Мемлекеттік кірістер органдары салық заңнамасының бұзылуын анықтау мен алдын алуға және есепке алынбаған айналымды қысқартуға бағытталған рейдік іс-шараларды тұрақты негізде жүргізіп келеді.Іс-шаралар барысында бақылау-касса машиналарын қолдануға, фискалдық чекті беруге, кірістердің толық көрсетілуіне, сондай-ақ кәсіпкерлік субъектілерінің салық заңнамасының белгіленген талаптарын сақтауына бақылау жүзеге асырылады. Сауда, қоғамдық тамақтандыру және қызмет көрсету саласындағы объектілерге ерекше назар аударылады.Өткізілетін рейдік іс-шаралар бұзушылықтарды анықтап қана қоймай, кәсіпкерлермен салық міндеттемелерін ерікті әрі адал орындауға бағытталған түсіндіру жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік береді.Бұл жұмыс салықтық тәртіпті арттырудың және көлеңкелі экономика деңгейін төмендетудің практикалық құралдарының бірі болып табылады. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1294385?lang=ru

13-18 қыркүйек аралығында «Көктал» полигонында Қазақстан, Қырғызстан, Ресей және Тәжікстан әскери қызметшілері заңсыз қарулы құралымдарды оқшаулау және жою, елді мекенді азат ету, сондай-ақ бейбіт тұрғындарды эвакуациялау бойынша бірлескен іс-қимылдарды пысықтады.Оқу-жаттығу барысында бөлімшелер шартты қарсыластың мемлекеттік шекара арқылы өтіп, резервтерін жеткізу әрекетінің жолын кесті. Сондай-ақ басып алынған елді мекенді қоршауға алып, азат етті. Оқу-жаттығуға армиялық авиация, ұшқышсыз ұшу жүйелері, радиоэлектрондық күрес құралдары, әуе шабуылына қарсы қорғаныс күштері мен дүркін оқ атудың реактивті жүйелері жұмылдырылды. Тактикалық әуе десантын түсіру және шартты жаралыларды эвакуациялау да пысықталды.ҰҚШҰ Бас хатшысы Таалатбек Масадыков «Шеп-2026» оқу-жаттығуы Қазақстан Қарулы Күштерінің «Батыл Тойтарыс-2026» стратегиялық командалық-штабтық оқу-жаттығуымен бірыңғай жоспар бойынша өткізілгенін атап өтті. Бұл басқару органдары мен ұлттық контингенттердің өзара іс-қимылын пысықтауға мүмкіндік берді.Қазақстан Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қарулы Күштері Бас штабының бастығы генерал-лейтенант Қаныш Әбубәкіровтің айтуынша, оқу-жаттығу шынайы жағдайға барынша жақын жағдайда өтті.Маневрлерге 1 500-ге жуық әскери қызметші мен ҰҚШҰ-ның жедел топтары қатысты. 300-ден астам әскери және арнайы техника, сондай-ақ әртүрлі мақсаттағы 115 ұшқышсыз ұшу аппараты жұмылдырылды.Оқу-жаттығуға Қазақстан Қарулы Күштері Десанттық-шабуылдау әскерлерінің қолбасшысы полковник Мақсұт Гусейнов басшылық етті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1294367?lang=ru

Бүгін облыс әкімі Мұрат Ергешбаевтың Арал қаласына жұмыс сапары барысында қайта жаңғыртылған «Арал теңізі» теміржол вокзалының ашылу салтанаты өтті. Оған ҚР Құрылтай депутаттары Серік Қожаниязов, Нұркен Бақытбекұлы, Мағжан Ералиев, Ирина Тен, мәслихат депутаттары, зиялы қауым өкілдері мен ел ағалары қатысты.Вокзал Мемлекет басшысының теміржол инфрақұрылымын жаңғырту тапсырмасы аясында жаңа келбетке ие болды. Бүгінде еліміздегі 124 вокзалда жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Олардың қатарында Қызылорда облысындағы 7 теміржол вокзалы, 2 қызмет көрсету пункті және Талап бекетіндегі жолаушылар платформасы бар.Аймақ басшысы жаңғыртылған вокзалдарда жолаушыларға қолайлы әрі қауіпсіз жағдай жасалғанын, бұл өңірдің көлік инфрақұрылымын дамытуға жаңа серпін беретінін атап өтті.«Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес еліміздегі теміржол вокзалдары жаңартылып жатыр. 2024 жылы Қызылорда теміржол вокзалы күрделі жөндеуден өтіп, оған іргелес аумақ толық абаттандырылды. Жаңақорған, Шиелі, Қазалы және Сексеуіл теміржол вокзалдарындағы, Талап бекетінің жолаушылар платформасындағы жұмыс толық аяқталып, бұл нысандарда келушілерге қызмет көрсетілуде.Биыл өңіріміздегі 80 шақырымнан астам теміржол күрделі жөндеуден өтуде. Жалағаш және Тереңөзек кенттеріндегі қызмет көрсету пункттері де жаңғыртылып жатыр. Бүгін Төретам, Жосалы теміржол вокзалдарын да ел игілігіне табыстаймыз. Вокзалдарды қайта жаңғырту және күрделі жөндеуге 10 млрд теңгеден астам қаржы бөлінді. Жаңа ғимараттардың сапасы, қызмет көрсету деңгейі облыс аумағынан өтетін қонақтар мен туристердің оң бағасын алып, өңіріміз туралы жақсы әсер қалыптастырады деп сенеміз», – деді Мұрат Нәлқожаұлы.Рәсімде Құрылтай депутаты Ирина Тен сөз сөйлеп, Арал ауданының құрметті азаматы, аудандық қоғамдық кеңес төрағасы Алдаберген Жоланов ақ батасын берді.Теміржол саласында ұзақ жыл еңбек еткен сала қызметкерлері мен вокзал құрылысын салған мердігер мекеме өкілдеріне облыс әкімінің Алғыс хаты табысталды.Айта кетейік, «Арал теңізі» теміржол вокзалы 1905 жылы «Орынбор – Ташкент» теміржол желісінің құрылысы кезінде бой көтерген. Бір ғасырдан астам уақыттан соң жаңарған ғимарат заманауи талаптарға сай жабдықталған, жолаушыларға қолайлы жағдай жасалған. Мұнда тәулігіне 600, бір мезетте 224 жолаушыға қызмет көрсетіледі. Қайта жаңғыртуға 1,7 млрд теңге қаржы бөлінген.«Техоснастка ремсервис» компаниясы құрылысты өткен жылы қараша айында бастаған. Вокзалда ана мен бала бөлмесі, медициналық пункт, жүк сақтау қоймасы, күту залы және мүмкіндігі шектеулі азаматтарға лифт қарастырылған. Одан бөлек шағын асхана, кафетерий және санитарлық-тұрмыстық орындар бар.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/1294371?lang=ru

