Қазіргі заманда технологиялардың қарқынды дамуы адам өміріне орасан зор ыңғайлылық әкелді. Алайда бұл ыңғайлылықтың сыртында жасырынған қауіп те жылдан жылға күшейіп келеді. 14 қыркүйек 2026 жылы Қазақстанның құқық қорғау органдары мен қаржы секторы өкілдері бірлесіп, азаматтарды интернет-алаяқтықтың кең таралған жаңа толқынынан сақтандыру туралы мәлімдеме жасады. Елдің барлық аймақтарында жандана түскен алаяқтық схемалар сотталушылар санын жылдан жылға арттырып, мыңдаған азаматтың жинаған қаражатын жұтып жатыр.Интернет-алаяқтықтың тарихына үңілсек, оның Қазақстанда белсенді өріс алуы 2010 жылдардың ортасына тұспа-тұс келеді. Смартфондардың кең таралуы, онлайн-банкингтің дамуы және қолма-қол ақшасыз есеп айырысуға көшу — осының барлығы алаяқтарға жаңа мүмкіндіктер ашты. Егер бастапқыда киберқылмыскерлер жалған сайттар мен фишингтік электрондық хаттарға сүйенсе, кейін олар телефон арқылы тікелей байланыс орнату тактикасына өтті. Бүгінгі таңда ең кең таралған схема — азаматтарға қоңырау шалып, SMS арқылы келген растау кодын алдап-арбап алу болып отыр.Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылдың өзінде Қазақстанда интернет-алаяқтыққа байланысты 47 мыңнан астам қылмыс тіркелген. Бұл — алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға көп. Жәбірленушілердің жалпы шеккен шығыны 12 миллиард теңгеден асып кетті. Ең өкініштісі — жәбірленушілердің басым бөлігі 45 жастан асқан адамдар мен зейнеткерлер. Алайда жастар да алаяқтықтан аман қалмай отыр: 25-35 жас аралығындағы адамдар арасында да алданған жағдайлар жиілеп кетті.Алаяқтардың жұмыс принципі психологиялық манипуляцияға негізделген. Олар өздерін банк қызметкері, полиция қызметкері, салық органының өкілі немесе тіпті ұлттық қауіпсіздік комитетінің қызметкері ретінде таныстырады. Содан кейін азаматқа "сіздің шотыңызда күмәнді операция байқалды" немесе "сіздің атыңызда несие рәсімделіп жатыр" деген сылтауды алға тартады. Қорқынышқа түскен адам ойланбастан кодты айтып жібереді. Цифрлық қауіпсіздік саласының маманы Бауыржан Сейткалиевтің айтуынша: "Алаяқтар адамның психологиясын жетік біледі. Олар дәл сол сәтте қорқыныш пен үрей туғызып, адамның сыни ойлау қабілетін өшіреді. Код айтылған соң — ақша кетеді, ізін табу өте қиын болады."Қазақстанның ірі банктері де бұл мәселеге алаңдаушылық білдіруде. Halyk Bank, Kaspi Bank және БCC Bank сияқты жетекші қаржы мекемелері соңғы екі жылда клиенттерін алаяқтықтан қорғауға арналған бірнеше ірі ақпараттық науқан өткізді. Kaspi Bank-тың қауіпсіздік бөлімінің басшысы Айгүл Нұрланова бұл мәселені анық атады: "Біздің қызметкерлеріміз ешқашан телефон арқылы SMS-код, PIN-код немесе басқа да құпия деректерді сұрамайды. Бұл — алтын ереже. Егер сізге осындай сұраумен кім хабарласса да, ол — алаяқ." Банктер өз жүйелерінде де қосымша қорғаныс шараларын енгізіп жатыр: күдікті транзакцияларды автоматты тану, жаңа құрылғыдан кіруге шек қою, биометриялық растау механизмдерін кеңейту.Бұл мәселенің аймақтық маңыздылығы да аса зор. Орталық Азия елдерінің ішінде Қазақстан цифрландыру деңгейі жоғары ел ретінде танылады, бірақ бұл бір мезгілде кибертауіп-тәтті ел екенін де білдіреді. Ресей, Украина мен Беларусьтен ұқсас алаяқтық схемалар шекараны еркін кесіп өтіп, қазақстандық азаматтарға да жетіп жатыр. Interpol пен Шанхай ынтымақтастық ұйымы деңгейінде де кибер алаяқтыққа қарсы бірлескен жұмыс топтары құрылып жатыр. Дегенмен сарапшылар мойындайды: заңнамалық және техникалық шаралар жеткіліксіз, ең басты қару — азаматтардың сауаттылығы.Мемлекеттік деңгейде де бірқатар шешімдер қабылдануда. Ұлттық Банк пен "Киберқалқан" мемлекеттік бағдарламасы аясында 2026 жылға дейін барлық мектепте цифрлық сауаттылық сабақтарын жүйелі жүргізу жоспарланған. Ақпараттандыру министрлігі жалған нөмірлерден қоңырауды блоктайтын арнайы платформа енгізуді аяқтауға жақындады. Бұдан бөлек, алаяқтық фактілері туралы тез арада хабарлауға арналған бірыңғай 102 қызыл желісі жұмысын жаңа форматта жалғастыруда.Алайда барлық технологиялық қорғаныс шаралары азаматтардың өз байқампаздығын алмастыра алмайды. Мамандардың ұсынысы қарапайым, бірақ тиімді: телефоннан күдікті сұрақ естісеңіз — сөзді доғарыңыз. Банктің немесе мекеменің ресми сайтынан нөмірді өз бетіңізбен тауып, өзіңіз қайта хабарласыңыз. SMS арқылы келген кодты, PIN-кодты, карта нөмірін және CVV-кодты ешбір жағдайда, ешкімге айтпаңыз. Егер алаяқтыққа тап болдыңыз деп ойласаңыз — дереу банкке хабарласып, шотты бұғаттатыңыз және полицияға арыз беріңіз. Уақыт — ең қымбат ресурс мұндай жағдайда.Қауіпсіздік — тек мемлекеттің немесе банктің ғана емі, ең алдымен әрбір азаматтың өз қолында. Алаяқтар адамның үреймен ойланбай қалатын сәтін пайдаланады. Сондықтан бүгін осы ережелерді өзіңіз ғана білмей, туыстарыңызға, ата-анаңызға, қарт ағайындарыңызға да жеткізіңіз. Хабардар қоғам — қорғалған қоғам.

