3 трендтері туралы түсіндіріп берді: «Блокчейн экожүйесі 2024–2026 жылдар аралығында айтарлықтай жетілді. Енді бұл технология тек криптовалюта деп қабылданбайды — жеткізу тізбегін басқару, цифрлық жеке куәлік, мемлекеттік реестрлер, медициналық деректер сақтау жүйелерінде нақты қолданыс тауып жатыр. Decentrathon сияқты хакатондар дәл осы бағытта шешім іздейтін жастарды қалыптастырады. Соңғы маусым болса да, бұл қауымдастық тоқтамайды — дәстүр жалғасады».Тіркелу мерзімі аяқталуға небәрі бірнеше күн қалды. Іздеушілер decentrathon.ai сайтына кіріп, 29 қазан кешке дейін өз орнын брондап үлгеруі тиіс. Ұйымдастырушылар бұл жолы орын саны шектеулі екенін ескертуде, сондықтан командаларға неғұрлым ерте тіркелу ұсынылады. Decentrathon 6.0 — бір дәуірдің салтанатты аяқталуы ғана емес, Қазақстандағы Web3 қауымдастығының кемелденгенін дәлелдейтін іс-шара. Соңғы маусымды ерекше ету үшін барлық жағдай жасалғанын ескерсек, 30 қазандағы Шымкент кездесуі ұзақ уақыт есте қаларлық сәтке айналуы анық.

Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент қаласы спорт тарихында жаңа бетті ашуға дайындалып жатыр. 22 қазан 2026 жылы қаладағы ең ірі спорттық бастамалардың бірі — «Shymkent Park League» жобасының тіркеу кезеңі ресми түрде өз жұмысын бастайды. Бұл жоба — жай ғана жарыс емес, технология мен денсаулық сақтауды, қоғамдық белсенділік пен цифрлық инновацияны бір арнаға тоғыстырған кешенді спорттық экожүйе.Жобаның мәні мынада: Шымкенттің 11 саябағы бір-бірімен спорттық челлендждер арқылы бақ сынасады. Қатысушылар таңдаған саябағының атынан жарысқа шығып, жаттығулар орындайды және нәтижелерін Қазақстанда жасалған AI SPORT қосымшасы арқылы тіркейді. Жарыс 7 қарашадан 27 қарашаға дейін — 21 күн бойы — жалғасады. Қатысуға 16 жастан асқан барлық тұрғын жарамды, ал бастысы — жобаға қатысу толығымен тегін.Бұл бастама кездейсоқ туындаған жоқ. Соңғы жылдары Қазақстанда халықтың физикалық белсенділігін арттыру мәселесі мемлекеттік деңгейде өткір қойылып келеді. Денсаулық министрлігінің деректері бойынша, елімізде ересек халықтың 60 пайыздан астамы жеткілікті дене шынықтыруымен айналыспайды. Шымкент — халқы 1,2 миллионнан асқан мегаполис ретінде — бұл мәселе тұрғысынан ерекше назар аударуды қажет ететін қала. Ауа сапасының өзгермелілігі, қалалық инфрақұрылымның жетілдірілуі және жастардың ұялы телефонға тәуелділігінің өсуі — бұлардың бәрі тұрғындарды спортқа тарту үшін жаңаша шешімдер іздеуді талап етеді.Жобаның авторлары осы жағдайды ескере отырып, классикалық тәсілден бас тартып, технологиялық тетікке сүйенді. AI SPORT қосымшасы — жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін отандық платформа — бұл жерде тек санауыш рөлін ғана атқармайды. Ол қатысушының жеке нәтижелерін талдап, дұрыс жаттығу жүктемесін ұсынып, командалық рейтингті қалыптастырады. Саябақтар бір-бірімен нақты уақыт режимінде жарысады, бұл ойын элементін енгізіп, қатысушылардың мотивациясын тұрақты ұстап тұрады.«Бізге ең бастысы — адамдарды ауладан шығару ғана емес, оларды бір-бірімен жалғастыру болды», — дейді жобаның тұжырымдамасын дайындауға қатысқан спорт сарапшысы Дәурен Сейітқали. — «Саябақ — бұл жай демалыс орны ғана емес. Ол — қоғамдастықтың жүрегі. Егер осы жүрек соғып тұрса, тұтас аудан тірі болады». Сарапшының сөзі — жобаның философиясын дәл бейнелейді: спорт арқылы аудандар арасындағы достық бәсекелестікті оятып, қалалық кеңістікті жаңа мағынамен толтыру.Жобаның тағы бір маңызды ерекшелігі — онлайн форматының болуы. Қатысушы саябаққа физикалық түрде бара алмаса да, кез келген жерде жаттығуларды орындап, нәтижелерін қосымша арқылы тіркей алады. Бұл мүмкіндік мобильділігі шектеулі азаматтарға, жас аналарға, алыс аудандардағы тұрғындарға есік ашады. Демек, «Shymkent Park League» — жалпы қамтушылық қағидатында тұрған жоба. Қала спорт басқармасының өкілі Гүлмира Оспанова бұл тұрғыда: «Біз бірде-бір шымкенттікті сырт қалдырғымыз жоқ. Спорт — бұл барлығы үшін. Технология осы ойды шындыққа айналдыруға мүмкіндік берді» деп атап өтті.«Shymkent Park League» — ірі халықаралық тәжірибені де еске түсіреді. Дүние жүзінің бірқатар қалаларында ұқсас форматтар — аудандаралық спорттық лигалар, паркрандар, қоғамдық фитнес челлендждері — ондаған жылдар бойы жемісті жұмыс істеп келеді. Атап айтсақ, Лондондағы «parkrun» қозғалысы 2004 жылы 13 адаммен басталып, бүгінде әлемнің 20-дан астам елінде апта сайын жүздеген мың қатысушыны біріктіреді. Шымкент бастамасы жергілікті болғанымен, осы жаһандық үрдістің органикалық жалғасы деп бағалауға толық негіз бар. Айырмашылық — жасанды интеллекттің тереңірек интеграциялануы мен нәтижелердің нақты уақытта бақылануы.Қалалықтар арасындағы бастапқы реакция да жігерлендіреді. Әлеуметтік желілерде жоба туралы хабарландыру жарияланысымен бірнеше сағатта жүздеген пікір топтасты. «Сонымен де ауладан шықтырды», «Балаларыммен бірге қатысамын», «Ең алдымен Абай саябағы жеңеді» деген мәнді пікірлер — жобаның тұрғындар жүрегіне жеткенін аңғартады. Алайда сарапшылар ескертеді: бастамалар алғашқы толқынмен ілгерілегенімен, тұрақты қатысымды қамтамасыз ету — жобаның нағыз сынағы болмақ.«Shymkent Park League» — Шымкент үшін ғана маңызды жоба емес. Ол — бүкіл Қазақстан бойынша цифрлық технологиялар мен спорт инфрақұрылымын байланыстырудың іс жүзіндегі үлгісі. Егер 21 күн ішінде қатысушылар санының өсуі, саябақтардағы белсенділік динамикасы және тұрғындардың денсаулық көрсеткіштері оң нәтиже берсе, бұл модель елдің басқа қалаларына да тарала алады. Астана, Алматы, Қарағанды — бұл тәжірибені бейімдеуге дайын мегаполистер тізімінде. AI SPORT қосымшасының мүмкіндіктері мен «Shymkent Park League» форматының синергиясы — болашақтың қала спорт саясатының нақты бағдарын айқындайды.Бүгін — тіркеу күні. Ертең — алаң толады. 7 қарашада Шымкенттің 11 саябағы бір-бірімен спорттық майданда кездеседі. Ол майданда жеңімпаз да, жеңілгендер де болмайды: болатыны — денсаулық, қоғамдастық және қаланың жаңа демі.