17 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының жолаушылар тасымалы саласында көптен бері жинақталып келе жатқан мәселе қайтадан өткір күнтәртібіне шықты. Оқу жылының басталуымен қала автобустары бұрынғыдан да қатты жүктеме сезіне бастады: таңертеңгі және кешкі жұмыс сағаттарында аялдамаларда мектеп оқушылары, студенттер мен жұмысшы азаматтар тізбектеліп тұрады, ал қала шеттерінен келетін жолаушылар тиісті маршруттардың жетіспейтінін және автобустардың аса толып кететінін айтып, наразылықтарын білдіруде. Алайда осының барлығы ресми статистикаға мүлдем түспейді. Себебі қарапайым болып көрінетін бір техникалық мәселе — тегін жүретін жолаушылардың транспорттық карталарын валидаторларға тигізбеуі — бүкіл жолаушылар ағымының дұрыс есепке алынбауына алып келеді.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқының саны бүгінде екі миллионнан асып кеткен мегаполис. Соңғы он жылда қала аумағы айтарлықтай кеңейіп, жаңа тұрғын массивтері, өнеркәсіп аймақтары мен оқу орындары пайда болды. Мұның өзі жолаушылар тасымалына деген сұранысты күрт арттырды. Бүгінгі таңда қалалық автобустар жүйесі 70-тен астам маршрутты қамтып, тәулік бойы жүздеген мың адамды тасымалдайды. Дегенмен инфрақұрылымның дамуы халық санының өсуімен бірдей қарқынмен жүрмеді. Нәтижесінде, әсіресе жаңа аудандарды орталықпен жалғайтын бағыттарда, жолаушылар жетіспеушілігі мен тасып жүру мәселесі тұрақты сипат алды.Шымкент қаласы әкімдігінің жолаушылар тасымалы бөлімінің мәліметтеріне сүйенсек, маршруттардың жұмысын оңтайландыру үшін негізгі құрал ретінде валидатор деректері пайдаланылады. Автобуста орнатылған бұл электрондық жүйелер жолаушы карточкасын тигіздіргенде ғана есептеу жүргізеді. Демек, тегін жүру құқығы бар санаттар — мектеп жасындағы балалар, зейнеткерлер, мүгедектер, ардагерлер — карточкасын тигізбесе, олардың сапары ресми есепке алынбай қалады. Осы жағдайды ескерген әкімдік тегін жүретін барлық жолаушылардан да валидаторды пайдалануды талап ете бастады. Алайда бұл талап тұрғындарға толыққанды жеткізілмеген, ал оны орындамаған жағдайда ешқандай тетік қарастырылмаған.«Мен жиырма жылдан бері зейнеткермін, бұрын ешкім карточканы тигіз деп айтпайтын еді. Автобусқа мінесің, аялдамаға дейін жетесің — бітті. Енді мынадай талап бар екен, бірақ оны бізге ешкім ресми хабарлаған жоқ», — дейді Шымкенттің Әл-Фараби ауданының тұрғыны, 68 жастағы зейнеткер Раушан Сейітқалиева. Оның сөзін жолаушылар тасымалы саласының тәуелсіз сарапшысы Данияр Жақсыбеков та растайды: «Мәселе тек техникалық емес, ол жүйелік сипатта. Егер деректер толық болмаса, маршруттарды жоспарлау қате негізде жүргізіледі. Нәтижесінде шын мәнінде жолаушы толып тұрған бағытқа аз автобус жіберіліп, оған деген қажеттілік жоқ сияқты деп бағаланады».Қазақстандық қалалардың басым бөлігінде жолаушылар тасымалы реформасы соңғы бес жылда жеделдеп жүргізілді. Нұр-Сұлтан, Алматы, Қарағанды сияқты қалаларда автоматтандырылған есеп жүйелері біршама жетілдірілген: GPS-бақылаудан бастап жолаушы ағымын тоқсандық талдауға дейінгі кешенді шаралар іске асырылды. Шымкентте де осы бағытта қадамдар жасалды, алайда тегін санаттарды есепке қосу мәселесі назардан тыс қалды. Салыстыру үшін айтар болсақ, Алматы қаласында тегін жүретін барлық санаттар үшін жеке «нөлдік тариф» белгіленіп, олардың картасы тигізілген кезде жүйе автоматты түрде жолаушыны тіркейді, бірақ ақша ұстамайды. Бұл шешім қарапайым да нәтижелі: адамдар тегін жүретінін біледі, бірақ статистикаға түседі.Жолаушылардың наразылығы жай-жәйімен жинақталып, әлеуметтік желілерде белсенді талқылануда. «Шымкент жолаушылары» атты Facebook тобында жарияланған хабарламаларда 72-маршрут пен 19-маршрут бойынша ең жиі шағымдар тіркелген. Тұрғындар суреттерін де жариялайды: толып кеткен автобустар, аялдамада ұзақ күтіп тұрған адамдар, жүкті әйелдер мен қарт адамдардың тұрып жүруге мәжбүр болуы. «Автобус толы, бірақ диспетчер жүйесі бос деп көрсетеді. Бұл қалай болады?» — деп сұрайды желі қолданушыларының бірі. Мұндай мысалдар валидатор деректерінің шынайы жағдайды бейнелемейтінін айқын дәлелдейді.Мамандардың пікірінше, бұл мәселені шешу үшін бірнеше қадам қажет. Біріншіден, тегін санаттарға арналған карточкалар міндетті түрде валидаторда тіркелетіндей техникалық шарт жасалуы тиіс. Екіншіден, қала автобустарына автоматты жолаушы санағыш құрылғылар (сенсорлар) орнату мәселесі қарастырылуы керек — мұндай жүйелер Еуропа елдерінде он жылдан астам уақыт бойы сәтті пайдаланылуда. Үшіншіден, тұрғындарды ақпараттандыру жұмыстары — аялдамаларда, автобустарда, бұқаралық ақпарат құралдарында — жүйелі жолға қойылуы тиіс. Транспорт саласы зерттеушісі Алия Мұстафаева: «Бір карточканы тигізу — бір секунд. Бірақ сол бір секунд мыңдаған жолаушының маршрутының болашағын шешеді», — дейді.Шымкент әкімдігі жақында жолаушылар тасымалын жетілдіру бойынша жаңа бағдарлама әзірленіп жатқанын хабарлады. Онда 15 жаңа электробус сатып алу, бес маршрутты қайта жоспарлау және цифрлық диспетчерлік орталықты кеңейту көзделген. Дегенмен бағдарлама тиімді болуы үшін ең алдымен деректер дұрыс жиналуы керек. Статистикасы толық емес жүйе — іргесі шайқалған ғимаратқа ұқсайды: оған қанша инвестиция құйсаң да, нәтиже күтілгендей болмайды. «Көрінбейтін» жолаушылар мәселесі — бұл тек техникалық кемшілік емес, басқарушылық пен ақпараттандыру жүйесіндегі терең олқылықтың көрінісі. Оны шешпейінше, Шымкенттің жолаушылар тасымалы саласы шынайы реформаға жете алмайды.

2026 жылдың 17 қыркүйегінде Шымкент қаласы Қаратау ауданының прокуратурасы мүгедектігі бар балалардың құқықтарын бұзу фактілерін анықтағандығы туралы ресми мәлімдеме жасады. Тексеру барысында жүздеген отбасының заңда бекітілген әлеуметтік қолдау шаралары туралы уақтылы хабарландырылмағаны белгілі болды. Бұл жағдай Қазақстандағы әлеуметтік осал топтарды қорғау жүйесіндегі жүйелі олқылықтарды тағы бір рет айқын көрсетті.Мәселенің тамыры тереңде жатыр. Қазақстанда мүгедектігі бар балаларды әлеуметтік қорғау жүйесі бірнеше заңнамалық актілермен реттеледі — атап айтқанда, «Халықты әлеуметтік қорғау туралы» Заң және «Мүгедектігі бар адамдардың құқықтары туралы» Заң. Осы құжаттарға сәйкес, мүгедектігі бар балалардың заңды өкілдеріне үйде оқытуға жұмсалған шығындарды өтеу, арнайы медициналық-әлеуметтік қызметтерге қол жеткізу және қосымша жәрдемақы түрлері қарастырылған. Алайда заңның бар екені мен оның іс жүзінде орындалуы — екі бөлек мәселе. Бюрократиялық кедергілер, ақпараттың шашыраңқылығы және тиісті органдардың тарапынан проактивті хабарлама жасамау — осының барлығы отбасыларды өз құқықтарынан мақрұм еткен.Прокуратура тексерісі барысында шамамен 700 ата-ана мен заңды өкілдің мемлекеттік қолдауға ие болу тәртібін білмегені анықталды. Олардың ішінде үйде оқытылатын балалардың ата-аналары да бар, олар оқыту шығындарын өтету мүмкіндігі туралы ешкімнен хабар алмаған. Осы дерек өзі-ақ жүйедегі олқылықтың ауқымын айқын суреттейді. «Біз үш жыл бойы ұлымызды үйде оқытып, барлық шығынды өз қалтамыздан жауып келдік. Мұндай өтемақы бар екенін білмедік. Кімге барарымызды да білмедік», — дейді Қаратау ауданының тұрғыны, үш баласының екеуі мүгедектік мәртебесіне ие бір ананың сөзі осы ахуалды жарқын бейнелейді. Бұл — жекелеген бір отбасының трагедиясы емес, жүйелік мәселенің жеке тағдырдағы көрінісі.Сарапшылар бұл жағдайды кездейсоқ емес деп есептейді. Шымкенттік әлеуметтік саясат зерттеушісі Динара Сейтқалиеваның пікірінше, ақпараттық кедергі — Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің созылмалы ауруы: «Мемлекет жәрдемақы беруге дайын, заңнама бар, қаражат бөлінген. Бірақ ақпарат берудің механизмі жұмыс істемейді. Ата-аналар комиссияларды өтіп, бір мекемеден екіншісіне жүгіріп, ақыр соңында қолдаусыз қалады. Бұл — жауапкершіліктің иесіз қалуы». Республикалық деңгейде де статистика алаңдаушылық туғызады: Қазақстан бойынша мүгедектігі бар балалардың саны 90 мыңнан асады, ал олардың отбасыларына тиесілі жәрдемақылардың толық көлемінде жетпейтіні туралы деректер жыл сайын жасырын жиналып жатады.Прокуратураның іс-қимылы жағдайды түбегейлі өзгертуге мүмкіндік берді. Надзорлық органның ұсынымдары орындалғаннан кейін анықталған бұзушылықтар жойылды, ал мүгедектігі бар балалардың және олардың отбасыларының құқықтарын қалпына келтіру жөнінде шаралар қабылданды. Тиісті мемлекеттік органдарға заңды өкілдерді уақтылы және толық хабардар ету міндеті жүктелді. Бұл — нақты нәтиже, бірақ сарапшылар бұл жеткіліксіз деп санайды. «Прокуратура мұнда дұрыс жасады. Алайда идеалды жүйеде прокурорлық тексеру болмай-ақ, ата-аналар өз құқықтарын білуі керек еді», — деді Қазақстандағы мүгедектер мүддесін қорғайтын «Мейірім» қоғамдық қорының өкілі Асқар Нұрланов.Бұл оқиға Қазақстандағы туыстас мәселелермен бірге қарастырылуы тиіс. Соңғы жылдары елімізде мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қорғауға бағытталған бірқатар реформалар жүргізілді. 2015 жылы ратификацияланған БҰҰ-ның Мүгедектігі бар адамдардың құқықтары туралы конвенциясы мемлекет алдына жоғары міндеттемелер қойды. Инклюзивті білім беруге, қолжетімді инфрақұрылымды дамытуға қомақты инвестициялар жасалды. Алайда Шымкенттегі жағдай бір нәрсені анық дәлелдейді: заңнамалық шеңберді жасаудың өзі жеткіліксіз — оны отбасыларға нақты, қол жетімді тілде жеткізетін механизм болуы шарт. Тарихи тәжірибеге жүгінсек, мұндай жағдайлар бұрын да орын алған. 2021 жылы Алматы облысындағы ұқсас тексеру барысында да жүздеген отбасының тиесілі жәрдемақылардан хабарсыз екені анықталған болатын. Демек, бұл — жекелеген ауданның емес, жалпы жүйенің проблемасы.Болашаққа қарасақ, Қаратау ауданы прокуратурасы әлеуметтік осал азаматтар санатының құқықтарын қорғау жұмысын жалғастыратынын мәлімдеді. Мамандар бірқатар жүйелік шешімдерді ұсынып отыр: мүгедектік мәртебесі тіркелгеннен кейін отбасыларға арнайы «жол картасы» ұсыну, жергілікті өзін-өзі басқару органдары арқылы проактивті хабарлама жасау, цифрлық платформаларда ақпаратты жеңіл тілде орналастыру. Ең бастысы — ақпараттық үзілістің қайталанбауы үшін жауапты органды нақты белгілеу қажет. Мүгедектігі бар баланы тәрбиелеу — өзі бір ерлік. Ол отбасылардың мемлекеттік қолдауды іздеп тауып алуы — екінші ерлік болмауы тиіс. Мемлекет азаматқа барып жетуі керек, азамат мемлекетті іздеп жүрмеуі керек — бұл өркениетті әлеуметтік саясаттың негізгі қағидасы.