2026 жылдың 14 қыркүйегінде елдің іскери қауымдастығы маңызды оқиғаны — Шымкент қаласындағы SHANYRAQ бизнес-форумының жақындап қалғанын — ерекше ынта-жігермен күтуде. Осы жылдың 26 қыркүйегінде Ramada қонақ үйінде өтетін бұл форум Қазақстанның ірі бизнес іс-шараларының бірі ретінде танылып, жыл сайын тысқары назар аударып келеді. Биылғы форумды ерекше мәртебелі ететін тағы бір жаңалық бар: Shymkent Hub технологиялық хабы іс-шараның ресми серіктесі атанды. Бұл жайт аймақтық технологиялар саласы мен iскери ортаның бірлігін айқын көрсетеді.Қазақстанда соңғы онжылдықта кәсіпкерлік ортаның айтарлықтай өзгергені жасырын емес. Шағын және орта бизнестің үлесі ЖІӨ-де жылдан жылға артып, 2025 жылғы ресми деректер бойынша бұл көрсеткіш 32 пайызға жеткен. Шымкент қаласы болса Қазақстанның үшінші мегаполисі ретінде экономикалық белсенділікте тез қарқынмен дамып, оңтүстік өңірдің кәсіпкерлік орталығына айналуда. Дәл осы аясында SHANYRAQ сияқты форумдардың маңыздылығы одан әрі арта түседі: олар бизнес иелерін, инвесторларды және технология мамандарын бір платформада шоғырландыратын бірегей кеңістікке айналады.Биылғы SHANYRAQ форумының бағдарламасы айрықша бай мазмұнға ие. Іс-шарада Global Coffee, Royal Flowers, Metallinvest сияқты нарықтың танымал жетекшілері мен ірі жобалардың негізін қалаушылар бір сахнада жиналады. Форумның негізгі бағыттары — нақты кейстердің талдауы, бизнесті масштабтау стратегиялары және пайдалы желілік байланыстар орнату. «Бүгінгі нарықта тек жақсы идея жеткіліксіз. Сізге дұрыс адамдармен дұрыс сәтте байланыс орнату қажет. SHANYRAQ дәл сондай мүмкіндікті беретін форум», — деп атап өтеді Шымкент бизнес қоғамдастығының белсенді мүшесі Асқар Дүйсенов. Оның пікірі бойынша, аймақтық бизнесті дамытуда осындай форумдар теориялық білімнен гөрі практикалық тәжірибені бөлісудің тиімді алаңына айналады.Shymkent Hub технологиялық хабының ресми серіктес ретінде қосылуы форумға принципті жаңа өлшем береді. Хаб Шымкенттің IT және стартап экожүйесін дамытуда орталық рөл атқарып, жүздеген жас кәсіпкерлер мен технология мамандарын біріктіреді. «Күшті бизнеске күшті технологиялар керек — бұл бізге жаңалық емес. Біз SHANYRAQ арқылы технологиялық шешімдер мен дәстүрлі бизнестің арасындағы алшақтықты жою мақсатын көздейміз», — деп түсіндіреді Shymkent Hub өкілі. Хаб өз қауымдастығы үшін билетке 20 пайыздық жеңілдік ұсынып, SHYMHUB20 промокодын таратуда — бұл технологиялық қоғамдастықтың форумға белсенді қатысуын ынталандыруға бағытталған нақты қадам.Осындай іс-шаралардың аймақ экономикасына тигізетін оң әсері статистикамен де дәлелденеді. Сарапшылардың зерттеулері бойынша, ірі бизнес-форумдар жергілікті экономикаға тікелей инвестиция тартуды орта есеппен 15–25 пайызға арттырады. Форумда орнатылған іскери байланыстардың 40 пайызы кейіннен нақты серіктестік немесе мәмілеге айналады деген деректер де бар. Шымкент сияқты серпінді дамып жатқан мегаполис үшін бұл сандар айрықша маңызды: қала тек өнеркәсіп орталығы ғана емес, қазір инновациялық бизнестің де ошағына айналу жолында.Форумға дайындық барысында Шымкент кәсіпкерлік қауымдастығының өкілдері ерекше ынтасын білдіруде. «Мен SHANYRAQ-тың өткен жылғы форумында екі ірі серіктеспен кездесіп, бизнесімді жаңа нарықтарға шығара алдым. Биыл да сондай нәтиже күтемін», — деп бөліседі тоқыма саласының кәсіпкері Мадина Сейітқали. Мұндай жеке тәжірибелер форумның нақты және өлшемді нәтижелер беретінін көрсетеді. Шымкент қалалық кәсіпкерлер палатасы да іс-шараға қолдауын жариялап, мүшелерін белсенді қатысуға шақыруда.Бұл форумды тарихи тұрғыдан бағалайтын болсақ, Кеңес Одағы ыдырағаннан бері Қазақстан кәсіпкерлік мәдениетін нөлден қалыптастырды. Егер 1990-шы жылдардың басында бизнес тренингтері мен форумдары сирек кездесетін болса, бүгінгі SHANYRAQ тәрізді іс-шаралар елдің кәсіпкерлік экожүйесінің қаншалықты кемелденгенін айқын паш етеді. Мамандар Қазақстанның бизнес-форум мәдениеті жағынан Орталық Азияда жетекші орынға ие екенін атап өтеді, ал Шымкент осы үрдісте алдыңғы қатарда тұр.Алдағы перспективаларға келетін болсақ, SHANYRAQ форумы тек бір күндік іс-шара емес, ұзақ мерзімді серіктестіктердің, жаңа жобалардың және инновациялық бастамалардың бастау нүктесіне айналады деп болжанады. Shymkent Hub сияқты технологиялық хабтың форуммен ынтымақтасуы болашақта цифрлық трансформация мен дәстүрлі бизнес үлгілерінің өзара үйлесімін тереңдете түседі. Сарапшылар 2027 жылға қарай Шымкент өңіріндегі стартаптар санының екі есе артуын күтуде, ал мұндай форумдар осы өсуге катализатор қызметін атқарады. 26 қыркүйек сағат 10:00-де Ramada қонақ үйінде ашылатын SHANYRAQ форумы Қазақстан бизнесінің жаңа тарауын ашатын күн болмақ.