22 қазан 2026 жыл. Қазақстандағы интернет-алаяқтықтың ауқымы жыл сайын кеңейіп, мыңдаған азаматтың зардап шегуіне әкеліп отырған бүгінгі күні, Шымкент қаласында ерекше бастама жарияланды. Алдағы 27 қазанда Shymkent Hub алаңында SafeNet KZ Hackathon — цифрлық қауіпсіздікке арналған ірі хакатон — өз есігін ашады. Іс-шараның басты ерекшелігі: жеңімпазға берілетін бір миллион теңгелік сыйлық қоры және қатысушыларға қойылатын бір ғана талап — интернет алаяқтарынан қазақстандықтарды қорғайтын нақты, іске асырылатын шешім ұсыну.Цифрлық алаяқтық — бүгінгі Қазақстанның ең өткір мәселелерінің бірі. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті мен Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, соңғы үш жылда желілік алаяқтыққа байланысты тіркелген шағымдар саны үш есеге артты. 2025 жылы ғана азаматтар интернет-алаяқтар салдарынан жиынтығы он бес миллиард теңгеден астам шығын шекті деп есептелінеді. Жалған инвестициялық платформалар, фишингтік сайттар, телефондық алдау схемалары — бұлардың барлығы азаматтардың санасында терең із қалдырып, мемлекеттің цифрлық инфрақұрылымына деген сенімді де жұқартып жатыр. Осындай жағдайда жеке сектор мен азаматтық қоғамның бірлескен күш-жігері ерекше маңызға ие болады.SafeNet KZ Hackathon — бұл тек бағдарламашылар мен технологтарға арналған іс-шара емес. Ұйымдастырушылардың айтуынша, хакатон барлық деңгейдегі мамандарды, студенттерді, дизайнерлер мен UX-зерттеушілерін, тіпті психологтар мен заңгерлерді де қамтуды мақсат етеді. Өйткені цифрлық қауіпсіздік мәселесі тек техникалық шешімдерге ғана сүйене алмайды — ол қолданушының мінез-құлқын, психологиялық осалдықтарын және заңнамалық олқылықтарды да ескеруді талап етеді. "Біз жасанды интеллект не бағдарламашылар ғана шешетін мәселе деп санамаймыз. Бұл — бәріміздің ортақ жауапкершілігіміз," — дейді іс-шараның ұйымдастырушы тобынан Айгүл Серікова. — "Хакатон арқылы біз тәжірибесі бар мамандарды да, жас энтузиастарды да бір үстел басына жинағымыз келеді."Іс-шарада қатысушылар алдына үш нақты кейс қойылады. Олардың әрқайсысы қазақстандық цифрлық ортаның нақты мәселелеріне арналған: жалған ресурстарды анықтау жүйесін жасау, мобильді қолданба арқылы алаяқтық схемаларын тануға үйрету, және алаяқтыққа тап болған пайдаланушыларға жылдам және тиімді жәрдем беретін платформа құру. Командалар берілген уақыт ішінде прототип немесе концептуалды шешім дайындап, сарапшылар алқасына ұсынуы тиіс. Жеңімпаздар тек ақшалай сыйлыққа ғана емес, сонымен бірге өз идеяларын мемлекеттік және жеке серіктестіктер арқылы нақты өнімге айналдыру мүмкіндігіне де қол жеткізеді деп күтілуде.Аймақтың ең ірі инновация орталықтарының бірі болып табылатын Shymkent Hub — бұл іс-шара үшін таңдаған кездейсоқ орын емес. Оңтүстік Қазақстан — ел халқының бестен бір бөлігі тұратын, интернет-пайдаланушылар саны жыл сайын өсіп жатқан ірі аймақ. Алматы мен Астанамен салыстырғанда цифрлық сауаттылық деңгейі онша жоғары болмаған бұл өңірде жергілікті шешімдерге сұраныс та, олардың ықпалы да анағұрлым жоғары болуы мүмкін. IT-маман Тимур Байқадамов бұл туралы: "Шымкентте хакатон өткізу — дұрыс стратегия. Шешімдер мәселе тікелей сезілетін жерде туылуы керек," — деп пікір білдірді.Хакатонның бағдарламасы тек техникалық жұмыспен шектелмейді. Іс-шара барысында тәжірибелі менторлармен кездесулер, нетворкинг сессиялары және қатысушылар арасында пікірталастар да жоспарланған. Ұйымдастырушылар атап өткендей, мұндай форматтың маңызды артықшылығы — тікелей кері байланыс алу мүмкіндігі. Өзінің идеясы бар жас маман немесе студент бір күннің ішінде сала сарапшыларынан бағалы кеңес ала алады. Бонус ретінде әр қатысушыға ерекше мерч сыйланып, Pizza Time атмосферасы іс-шараға еркін және шығармашыл рух береді. "Мен үшін ең бастысы — нетворкинг. Мұнда мүмкіндік іздеп жүрген адамдар бар," — дейді хакатонға тіркелген Шымкент мемлекеттік университетінің студенті Дәулет Оспанов.Цифрлық қауіпсіздік саласындағы мұндай бастамалар — дамыған елдердің тәжірибесін зерделесек — кейбір жағдайда мемлекеттік бағдарламалардан да тиімдірек нәтиже береді. Эстония, Сингапур, Израиль сияқты цифрлық дамыған мемлекеттерде хакатондар мен азаматтық инновациялар киберқауіпсіздіктің іргелі бөліктеріне айналды. Қазақстан да осы жолда нық қадамдар жасап жатыр: "Цифрлық Қазақстан" бағдарламасы аясында дамытылып жатқан e-gov инфрақұрылымы, "электрондық үкімет" порталдары — бәрі де цифрлық сауаттылықты арттырудың маңыздылығын растайды. SafeNet KZ Hackathon осы ұлттық бағытты қолдайтын азаматтық бастаманың айқын көрінісі болып табылады.Іс-шараның нақты нәтижелері қандай болатынын болжау қиын, алайда оның символдық маңызы зор. Бір миллион теңгелік сыйлық — бұл жай ғана ынталандыру емес, бұл қоғамға берілген айқын хабарлама: цифрлық қауіпсіздік — бағалы, инвестицияға лайық сала. Мемлекет пен азаматтардың қауіпсіздігін қорғауға бағытталған шешімдер іздейтін адамдарды бір алаңға жинайтын SafeNet KZ Hackathon 27 қазанда сағат 15:00-де Shymkent Hub (Солтүстік 66/2) мекенжайында өз есіктерін ашады. Технологиялар, шығармашылық және азаматтық жауапкершілік қиылысатын бұл кездесуде туылатын идеялардың Қазақстанның цифрлық болашағына нақты үлес қосуы мүмкін екенін жоққа шығаруға болмайды.

Қазақстан жол саласында технологиялық өзгерістердің жаңа кезеңіне қадам басты. 22 қазан 2026 жылы «Жол активтері сапасының ұлттық орталығы» республикалық мемлекеттік кәсіпорнында жұмыс істейтін KazRoadlab цифрлық ақпараттық жүйесі қоғамдық назарға ілікті. Бұл жүйе елдегі жол инфрақұрылымын салу мен пайдалануда сапаны қамтамасыз етудің мүлдем жаңа тәсілін ұсынып отыр — ол сынақ зертханаларының жұмысын бір цифрлық ортаға біріктіріп, нәтижелерді электрондық форматта толық тіркейді.Жол саласындағы проблемалар Қазақстан үшін жаңалық емес. Елдің республикалық маңызы бар автожолдарының жалпы ұзындығы 24 мың шақырымнан асады, ал облыстық және аудандық жолдармен қоса алғанда бұл көрсеткіш 96 мың шақырымға жетеді. Алайда осынша ауқымды инфрақұрылымды тиісті деңгейде ұстап тұру ел үшін үнемі өзекті мәселе болып келді. Сарапшылардың бағалауынша, Қазақстандағы жол апаттарының елеулі бөлігі жол жабынының нашар сапасымен тікелей байланысты. Жыл сайын жол-көлік оқиғаларынан мыңнан астам адам қаза табады, ал материалдық шығын миллиардтаған теңгемен өлшенеді. Бұл жағдай жол құрылысына пайдаланылатын материалдарды бақылау жүйесін түбегейлі жетілдіру қажеттілігін ашық көрсетіп отырды.Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев цифрландыруды мемлекеттік дамудың басым бағыттарының бірі ретінде бірнеше рет атап өтті. Президент заманауи технологияларды экономиканың барлық саласына, соның ішінде инфрақұрылым салу мен бақылауға енгізудің стратегиялық маңыздылығын айрықша баса көрсетті. Дәл осы саяси ерік пен мемлекеттік басымдық KazRoadlab жүйесінің дүниеге келуіне негіз болды. Цифрлық трансформация тек ақпараттық технологиялар саласымен шектелмей, мемлекеттік басқарудың барлық деңгейіне, оның ішінде жол инфрақұрылымын сапалық бақылауға да енуі тиіс деген тұжырым бүгін нақты іске асырылуда.KazRoadlab жүйесінің негізгі артықшылығы — оның кешенділігі мен ашықтығы. Жүйе сынама алынған сәттен бастап зерттеу нәтижелері дайын болғанға дейінгі барлық технологиялық кезеңді электрондық форматта тіркейді. Бұл дегеніміз, жол құрылысына жеткізілген битум, асфальтбетон қоспасы немесе инертті материалдар міндетті сынақтан өтіп, нәтижелер жүйеде тіркеледі де, кез келген уәкілетті тұлға сол мәліметтерге қол жеткізе алады. «Бұрын зертхана нәтижелері қағаз жүзінде ресімделіп, папкаларда жинақталатын. Мәліметті тексеру немесе іздеу үшін сағаттар жұмсалатын. Енді барлығы сандық форматта, бір жерде, нақты уақыт режимінде», — дейді «Жол активтері сапасының ұлттық орталығы» РМК-ның зертхана бөлімінің жетекшісі Бауыржан Сәрсенов. Сарапшының пікірінше, жүйенің енгізілуі адам факторынан туындайтын қателерді барынша азайтып, сапасыз материалдармен манипуляция жасау мүмкіндігін іс жүзінде жояды.