17 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласының медицина қоғамдастығы маңызды жаңалықты жария етті: алдағы 26 қыркүйекте Қала көпсалалы ауруханасы мен онкологиялық орталықтың базасында әйел денсаулығына арналған «Ашық есіктер күні» өткізіледі. Бұл шара А. Байтурсынов көшесі, 85А мекенжайында орналасқан медициналық мекемеде ұйымдастырылады. Онкогинекологтар барлық келген әйелдерге тегін кеңес береді, ал медициналық көрсеткіштер болған жағдайда ультрадыбыстық зерттеу, цитологиялық және гистологиялық зерттеулер де жүргізіледі.Бұл бастаманың маңыздылығын толық бағалау үшін елімізде онкологиялық аурулардың таралу статистикасына назар аудару қажет. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, жатыр мойны обыры дамушы елдердегі әйелдер арасында өлімнің екінші жетекші себебі болып табылады. Қазақстанда да жыл сайын жатыр мойны обырының, жатыр денесі обырының және жыныс мүшелерінің басқа да онкологиялық аурулары жаңадан анықталатын жағдайлардың саны мыңдаған адамды құрайды. Медицина саласының мамандары аурудың соңғы сатыларында анықталуының басты себебі ретінде профилактикалық тексерулерге немқұрайлы қарауды атайды. Дер кезінде, яғни бірінші немесе екінші сатыда анықталған онкологиялық ауру 85–95 пайыз жағдайда толық жазылуға мүмкіндік береді. Осы фактінің өзі алдын алу шараларының өлшеусіз маңыздылығын дәлелдейді.Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі қала және халық тығыздығы жоғары аймақ. Қалада тіркелген халықтың саны бірнеше жыл бұрын бір миллионнан асты, бұл оны ел бойынша үшінші мегаполиске айналдырды. Алайда халықтың жедел өсуі медициналық инфрақұрылымға деген сұранысты да күрт арттырды. Аймақтық денсаулық сақтау департаментінің деректеріне сүйенсек, Түркістан облысы мен Шымкент қаласында гинекологиялық онкологиялық аурулардың анықталу жиілігі бірнеше жыл бойы ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болып келеді. Мұның себептері көп: білікті мамандардың жетіспеушілігі, халықтың арасындағы медициналық сауаттылықтың төмендігі, сондай-ақ ауылдан қалаға ағылған тұрғындардың денсаулық жүйесімен байланысының нашарлығы.Шараны ұйымдастырушылардың бірі, Қала көпсалалы ауруханасының онкогинекологы Гүлнар Сейтқали өз пікірін білдірді: «Біз жыл сайын ондаған науқасты соңғы сатыда қабылдаймыз. Олардың барлығы бізге ертерек келген болса, ем-дом мүлдем басқаша аяқталар еді. Осы ашық есіктер күні арқылы біз ең болмаса бір ғана әйелдің өмірін сақтап қала алсақ, шараның барлық мақсаты орындалды деп есептейміз», — деді ол. Мамандардың айтуынша, тегін тексеру мүмкіндігі — бұл жай ғана акция емес, бұл қоғамдық денсаулық саласындағы жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Соңғы жылдары республикалық деңгейде онкологиялық скринингті кеңейту бағдарламалары іске қосылуда, алайда олардың тиімділігі жергілікті белсенді шаралармен толықтырылған кезде ғана арта түседі.Халықаралық тәжірибе де осыны растайды. Финляндия, Швеция, Нидерланды сияқты елдерде жатыр мойны обырынан болатын өлім деңгейі соңғы отыз жылда 70–80 пайызға азайды. Бұл жетістіктің сыры — жаппай скрининг бағдарламаларын дер кезінде енгізген, профилактикалық тексерулерді халыққа жақын және қолжетімді еткен жүйеде. Қазақстан да осы үлгіні меңгеруге бет алған, бірақ жол әлі ұзақ. Сондықтан Шымкенттегі 26 қыркүйектегі шара символдық мәнін жоғалтпайды: ол — ірі жүйелік өзгерістің шағын, бірақ нақты бір қадамы.Қоғам өкілдері де бастаманы жылы қабылдады. Шымкенттің орталық ауданында тұратын екі баланың анасы Зарина Жақсыбекова: «Мен бірнеше жылдан бері гинекологқа бармағанмын. Уақыт жоқ, ақша жоқ, кейде ертеден кезек алу да қиын. Ал мұнда тегін деп естідім — балаларымды апама тастап, міндетті түрде барамын», — деп бөлісті. Оның сөздері — көптеген қарапайым қазақстандық отбасының шынайы болмысы. Ақылы медициналық қызметтерге қаржылық мүмкіндіктің болмауы, уақыттың тапшылығы, кейде жай ғана «маған ештеңе болмайды» деген жалған сенімділік — осының барлығы профилактикалық медицинаның алдындағы кедергілер. Тегін кеңес пен тексеру — бұл кедергілердің бір бөлігін алып тастайтын тиімді шешім.Ұйымдастырушылар тексеруге қатысу үшін алдын ала тіркелуді немесе арнайы дайындықты талап етпейді. Шымкент тұрғындары мен іргелес аудандардың тұрғындары 26 қыркүйекте А. Байтурсынов көшесі, 85А мекенжайына келіп, кезекке тұрып, тегін кеңес ала алады. Қосымша ақпарат алу үшін қоңырау орталығының телефондары ашық: 8 (7252) 922-111 және 8 (7252) 922-112. Медицина мекемесі тексеру күнінде мамандарының санын арттырып, халықты қабылдауға толық дайындықпен кіреді деп хабарлады.Денсаулық — ең қымбат байлық деген сөз жай ғана мақал емес, ол — тіршіліктің негізгі шындығы. Онкологиялық аурулар ерте анықталғанда емделетіні дәлелденген, алайда дер кезінде дәрігерге бармай, аурудың өршіп кетуін күту — өкінішке орай, қоғамымызда кең таралған үрдіс. Шымкентте өткізілетін «Ашық есіктер күні» — бұл үрдіске қарсы тұрған, әйелдерге өз денсаулығын бағалауға, болашақ алаңдаушылықтарды алдын ала болдырмауға шақырған маңызды бастама. Ұйымдастырушылар барлық мүмкіндігі бар әйелдерді осы шараға қатысуға, жақын туысқандарын, достарын да хабардар етуге шақырады. Себебі кейде бір ғана тексеру — бір ғана өмірді сақтап қалатын шешуші қадам бола алады.

      Сәбидің дүниеге келуі -  кез-келген отбасы үшін зор қуаныш. Бұл маңызды оқиға тиісті мемлекеттік жәрдемақыларды рәсімдеу сияқты жауапты міндетпен толығады. Ата-аналар бала тууына байланысты жәрдемақыны «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы ала алады. Биылғы жылдың 8 айында бала тууына байланысты біржолғы төлемді 200 мыңнан астам отбасы рәсімдеген.Бұл ретте қызметті проактивті түрде алу мүмкіндігі болғандықтан, жәрдемақы рәсімдеу үшін ХҚКО-ға арнайы бару міндетті емес. Бала тууы тіркелгеннен кейін ата-ананың біріне SMS-хабарлама жолданады. Жәрдемақы алуға келісімін растап, банк шотын көрсеткеннен кейін төлем автоматты түрде тағайындалады.Рәсімделген төлемдердің басым бөлігі оңтүстік өңірлер мен республикалық маңызы бар қалаларға тиесілі. Мемлекеттік қолдауға ие болғандар саны бойынша Түркістан облысы көш бастап тұр. Онда 28 мыңнан астам отбасы жәрдемақы алған. Екінші орында 19 мыңнан астам төлем рәсімделген Алматы қаласы тұр. Ал үздік үштікті 17 мыңнан астам отбасы жәрдемақы алған Астана қаласы түйіндейді.Мемлекеттен берілетін біржолғы қаржылай көмек мөлшері нәрестенің дүниеге келген кезегіне байланысты. 2026 жылы бірінші, екінші немесе үшінші бала дүниеге келгенде 164 350 теңге берілсе, одан кейін туған балаларға берілетін жәрдемақы құны 272 475 теңгені құрайды.Ата-аналар құжаттарды бала туған күннен бастап 18 ай ішінде рәсімдеуі маңызды. Себебі аталған мерзім өткеннен кейін, жәрдемақы алу құқығы жойылады.Жәрдемақыны «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы 7 жұмыс күні ішінде, ал электронды үкімет порталы мен екінші деңгейдегі банктердің қосымшалары арқылы 4 жұмыс күні ішінде рәсімдеуге болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay-kurchatov/press/news/details/1294340?lang=ru