Қазіргі таңда технологиялық әлем өз дамуының жаңа белестеріне жетіп отыр. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу саласы тек қана техникалық білімнің ғана емес, шығармашылық ойлаудың да аренасына айналуда. Осы өзгерістердің жарқын дәлелі ретінде 2026 жылдың 17 қыркүйегінде өтетін "Vibe coding өнімді әзірлеудің негізі ретінде" атты ашық онлайн-лекцияны атап өтуге болады. Бұл оқиға туралы ақпарат 14 қыркүйек 2026 жылы кеңінен таралып, отандық IT-қоғамдастық арасында зор қызығушылық тудырды. Лекция тәжірибелі маманның қатысуымен өтетін болғандықтан, оған деген ынта-жігер ерекше жоғары деңгейде қалыптасты.Vibe coding деген ұғым бағдарламашылар арасында соңғы бірнеше жылда белсенді қолданылып келеді. Бұл тәсіл кодтауды тек механикалық алгоритмдерді орындау процесі ретінде қарастырмай, шығармашылық ағым немесе "flow" деп аталатын күй арқылы жүзеге асыруды ұсынады. Психолог Михай Чиксентмихайи ғылымға енгізген "ағым күйі" концепциясы бойынша, адам белгілі бір жұмысқа толықтай берілген сәтте ол ең жоғары өнімділікке жетеді. IT-сарапшылардың зерттеулері бойынша, бағдарламашылардың 73 пайызы ағым күйінде жазылған кодтың сапалы да, қателері азырақ болатынын мойындайды. Дәл осы ғылыми негіз vibe coding тәсілінің кәсіби ортада кеңінен танылуына жол ашты.Қазақстандық IT-саласы да бұл үрдістен тыс қала алмады. Астана мен Алматы қалаларында технологиялық стартаптар санының жылдан жылға өсіп келе жатқаны баршаға мәлім. Ұлттық статистика комитетінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде тіркелген IT-компаниялар саны үш жыл бұрынғымен салыстырғанда 40 пайызға артты. Бұл өсімнің артында жас бағдарламашылар буынының белсенділігі жатыр. Алайда мамандардың назарын аударып отырған мәселе тек саннан ғана емес, сападан тұрады. Өнімді тиімді де сапалы жасай алу, идеяны жылдам прототипке айналдыру — бүгінгі нарықтың басты талаптарының бірі. Vibe coding тәсілі осы мәселені шешуге бағытталған практикалық философия ретінде отандық әзірлеушілердің назарын аударып отыр.Лекцияның мазмұнына қатысты алдын ала берілген бағдарламаны саралайтын болсақ, оның үш негізгі бағытты қамтитынын байқаймыз. Біріншіден, ағым күйінің табиғаты мен оның жұмыс өнімділігіне тигізетін нақты әсері талқыланатын болады. Екіншіден, идеядан дайын өнімге дейінгі жолды қысқарту мақсатында концептіні жылдам прототиптеу әдістемесі қарастырылады. Үшіншіден, кодтау процесін сапалы да рахатты ету жолындағы практикалық кеңестер беріледі. Алматылық бағдарламашы, бес жылдық тәжірибесі бар Асқар Нұрланов осы тақырыпқа өзінің ойын білдірді: "Vibe coding — бұл бос уақытты ермекпен өткізу емес. Бұл өз миыңды дұрыс жұмысқа баулудың жүйелі тәсілі. Ағым күйінде жазылған код кейде апалардың жасаған жұмысынан асып түседі." Оның бұл пікірі қоғамдастық арасында кеңінен резонанс тудырды.Дүниежүзілік тәжірибеге жүгінсек, vibe coding тәсілі Silicon Valley компанияларынан бастап Оңтүстік-Шығыс Азияның технологиялық орталықтарына дейін белсенді қолданылып жатыр. GitHub-тың 2024 жылғы жылдық есебінде айтылғандай, ең өнімді әзірлеушілердің 60 пайызы жұмыс күнінің белгілі бір бөлігін шығармашылық ағым күйін қалыптастыруға арнайтынын хабарлаған. Netflix, Spotify сияқты технологиялық алыптар өз командаларына арнайы "deep work" сессияларын ұйымдастырып, осы тәсілді корпоративті деңгейде институционализациялаған. Бұл халықаралық тәжірибе Қазақстан үшін де үлгі бола алатындығын сарапшылар атап өтуде. Отандық компаниялар да осындай мәдениетті қалыптастыру арқылы бәсекеге қабілеттілігін арттыра алады.Лекцияны ұйымдастырушылар тарапынан алынған түсіндірмеге сүйенсек, іс-шаралыдың форматы онлайн болғандықтан, ол Қазақстанның кез-келген өңірінен қатысушыларды бір алаңға жинайды. Бұл географиялық шектеулерді жоятын формат ел аймақтарындағы жас бағдарламашылар үшін білім алу мүмкіндіктерін теңестіруге үлес қосады. Лекция орыс тілінде өтетін болғанымен, берілетін білімнің мазмұны ұлттық IT-қоғамдастық үшін бірдей маңызды. Нұр-Сұлтандық жас әзірлеуші Дильназ Сейтқали: "Мен алыс аудандарда тұратын замандастарым үшін бұл формат ерекше маңызды деп санаймын. Кейде бір сапалы лекция адамның мансап бағытын мүлдем өзгертіп жібере алады" деп пікір білдірді.Лекция өткеннен кейін IT-қоғамдастықтың одан ары дамуына қандай серпін беретінін болжау қиын емес. Vibe coding тәсілін меңгерген бағдарламашылар өнімдерін жылдамырақ нарыққа шығара алатын болады. Бұл өз кезегінде отандық стартаптардың өміршеңдігін арттырып, инвесторлардың қызығушылығын тудыруы мүмкін. Технологиялық сарапшы Болат Ермеков: "Бізге тек кодшы емес, ойлайтын жасаушылар керек. Vibe coding дәл сол ойлау мәдениетін дамытады. Бұл тәсілді насихаттайтын іс-шаралар елімізде көбейе берсін" деген ұстанымда. Оның сөзі отандық IT-кеңістіктегі жалпы сентиментті дөп баяндайды.Қорытындылай келе айтарымыз, 17 қыркүйекте өтетін бұл ашық онлайн-лекция — тек бір күндік оқу іс-шарасы ғана емес. Ол Қазақстандағы бағдарламалау мәдениетін жаңа сапалық деңгейге көтеруге бағытталған ауқымды қозғалыстың бір бөлшегі. Технологиялар дамыған сайын бағдарламашыдан тек техникалық шеберлік емес, шығармашылық икемділік пен психологиялық тұрақтылық та талап етіледі. Vibe coding тәсілі осы үш қасиетті бір уақытта дамытатын тиімді жол ретінде танылып келеді. Лекцияға тіркелу белсенді жүріп жатқан бұл кезеңде мүмкіндікті жіберіп алмай, отандық IT-мамандардың жаңа білімге деген ашықтығын тағы бір рет дәлелдейтін уақыт келді.