Жол құрылысы саласындағы сыбайлас жемқорлық пен алаяқтық мәселесі Қазақстанда бұрыннан жиі талқыланып келеді. Мердігерлік ұйымдардың арасында сапасыз материал жеткізіп, зертхана актілерін жасанды жолмен ресімдеу жағдайлары тіркелген. Тексеру органдарының мәліметтеріне сүйенсек, жол объектілерінде анықталған бұзушылықтардың үштен бірінен астамы материалдар сапасына қатысты болып шықты. KazRoadlab осы олқылықты жоюға бағытталған жүйелі шара ретінде бағаланып отыр. Жүйе арқылы сынақ нәтижелері автоматты түрде бекітіліп, өзгертілмейтін электрондық тізімдемеге енгізілетіндіктен, деректерді жасырту немесе бұрмалау мүмкіндігі мүлдем болмайды.Халықаралық тәжірибе де осы бағыттың тиімділігін растайды. Германия, Финляндия және Оңтүстік Корея сияқты елдерде жол материалдарын цифрлық бақылау жүйелері жол апаттарының санын орта есеппен 18–22 пайызға қысқартқан. Ұқсас цифрлық платформалар Еуропадағы жол инфрақұрылымының қызмет ету мерзімін 30 пайызға дейін ұзартқан деген деректер бар. Қазақстан да осы озық үлгіден үйреніп, KazRoadlab арқылы жол сапасын бақылаудың жаңа стандартын орнықтырмақ. Орталық Азия мемлекеттері арасында бұл бағытта жүйелі цифрлық шешім енгізген алғашқы ел болу — елдің беделіне де, экономикасына да оң ықпал ете алады.Жобаның болашақ перспективалары да айқын. Маманданған сарапшылардың болжамынша, KazRoadlab жүйесі толыққанды жұмыс режиміне кіргеннен кейін бес жыл ішінде жол жабынының сапасын орта есеппен 25–30 пайызға арттыруға мүмкіндік туады. Жолдардың нормативтік қызмет ету мерзімін сақтау арқылы бюджеттен жөндеуге жұмсалатын шығын да айтарлықтай азаяды деп күтілуде. Жергілікті атқарушы органдар да жүйені оң бағалап отыр. «Бізге жол сапасын тексеру үшін бірнеше инстанциямен байланысуға тура келетін. Енді барлық ақпарат бір жүйеде шоғырланған, бұл жұмыс тиімділігін күрт арттырады», — деп бөліседі Алматы облысы жол басқармасының басшысы Мәди Қалиев.Мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғам тарапынан да KazRoadlab жүйесіне деген қызығушылық артып келеді. Жол сапасы туралы жиі шағым түсіретін азаматтар енді бақылау нәтижелеріне ашық қол жеткізу мүмкіндігін алуы тиіс деген пікір де айтылуда. Цифрлық жүйенің қоғамдық бақылаумен ұштасуы — жол саласын мүлдем жаңа, ашық және жауапты деңгейге шығаратын іргелі өзгеріс. KazRoadlab жай ғана бағдарламалық өнім емес — ол мемлекет пен қоғам арасындағы сенімді нығайтатын, жолдардың сапасы үшін нақты жауапкершілікті орнататын жүйелі шешім. Бұл — Қазақстанның цифрлық мемлекет құру жолындағы маңызды қадам.

Қазақстандағы стартап экожүйесі соңғы бірнеше жылда айтарлықтай қарқынмен дамып келеді. Елдің оңтүстік өңірі — Шымкент қаласы да осы үрдістен тыс қалмай, жас кәсіпкерлер мен инновациялық идеялардың іске асырылатын орталығына айналуда. 22 қазан 2026 жыл күні қалалық кәсіпкерлік ортасында маңызды жаңалық тарады: Shymkent Hub алаңында 29 қазанда өтетін «Стартап Прожарка» іс-шарасына өтінімдер қабылдау басталды. Бұл — жас кәсіпкерлерге өз жобаларын тәжірибелі сарапшылар алдында таныстыруға және шынайы бағалауға мүмкіндік беретін бірегей платформа.«Стартап Прожарка» форматы кәсіпкерлік ортада бірнеше жылдан бері танымал болып келеді. Бұл — жай ғана презентация немесе конкурс емес, нақты «ашық сынақ» алаңы. Атауының өзі де символдық мәнге ие: «прожарка» сөзі орыс тілінде «қатты сынақтан өткізу» деген мағынаны білдіреді. Яғни, стартаптың иесі өз жобасын аудитория мен сарапшылар алдында таныстырады, олар болса сұрақ қойып, кемшіліктерді ашық айтады, нарықтағы орнын бағалайды. Мұндай формат батыс елдерінде «pitch session» немесе «startup roast» деп аталады және кремний алқабынан бастап Еуропаның ірі технологиялық орталықтарына дейін кеңінен қолданылады. Қазақстанда бұл практика соңғы үш-төрт жылда белсенді түрде таралып, Алматы мен Астана қалаларынан кейін енді Шымкентке де жетті.Іс-шараның ұйымдастырушылары бірнеше маңызды компонентті бір шатырдың астына жинаған. Бірінші — сарапшылардың пікірі мен өнімді талдау. Шымкент Hub-ында өтетін іс-шараға тартылған мамандар стартаптың бизнес-моделін, нарықтағы бәсекелестік ортасын, өнімнің скейлинг мүмкіндіктерін және инвестициялық тартымдылығын бағалайды. Екінші маңызды компонент — нетворкинг. Кәсіпкерлік саласында «кімді білесің» деген сұрақ кейде «не білесің» деген сұраққа қарағанда анағұрлым маңызды болып шығады. Осындай іс-шаралар — дұрыс адамдармен кездесудің, серіктестер мен инвесторлар табудың ең тиімді жолдарының бірі.«Бізде идея бар, бірақ оны дұрыс жеткізе алмай жүрміз. Инвесторлармен кездескенде не айту керектігін білмейміз — мұндай іс-шара дәл қажет нәрсе», — деді өз стартабын таныстыруға ниет еткен жас кәсіпкер Арман Сейітов. Оның айтуынша, Шымкентте технологиялық кәсіпкерлікке қолдау көрсететін алаңдар жеткіліксіз болғандықтан, мұндай форматтың пайда болуы өте орынды. Тағы бір қатысушы, IT саласындағы жобасын дамытып жүрген Дина Омарова: «Жасаған өнімімнің нарыққа дайын екенін немесе дайын еместігін сыртқы көзбен бағалату — маған ең қажет нәрсе. Өз жобаңды өзің ғана бағаласаң, «ата-ана сценарийіне» түсіп қалуың мүмкін — бәрі жақсы болып көрінеді, бірақ нарық мүлде басқаша ойлайды», — деп пікір білдірді.Статистикалық деректерге жүгінсек, Қазақстанда соңғы бес жылда тіркелген стартаптар саны үш есеге өскен. 2025 жылғы деректер бойынша елдегі 12 мыңнан астам стартаптың 60 пайызы Алматы мен Астанада шоғырланса, қалған 40 пайызы өңірлерге тиесілі. Бұл ретте Шымкент, Қарағанды және Ақтөбе — өңірлік стартап экожүйесінің үш негізгі орталығы ретінде атап өтіледі. Алайда өңірлік кәсіпкерлердің басты проблемаларының бірі — сарапшылар мен инвесторлармен тікелей байланыс мүмкіндігінің шектеулі болуы. «Стартап Прожарка» сияқты іс-шаралар осы олқылықты толтыруға бағытталған.Іс-шараның маңыздылығы тек жергілікті деңгеймен шектелмейді. Шымкент — Орталық Азиядағы ірі логистикалық торапқа орналасқан, халқы үш миллионнан асатын мегаполис. Қаланың географиялық жағынан Өзбекстан мен Қырғызстанға жақын орналасуы оны өңірлік стартап хабына айналдыру үшін стратегиялық артықшылық береді. Осы тұрғыдан алғанда, Shymkent Hub-ындағы кәсіпкерлік іс-шаралар жергілікті ғана емес, халықаралық маңызы бар бастамалар ретінде де қарастырыла алады. Сарапшылардың бағалауынша, Шымкент алдағы бес жылда Орталық Азия деңгейінде танымал стартап экожүйесіне ие болуы мүмкін — егер инфрақұрылым мен қолдау мектептерінің дамуы жалғаса берсе.«Стартап Прожарка» іс-шарасы 29 қазанда сағат 15:00-де Shymkent Hub мекенжайында (Север, 66/2) басталады. Өтінімдерді 27 қазан сағат 23:59-ға дейін тапсыру қажет. Іс-шараға өз стартабымен келгісі келетіндер де, тек идея деңгейінде жүргендер де, тіпті кәсіпкерлікке жай қызығушылық танытатындар да қатыса алады. Ұйымдастырушылардың айтуынша, іс-шара кезінде барлық қатысушыларға арнайы мерч таратылады, пицца кеші де ұйымдастырылады — бұл форматты ресми жиындардан ерекшелендіретін, ашық және жайлы атмосфера жасауға бағытталған тәсіл.Жалпы, мұндай іс-шаралар Қазақстанның кәсіпкерлік мәдениетін жаңа деңгейге алып шығатын маңызды буын болып табылады. Елімізде идеялар жетерлік, бірақ оларды нарыққа дұрыс жеткізу, инвесторлар алдында өзін сенімді ұстау, сыннан қорықпай өсу — мұның бәрі тек тәжірибе арқылы қалыптасады. «Стартап Прожарка» форматы дәл осы тәжірибені беруге бағытталған: кімнің жобасы инвестицияға лайықты, кімнің идеясын жетілдіру керек — бұған тек нарық пен тәжірибелі сарапшылар ғана нақты жауап бере алады. Шымкенттегі жас кәсіпкерлер үшін 29 қазан тек бір кеш емес — болашақтың іргетасы қаланатын сәт болуы мүмкін.