Бүгінгі таңда интернеттің күнделікті өмірімізге терең енуімен бірге онлайн-алаяқтық пен киберқылмыстың да қарқынды өсіп жатқаны жасырын емес. Осы өзекті мәселеге жауап ретінде 17 қыркүйек 2026 жыл күні Шымкент қаласында «Киберқауіпсіздік күні: цифрлық гигиена және деректерді қорғау технологиялары» атты қалалық форум-семинар өтеді. Іс-шараны ұйымдастырушы — қаланың цифрландыру басқармасы. Форум «Көрме» орталығында сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін жалғасады және оның негізгі аудиториясы — студенттер мен жастар.Бұл форум кездейсоқ пайда болған жоқ. Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда киберқылмыс деңгейі айтарлықтай өсті. Ұлттық деректерге сүйенсек, 2024-2025 жылдар аралығында елімізде интернет-алаяқтыққа байланысты тіркелген істер саны 40 пайызға дерлік артты. Жәбірленушілердің басым бөлігі — жас адамдар, яғни 18-ден 35 жасқа дейінгі азаматтар. Олар әлеуметтік желілерде, мессенджерлерде және онлайн-дүкендерде алданып, жыл сайын миллиардтаған теңгені жоғалтып отыр. Бұл статистика мемлекет тарапынан жүйелі цифрлық сауаттылық жұмысының жүргізілуін талап етеді.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және 1 миллионнан астам тұрғыны бар өңір орталығы. Республиканың оңтүстігіндегі жастар санының жоғары болуы осы аймақта цифрлық қауіпсіздік мәселесін ерекше өзекті етеді. Қала цифрландыру басқармасының бастамасымен өткізілетін форум — бұл жай ғана бір рет болатын іс-шара емес, жастардың интернеттегі сауаттылығын арттырудың жүйелі стратегиясының бөлігі. Биылғы форум — осы бағыттағы кезекті маңызды қадам.Форумда қатысушылар интернет-алаяқтардан өзін қалай қорғауға болатынын, киберқауіптерді қалай тануды, жеке деректерді сақтауды және цифрлық қауіпсіздік ережелерін сақтауды үйренеді. Бағдарламада сарапшылардың баяндамалары, практикалық семинарлар, интерактивті онлайн-квиз, нетворкинг сессиялары мен сыйлықтар ұтысы қарастырылған. «Бүгінгі жас адам цифрлық ортада өте жиі уақыт өткізеді, бірақ сол ортаның қауіп-қатерлерін өте аз біледі. Форум — осы олқылықты толтырудың нақты мүмкіндігі», — дейді цифрландыру басқармасының өкілі.Іс-шараның сыйлық қорына ерекше назар аудару керек. Бірінші орын иегері iPhone 16 смартфонын алады, екінші орынға — сымсыз құлаққаптар, үшінші орынға — смарт-сағат тағайындалған. Сонымен қатар барлық белсенді қатысушыларға қосымша сыйлықтар мен естелік заттар берілмек. Сарапшылар бұл сыйлықтардың тізімінің де символикалық мәні бар екенін атап өтеді: форумда берілетін заттардың бәрі — цифрлық технологияға тікелей байланысты гаджеттер. «Жастарды тартудың ең тиімді жолы — олардың тілімен сөйлесу. Яғни тек лекциялар ғана емес, ойын элементтері мен жарыстар да қажет», — деп түсіндіреді IT-саласының маманы Аманғали Сейітов.Дүние жүзілік тәжірибе де осыны дәлелдейді. Еуропа, Жапония, Сингапур сияқты елдер жастарға арналған киберқауіпсіздік форумдарын жыл сайын ұйымдастырады және мұндай іс-шаралар жастардың онлайн-алаяқтыққа ұшырау деңгейін айтарлықтай төмендететіні ғылыми зерттеулермен дәлелденген. Мысалы, Эстонияда мектеп оқушыларына арналған «Цифрлық сауаттылық» бағдарламасы іске қосылғаннан кейін жастар арасындағы киберқылмыс құрбандарының саны бес жылда 35 пайызға азайды. Шымкент форумы да осындай оң нәтижеге жол ашатын бастама ретінде бағаланады.Жергілікті тұрғындар мен жастардың форумға деген қызығушылығы жоғары. Алдын-ала тіркелу сілтемесі таратылғаннан бері қысқа уақыт ішінде жүздеген адам өтінімін қалдырды. Шымкенттің бірнеше жоғары оқу орны форумды ресми түрде қолдап, студенттерін қатысуға шақырды. «Мен жеке деректерімді қалай дұрыс қорғауды білгім келеді. Достарымның бірі жуырда онлайн-алаяқтыққа ұшырады, сондықтан бұл тақырып маған өте маңызды», — дейді форумға тіркелген университет студенті Айгерім Нұрланқызы.Форумның перспективасы тек бір күндік іс-шара деңгейімен шектелмейді. Цифрландыру басқармасы бұл бастаманы жыл сайынғы дәстүрлі іс-шараға айналдыруды жоспарлап отыр. Болашақта форум аясында мектеп оқушыларына арналған жеке секциялар, кәсіпкерлер мен мемлекеттік қызметкерлерге арналған арнайы семинарлар өткізілмек. Бұл жоспар аймақтық деңгейде цифрлық мәдениетті жүйелі қалыптастырудың алғашқы, бірақ нақты белгісі болып табылады. Сонымен қатар Шымкент тәжірибесі Қазақстанның басқа қалалары үшін де үлгі бола алады: мемлекет пен жастардың ынтымақтастығы арқылы ғана цифрлық қауіпсіздікті кең ауқымда қамтамасыз ету мүмкін болады. 17 қыркүйектегі форум — осы ұзақ жолдың маңызды, сенімді бастауы.

17 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының мектептерінде оқушыларға арналған киберқауіпсіздік сабақтары толастамай жалғасуда. Қазақстанның оңтүстік өңірінде өткізіліп жатқан кибермәдениет айлығы аясында мамандар студенттермен кездесуден кейін енді мектеп оқушыларымен де тікелей сұхбат жүргізуде. Фишингтік сілтемелерді қалай тану керек, дербес деректерді қалай қорғауға болады және алаяқтарға SMS-кодтар мен құпиясөздерді неліктен бермеу керек — осы мәселелер жас ұрпаққа жан-жақты түсіндіріліп жатыр.Интернет алаяқтығы бүгінгі таңда жаһандық деңгейдегі ең өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы бірнеше жылда Қазақстанда киберқылмыстардың саны жылдан жылға артып келеді. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, тек 2025 жылдың өзінде ғана интернет арқылы жасалған алаяқтықтардың саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 30 пайызға өскен. Бұл алаяқтықтардың ішінде айтарлықтай үлкен бөлігін фишинг, яғни жалған сілтемелер арқылы жүзеге асырылатын амалдар алады. Мамандар зерттеулеріне сәйкес, интернет алаяқтығының 60-тан астам пайызы фишинг әдісімен тікелей байланысты.Шымкент қаласының киберқауіпсіздік орталығының маманы Дәулет Сейітов оқушыларға арналған кездесу барысында: «Бүгінгі жастар — ең белсенді интернет пайдаланушылар. Дәл сол себептен олар алаяқтардың да ең жиі нысанаға алатын тобы болып табылады. Фишингтік сілтеме сырт қарағанда мүлдем заңды сайтқа ұқсайды: банктің немесе мемлекеттік порталдың бетіне сарап салады. Бірақ енгізілген деректер тікелей қылмыскерлердің қолына түседі», — деп ескертті. Маманның сөзінше, оқушылардың бұл тақырыпқа деген ынтасы мен сауаттылықтары болашақта азаматтардың жалпы киберсауаттылығын арттырудың негізі болады.Кибермәдениет айлығы Шымкентте биыл екінші рет ұйымдастырылуда. Өткен жылғы іс-шара студенттер арасында үлкен қызығушылық туғызған болатын. Алайда осы жолы ұйымдастырушылар мектеп оқушыларын, атап айтқанда 12–17 жас аралығындағы жасөспірімдерді де бағдарламаға қосуды жөн көрді. Шымкент білім басқармасының басшысы Гүлнар Асанова бұл шешімді мақұлдай отырып: «Қазіргі балалар алғашқы смартфонын 10–11 жасында алып, желіге қосылады. Ол кезде ата-аналары олардың онлайн қауіпсіздігін толық қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан мектеп бағдарламасына киберсауаттылық сабақтарын кіріктіру — бүгінгі күннің талабы», — деді.Фишинг дегеніміз — алаяқтардың банктердің, мемлекеттік органдардың немесе белгілі компаниялардың атынан жасалған жалған веб-беттерді пайдаланып, пайдаланушылардың жеке деректерін ұрлау тәсілі. Мамандар оқушыларға бірнеше практикалық кеңес берді. Біріншіден, кез келген сілтемені ашпас бұрын оның доменін мұқият тексеру керек: қосымша нүктелер, бөгде әріптер немесе таныс атаудың бұрмаланған жазылуы — бәрі де жалған сайттың белгісі. Екіншіден, ешкімге, тіпті банк қызметкеріне де деп атап айтылса да, SMS арқылы келген бір реттік кодтарды немесе құпиясөздерді хабарлауға болмайды. Үшіншіден, жеке кабинеттерге кіру үшін сілтемені пайдаланбай, браузерге адресті қолмен теру әлдеқайда қауіпсіз.Осы мәселеге қатысты елімізде де, шет елдерде де алдыңғы қатарлы тәжірибелер жинақталуда. Эстония, Финляндия сияқты елдер мектеп бағдарламасына цифрлық сауаттылықты міндетті пән ретінде енгізген. Нәтижесінде ол елдерде киберқылмыстардың деңгейі соңғы онжылдықта елеулі түрде төмендеген. Қазақстанда да осы бағытта нақты қадамдар жасалуда: «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында мектептерде интернет сауаттылығын арттыруға бағытталған жобалар жүзеге асырылып жатыр. Алайда сарапшылар бұл жұмыстардың жүйелі және тұрақты сипат алуы керек екенін алға тартады.Қала тұрғындары мен ата-аналар да бастаманы ыстық қабылдап отыр. Екі баласы 9-шы және 7-ші сыныпта оқитын Зауреш Қалиева: «Балаларым ұялы телефонды маған қарағанда жақсы пайдаланады деп ойлайтынмын. Бірақ бұл сабақтардан кейін ұлым маған өзі фишингтік сілтемені қалай тануды үйретті. Мен де жаңа нәрсе үйрендім», — деп күлімсіреп айтты. Мұндай оқиғалар бағдарламаның тек жасөспірімдерге емес, отбасы мүшелеріне де оң ықпал ететінін байқатады.Алаяқтар уақыт өте келе өз әдістерін жетілдіріп отырады. Жасанды интеллект технологияларының дамуымен қолдан жасалған дауыс хабарламалары, тіпті видеохаттар да пайда болуда. Осы жаңа қауіптерге дайын болу үшін киберсауаттылық сабақтарының мазмұны да жаңартылып отыруы тиіс. Шымкент кибермәдениет айлығының ұйымдастырушылары алдағы уақытта мектеп мұғалімдерін де оқытуды жоспарлауда. Мектептің өз қабырғасынан шыққан маман немесе оқытылған мұғалім — балаларға ақпарат жеткізудің ең тиімді жолы деп есептеледі. Жалған сілтеме кейде бір сәттік абайсыздықтан пайда болады, ал оның салдары — жылдар бойы жинаған қаражаттан айырылу. Осы қарапайым шындықты балаларға ерте үйрету — болашақтағы қауіпсіз цифрлық қоғамның іргетасы.