14 қыркүйек 2026 жылы Шымкент университетінде ерекше бір кездесу өтті. Оны ерекше ететін — бұл жай лекция немесе семинар емес, қазіргі заманның ең өзекті мәселесіне — киберқауіпсіздікке — арналған тікелей диалог болды. Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы ұйымдастырған аталмыш ақпараттық іс-шара қыркүйек айының Кибермәдениет айы ретінде белгіленуі аясында өткізілді. Залда жиналған жүздеген студент пен оқытушы цифрлық кеңістіктегі жаңа қауіп-қатерлер туралы алғаш рет осынша толық және жүйелі түрде естіді.Кибермәдениет айы — бұл жыл сайын қыркүйекте өткізілетін халықаралық бастама. Оның мақсаты — жалпы қоғамның, соның ішінде жастардың интернет қауіпсіздігі туралы хабардарлығын арттыру. Қазақстан бұл бастамаға белсене қосылып келеді, себебі ел бойынша киберқылмыс деңгейі жылдан жылға өсіп отыр. Ұлттық киберқауіпсіздік комитетінің деректеріне сәйкес, 2025 жылы Қазақстанда тіркелген интернет алаяқтығы жағдайларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артты. Оңтүстік Қазақстан облысы мен Шымкент қаласы бұл статистикада ерекше орын алады: мұнда жас аудитория, яғни студенттер мен мектеп оқушылары алаяқтардың негізгі нысанасына айналып отыр. Дәл осы себептен Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы білім беру ұйымдарымен бірлесіп, алдын алу жұмыстарын жандандыруға шешім қабылдады.Іс-шараға Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Ернұр Қырғызбаев арнайы қатысты. Ол студенттер мен оқытушыларға цифрлық қауіпсіздіктің негіздерін, интернет кеңістігіндегі жаңа қауіп-қатерлерді және олардан қорғану жолдарын нақты мысалдармен түсіндірді. «Бүгінгі жастар цифрлық ортада туып өскен ұрпақ. Олар смартфонды, интернетті өздерінің табиғи ортасы ретінде қабылдайды. Алайда бұл орта да қауіпті болуы мүмкін — тура нақты өмірдегідей. Біздің міндетіміз сол қауіпті уақтылы таныту» — деді Қырғызбаев өз сөзінде. Шынында да, цифрлық сауаттылық бүгінде тек техникалық білім емес, өмірде аман-есен жүру үшін қажетті негізгі дағды болып табылады.Кездесуге Шымкент қаласы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілдері де шақырылды. Полиция капитандары Ердаулет Ералиев пен Бахытжан Бекбаев интернет алаяқтығының ең кең тараған түрлерін, жеке деректерді қорғаудың практикалық тәсілдерін, фишингтік хабарламаларды қалай ажырату керектігін және күмәнді сілтемелерден сақтану жолдарын егжей-тегжейлі баяндады. «Адамдар көбінесе «менің телефонымда ештеңе жоқ, мені алдауға не бар» деп ойлайды. Бірақ сіздің контактілеріңіз, суреттеріңіз, банктік қосымшаларыңыз — бұлардың барлығы алаяқтар үшін асыл қазына» — деп атап өтті капитан Ералиев. Оның сөзінше, соңғы жылдары «романтикалық алаяқтық» және жалған инвестициялық платформалар арқылы жасалатын қылмыстар ерекше өсіп кетті, ал жәбірленушілердің арасында жастар үлесі барған сайын артып отыр.Кездесудің ең белсенді бөлімі — сұрақ-жауап сессиясы болды. Студенттер тек теориялық білім алумен шектелмей, өздерін мазалаған нақты жағдайларды да ортаға салды. Бір студент жуырда танымал мессенджерде «ұтыс ұтып алдыңыз» деген хабарлама алғанын, бірақ өзі байқаусызда жеке деректерін беріп қоя жаздағанын айтты. Мамандар бұл жағдайды тікелей талдап, тиісті қорытынды жасауға көмектесті. Оқытушылардың да белсенділігі жоғары болды: олар жастарды осындай қауіп-қатерлерден қорғауда мұғалімнің рөлі қандай болуы керектігі жайлы сұрақтар қойды. Мамандардың жауабы айқын болды: отбасы, мектеп және мемлекет бірігіп әрекет еткенде ғана нәтижеге қол жеткізуге болады.Іс-шараның маңызы тек осы бір кездесумен шектелмейді. Бұл — жүйелі жұмыстың бір бөлшегі. Шымкент Цифрландыру басқармасы 2026 жылы қала бойынша жиырмадан астам білім беру ұйымында осыған ұқсас кездесулер өткізуді жоспарлап отыр. Мақсат — жастардың цифрлық сауаттылығын арттырып, кибергигиена мәдениетін қалыптастыру. Сарапшылар атап өткендей, ең тиімді қорғаныс — бұл техникалық бағдарлама немесе антивирус емес, адамның өз ақылдылығы мен хабардарлығы. «Брандмауэр адамның ойлауын алмастыра алмайды» — деп қорытты Бекбаев өз сөзін, және бұл тезис залда отырған барлық тыңдаушылардың есінде ұзақ сақталатыны сөзсіз.Дүние жүзі тәжірибесіне қарасақ, Эстония, Финляндия және Сингапур сияқты елдер мектеп бағдарламасына киберқауіпсіздік пәнін ерте енгізу арқылы интернет алаяқтығы деңгейін айтарлықтай төмендеткен. Қазақстан да осы бағытта елеулі қадамдар жасап жатыр: 2025 жылы қабылданған «Цифрлық Қазақстан — 2030» стратегиясы шеңберінде кибербілім беруді кеңейту арнайы басымдыққа жатқызылды. Шымкенттегі бұл кездесу — аталмыш стратегияның нақты жерге жеткен, практикалық тұрғыда іске асқан бір көрінісі.Залдан шыға беріс студенттердің беттерінде ойланушылық байқалды. Олардың кейбірі мамандармен жеке сөйлесіп, байланыс телефондарын алды. Бұл — ең жақсы нәтиже. Ақпарат жеткенде, хабардарлық туғанда, ал хабардарлық іс-қимылға ұласқанда ғана қауіпсіздік қамтамасыз етіледі. Шымкент университетіндегі бұл кездесу дәл сол ізгі мақсатқа бір қадам жақындатты деп сеніммен айтуға болады. Ал қыркүйектің осы кибермәдениет айы жастар жадында тек іс-шара ретінде емес, санадағы маңызды өзгерістің басы ретінде қалуы тілек.