«Дәрігерлер мен мұғалімдерге арналған ипотека»: мемлекеттік бағдарлама ма, әлде маркетингтік тұзақ па?22 қазан 2026 жыл Қазақстанның тұрғын үй нарығында жаңа алаңдатарлық үрдіс байқала бастады. Дезинформацияға қарсы күрес орталығы интернет кеңістігінде белгілі бір кәсіп иелеріне — мұғалімдерге, медицина қызметкерлеріне, мемлекеттік қызметшілерге — арналған ипотека туралы манипуляциялық мазмұнның таралып жатқанын хабарлады. Бұл жарнамалық материалдар алғашқы қарауда мемлекеттік бағдарламалардың хабарландыруларына өте ұқсас болып көрінеді, алайда терең зерттей келе олардың артында мүлде басқа мақсаттар жатқаны анықталуда. Сарапшылар бұл жағдайды елдегі қаржылық сауаттылықтың жеткіліксіздігімен және тұрғын үй мәселесінің өткірлігімен тікелей байланыстырады.Қазақстанда тұрғын үй мәселесі жылдан жылға өзектілігін жоғалтпай келеді. Статистика жөніндегі бюро мәліметтеріне сәйкес, елімізде бүгінгі күні тұрғын үй жағдайын жақсартуды қажет ететін отбасылардың саны бірнеше миллионға жетеді. Алматы мен Астанада пәтер бағасы соңғы бес жылда орта есеппен екі есеге өскен, ал орташа жалақымен тұрғын үй сатып алу мерзімі 15–20 жылды құрайды. Осындай жағдайда мемлекет «7-20-25», «Бақытты отбасы», «Нұрлы жер» сияқты бірқатар арнайы ипотекалық бағдарламаларды іске асырып келеді. Дәл осы бағдарламалардың атауларын жамылған жарнамалық мазмұн азаматтар арасында үлкен шатасушылық туғызуда.Дезинформацияға қарсы күрес орталығының сарапшысы Айгүл Смағұлованың айтуынша, бұл жарнамалық схема жаңалық емес, бірақ оның ауқымы соңғы жылдары айтарлықтай кеңейді. «Біз «Педагогтарға арналған ипотека», «Дәрігерлерге тұрғын үй», «Мемлекеттік қызметшілерге арнайы бағдарлама» деген тақырыптармен таралып жатқан жүздеген жарнамалық материалды талдадық. Бұл публикациялардың басым бөлігі мемлекеттік бағдарламалардан мүлде бөлек, жеке консалтингтік компаниялардың ақылы қызметтерін жылжытуға арналған», — деп түсіндіреді ол. Смағұлованың мәліметі бойынша, мұндай жарнамаларда жиі жолығатын «кепілдендірілген мақұлдау» деген уәде де заңды тұрғыдан ешбір негізі жоқ сөз тіркесі болып табылады.Маркетинг мамандары бұл тәсілдің психологиялық табиғатын жақсы түсіндіре алады. «Адам ақпарат ағымында өз кәсібінің атын көрсе, бейсаналы түрде назарын аударады — бұл «таңдаулылық эффектісі» деп аталады. Жарнама берушілер осы механизмді мақсатты пайдаланады. Шын мәнінде әр түрлі тақырыптар астарында бір-бірінен айырмашылығы жоқ, бірдей ипотека шарттары жасырынып жатуы мүмкін», — дейді маркетинг кеңесшісі Берік Омаров. Яғни бірдей ипотекалық өнімге «мұғалімдер үшін», «дәрігерлер үшін», «полицейлер үшін» деген жапсырмалар жабыстырылып, әр топқа бөлек жарнама жасалады. Бұл сол компанияның аудиторияны барынша кеңейтуге бағытталған таза коммерциялық ойыны.Осы жарнамалардан болатын залал тек уақыт жоғалтумен ғана шектелмейді. Азаматтар, нақты арнайы бағдарлама бар деп сеніп, ақылы консультацияға ақша жұмсайды. Кейбір компаниялар «ипотеканы рәсімдеуге» көмектесу үшін алдын ала 50 000-нан 200 000 теңгеге дейін талап ететіні де белгілі болды. Ал мемлекеттік бағдарламалар бойынша барлық консультациялар «Отбасы банкі» мен уәкілетті банктерде тегін жүргізіледі. Кей жағдайларда, егер кепілдендірілген мақұлдау уәдесі орындалмаса, адамдар ақшасынан айырылып қоймай, уақытын да ысырап етеді. Тұрғын үй сатып алу мерзімі сол кезде ұмтылып бара жатқан пәтер бағасының өсуімен үлкен шығынға айналуы мүмкін.Мемлекеттік органдар да бұл мәселеге жауапсыз қалған жоқ. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) азаматтарды ипотека туралы ақпаратты тек ресми дереккөздерден тексеруге шақырды. «Шынайы мемлекеттік бағдарламалар туралы ақпарат otbasy.kz ресми порталында, банктердің ресми сайттарында және Үкіметтің прес-қызметінде жарияланады. Атын атай отырып жарнама жасайтын, бірақ ресми шарттарға сілтемесі жоқ кез келген ұсынысқа абайлықпен қарау керек», — деп ескертті агенттік өкілі Дамир Сейітқали. Ресми ескерту шыққаннан кейін бірқатар танымал әлеуметтік желі парақшалары осы мазмұндағы жарнамаларды алып тастаса да, жаңаларының пайда болуы тоқтамай отыр.Бұл жағдай Қазақстанда қаржылық сауаттылықты жүйелі түрде арттырудың қажеттілігін тағы бір мәрте дәлелдеді. Зерттеушілердің деректері бойынша, елімізде іпотека рәсімдеу тәртібін жеткілікті дәрежеде білетін азаматтардың үлесі 30 пайыздан аспайды. Ауылдық жерлерде бұл көрсеткіш одан да төмен. Осы білім олқылығы алаяқтар мен адал емес маркетологтар үшін қолайлы орта жасайды. Сарапшылар мектеп пен жоғары оқу орындарында қаржылық сауаттылық сабақтарын күшейту қажет екенін, сонымен қатар мемлекеттің ипотека бағдарламалары туралы ақпаратты жай тілмен, кеңінен насихаттауын талап етеді.Жалпы алғанда, «Дәрігерлерге арналған ипотека» немесе «Мұғалімдерге тұрғын үй» деген тақырыптар сізді қызықтырды ма — алдымен ресми дереккөзге жүгіну керек екенін ұмытпаңыз. Ресми ақпараттан тыс берілген, ақылы алдын ала консультация талап ететін немесе «100% мақұлдаймыз» деп уәде беретін кез келген ұсыныстан сақ болыңыз. Тұрғын үй — адамның ең маңызды қаржылық шешімдерінің бірі. Оны асығыс және толық тексерусіз қабылдамаңыз. Азаматтардың ақпаратқа деген сынни көзқарасы ғана мұндай манипуляциялық схемалардың таралуына нақты тосқауыл бола алады.