17 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласында ағымдағы жылдың қаңтар-тамыз айлары аралығында 363 киберқылмысқа қатысты қылмыстық іс тіркелді. Бұл сан — қала тұрғындары үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды сигнал. Жыл сайын цифрлық алаяқтықтың ауқымы кеңейіп, зардап шеккендер қатары өсіп келеді. Дәл осы себепті қыркүйек айы еліміздің бүкіл аумағында «Киберкультура айы» ретінде белгіленіп, халыққа цифрлық сауаттылықты арттыру мақсатында кең ауқымды жұмыстар жүргізілуде.Соңғы жылдары Қазақстандағы киберқылмыстардың ауқымы айтарлықтай өсті. Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының деректері бойынша, 2023 жылы елде 10 мыңнан астам кибершабуыл тіркелсе, 2024 жылы бұл көрсеткіш 14 мың деңгейіне жетті. 2025-2026 жылдардағы статистика жағдайдың одан да күрделенгенін көрсетуде. Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі, халқы миллионнан асатын ірі қала. Оның цифрлық инфрақұрылымы күн санап дамып, онлайн-сервистерді пайдаланушылар саны артып жатқан жағдайда, алаяқтар да өз «жұмыс аспаптарын» жетілдіруде.Шымкент қалалық полициясының киберқылмысқа қарсы күрес бөлімінің бастығы Асқар Нұрланов бұл мәселені сарапшылық тұрғыдан бағалады: «Бізді ең алдымен жастардың осал тобын құрайтындығы алаңдатады. Жас адамдар цифрлық техниканы жақсы меңгергенмен, психологиялық манипуляция тәсілдеріне тез ілігіп кетеді. Сенімді сыртқы пішін мен күтпеген ұтыс хабарлары — алаяқтардың ең жиі қолданатын тәсілдері. Мектеп оқушылары мен студенттер нақты осы тұзаққа жиі түседі», — деді ол.Мамандардың айтуынша, киберқылмыстың бірнеше негізгі түрі кең тарап отыр. Олардың ішіндегі ең жиі кездесетіні — фишинг, яғни жалған сілтемелер арқылы жеке деректерді ұрлау. Бір ғана күдікті сілтемені басу арқылы адам өзінің банктік деректерін, жеке куәлік нөмірін немесе тіркелгі паролін тікелей алаяқтардың қолына тапсыруы мүмкін. Сонымен қатар, жастар арасында «дроппер» деп аталатын жаңа қауіп тараған — бұл жағдайда жасөспірімдер ақшалай сыйақыға алданып, алаяқтардың қаражатын өз шоттары арқылы аудару үшін пайдаланылады. Заң тұрғысынан алғанда, мұндай іс-әрекет ауыр қылмыстық жауапкершілікке әкеп соқтырады.«Киберкультура айы» шеңберінде Шымкент мектептері мен жоғары оқу орындарында арнаулы сабақтар мен тренингтер ұйымдастырылуда. Қалалық білім басқармасының мәліметінше, тек қыркүйек айының ішінде 40-тан астам мектепте профилактикалық іс-шаралар өткізілді, 12 мыңнан астам оқушы осы тренингтерге қатысты. Жас маман, IT-қауіпсіздік сарапшысы Дина Сейтқали осы бастаманың маңыздылығын атап өтті: «Балаларды цифрлық сауаттылыққа үйрету — бұл болашаққа жасалған инвестиция. Бір буын дұрыс ақпарат алса, олар үйге барып ата-анасына да осыны жеткізеді. Осылайша білім тізбегі қалыптасады», — деп түсіндірді ол.Қоғам өкілдері де бұл жайтқа немқұрайды қарамайды. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Бақытгүл Әбенова осы мәселені парламенттік деңгейде де көтеру қажеттілігін алға тартты: «Биылғы 363 қылмыстық іс — бұл тек ресми тіркелгені. Шын мәнінде зардап шеккендер одан әлдеқайда көп, өйткені адамдардың басым бөлігі ұятқа қалды немесе полицияға баруға асықпады деп ойлап, шағымданбайды. Жасырын статистика ашылған санның кемінде үш-төрт есесі болуы мүмкін», — деп ескертті ол. Депутаттың бұл пікірін мамандар да қолдайды: киберқылмыстың латентті, яғни жасырын деңгейі өте жоғары болып табылады.Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ, Қазақстан цифрландыру бағытында соңғы он жылда үлкен жол жүріп өтті. 2016 жылы «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы іске қосылғаннан бері ел халқының интернетке қолжетімділігі 60-тан 90 пайызға дейін өсті. Алайда цифрлық дамумен қатар оны пайдаланушылардың сауаттылығы бірдей деңгейде арттырылмады. Бұл алшақтықты киберқылмыскерлер өз мүдделеріне тиімді пайдаланып жатыр. Оңтүстік Кореяда осыған ұқсас жағдай 2010-жылдары орын алды — мемлекет ауқымды цифрлық сауаттылық бағдарламасын іске асыру арқылы бірнеше жылдың ішінде киберқылмыс деңгейін 30 пайызға төмендете алды. Қазақстанға да осындай кешенді тәсіл қажет деп есептейді сарапшылар.Алдағы перспективалар мен болжамды салдарларға келетін болсақ, Шымкентте киберқылмыспен күресу бойынша арнаулы жедел топтар құру, мектептерде цифрлық қауіпсіздік пәнін жеке тақырып ретінде енгізу және онлайн-платформалармен ынтымақтастықты кеңейту жоспарланып отыр. Ішкі істер министрлігі 2027 жылға дейін елдегі киберқылмыс деңгейін 20 пайызға азайту мақсатын қойды. Бұған жету үшін жалғыз полиция жеткіліксіз — мектеп, отбасы, бизнес және азаматтық қоғамның бірлескен күш-жігері қажет. Цифрлық алаяқтықтан қорғану — бүгінгі таңда жеке адамның ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігіне айналып отыр. Шымкенттегі 363 іс — бұл тек сан емес, ол — қоғамды оянуға шақырған дабыл.

Ұлан-Батыр, 2026 жылғы 17 қыркүйек — Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Елшісі Алмас Сейтақынов Моңғолия Жазушылар одағының мүшесі, белгілі ақын, жазушы және аудармашы Лувсангийн Батбаярмен кездесті.Л.Батбаяр төл әдеби туындыларымен қатар жапон поэзиясын моңғол тіліне аударған қаламгер ретінде белгілі. Бірнеше жыл бұрын ол қазақтың ұлы ақыны әрі ойшылы Абай Құнанбайұлының мұрасына ден қойып, оның шығармаларын моңғол тіліне аударған.Кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Моңғолия арасындағы мәдени-гуманитарлық байланыстарды, сондай-ақ екі ел халықтарының өзара түсіністігін нығайтудағы әдебиет пен аударманың рөлін талқылады.Л.Батбаяр Елшілікке «Билиг сургаал» кітабының бірнеше данасын табыс етті. Аталған басылымда Абайдың қара сөздері қазақ және моңғол тілдерінде қатар берілген. Сондай-ақ, моңғол оқырманына түсініксіз болуы мүмкін жекелеген сөздер мен ұғымдарға түсіндірме жасалған. Кітап Ұлан-Батыр қаласы мен Моңғолияның аймақтарындағы кітапханаларға да таратылған.Л.Батбаярдың айтуынша, бұдан 130 жылдан астам уақыт бұрын жазылған Абайдың қара сөздері бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтқан жоқ.«Абайды оқыған сайын оның өсиет-нақылдары бүгінгі адамдарға да арналғандай әсер аламын», - дейді ақын-аудармашы.Өз кезегінде Елші А.Сейтақынов Абай мұрасының ұлттық шеңберден әлдеқашан шығып, түрлі елдер мен мәдениеттер өкілдері үшін құнды рухани мұраға айналғанын атап өтті.Ол Л.Батбаярға моңғол оқырмандарын қазақ әдебиетімен таныстыруға қосқан үлесі үшін ризашылығын білдіріп, жазушылар мен аудармашылардың екі ел арасындағы мәдени байланыстарды нығайтудағы маңызды рөлін атап өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-ulaanbaatar/press/news/details/1294277?lang=ru