2026 жылдың 14 қыркүйегінде Шымкент қаласының тіркеу органдары маңызды статистикалық деректерді жариялады: ағымдағы жылдың алғашқы сегіз айында қалада 17 мыңнан астам туу туралы куәлік берілді. Олардың 15 мыңы — яғни басым көпшілігі — цифрлық форматта ресімделген. Бұл көрсеткіш Қазақстандағы электрондық мемлекеттік қызметтердің дамуы жолындағы елеулі табыс болып табылады және елдің цифрландыру саласындағы ірі қалаларының бірі ретінде Шымкенттің беделін одан әрі нығайтады.Бұл жетістіктің маңызын толық бағалау үшін бірнеше жыл бұрынғы жағдайға оралу керек. 2019–2020 жылдары туу туралы куәлікті алу үшін жаңа ата-аналар ЦОН-ға, яғни халыққа қызмет көрсету орталығына міндетті түрде барып, кезекте отыратын. Бала туғаннан кейінгі алғашқы күндерде шаршаған ата-аналар үшін бұл айтарлықтай күрделі міндет болды. Пандемия кезеңі цифрландыру процесін едәуір жеделдетіп жіберді: адамдар мекемелерге барудан аулақ болуға мәжбүр болды, ал мемлекет онлайн қызметтерді кеңейтуге кірісті. Дәл сол кезеңде электрондық үкімет порталы арқылы туу туралы куәлік алу мүмкіндігі заңды түрде бекітіліп, іс жүзінде енгізіле бастады. Шымкент осы бағытта алдыңғы қатарда болды.Бүгінде туу туралы куәлікті онлайн ресімдеудің бірнеше тәсілі бар. Ата-аналар egov.kz электрондық үкімет порталы арқылы өтінім бере алады, SMS хабарлама жіберу арқылы проактивті форматта қызметті алуға мүмкіндік бар, сонымен қатар екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары — Kaspi, Halyk, Freedom Bank сияқты платформалар — да осы қызметті ұсынады. Шымкент қаласының тіркеу органдары жетекшісі Назгүл Сейітқалиқызының айтуынша, жүйенің ыңғайлылығы ата-аналарды цифрлық тәсілді таңдауға итермелейтін негізгі фактор болып табылады: «Бала дүниеге келгеннен кейін ата-аналарға физикалық жағынан шаршамай-ақ, үйден шықпай-ақ барлық қажетті құжаттарды ресімдеу мүмкіндігі туды. Бұл — нақты уақытты үнемдеу және нақты ыңғайлылық». Шын мәнінде, 2 мың адам ғана дәстүрлі жолмен ЦОН-ға барғанын ескерсек, онлайн жүйеге деген халықтың сенімі мен бейімділігі айқын байқалады.Цифрлық ресімдеу тек туу туралы куәлікпен шектелмейді. Куәлік алынғаннан кейін ата-аналар баланың дүниеге келуіне байланысты мемлекеттік жәрдемақыларды да онлайн режимінде ресімдей алады. Қазақстанда жаңа туған сәбиге берілетін бірреттік жәрдемақы мен ай сайынғы балаға күтім жасауға арналған төлемдер де электрондық жүйе арқылы тағайындалады. Осылайша, жаңа ата-аналар ЦОН-ға немесе басқа мекемелерге барудың қажеті жоқ — барлық процесс үйде, смартфон немесе компьютер арқылы аяқталады. Демографиялық саясат тұрғысынан бұл шара өте маңызды: мемлекет отбасыларға бала өсіруді ынталандыру үшін тек қаржылық қолдау ғана емес, сонымен бірге бюрократиялық кедергілерді де азайтуды мақсат тұтады.Шетелде туылған балаларға қатысты жағдай да нақтыланған. Егер бала Қазақстаннан тыс жерде дүниеге келген болса, ата-аналар сол елдегі Қазақстан елшілігіне немесе консулдығына жүгіне алады. Балама ретінде Қазақстан аумағына оралғаннан кейін заңда белгіленген тәртіп бойынша тіркеу жүргізуге де болады. Бұл жағдайда шетел мемлекетінің уәкілетті органы берген туу фактісін растайтын құжат талап етіледі. Кейбір елдерде берілген құжаттарға апостиль қою және қазақ немесе орыс тіліне аудару қажет болуы мүмкін. Баланың туылғанынан бастап екі ай ішінде ата-аналар ЦОН-ға жеке өтінішпен жүгінуі тиіс. Заң талаптарын білу және уақтылы әрекет ету шетелде тұратын қазақстандық отбасылары үшін ерекше маңызды.Сарапшылар Шымкент мысалын жалпы ұлттық деңгейде бағалай отырып, бұл үлгінің өзге өңірлер үшін де маңызды болғанын атап өтеді. Цифрлық басқару саласы бойынша сарапшы Берік Досмағамбет өз пікірін ортаға салды: «Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі. Мұнда 15 мың куәліктің онлайн ресімделуі — бұл тек сан емес, бұл халықтың санасының өзгергенінің айғағы. Адамдар мемлекеттік қызметтерге сенеді, цифрлық инфрақұрылымды қабылдады». Шымкенттің бұл тәжірибесі Алматы мен Астанадан кейін үшінші ірі қалада осындай деңгейге жеткенін дәлелдейді және өңірлік орталықтар мен шағын қалаларға да осы модельді енгізу үшін жол ашады.Болашақта бұл бағыттың одан әрі дамитыны сөзсіз. Мемлекеттің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында барлық өңірлерде онлайн қызметтердің үлесін арттыру жоспарланған. Жаңа туған нәрестені тіркеу процесін толығымен автоматтандыру, яғни ауруханадан деректерді тікелей тіркеу жүйесіне жіберу мүмкіндігі де зерделенуде. Ондай жағдайда ата-аналар өтінім де беруден босатылуы мүмкін — жүйе ауруханадан алынған деректер негізінде куәлікті автоматты түрде қалыптастырады. Бұл шынайы мағынадағы проактивті мемлекеттік қызмет болар еді. Шымкенттің 2026 жылғы статистикасы — осы ауқымды өзгерістің бір буыны, цифрлық мемлекеттің халықпен сенімді диалог орнатуының нақты куәсі. 