Қазақстандағы цифрлық білім беру саласында жаңа бет ашылды. 2026 жылдың 22 қазанында Шымкент қаласынан келген екі оқушы қыздың жасаған жобасы бүкіл елдің назарын өзіне аударды. Назарбаев Зияткерлік мектебінің 11-сынып оқушылары Інкәр Шаяхмет пен Зарина Бектулла домбырада ойнауды үйретуге арналған инновациялық жүйені — Dombra Sense жобасын — таныстырды. Бұл жоба тек технологиялық жаңалық емес, сонымен бірге ұлттық мәдениетті заманауи тәсілдермен сақтаудың жаңа моделі болып табылады.Домбыра — қазақ халқының жан дүниесін бейнелейтін, ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа жеткен киелі аспап. Дегенмен, соңғы онжылдықтарда жастардың дәстүрлі музыкаға деген қызығушылығы едәуір азайды деп мамандар алаңдаушылық білдіруде. Мәдениет министрлігінің 2024 жылғы зерттеуіне сәйкес, Қазақстандағы жас буынның тек 12 пайызы ғана домбыра тартуды кемінде бастауыш деңгейде меңгерген. Бұл ретте, еліміздің 3 миллионнан астам мүгедектігі бар азаматтары үшін ұлттық аспапты үйрену мүмкіндігі практикалық тұрғыдан мүлдем жабық болып келді. Осы алшақтықты жою мақсатында жасөспірім авторлар жаңашыл шешімге барды.Dombra Sense жүйесі бірнеше өзара байланысқан құрылғыдан тұрады. Жарық диодты индикаторлар пайдаланушыға қай ішекке және қай пернеге басу керектігін нақты көрсетеді. Вибрациялық білезік қолдың қозғалыс бағытын сезінуге мүмкіндік берсе, домбыра корпусына орнатылған арнайы құрылғы ырғақты дірілдің арқылы жеткізеді. Нашар көретін немесе мүлдем көрмейтін пайдаланушылар үшін Брайль жазуымен таңбаланған белгілер де қарастырылған. Жүйені мобильді қосымша толықтырады: онда сабақтарды таңдауға, оқыту қарқынын реттеуге және жаңа музыкалық шығармалар қосуға болады. Ең маңызды компонент — жасанды интеллект негізіндегі көмекші, ол мәтіндік, нотасы бар, графикалық және аудиоформаттардағы музыкалық материалдарды интерактивті сабақтарға айналдырады.Жобаның бас авторы Інкәр Шаяхметтің айтуынша, идея кездейсоқ туындамады. «Менің нағашым домбыраны сүйді, бірақ ересек жасында үйрене алмады — мұғалім таба алмады, уақыты болмады. Ал менің досым — есту қабілеті нашар. Ол да домбыра тартқысы келетінін айтты. Сол кезде мен ойладым: неге технология бұл мәселені шеше алмасын?» — деді ол. Зарина Бектулла да жобаның маңыздылығын атап өтті: «Біз Dombra Sense арқылы домбыраны тек ән айтатын адамдардың ғана емес, барлығының аспабына айналдырғымыз келеді. Мүгедектігі бар адамдар да ұлттық мәдениеттің бір бөлігі».Шымкент қаласының білім беру бөлімі жобаны жоғары бағалады. Бөлім басшысы Мақсат Дүйсеновтің пікірінше, бұл инновация болашақта мектеп бағдарламасына интеграцияланады деген үміт бар. «Біз STEM және мәдени білім беруді біріктіру жолын іздеп жүрген едік. Dombra Sense — дәл осындай тоғысу нүктесі. Жасөспірім авторлардың ерлігі мен шығармашылығы мынау: олар проблеманы анықтап, оған нақты шешім тапты», — деді ол. Мектептің директоры да оқушыларды ерекше мақтанышпен атап өтіп, жобаны халықаралық байқауларға ұсынуды жоспарлайтынын хабарлады.Мамандардың пікірінше, Dombra Sense — Қазақстандағы инклюзивті білім берудің дамуындағы маңызды қадам. Алматыдағы «Болашақ» инновация орталығының жетекшісі, технология сарапшысы Айгүл Нұрмағамбетова жобаны «қазақ EdTech саласының шынайы серпілісі» деп атады. «Жасанды интеллектті пайдаланып, дәстүрлі аспапты оқытуды цифрлық форматқа көшіру — бұл тек Қазақстан үшін емес, бүкіл Орталық Азия үшін өнегелі үлгі. Ұқсас жобалар жетекші елдерде де жүзеге асырылуда, бірақ ұлттық аспаптармен байланысты мұндай шешімдер өте сирек кездеседі», — деп түсіндірді ол. Маман сонымен бірге жобаның коммерциялық потенциалы да жоғары екенін атап өтті: халықаралық нарықта этникалық музыкалық аспаптарды цифрлық тәсілмен оқытуға деген сұраныс артып келеді.Болашақ перспективалары да айтарлықтай жарқын. Авторлар жобаны одан әрі дамытып, жүйені қыл қобыз бен шертер сияқты басқа ұлттық аспаптарға да бейімдеуді жоспарлайды. Сонымен бірге, Dombra Sense платформасының веб-нұсқасын жасау туралы да ойлар бар — бұл жүйені елдің кез-келген бұрышынан, тіпті шет елдердегі қазақ диаспорасынан да қолдануға мүмкіндік берер еді. Алдын ала есептемелер бойынша, Қазақстанда ғана бастауыш деңгейде домбыра тартқысы келетін, бірақ оқытушыға қолжетімі жоқ немесе мүгедектігі бар 400 мыңнан астам адам бар — олардың барлығы потенциалды пайдаланушыларға айналуы мүмкін.Dombra Sense жобасы тек технологиялық жетістік емес — ол қазақ жастарының ұлттық рухани мұраға деген жаңаша көзқарасын да паш етеді. Екі оқушы қыздың бір идеясы домбыраның дыбысын жаңа ғасырдың тіліне аударып, оны барлығына — сезімталдық деңгейіне, физикалық мүмкіндігіне қарамастан — жеткізетін көпір салды. Бұл жоба қоғамға бір маңызды хабар жолдайды: ұлттық мәдениетті сақтау үшін тек дәстүрді ұстану емес, оны инновациямен ұштастыра білу де қажет. Шымкенттегі екі жасөспірімнің қолынан туған бұл жоба — Қазақстанның цифрлық болашағына деген сенімнің нақты дәлелі.

2026 жылдың 22 қазанында Қазақстандағы киберқауіпсіздік мамандары тағы бір рет халықты жаппай таралып жатқан алаяқтық схемасы туралы ескертті. «Сашаға дауыс бер», «Біздің қыз байқауға қатысып жатыр» — осы сияқты хабарламалар таныс адамдардан келіп жатса да, оның артында аккаунтты ұрлап, ақша сұрайтын зұлымдардың тор жатқаны мүмкін. Алаяқтардың жаңа тактикасы бүкіл ел бойынша, оның ішінде Шымкент, Алматы, Астана секілді ірі қалаларда белсенді қолданылуда.Бұл схема алғаш рет Ресей мен Украинада кеңінен тарала бастаған болатын, содан кейін 2022–2023 жылдары Қазақстанға да жетті. Алғашқыда хабарламалар тек мәтін түрінде жіберілсе, уақыт өте келе алаяқтар жасанды балалар байқауларының сайтын еліктіретін күрделі фишингтік сілтемелер жасай бастады. Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының мәліметтері бойынша, 2025 жылы мессенджерлер арқылы жасалған алаяқтық оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Ал 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында тіркелген шағымдар саны жалпы желілік алаяқтықтың 28 пайызын құрады.Схема алғаш қарағанда өте қарапайым болып көрінеді: WhatsApp немесе Telegram арқылы таныс адамнан «балаға дауыс бер» деген өтінішпен сілтеме келеді. Адам сілтемені басқан сәтте жалған сайт оның мессенджерге кіру деректерін немесе SMS арқылы келген растау кодын сұрайды. Осы деректерді енгізген пайдаланушы бірнеше минут ішінде өз аккаунтынан айырылып қалады. Бұдан кейін алаяқтар бұрынғы иесінің достары мен туыстарына жазып, шұғыл ақша сұрай бастайды. Солтүстік Қазақстан облысы полициясының мәліметінше, бір оқиғада жоғалтылатын сома 10 мыңнан 80 мың теңгеге дейін жетеді. Дегенмен, аккаунты ұрланған адамның сенімді достары болса, жалпы шығын бірнеше рет арта түсуі мүмкін.«Бұл схеманың ең қауіпті тұсы — адамдар таныс нөмірден немесе суреттен хабарлама алғанда бірден сенеді» дейді киберқауіпсіздік маманы Айдар Сейткали. «Психологиялық тұрғыдан алғанда, бала байқауы тақырыбы адамдардың сынауды азайтады. Ешкім баланың мүддесіне қарсы тұрғысы келмейді, сол себепті тексермей-ақ сілтемені басады». Сарапшының айтуынша, алаяқтар әлеуметтік инженерияның ең тиімді тәсілдерін — сенім, қайырымдылық сезімі мен асығыстықты — бір уақытта пайдаланады. Ал Шымкент қалалық полиция бөлімінің өкілі Нұрлан Байжанов: «Бізге күн сайын бірнеше осы санаттағы шағым түседі. Қаладағы тұрғындар арасында хабардарлық әлі де жеткіліксіз» деп мәлімдеді.Оқиғаның аймақтық ауқымын ескерсек, Шымкент тұрғындары үшін қауіп ерекше өзекті болып тұр. Үш миллионнан астам халқы бар ел оңтүстігінің бас қаласы — мессенджерлерді белсенді пайдаланатын жас аудиторияның тығыз шоғырланған орны. Шымкентте смартфон иелерінің үлесі республикалық орта деңгейден жоғары, ал цифрлық сауаттылық деңгейі мегаполистерге қарағанда әлі де төменірек деп бағаланады. Дәл осы факторлардың тіркесімі қаланы алаяқтар үшін тиімді нысанаға айналдырады. «Бізде адамдар интернетті белсенді пайдаланады, бірақ фишинг немесе мессенджер арқылы алаяқтық туралы жеткілікті білімі жоқ» деп атап өтті Шымкент қалалық цифрлық даму департаментінің маманы Гүлнара Əбенова.