19 қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі еліміздің барлық өңірінде «Дала дәмі» ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкелерін өткізе  бастайды. Жәрмеңкелер әр демалыс сайын ұйымдастырылып, отандық ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілердің тауарларын тұтынушыларға тікелей ұсынатын бірыңғай заманауи форматқа айналады.Алғашқы демалыс күндері, 19 және 20 қыркүйекте, еліміздің барлық өңірінде өтетін жәрмеңкелерде 2 000 тоннадан астам отандық ауыл шаруашылығы өнімі саудаға шығарылады.Астанада «Дала дәмі» жобасы еліміздің өңірлерінен келген фермерлердің өнімдерін таныстыратын негізгі алаңдардың біріне айналады. Елордада әр апта сайын әртүрлі облыстардың фермерлері мен өндірушілері өз өнімдерін ұсынады. Астана мен Алматы қалаларында жәрмеңкелер сенбі және жексенбі күндері екі күн бойы өтеді. Қалған өңірлерде жәрмеңкелер сенбі күндері ұйымдастырылады.Жәрмеңкелерде көкөніс пен жеміс-жидек, ет және сүт өнімдері, дәнді дақылдар және басқа да маусымдық тауарлар фермерлер мен өндірушілерден тікелей делдалсыз сатылады.Жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерге жәрмеңкелердегі сауда орындары тегін беріледі. Бұл фермерлерге өнімін тұтынушыға тікелей ұсынуға, ал тұрғындарға маусымдық тауарларды қолжетімді бағада сатып алуға мүмкіндік береді.Енді жәрмеңкелер барлық өңірде бірыңғай тұжырымдама аясында ұйымдастырылады. Сауда арнайы жабдықталған сөрелер мен сауда орындарында жүргізіледі. Автокөліктерден, жүк көліктері мен тіркемелерден сауда жасауға жол берілмейді. Сауда орындары «Дала дәмі» жобасының бірыңғай стилінде безендіріліп, күзгі өнім маусымын, қазақ жердің берекесін және отандық өндірушілердің еңбегін көрсетпек.«Дала дәмі» жәрмеңкесі тек сауда жасайтын орынмен шектелмейді. Жоба демалыс күндері отбасымен бірге уақыт өткізуге арналған қоғамдық кеңістік ретінде ұйымдастырылады. Жәрмеңке алаңдарында маусымдық безендіру, ұлттық нақыштағы элементтер, өнімдердің дәмін тату, балаларға арналған ойын-сауық және басқа да іс-шаралар өткізіледі.Күз – дәстүрлі түрде егін жинау, молшылық және көктем мен жаздағы еңбектің нәтижесін қорытындылайтын кезең. Осыған байланысты «Дала дәмі» жобасы дайын өнімді ұсынумен қатар, оның өндірушінің еңбегі мен жердің берекесінен бастап, тұтынушы дастарханына дейінгі жолын көрсетуге бағытталған.«Дала дәмі» жәрмеңкелері 2026 жылдың  19 қыркүйектен бастап әр демалыс сайын өткізіледі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/1294269?lang=ru

С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінде генерал-майор Уәли Еламанов атындағы әскери-патриоттық сыныптың салтанатты ашылу рәсімі өтті.Іс-шараға университеттің басқарма төрағасы – ректор, Ұлттық ғылым академиясының академигі Қанат Тіреуов, профессорлық-оқытушылар құрамы, жоғары оқу орны жанындағы әскери кафедра өкілдері, Қарулы күштердің ардагерлері, сондай-ақ генералдың туған-туыстары мен жақындары қатысты.Уәли Бисақанұлы Еламанов ел тарихында есімі қалған көрнекті әскери қолбасшылардың бірі. Ол Қазақстан Республикасы Қарулы күштері Ұтқыр күштерінің алғашқы қолбасшысы болды. Сонымен қатар Десанттық-шабуылдау әскерлерінің негізін қалаушы ретінде танымал. Жоғары кәсіби білімі мен талапшылдығы арқылы әскери құрылымның қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосты. Оның ұйымдастырушылық қабілеті, адами қасиеттері және Отанға деген адалдығы көптеген әскери қызметшілерге үлгі болды.Салтанатты іс-шара барысында ректор Қанат Тіреуов бұл бастаманың болашақ Отан қорғаушыларын тәрбиелеудегі ерекше маңызын атап өтті. Ол жастардың бойында патриотизмді, жауапкершілікті және елге деген адалдықты қалыптастырудың маңыздылығына тоқталды. Оның айтуынша, генерал-майор Уәли Еламанов секілді көрнекті тұлғалардың өнегелі өмір жолы жас ұрпаққа әскери қызметтің мәнін терең түсінуге және елдің болашағы үшін жеке жауапкершілігін сезінуге мүмкіндік береді.Іс-шараға Уәли Еламановтың туған-туыстарының қатысуы ерекше әсерлі атмосфера қалыптастырды. Олар генерал туралы естеліктер айтып, оның есімін ұлықтап, өнегелі жолын сақтап келе жатқан университет ұжымына алғыстарын білдірді. Сондай-ақ Уәли Еламановтың мол кәсіби тәжірибесін, өмірлік ұстанымдары мен Отанға қызмет ету үлгісін кейінгі ұрпаққа жеткізудің маңыздылығын атап өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1294246?lang=ru

2026 жылғы 17 қыркүйекте Астана қаласындағы Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесі Хатшылығында Даму саласындағы ынтымақтастық агенттіктері мен негізгі серіктестерге арналған АӨСШК Қорының (CICA Fund) таныстырылымы өтті. Іс-шараға АӨСШК Бас хатшысы, Елші Қайрат Сарыбай, Хатшылық өкілдері, халықаралық ұйымдар мен өңірлік даму агенттіктерінің басшылары қатысты.Кездесу барысында АӨСШК Қорының тұжырымдамасы мен оның өңірлік жобаларды қаржыландырудағы мүмкіндіктері таныстырылды.Шарада сөз сөйлеген «KazAID» Басқарма төрағасы Нұрғали Арыстанов агенттіктің 2020 жылдан бері атқарған жұмыстарына, атап айтқанда «Авиценна» (денсаулық сақтау), «Достық» (цифрландыру және дипломатия) мен кәсіпкерлікті дамыту сияқты флагмандық бағдарламаларына тоқталды. Сондай-ақ KazAID басшысы азық-түлік қауіпсіздігі, су ресурстарын басқару және халықаралық сауда салаларындағы келешегі бар бағыттарды атап өтті.KazAID АӨСШК Қоры шеңберінде бекітілген жобаларды іске асырушы өңірлік серіктес (executing agency) ретінде өз инфрақұрылымын ұсынуға және кадрлық әлеуетті арттыру мен бірлесіп қаржыландыру бағыттары бойынша тығыз әріптестік орнатуға дайын екенін білдірді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kazaid/press/news/details/1294237?lang=ru

2026 жылғы 17 қыркүйекте «KazAID» Басқарма төрағасы Нұрғали Арыстанов ЭСКАТО Субрегионалдық бөлімшесі «UN Plaza» ғимаратында ұйымдастырған Тұрақты даму мақсаттарын (ТДМ) іске асыру жөніндегі Солтүстік және Орталық Азияның оныншы көптарапты форумы шеңберінде «17-мақсат: Іске асыру құралдарын нығайту және орнықты даму мүддесіндегі Жаһандық серіктестік шеңберіндегі жұмысты жандандыру» тақырыбындағы сессияда онлайн форматта сөз сөйледі.Өз сөзінде Н. Арыстанов ТДМ 2030 күн тәртібіне сәйкес серіктес елдерді дамытуға бағытталған қазақстандық агенттіктің қызметі мен жобалары туралы ақпарат берді. Сондай-ақ ол Қазақстанның орнықты дамуды қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық ынтымақтастыққа қосқан үлесін дәйекті түрде кеңейтіп жатқанын атап өтті.Іс-шараға БҰҰ, халықаралық және өңірлік ұйымдардың, қаржы институттарының өкілдері, сондай-ақ Солтүстік және Орталық Азия мемлекеттерінің, ғылыми қоғамдастықтың, азаматтық қоғам мен жеке сектордың өкілдері қатысты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kazaid/press/news/details/1294130?lang=ru

2026 жылғы 16 қыркүйекте Астана қаласындағы Еуразиялық тұрақтандыру және даму қорының (ЕФСР) штаб-пәтерінде Қазақстан Республикасының негізгі мемлекеттік органдары мен ұйымдарының өкілдері үшін ЕФСР-мен ынтымақтастықта KazAID тарапынан ұйымдастырылған «Халықаралық дамуға көмектесудегі Қазақстан Республикасының рөлі» тақырыбында жұмыс семинары өтті.ЕФСР Қазақстан Республикасының халықаралық дамуға көмектесудегі рөлі туралы презентация ұсынып, қатысушыларды елдің дамуына және дамуға ресми көмектің ұлттық жүйесіне баға беретін талдау жұмысының нәтижелерімен таныстырды.«KazAID» Басқарма төрағасы Нұрғали Арыстанов өз сөзінде екі ұйым арасындағы ынтымақтастық өңірдің әлеуметтік-экономикалық деңгейін арттыруға бағытталған мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізуге ықпал ететінін атап өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kazaid/press/news/details/1294125?lang=ru