Қазақстандық технологиялық алпауыт Kaspi.kz өзінің кең таралған мобильді қосымшасына іргелі жаңалық енгізді: енді пайдаланушылар жол қозғалысы ережесін бұзғаны үшін берілген айыппұл туралы ақпаратты алып қана қоймай, бұзушылықтың тікелей бейнежазбасын да қарай алады. 14 қыркүйек 2026 жыл күні таралған мәліметтерге сәйкес, жаңа сервис Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетімен бірлескен жоба аясында іске қосылды. Бұл қадам — мемлекеттік басқарудың цифрлық экожүйемен тереңірек ықпалдасуының нақты және маңызды нышаны.Жаңа мүмкіндік жұмыс істеу механизмі жағынан салыстырмалы түрде қарапайым, бірақ мәні жағынан өте маңызды. Айыппұл бетінде «Бұзушылық бейнесін сұрату» деген опцияны таңдап, Kaspi ЭЦП арқылы келісімге қол қою жеткілікті. Мемлекеттік орган сұрауды өңдеген соң, пайдаланушы қосымша арқылы хабарландыру алады. Бейнежазба Kaspi.kz жүйесінде жеті күн бойы сақталады, ал айыппұл төленгеннен кейін де оны төлем тарихынан табуға болады. Алайда бір маңызды шарт бар: 2026 жылдың 11 тамызына дейін төленген айыппұлдар бойынша бейнежазбаны қарау мүмкіндігі жоқ. Сонымен қатар камера тіркеген бұзушылық хаттамасы тек автомобиль иесіне ғана қолжетімді.Бұл жобаны дұрыс бағалау үшін алдын ала тарихты еске алу қажет. Қазақстанда жол бойындағы бейнебақылау жүйесі 2010-шы жылдардың ортасынан бастап белсенді дамыды. Бүгінгі таңда елдің ірі қалаларында мыңдаған автоматты камера жұмыс істейді: Алматы, Астана, Шымкент — бұл қалалардың трафигі ең күрделі деп есептеледі. ІІМ мәліметтеріне сүйенсек, соңғы жылдары камера арқылы тіркелген айыппұлдардың жалпы саны жылына 5–7 миллионға жетіп отырған. Алайда бұл жүйенің ең басты кемшілігі — ашықтықтың жоқтығы. Жүргізушілер айыппұл хабарландыруын алып, оны дұрыс немесе бұрыс екенін нақты дәлелмен тексере алмайтын. Бұл жағдай ондаған жылдар бойы реттелмей, азаматтар арасында шағымдар мен наразылыққа себеп болып келді.Осы олқылықтың орнын толтыру үшін мемлекет цифрлық платформалармен серіктесуді таңдады. Бас прокуратура жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитеті жылдар бойы сот статистикасын, қылмыстылық деңгейін және әртүрлі заң бұзушылықтарды жүйелеп келген мекеме. Оның Kaspi.kz-пен бірлесуі — Қазақстанда GovTech бағытының, яғни мемлекеттік қызметтердің технологиялық компаниялармен ынтымақтастығының жаңа деңгейге шыққанын білдіреді. «Бұл жоба — азаматтардың мемлекеттік жүйеге деген сенімін арттырудың нақты жолы. Адам өз бұзушылығын өз көзімен көрсе, жүйеге деген сенімі де арта түседі» деп бағалады Алматылық заңгер, жол қауіпсіздігі саласының сарапшысы Асқар Мұхамеджанов.Жаңа сервистің маңыздылығын статистика тұрғысынан да нақтылауға болады. Касpi.kz қосымшасы Қазақстан халқының жартысынан астамы — 10 миллионнан аса адам — белсенді пайдаланатын платформа болып табылады. Айыппұл төлеу, коммуналдық шоттар, ауруханаға жазылу — бәрін бір жерден жасайтын экожүйеде жол бұзушылықтарының бейнежазбасы да осы тізімге кіруі — азаматтардың цифрлық өміріне мемлекет функцияларының орнығуын білдіреді. Ресми мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда интернет пайдаланушылардың 85 пайызы смартфон арқылы мемлекеттік қызметтерге жүгінеді. Демек, жаңа мүмкіндік кең аудиторияға тез жетеді деп болжауға толық негіз бар.Жаңалыққа қоғамның реакциясы екіұдай болды. Бір жағынан, жол қауіпсіздігі белсендісі Дина Серікова: «Бұл — жылдар бойы күткен өзгеріс. Бұрын айыппұл дұрыс ба, бұрыс па — оны тексеру үшін арнайы органдарға барып, ұзақ процестерден өту керек болатын. Енді бейнені қосымшадан тікелей қарайсың» деп өз пікірін айтты. Екінші жағынан, цифрлық құқықтар жөніндегі сарапшылар бірқатар сұрақ қояды: бейнеде тек автомобиль иесі ғана болмауы мүмкін — жүргізуші басқа адам болса, деректер кімге беріледі? ЭЦП арқылы келісімге қол қою кезінде жинақталатын деректер қалай өңделеді? Бұл сұрақтарға мемлекет нақты жауап беруі тиіс.Тарихи параллель тұрғысынан алғанда, ұқсас жүйелер Еуропа елдерінде — атап айтқанда Германия, Нидерланды — онжылдықтар бойы жұмыс істеп келеді. Ол жерлерде жүргізушілер бұзушылықтың бейнесін арнайы мемлекеттік порталдан қарай алады. Алайда Қазақстанның ерекшелігі — бұл мүмкіндікті жеке коммерциялық платформа — Kaspi.kz — арқылы ұсынуы. Бұл тәсіл бір жағынан өте тиімді, себебі халықтың платформаны пайдалану дағдысы бұрыннан қалыптасқан. Бірақ екінші жағынан, мемлекеттік деректердің коммерциялық алаңда шоғырлануы ұзақ мерзімді перспективада бақылау механизмдерін талап етеді.