Қорғаныс шаралары жөнінде сарапшылар бірнеше негізгі ережені сақтауды ұсынады. Бірінші және ең маңыздысы — таныс адамнан келсе де күдікті сілтемелерге баспау. Егер сізден балаға дауыс беруді немесе шұғыл ақша аударуды сұраса, жіберушіге тікелей телефон шалып тексеру керек. WhatsApp пен Telegram қолданбаларының параметрлерінде екі сатылы растауды қосу ерекше маңызды: бұл аккаунтты ұрлаудан қорғайтын ең тиімді баррикада болып табылады. SMS немесе қолданба арқылы келген растау кодтарын ешкімге, тіпті достарыңызға да бермеңіз. Аккаунт бұрыннан ұрланып қалған жағдайда ресми қолданба арқылы қалпына келтіруге тырысу және туыстарыңызды дереу ескерту де маңызды қадам болып саналады.Ресми органдардың ұстанымына келсек, Қазақстан полициясы мен Ұлттық киберқауіпсіздік орталығы бірлескен алдын-алу науқанын жалғастыруда. 2026 жылы мектептерде, кәсіпорындарда және мемлекеттік мекемелерде өткізілген семинарлар саны 1200-ден асты. Үкімет «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында 2027 жылға дейін барлық аудандық орталықтарда арнайы киберсауаттылық кабинеттерін ашуды жоспарлауда. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы мессенджер арқылы алаяқтыққа қатысты 4700-ден астам қылмыстық іс тіркелген, алайда ашылу деңгейі небары 12 пайызда қалып отыр — себебі алаяқтардың көпшілігі шетелде отырып жұмыс жасайды.Тарихи тұрғыдан қарағанда, мессенджер арқылы алаяқтықтың бұл түрі бүкіл әлемде бар. 2010 жылдары Facebook арқылы «достарым аударым сұрап жатыр» деген схема бүкіл Еуропа мен АҚШ-та миллиондаған адамды алдаған болатын. Қазақстандағы нұсқасы дәл сол логиканы, тек жергілікті мессенджер мәдениетіне бейімдей отырып қолданады. Маман Айдар Сейткалидің болжамынша, жасанды интеллект технологияларының дамуымен бірге алаяқтар жақын арада дауысты еліктеу арқылы телефон қоңырауларын да жалпыланған схемаға қосуы мүмкін. «Бүгін сізге мәтін жіберіп жатса, ертең досыңыздың дауысымен қоңырау шалуы әбден мүмкін» деп ескертті ол. Сондықтан да цифрлық сауаттылықты арттыру — жеке адамның ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті. Бір минуттық тексеру аккаунтыңыз бен ақшаңызды, ең бастысы — жақындарыңыздың сенімін сақтап қалуға жетіп жатады.

2026 жылдың 22 қазанында Қазақстандағы киберқауіпсіздік мамандары тағы бір рет халықты жаппай таралып жатқан алаяқтық схемасы туралы ескертті. «Сашаға дауыс бер», «Біздің қыз байқауға қатысып жатыр» — осы сияқты хабарламалар таныс адамдардан келіп жатса да, оның артында аккаунтты ұрлап, ақша сұрайтын зұлымдардың тор жатқаны мүмкін. Алаяқтардың жаңа тактикасы бүкіл ел бойынша, оның ішінде Шымкент, Алматы, Астана секілді ірі қалаларда белсенді қолданылуда.Бұл схема алғаш рет Ресей мен Украинада кеңінен тарала бастаған болатын, содан кейін 2022–2023 жылдары Қазақстанға да жетті. Алғашқыда хабарламалар тек мәтін түрінде жіберілсе, уақыт өте келе алаяқтар жасанды балалар байқауларының сайтын еліктіретін күрделі фишингтік сілтемелер жасай бастады. Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының мәліметтері бойынша, 2025 жылы мессенджерлер арқылы жасалған алаяқтық оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Ал 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында тіркелген шағымдар саны жалпы желілік алаяқтықтың 28 пайызын құрады.Схема алғаш қарағанда өте қарапайым болып көрінеді: WhatsApp немесе Telegram арқылы таныс адамнан «балаға дауыс бер» деген өтінішпен сілтеме келеді. Адам сілтемені басқан сәтте жалған сайт оның мессенджерге кіру деректерін немесе SMS арқылы келген растау кодын сұрайды. Осы деректерді енгізген пайдаланушы бірнеше минут ішінде өз аккаунтынан айырылып қалады. Бұдан кейін алаяқтар бұрынғы иесінің достары мен туыстарына жазып, шұғыл ақша сұрай бастайды. Солтүстік Қазақстан облысы полициясының мәліметінше, бір оқиғада жоғалтылатын сома 10 мыңнан 80 мың теңгеге дейін жетеді. Дегенмен, аккаунты ұрланған адамның сенімді достары болса, жалпы шығын бірнеше рет арта түсуі мүмкін.«Бұл схеманың ең қауіпті тұсы — адамдар таныс нөмірден немесе суреттен хабарлама алғанда бірден сенеді» дейді киберқауіпсіздік маманы Айдар Сейткали. «Психологиялық тұрғыдан алғанда, бала байқауы тақырыбы адамдардың сынауды азайтады. Ешкім баланың мүддесіне қарсы тұрғысы келмейді, сол себепті тексермей-ақ сілтемені басады». Сарапшының айтуынша, алаяқтар әлеуметтік инженерияның ең тиімді тәсілдерін — сенім, қайырымдылық сезімі мен асығыстықты — бір уақытта пайдаланады. Ал Шымкент қалалық полиция бөлімінің өкілі Нұрлан Байжанов: «Бізге күн сайын бірнеше осы санаттағы шағым түседі. Қаладағы тұрғындар арасында хабардарлық әлі де жеткіліксіз» деп мәлімдеді.Оқиғаның аймақтық ауқымын ескерсек, Шымкент тұрғындары үшін қауіп ерекше өзекті болып тұр. Үш миллионнан астам халқы бар ел оңтүстігінің бас қаласы — мессенджерлерді белсенді пайдаланатын жас аудиторияның тығыз шоғырланған орны. Шымкентте смартфон иелерінің үлесі республикалық орта деңгейден жоғары, ал цифрлық сауаттылық деңгейі мегаполистерге қарағанда әлі де төменірек деп бағаланады. Дәл осы факторлардың тіркесімі қаланы алаяқтар үшін тиімді нысанаға айналдырады. «Бізде адамдар интернетті белсенді пайдаланады, бірақ фишинг немесе мессенджер арқылы алаяқтық туралы жеткілікті білімі жоқ» деп атап өтті Шымкент қалалық цифрлық даму департаментінің маманы Гүлнара Əбенова.Қорғаныс шаралары жөнінде сарапшылар бірнеше негізгі ережені сақтауды ұсынады. Бірінші және ең маңыздысы — таныс адамнан келсе де күдікті сілтемелерге баспау. Егер сізден балаға дауыс беруді немесе шұғыл ақша аударуды сұраса, жіберушіге тікелей телефон шалып тексеру керек. WhatsApp пен Telegram қолданбаларының параметрлерінде екі сатылы растауды қосу ерекше маңызды: бұл аккаунтты ұрлаудан қорғайтын ең тиімді баррикада болып табылады. SMS немесе қолданба арқылы келген растау кодтарын ешкімге, тіпті достарыңызға да бермеңіз. Аккаунт бұрыннан ұрланып қалған жағдайда ресми қолданба арқылы қалпына келтіруге тырысу және туыстарыңызды дереу ескерту де маңызды қадам болып саналады.Ресми органдардың ұстанымына келсек, Қазақстан полициясы мен Ұлттық киберқауіпсіздік орталығы бірлескен алдын-алу науқанын жалғастыруда. 2026 жылы мектептерде, кәсіпорындарда және мемлекеттік мекемелерде өткізілген семинарлар саны 1200-ден асты. Үкімет «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында 2027 жылға дейін барлық аудандық орталықтарда арнайы киберсауаттылық кабинеттерін ашуды жоспарлауда. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы мессенджер арқылы алаяқтыққа қатысты 4700-ден астам қылмыстық іс тіркелген, алайда ашылу деңгейі небары 12 пайызда қалып отыр — себебі алаяқтардың көпшілігі шетелде отырып жұмыс жасайды.Тарихи тұрғыдан қарағанда, мессенджер арқылы алаяқтықтың бұл түрі бүкіл әлемде бар. 2010 жылдары Facebook арқылы «достарым аударым сұрап жатыр» деген схема бүкіл Еуропа мен АҚШ-та миллиондаған адамды алдаған болатын. Қазақстандағы нұсқасы дәл сол логиканы, тек жергілікті мессенджер мәдениетіне бейімдей отырып қолданады. Маман Айдар Сейткалидің болжамынша, жасанды интеллект технологияларының дамуымен бірге алаяқтар жақын арада дауысты еліктеу арқылы телефон қоңырауларын да жалпыланған схемаға қосуы мүмкін. «Бүгін сізге мәтін жіберіп жатса, ертең досыңыздың дауысымен қоңырау шалуы әбден мүмкін» деп ескертті ол. Сондықтан да цифрлық сауаттылықты арттыру — жеке адамның ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті. Бір минуттық тексеру аккаунтыңыз бен ақшаңызды, ең бастысы — жақындарыңыздың сенімін сақтап қалуға жетіп жатады.

Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес, Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 44-бабына, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 27 шілдедегі № 355 «Білім беру ұйымдарында Қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастырудың және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес, Шығыс Қазақстан облысының мамандандырылған мектептерінде Қамқоршылық кеңестері құрылды.Қамқоршылық кеңестерінің құрамы: «Дарынды балаларға арналған Жамбыл атындағы облыстық мамандандырылған мектеп-гимназия-интернаты» КММ:Нуразханов Иртыш ИбрагимулыКырыкбаев Ерлан ДжомартовичМаутов Дидар МаутұлыШаймарданова Бота МаратхановнаЖурсынова Асель СоветхановнаАмерханова Балауса ОмерлановнаТлебалдинова Айжан СолтангалиевнаТолеухан ЖайнагулКасенова Алма ИсатаевнаЗяшхан МадениОралбекова Інжу Азаматқызы «Дарынды балаларға арналған Шығыс Қазақстан облыстық мамандандырылған мектеп-лицей–интернаты» КММ:Алиппаев Саят ЕлеусизовичТолегенова Бибигуль ТолегеновнаЖармухамбетова Жанылсын СолтанкызыНұратпек Сәбилә НұратпекқызыМағданов Ерлан СерікұлыЛиақын ЛязатИсабекова Алия АнуарбековнаАликаримова Жанель ТлеубекқызыМәдиев Әлішер Мұхитұлы «Облыстық математика, физика, информатика саласындағы дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-лицейі» КММ:Светаш Александр АлександровичУразова Наталья ПавловнаКасымов Даурен ЕлеусизулыСайлаубаев Аскар СейлжановичАдилова Дина СейлжановнаТайтолеу Лаура МаратовнаКозлова Надежда ВладимировнаШелкова Анна ВладимировнаАбельдинова Асия КаримовнаМухаметкалиева Жанар ЗаманбековнаАбенова Елена ОлеговнаБайтазанова Айгуль ТокеновнаЛеунова Анна Александровна «Облыстық мамандандырылған IT мектеп-лицейі» КММ:Жаркимбаева Алтынай ТюлеутаевнаИванов Дмитрий ИвановичРоманов Андрей АлексеевичКажыбаева Раушан СоветовнаТөлеуова Мергүл ТөлеуқызыУмарбеков Нурлан КажмуратовичОрысаева Гульмира АлтынбековнаВерзунова Елена КонстантиновнаЧугунков Олег ВасильевичБарамбаев Алихан РустэмовичЕржанова Жанерке Муратовна «Дарынды балаларға арналған валеологиялық мамандандырылған мектеп-кешені» КММ:Луферова Зарина БахтыбеккызыКуниярова Данара АлмазқызыМартемьянова Мадина СоветкановнаАухатова Альмира АнатольевнаСемёнова Ксения СергеевнаЖайсамбаева Диана СерікқызыТемиржанова Фариза НуроллаевнаДакен АхеркеПанкратова Жанна АлексеевнаКранц Ульяна НиколаевнаСулейменова Адема СериковнаЛитке Наталья ВикторовнаКушнарев Вадим ЮрьевичАйтжанова Адема Дауренкызы «Өскемен қаласындағы дарынды балаларға арналған «БІЛІМ ИННОВАЦИЯ» Шығыс Қазақстан облыстық мамандандырылған лицейі» КММ:Шидерина Айжан БайжановнаИргебаев Ернар ТурсынхановичРаймханова Зухра РаймхановнаТокенова Жаннур НурлановнаАхметова Алия ДулатовнаСайлаубаев Бекарыс СаматұлыАсылгазина Алмагүл ТөлеубайқызыДюсюпов Дархан КадырбековичҚаиырқанов Ерлан ҚаиырқанұлыРахметолла Нұрсұлтан РинатұлыОмарбек Ерік Алматұлы Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-bilim/press/news/details/1311161?lang=ru

ҚР ІІМ Ұлттық ұланының "Орталық" өңірлік қолбасшылығына қарасты 6505 әскери бөлімінде IVECO шағын автобусының базасында жылжымалы асхана жабдықталды. Енді автокөлікті стационарлық асхана жоқ далалық және қызметтік жағдайларда әскери қызметшілерді тамақтандыру үшін қолдалануға болады.Мұндай шешімнің қажеттілігі Қазақстанның континенттік климатының ерекшеліктеріне, әсіресе күзгі-қысқы кезеңге байланысты туындады. Жылжымалы асхана қызметтік міндеттерді орындау кезінде әскери қызметшілер үшін неғұрлым қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді.Шағын кеңістік жеке құрамның күнделікті қажеттіліктерін ескере отырып өзгертілді. Мобильді тамақтану орны алты адамға арналған және азық-түлікті сақтауға, дайын тағамдарды жылытуға және тамақтануды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Салонда алынбалы шкаф, микротолқынды пеш, электр шәйнек және үстел бар.Гигиенаны сақтау жағдайлары да ескерілген. Шкафта екі контейнер бар: біреуі қолды жууға қажетті таза су үшін, екіншісі пайдаланылған суды жинауға арналған. Тұрмыстық жабдықтар инвертор арқылы қамтамасыз электрмен етіледі.Мобильді асхананы құру кезінде микроавтобусты мақсатына сай пайдалану мүмкіндігін сақтау маңызды болды. Сондықтан барлық жабдықтар корпусты бұрғыламай және дәнекерлеу жұмыстарын жүргізбестен штаттық бекітпелерге орнатылды. Бұл артқы есіктерді ашуға және жүк бөлімін пайдалануға кедергі келтірмейді, сондай-ақ азық-түлік пен қажетті керек-жарақтарды еркін жүктеуге және түсіруге мүмкіндік береді.Шешімнің тағы бір ерекшелігі — көлікті бастапқы күйіне тез қайтару мүмкіндігі. Асхананың барлық элементтері алынбалы. Қажет болса, оларды бөлшектеуге және стандартты орындықтарды өндіруші қарастырған бекіту орындарына орнатуға болады.Қазір мамандар жаңа шешімнің практикалығын және қызметтік міндеттерді орындау кезінде қолдану мүмкіндігін бағалауда. Егер пилоттық жоба өзінің тиімділігін растайтын болса, жылжымалы асханалар құқықтық тәртіп әскерінің басқа да әскери бөлімдерінде пайда болуы мүмкін. Бұл стационарлық инфрақұрылым қолжетімсіз жағдайларда жеке құрамды тамақтандыру мүмкіндіктерін кеңейтпек. ҚР ІІМ Ұлттық ұланының баспасөз қызметіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kvv/press/news/details/1311163?lang=ru

Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев облыстық мәслихаттың VIII шақырылымының депутаттарымен кездесті. Жиынға зиялы қауым өкілдері, құқық қорғау органдарының бірінші басшылары, облыстық басқармалар мен аумақтық департаменттердің басшылары қатысты. Қала және аудан әкімдері, қалалық және аудандық мәслихат депутаттары онлайн қосылды.Қызылордада өткен Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысында Мемлекет басшысы саяси реформаларды жариялап, республикалық референдум арқылы жаңа Конституция қабылданды. Құрылтай, Қазақстан Халық Кеңесі жұмысын бастады.Конституциялық жаңғыру аясында жергілікті мемлекеттік және өзін-өзі басқару жүйесі қатар дамуда. Апта басында Мемлекет басшысы барлық деңгейдегі мәслихаттардың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы Жарлыққа қол қойды. Бұл – Ұлттық Құрылтайда көтерілген бастамаларды қорытындылайтын маңызды кезең. Күні кеше Орталық сайлау комиссиясы барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының сайлауын 29 қарашаға белгіледі.Кездесуде аймақ басшысы депутаттардың өңірді дамытуға қосқан үлесін атап өтті.«2023 жылы мәслихаттың VIII шақырылымының жұмысы басталып, оның құрамына түрлі саяси партиялар өкілдері енді. Бұл жергілікті мәселелерді жан-жақты талқылауға мүмкіндік берді.