2026 жылғы 9–11 қыркүйекте Даму саласындағы жаңа серіктестердің (Emerging Development Partners) үшінші отырысы аясында «KazAID» Басқарма төрағасы Нұрғали Арыстанов Түрік ынтымақтастық және үйлестіру агенттігінің (TİKA) Вице-Президенті Др. Али Эрджанмен, Әзербайжан халықаралық даму агенттігі (AIDA) Директорының м.а. Хамид Зейналовпен, Таиландтың Халықаралық ынтымақтастық агенттігінің (TICA) Бас директоры Чулват Наринтрангурамен, БҰҰ Азия мен Тынық мұхитқа арналған Экономикалық және әлеуметтік комиссиясының (ЭСКАТО) Стратегия және бағдарламаларды басқару бөлімінің директоры Др. Сринивас Татамен, Бангладеш Қаржы министрлігі Экономикалық байланыстар департаментінің директоры Кази Шахжаханмен, сондай-ақ БҰҰ Босқындар істері жөніндегі Жоғарғы комиссары Басқармасының (БҰҰ БЖКБ) Орталық Азиядағы Өкілі Махир Сафарлимен екіжақты кездесулер өткізді.Екіжақты кездесулер барысында тараптар ынтымақтастықтың негізгі аспектілерін, соның ішінде басым бағыттар бойынша даму мақсатындағы бірлескен жобаларды іске асыру мәселелерін талқылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kazaid/press/news/details/1294118?lang=ru

Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Жамбыл облысы бойынша департаменті «Әулие-Ата» халықаралық әуежайы» АҚ-ның авиаотынды өткізу кезінде баға белгілеу мәселесі бойынша қызметін зерделеді.Департамент жүргізген бәсекелестіктің жай-күйін және бағалар динамикасын талдау нәтижелері негізінде монополияға қарсы орган Әуежайға қатысты тергеп-тексеруді аяқтады. Тергеп-тексеру барысында авиаотынды өткізу кезінде монополиялық жоғары баға белгілеу бөлігінде монополияға қарсы заңнаманы бұзу фактілері анықталды.Өз кезегінде, Әуежай тергеп-тексеру нәтижелерімен келіспей, оларды бірінші және екінші сатыдағы соттарда даулады. Жамбыл облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен тергеп-тексеру нәтижелері заңды және негізді деп танылды. Тараз қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған сотында өткен сот отырысы барысында Әуежай өз кінәсін мойындады.Кәсіпорын Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 159-бабының 3-бөлігі бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылып, 3,2 млн теңге мөлшерінде әкімшілік айыппұл салынды және монополиялық қызметті жүзеге асыру нәтижесінде алынған 25,2 млн теңге мөлшеріндегі монополиялық кіріс тәркіленді.Сонымен қатар, монополияға қарсы орган Әуежайға Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзушылықтарды тоқтату туралы тиісті нұсқама берді. Нұсқамаға сәйкес экономикалық негізделген баға белгілеу талап етілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zk/press/news/details/1294111?lang=ru

 Табиғи ингредиенттерден жасалған балмұздақ Қантсыз табиғи шырындар Артық қоспасыз Ең бастысы — өз идеясын іске асырып отырған жас кәсіпкер!Жастарға қолдау көрсету — тек қаржылай көмек беру емес. Бұл — идеяға сену, мүмкіндік жасау және өз ісін бастауға жол ашу.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe-zhastar1/press/news/details/1294095?lang=ru