Болашақ даму бағытына келсек, осы жобаның логикалық жалғасы ретінде бірнеше сценарий болжануда. Біріншіден, бейнежазбаны сақтау мерзімі ұзартылуы мүмкін — қазіргі жеті күн шағым жазу үшін кейде жеткіліксіз. Екіншіден, сервис болашақта апелляция немесе шағым беру функциясымен толықтырылуы ықтимал — яғни тек қарау ғана емес, тікелей дауластыру мүмкіндігі де пайда болады. Үшіншіден, тәжірибе жетілген жағдайда жол бұзушылықтарынан тыс — мысалы, бас тарту мәселелерінде немесе көпір, туннельдердегі оқиғаларда да осындай ашықтық механизмі кеңеюі мүмкін. Kaspi.kz пен Бас прокуратураның бұл бірлескен жобасы — Қазақстанда мемлекеттік ашықтықтың жаңа стандартын орнату жолындағы нақты және уәдегер қадам.

14 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласы Қазақстандағы цифрлық трансформацияның жаңа кезеңіне қадам басты. Қалалық шұғыл қызметтер мен мемлекеттік органдар бірқатар инновациялық технологиялық шешімдерді енгізіп, халыққа қызмет көрсету сапасын түбегейлі жаңа деңгейге көтеруге бел байлады. Бұл өзгерістер кездейсоқ емес — Қазақстан Республикасының "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында елдің барлық өңірлерінде, соның ішінде республиканың үшінші ірі қаласы Шымкентте де жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Енді бұл жұмыстар нақты нәтижелерін бере бастады.Жаңалықтардың бірі — шақырылушылардың медициналық комиссиядан өтуін тіркеу жүйесі. Бұрын жас азаматтардың медкомиссияда тіркелуі қолмен жүргізілетін ұзақ және ауыр процедура болатын: кезек, қағаздар, адам факторынан туындаған қателіктер. Енді Face ID технологиясы арқылы шақырылушының бетін тану жүйесі іске қосылды. Жүйе барлық тексеру кезеңдерін автоматты түрде тіркеп, мәліметтерді деректер базасына сақтайды. Бұл шақыру науқанының ашықтығын арттырып, бюрократиялық кедергілерді барынша азайтады деп күтілуде. Шымкент қалалық әскери комиссариатының өкілі Бауыржан Сейітовтің айтуынша, "жаңа жүйе шақырылушының комиссиядан өту барысын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді, бұл кезектегі үйіліп қалушылықтың алдын алады және процестің мөлдірлігін қамтамасыз етеді."Тек мемлекеттік органдармен ғана шектелмей, цифрлық жаңалықтар жедел жәрдем қызметіне де жетті. Шымкент тұрғындары енді жедел жәрдем шақырған соң арнайы сілтеме арқылы бригаданың нақты орналасқан жерін картада бақылай алады. Бұл мүмкіндік жолаушылардың уақытылы жетіп-жетпейтінін бақылай алмай, алаңдаумен өткізетін минуттарды азайтады. Шымкент жедел жәрдем стансасының бас дәрігері Гүлнар Мәуленованың пікірінше, "пациенттер немесе олардың туыстары бригаданың қашан жететінін нақты біліп тұрса, психологиялық жағдайлары жеңілдейді, ал кейбір жағдайларда бұл адам өмірін сақтап қалуы мүмкін." Статистикаға жүгінсек, Қазақстанда жедел жәрдемнің орташа жауап беру уақыты 2022 жылы 14 минут болса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 10 минутқа дейін қысқарды. Шымкент бойынша нақты деректер ерекше оптимистік болып табылады — қалалық жедел жәрдем жауап беру уақыты өткен жылмен салыстырғанда 18 пайызға жақсарған.Шымкенттегі ең тың және тиімді инновациялардың бірі — "жасыл дәліз" жүйесі. Бұл жүйе шұғыл қызмет көліктері үшін светофорларды автоматты түрде ауыстырып қосады. Яғни жедел жәрдем, өрт сөндіру немесе полиция машинасы жолға шыққан сәтте жол бойындағы светофорлар бірізді жасыл жарыққа ауысады, ал қалған бағыттар тоқтатылады. Бұл технология Еуропалық елдерде, атап айтқанда Германия мен Нидерландыда ондаған жылдан бері қолданылып, тиімділігін дәлелдеген. Шымкент Қазақстандағы осы жүйені жаппай қолданысқа енгізген алғашқы ірі қалалардың бірі болып отыр. Сарапшылардың есебі бойынша, "жасыл дәліз" шұғыл бригаданың оқиға орнына жету уақытын орташа есеппен 30-40 пайызға қысқарта алады, бұл жедел медициналық жағдайларда адам өмірін сақтауда шешуші рөл атқарады.Сондай-ақ, жедел жәрдем фельдшерлерінің жабдықталуы да жаңа деңгейге шықты. Енді медициналық қызметкерлер SOS батырмасы бар бейнежетон тағып жүреді. Қажет болған жағдайда батырмаға басылса, сигнал тікелей полицияға жіберіледі, ал бейнеаналитика жүйесі "көмек" сөзін дыбыстық танып, автоматты түрде іске қосылады. Бұл жаңалық фельдшерлердің қауіпсіздігі мәселесін жаңа деңгейде шешеді. Өкінішке орай, медицина қызметкерлеріне қарсы зорлық-зомбылық жағдайлары ел бойынша тіркеліп жататыны жасырын емес. Шымкент фельдшері Ақбота Нұрланқызы: "Бұл жетон бізге психологиялық жайлылық береді. Кез келген қиын жағдайда жәрдем бір батырма арқылы жетеді деп білсең, жұмыс жасау оңайырақ," — деп бөлісті пікірімен.