Осы ретте мәслихат депутаттарының өздеріне жүктелген міндеттерді абыроймен атқарғанын ерекше атап өтуіміз қажет. Халық сенім артқан азаматтар мемлекеттік органдармен, сайлаушылармен тығыз байланыс орнатып, Президентіміздің бастамасымен елімізде өткен ірі саяси науқандарға белсенді қатысты. Тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған өзекті мәселелерді дер кезінде көтеріп, олардың тиімді шешілуіне атсалысты.Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Машбекұлы өңірімізді басқарған кезеңде жергілікті мәслихаттар мен атқарушы органдардың өзара іс-қимылы бюджет, әлеуметтік нысандар және өңірлік даму мәселелерін шешуде маңызды рөл атқарды», – деді Мұрат Нәлқожаұлы.Жиында аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі үлес қосқан азаматтар Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевтың, облыс әкімінің Алғыс хаттарымен, «Қызылорда облысының Құрмет грамотасымен», «Қызылорда облысының дамуына қосқан үлесі үшін» медалімен марапатталды.Ел ағасы Бекмырза Еламанов, облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Серік Дүйсенбаев, облыстық мәслихат төрағасы қызметін атқарған Мұрат Тлеумбетов сөз сөйледі.VIII шақырылым депутаттары өңір тұрғындарын толғандырған өзекті мәселелерді күн тәртібіне шығарып, олардың шешілуіне ықпал етті. Бюджет қаражатының тиімді әрі мақсатты жұмсалуына бақылау жүргізу, мемлекеттік органдармен бірлесіп, халықтың талап-тілегін орындау бір жүйеге түсті.Депутаттардың бастамасымен Арал және Қазалы аудандарының бірқатар елді мекені табиғи газбен және орталықтандырылған ауызсумен қамтамасыз етілді. Су ресурстарын тиімді пайдалануға, егін және ауыл шаруашылығындағы түйткілдерді шешуге, құрылыс, жол-көлік және логистика салаларына қолдау көрсетілді.Сонымен қатар кәсіпкерлікті дамыту, білім беру, медициналық қызмет сапасын арттыру, мәдениет пен өнерді қолдау, ауылдардың инфрақұрылымын жақсарту және бұқаралық спортты дамыту бағытында да ауқымды жұмыс атқарылды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/1311168?lang=ru

2026 жылғы 13 қазанда Көкшетау қаласында Ақмола облысының Цифрландыру және архивтер басқармасы мен «Auyil Telecom» ЖШС арасында ауылдық аумақтарды дамыту және кеңжолақты Интернет желісіне қолжетімділікті кеңейту саласындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.Тараптар ауылдық елді мекендердегі байланыс сапасын арттыру, телекоммуникациялық инфрақұрылымды дамыту және шалғай елді мекен тұрғындарының заманауи цифрлық қызметтерге қолжетімділігін кеңейту бағытында бірлесіп жұмыс істеуге ниетті.«Біз цифрландыру, ең алдымен, адамдар мен әлеуметтік әділеттілік туралы екеніне сенімдіміз. Ауылда үлкен қауымдастық немесе бірнеше ондаған тұрғын тұратыны маңызды емес — біз ешбір елді мекенді назардан тыс қалдырмауымыз керек. Ауылдық жерлердегі сапалы Интернет даму үшін іргелі мүмкіндік береді: балалар заманауи білімге, жастар озық мамандықтарға, ал жергілікті кәсіпкерлер жаңа нарықтарға қол жеткізеді. Әрбір ауылға цифрлық инфрақұрылымды жеткізу арқылы біз өңіріміздің басты байлығы — адам капиталына инвестиция саламыз», — деп атап өтті Мағжан Ержан.Кездесу барысында «Auyil Telecom» ЖШС өкілдері жобаны және оны іске асырудың негізгі бағыттарын таныстырды. Сондай-ақ қатысушылар одан әрі ынтымақтастық перспективаларын, соның ішінде инвестиция тартып, ауылдық жерлерде байланыс желілерін дамыту мүмкіндіктерін талқылады.«Біз ауылдық жерлерге заманауи цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект технологияларын енгізуге ұмтыламыз. Бізде нақты жоспарлар бар, бірақ оларды іске асыру ел аумағының ауқымдылығын ескергенде, көбіне инфрақұрылымға байланысты: кей жерде мыңдаған отбасы, ал кей жерде он шақты ғана үй тұрады. Осыған байланысты біз жұмыстың негізгі бағыттарын айқындадық, оның біріншісі — FWA технологиясын қолдану арқылы сымсыз Интернетті дамыту», — деді «Auyil Telecom» ЖШС бас директоры Сейілов Әмірәлі Әжібекұлы.Қол қойылған меморандум Ақмола облысының ауылдық елді мекендерінде Интернеттің қолжетімділігін арттыруға бағытталған бірлескен іс-қимылдарды үйлестіруді көздейді. Байланысты дамыту тұрғындардың мемлекеттік және басқа да цифрлық қызметтерге қол жеткізу мүмкіндіктерін кеңейтеді, сондай-ақ ауылдық аумақтарды дамытуға қосымша жағдай жасайды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola-digital/press/news/details/1311100?lang=ru

2026 жылғы 14 қазанда Рудный қаласында Рухани келісім күні қарсаңында «Саналуандықтағы бірлік: Қазақстан Республикасы Конституциясы аясындағы конфессияаралық диалог» тақырыбында диалог алаңы өтті.Қазақстанда Рухани келісім күні жыл сайын 18 қазанда атап өтіледі. Оны өткізу дәстүрі 1992 жылы Алматы қаласында өткен Дүниежүзілік рухани келісім конгресінің алғашқы сессиясынан бастау алады. Қатысушылар 18 қазанды Рухани келісім күні – татуласу, өзара түсіністік, мейірімділік және жақынға көмек көрсету күні деп жариялаған манифест қабылдады. Бұл мереке түрлі ұлттардың, мәдениеттер мен діни сенімдердің өкілдері арасындағы бейбітшілікке, өзара құрмет пен келісімге ұмтылысты білдіреді.Диалог алаңына Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі, «Қостанай облысы әзербайжандарының «Бірлік» этномәдени бірлестігі» қоғамдық ұйымының төрағасы Р. С. Гаджибалаев және республикалық ақпараттық-түсіндіру тобының мүшесі, Қостанай қаласындағы ІІМ академиясының экстремистік идеологияға қарсы іс-қимыл жөніндегі қылмыстық-атқару жүйесі мамандарын даярлау орталығының бастығы, полиция подполковнигі М. С. Туйганов қатысты.Іс-шараға сондай-ақ түрлі діни бірлестіктердің, Ақсақалдар кеңесінің, Аналар кеңесінің, ардагерлер және үкіметтік емес ұйымдардың, спорт қауымдастығының, мемлекеттік мекемелер мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.Кездесу барысында Қазақстан Халық Кеңесінің қызметі аясында ар-ождан және діни сенім бостандығының конституциялық қағидаттарын іске асыру, Қазақстан Республикасының ішкі саясатының басымдықтары, конфессияаралық және этносаралық келісімді нығайту, қоғамдық тұрақтылықты сақтаудағы діни бірлестіктер мен қоғамдық институттардың рөлі, сондай-ақ діни экстремизм мен терроризмнің және радикалды көріністердің алдын алу мәселелері талқыланды.Қазақстан халқының бірлігін нығайтуда ашық конфессияаралық диалогтың, өзара құрметтің және түрлі қоғамдық топтар өкілдерінің сындарлы өзара іс-қимылының маңызына ерекше назар аударылды.Іс-шараны Рудный қаласы әкімдігінің Ішкі саясат бөлімінің тапсырысы бойынша «Инновациялық білім беру» «Интеллектуалдық орталық» қоғамдық бірлестігі ұйымдастырды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-rudnyi-kalasy-akimat/press/news/details/1311077?lang=ru