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауын жүзеге асыру аясында елімізде инвестициялық саясатты кешенді жаңғырту жұмыстары жүргізілуде.2025 жылғы желтоқсанда 2030 жылға дейінгі инвестициялық саясат тұжырымдамасы қабылданып, «Бәйтерек» холдингі ұлттық инвестициялық холдинг болып қайта құрылды. Жаңа модель жеке және шетелдік капиталды тартуға, отандық өндірісті, инфрақұрылымды, технологияларды және шикізаттық емес экспортты дамытуға бағытталған. 2029 жылға дейін холдинг құралдары арқылы қосымша $150 млрд инвестиция тарту жоспарланып отыр.Капитал тарту тәсілдері де жетілдірілуде. Мемлекет инвесторларды белсенді іздеу және нысаналы түрде тарту моделіне көшуде. Мәселен, өңірлер басым салалық бағыттарды айқындап, алдын ала пысықталған инвестициялық ұсыныстар әзірлейді.Инвесторларды сүйемелдеу жүйесі қайта құрылып, енді сыртқы, орталық және өңірлік деңгейлерде жұмыс істейді. Жобаларды жедел жүзеге асыру үшін Fast Track тетігі қолданылып, Үкімет жанындағы Инвестициялық штабтың мүмкіндіктері кеңейтілуде. Инвесторлардың құқықтарын қорғау күшейтілді: «прокурорлық сүзгі» қолданылады, проблемалық мәселелер мен шағымдардың бірыңғай тізілімі қалыптастырылуда, инвестициялық дауларды сотқа дейін реттеу тетіктері жетілдірілуде. 2025 жылы инвестициялар туралы 30 келісім жасалса, 2026 жылы жалпы сомасы шамамен 5,2 трлн теңге болатын 26 келісім жасалды.Сонымен қатар негізгі шетелдік әріптестерді сүйемелдеу үшін task force жұмыс топтарының тетігі қалыптастырылып, қажетті рәсімдерден жедел өтуге арналған «жасыл дәліз» қолданылады. Жаңа модельдің цифрлық бағыты Ұлттық цифрлық инвестициялық платформаны дамытуды, сондай-ақ деректерді талдау құралдары мен жасанды интеллект элементтерін қамтитын инвестициялық жобаларды мониторингтеудің интеграциялық талдау жүйесін әзірлеуді көздейді.2025 жылы негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 16,7%-ға арттыҚазақстандағы инвестициялық белсенділік оң қарқынын сақтап отыр. 2024 жылы негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 19,4 трлн теңгеден асып, нақты өсім 8%-ды құрады. 2025 жылы бұл көрсеткіш шамамен 23,5 трлн теңгеге дейін ұлғайып, нақты өсім қарқыны 16,7%-ға жетті.2026 жылғы қаңтар-тамыз айларында негізгі капиталға 13,5 трлн теңгеден астам инвестиция салынды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8,1%-ға көп. Негізгі капиталға салынған инвестициялардың ЖІӨ-дегі үлесі 2024 жылғы 14,2%-дан 2025 жылы 14,7%-ға дейін өсті. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 13,4%-ды құрады.Сонымен қатар жаңа инвестициялық портфель қалыптастырылуда. Kazakh Invest базасында Астанада «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейтін Kazakhstan Investment House бірыңғай ақпараттық орталығын құру көзделген. Бүгінде жалпы инвестиция көлемі $162,5 млрд болатын 667 нақты жоба іріктелді. Бұдан бөлек, шикізат базасын дамытуға бағытталған жалпы құны $42,6 млрд болатын жобалар пулы қалыптастырылуда.2024-2025 жылдары тартылған жаңа жобалардың қатарында терең өңдеу, өнеркәсіп, агроөнеркәсіп кешені және көлік инфрақұрылымы салаларындағы өндірістер бар. Жамбыл облысында Fufeng Group құны $350 млн болатын жүгеріні терең өңдеу жобасын жүзеге асыруда. Құрылыс-монтаж жұмыстары 2025 жылы басталды, жобаның бірінші кезеңін 2026 жылы іске қосу жоспарланған.Ақмола облысында Dalian Hesheng Holding Group құны $500 млн болатын бидайды терең өңдеу кешенін салуда. Испаниялық Roca Group Қызылорда облысында құны $70 млн болатын санитариялық-техникалық өнім өндіру және құрастыру зауытының жобасын жүзеге асыруда.Алматы облысында Solico Group тәулігіне 155 тонна өнім өндіруге қауқарлы, құны $58,8 млн болатын ірімшік өндірісінің құрылысын бастады. 400-ге жуық жұмыс орны ашылатын кәсіпорынды 2027 жылы іске қосу жоспарланған. Guoyou Materials Group Қазақстанның Каспий теңізі жағалауында жылына 15 млн тоннаға дейін жүк өткізуге қауқарлы, құны $1,1 млрд болатын жаңа порт салу жобасын пысықтауда. Швейцариялық Harvest Group SA құны $700 млн болатын агроиндустриялық кластерді іжүзеге асыруға кірісті. Жоба аясында 300 мың гектар жерді кезең-кезеңімен суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарына айналдыру көзделген. Бюджет қаражатының үлесі 14%-ға дейін төмендеді, бюджеттен тыс қаржы көздер 86%-ға дейін өстіЕлеулі өзгерістердің бірі – инвестициялардың қаржылық құрылымы. 2024 жылы мемлекеттік бюджет қаражатының үлесі негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемінің 21,6%-ын, 2025 жылы 21,5%-ын құрады. 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында ол 14%-ға дейін төмендеді.Осы кезеңде бюджеттен тыс қаржы көздері инвестициялардың 86%-ына жетті. Оның негізгі көзі, яғни 66,7%-ы кәсіпорындардың меншікті қаражаты болып қалып отыр. Банк несиелерінің үлесі – 5,6%, өзгедей қарыз қаражатының үлесі – 13,7%.Ағымдағы динамика бюджеттен тікелей қаржыландыру азайғанын, ал бизнестің меншікті және қарыз қаражаттарының үлес салмағы ұлғайғанын көрсетеді. Бұл модель мемлекеттік құралдарды капиталдың жалғыз көзі ретінде емес, қосымша жеке ресурстарды тарту механизмі ретінде пайдалану міндетіне сәйкес келеді.Инвестициялардағы өңдеу өнеркәсібінің үлесі 14,1%-ға дейін өсті2025 жылы инвестициялардың ең жоғары нақты өсу қарқыны энергетикада 61,8%, агроөнеркәсіп кешенінде 51,8%, өңдеуші өнеркәсіпте 39%, ақпарат және байланыс секторында 32% болды.Бұл үрдіс 2026 жылы да жалғасты. Қаңтар-тамыз айларында энергетикадағы нақты инвестициялар 49,3%-ға, ақпарат және байланыста 45,3%-ға, өңдеу өнеркәсібінде 39,9%-ға, АӨК-те 17,6%-ға өсті.Инвестициялардың жалпы көлемінде жекелеген салалардың үлесінің өзгеруі ерекше байқалады. Мәселен, өңдеу өнеркәсібінде көрсеткіш 2024 жылғы 10,7%-дан 2025 жылы 12,7%-ға және 2026 жылғы қаңтар-тамызда 14,1%-ға дейін жетті. АӨК-те 3,8%-дан 5,6%-ға, энергетикада 6,9%-дан 9,7%-ға, ақпарат және байланыста 1,8%-дан 2,3%-ға дейін көтерілді.Десе де тау-кен өнеркәсібінің үлес салмағы 2024 жылғы 18,7%-дан 2026 жылғы сегіз айда 13,9%-ға дейін қысқарды.Өзгерістер экономиканың құрылымында да көрініс тапты. ЖІӨ-дегі өңдеу өнеркәсібінің үлесі 2024 жылғы 12,4%-дан 2025 жылы 12,8%-ға дейін өсті, ал 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша 14%-ға жетті. Осы кезеңде мұнай-газ секторының үлесі ЖІӨ-нің 8,1%-дан 7,8%-ға дейін, жалпы тау-кен өнеркәсібінің үлесі 12%-дан 11,7%-ға дейін қысқарды.Нақты секторға 8 трлн теңге: «Бәйтерек» холдингі қаржыландыру жүйесін қайта құрудаЖаңа инвестициялық архитектурада басты рөл «Бәйтерек» холдингіне берілмек. 2026 жылы нақты секторды оның құралдары арқылы қаржыландыру көлемін 8 трлн теңге деңгейінде сақтау жоспарлануда, оның ішінде Холдингті капиталдандыру есебінен қосылатын 1 трлн теңге де бар.Бұл ретте қаржыландыру параметрлері де өзгереді. Қазақстан Даму банкі ірі стратегиялық бастамаларға ерекше ден қоя отырып, инвестициялық жобаларды қаржыландырудың ең төменгі шегін 15 млрд теңгеге дейін, экспорттық операциялар бойынша 3 млрд теңгеге дейін арттырды. Өнеркәсіпті дамыту қоры машина жасауға баса назар аударып отыр: мұндай жобаларды қаржыландырудың ең аз сомасы 1 млрд теңге деңгейінде болады деп айқындалды, ал машина жасаудан тыс жүзеге асатын құр инвестициялық жобаның өзінің ең төменгі жалпы құны 15 млрд теңге болмақ.Жыл басынан бері тұрғын үй секторын қоса алғанда қолдаудың жалпы көлемі 7,4 трлн теңгеге жетті, оның 5,4 трлн теңгесі кәсіпкерлікке бағытталған. «Даму» қоры арқылы 1,4 трлн теңгеге 5 мыңға жуық ШОБ жобасына қолдау көрсетілді. Аграрлық кредиттік корпорация мен ҚазАгроҚаржы желісі бойынша АӨК-ке 10 мыңнан астам ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін 1 трлн теңгеден астам қаражат бөлінді. Қазақстанның Даму банкі, Өнеркәсіпті дамыту қоры және Qazaqstan Investment Corporation арқылы шамамен 2,5 трлн теңге ірі бизнес пен инвестициялық бастамалардың 504 жобасын қаржыландыруға бағытталған. Экспорттық-кредиттік агенттіктің 522 млрд теңгеден астам қолдауына 78 экспорттаушы ие болды.Жобаға 7 млрд теңгеге дейін қаржы және 85%-дық кепілдік: шағын бизнесті қолдау кеңейтілдіШағын және орта бизнес үшін негізгі бағыт қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейту болып қала бермек. Кепілдік қоры шеңберінде 7 млрд теңгеге дейінгі кредиттер бойынша қаржыландыру сомасының 85%-на дейін кепілдік беріледі, бірақ ол 3,5 млрд теңгеден аспауы керек. Бұл тетікті инвестициялық мақсаттар үшін, айналым қаражатын толықтыру және қайта қаржыландыру үшін пайдалануға болады.«Өрлеу» жеңілдетілген несиелендіру бағдарламасы жалғасуда: қаржыландыру 7 млрд теңгеге дейінгі мөлшерде, жылдық 12,6% түпкілікті мөлшерлемемен 10 жылға дейінгі мерзімге беріледі. Басым бағыттардың қатарында өңдеу өнеркәсібі, туризм, IT және креативті индустриялар бар. Өндірістік қуаттарды жаңғырту үшін бір қарыз алушыға 500 млн теңгеге дейін қаржыландыру қарастырылған «Өрлеу Лизинг» бағдарламасы жұмыс істейді.Шағын бизнесті қолдаудың бірыңғай бағдарламасы – «Іскер аймақ» іске қосылды. Бағдарлама бойынша несиенің ең жоғары сомасы – 200 млн теңге. Қаражат инвестициялық мақсаттарға да, айналым капиталын толықтыруға да бағытталуы мүмкін. Субсидиялау мөлшері номиналды пайыздық мөлшерлеменің 40%-ын, әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін 50%-ын құрайды. Субсидиялау мерзімі – үш жылға дейін. Бағдарламаның негізгі бағыты ретінде өңдеу және қайта өңдеу салалары айқындалған.Сонымен қатар бизнестің даму институттарымен өзара іс-қимылы жеңілдетілуде. Бірыңғай фронт-офис құрылып, 1408 байланыс орталығы, CRM жүйесі және бірыңғай ЖИ көмекші іске қосылды. Ұлттық цифрлық инвестициялық платформамен интеграция қамтамасыз етілді.Жалпы құны 884,6 млрд теңге болатын 346 жоба коммуналдық инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталдыХолдингтің инвестициялық тетіктері инфрақұрылымды жаңғыртуға да бағытталған. «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында «Бәйтерек» еншілес ұйымдар, екінші деңгейдегі банктер және халықаралық қаржы институттары арқылы қаржыландыруды ұйымдастырып, үйлестіре отырып, қаржы операторы қызметін атқарады.Бүгінде осы тетік аясында жалпы құны 884,6 млрд теңгені құрайтын 346 жоба мақұлданды. Олар коммуналдық желілерді жаңартуға, апат деңгейін төмендетуге, жылу, электр, сумен жабдықтау және су бұру қызметтерінің сапасын арттыруға бағытталған.Жарты жылда 250,5 млрд теңге: агролизинг көлемі былтырғы көрсеткіштен екі есеге жуық арттыТағы бір бағыт – ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту. 2025 жылы «ҚазАгроҚаржы» желісі бойынша 10 393 бірлік техника сатып алуға 268,9 млрд теңгеге лизинг келісімшарттары жасалды. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында қаржыландыру көлемі 250,5 млрд теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 126,6 млрд теңгеден екі есеге жуық жоғары. Компания қызметтерін 3 931 ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші пайдаланды.Машина-трактор паркін жаңарту үшін лизингтік бағдарламалар желісі жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы техникасына жеңілдетілген лизинг жылдық 6% мөлшерлемемен 10 жылға дейінгі мерзімге беріледі. Тағы бір бағдарлама бойынша жылдық 5% мөлшерлемемен 7 жылға дейінгі мерзімге, кемінде 10% аванспен қаржыландыру ұсынылады.«Қазақстанда жасалған» бағдарламасы бойынша отандық техника мен көлік жылдық 6% мөлшерлемемен 10 жылға дейінгі мерзімге қолжетімді. Дәл осындай шарттармен «Өз жем-шөбіміз» бағдарламасы жемшөп дайындайтын техника мен жылжымалы суару жүйелерін қамтиды. Жеңілдетілген бағдарламаларға жатпайтын ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін жылдық мөлшерлемесі 12,6%-бен 10 жылға дейінгі мерзімге «Агролизинг» бағдарламасы қарастырылған.Лизинг алу процесі толықтай онлайн форматта қолжетімді: ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші өтінімді қашықтан бере алады, ал ЖИ-сервис құжаттарды сараптап, өтінім бойынша 10 минут ішінде шешім шығарады. Сондай-ақ жеңілдетілген бағдарламалар бойынша Telegram-бот арқылы электронды кезек және жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып, лизинг нысандарына онлайн мониторинг жүргізу жүйесі іске қосылды.2025 жылдың қорытындысы бойынша «Бәйтерек» холдингінің құралдары арқылы барлық бағыт бойынша көрсетілген қолдаудың жалпы көлемі 10,4 трлн теңгені құрады. 2026 жылы негізгі басымдық нақты секторды қаржыландыруға, өндірістерді іске қосуға, инфрақұрылымдық жобаларға, кәсіпкерлікті, АӨК және экспортты қолдауға бағытталуда.#ЗАҢменТәртіпАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1294087?lang=ru