Шымкент тұрғындары жаңа технологияларды жылы қарсы алды. Қалалық тұрғын Дамир Ахметбеков: "Жедел жәрдем шақырған соң картадан бригаданың қайда екенін көру — бұл үлкен психологиялық жеңілдік. Бұрын телефон ұстап отырып, не болып жатқанын білмей күтетінбіз," — деді. Алайда сарапшылар жүйенің барлық артықшылықтарымен бірге белгілі бір тәуекелдерді де атап өтеді: деректер қауіпсіздігі, жүйенің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету, интернет байланысының сапасы сияқты мәселелер шешімін күтуде. Ақпараттық технологиялар саласының сарапшысы Тимур Жақсыбеков: "Цифрлық жүйелер тиімді, бірақ олардың сенімділігі 100 пайыз болуы шарт. Резервтік жоспарлар мен балама хаттамалар болмаса, жүйенің бір сәттік істен шығуы ауыр зардаптарға алып келуі мүмкін," — деп ескертеді.Жалпы алғанда, Шымкенттегі цифрлық жаңалықтар Қазақстанның урбандық дамуындағы маңызды бетбұрысты білдіреді. Бұл тәжірибе елдің басқа қалалары үшін де үлгі-өнеге болуы ықтимал. Үкімет деңгейінде осындай жүйелерді Нұр-Сұлтан мен Алматыда да тарату туралы талқылаулар жүріп жатыр деген мәліметтер бар. Болашақта жасанды интеллект пен үлкен деректерді талдаудың арқасында шұғыл қызметтер оқиғаларды алдын ала болжап, профилактикалық шаралар қолдануы мүмкін. Шымкент бүгін технологиялық серпілісте алда келе жатыр, ал бұл қадамдар тек цифрлық жетістік емес — ең бастысы, адам өмірін сақтаудың жаңа мүмкіндіктері.

Астанада «Тұрақты болашаққа арналған әлеуметтік инвестициялар» тақырыбында әлеуметтік кәсіпкерлердің алғашқы халықаралық саммиті өтті.Саммитке Қазақстаннан және шетелден, соның ішінде Германиядан, Канададан, Малайзиядан және ТМД елдерінен 700-ге жуық адам қатысты. Іс-шара әлеуметтік кәсіпкерлерді, инвесторларды, мемлекеттік органдардың, халықаралық ұйымдардың және даму институттарының өкілдерін бір алаңға жинады.Саммитте әлеуметтік инвестициялар, тұрақты бизнес-модельдер және халықаралық ынтымақтастық мүмкіндіктері талқыланды. Саммиттің мақсаты –мемлекет, бизнес пен азаматтық қоғам арасындағы әріптестікті нығайту, әлеуметтік кәсіпорындардың мүмкіндіктерін кеңейту және қоғамдық маңызы бар мәселелерді шешуге қажетті ресурстарды тарту.Арнайы панельдік сессия әлеуметтік кәсіпорындарды қаржыландыру, олардың әлеуетін арттыру және қызмет ауқымын кеңейту мәселелеріне арналды. Қатысушылар әлеуметтік кәсіпкерлікті қолдаудың халықаралық тәжірибесін, гранттық қаржыландыру тетіктерін, трансшекаралық ынтымақтастықтың келешегін және Орталық Азия елдерінде озық шетелдік тәжірибені қолдану мүмкіндіктерін талқылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-uir/press/news/details/1291549?lang=ru

Бүгін «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында TAZAU тазарту құрылыстары зауытының қызметкерлері Астанадағы № 1 Индустриялық парк аумағында сенбілік өткізді.Аумақты абаттандыру және көгалдандыру жұмыстарына 40-тан астам адам қатысты. Іс-шара барысында 70-тен астам ағаш отырғызылып, жайлы әрі жасыл қалалық орта қалыптастыруға үлес қосылды.Ұйымдастырушылардың айтуынша, мұндай бастамалар бизнес пен мемлекеттік құрылым өкілдерін ортақ мақсатқа жұмылдырып, қалаға қамқорлық жасау баршаға ортақ жауапкершілік екенін көрсетеді.«Мұндай іс-шараларға қатысу — аумақты абаттандырып қана қоймай, қаланың дамуына нақты үлес қосуға мүмкіндік береді», — деді Astana Invest ҚИДО Басқарма төрағасының орынбасары Сәбит Мұхамеджанұлы.TAZAU қызметкерлері де бірлескен жұмыстың маңыздылығын атап өтіп, мұндай экологиялық бастамалар қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауға және елорданың жасыл болашағын қалыптастыруға ықпал ететінін жеткізді. Дереккөз: https://ru.elordainfo.kz/taza-aza-stan/bolee-70-derevev-vysadili-v-industrialnom-parke-1-v-astane#Астана #столица #Таза ҚазақстанАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-uir/press/news/details/1291550?lang=ru

Қазақстанда ЖІӨ-нің сегіз айдағы нақты өсуі 4,1%. Бұл деңгей үш ай бойы сақталуда.Вице-премьер – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі штаб отырысында елдегі сегіз ай ішіндегі экономика дамуының жедел қорытындысы қаралды.Атап өткендей, экономиканың өсуі, ең алдымен, шикізаттық емес сектордың орнықты динамикасымен қамтамасыз етілуде. Өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 8,4%-ға артты. Машина жасау (21,2%), тамақ өнімін өндіру (12,9%), химия өнеркәсі (27,3%), құрылыс материалын өндіру (7%), дайын металл бұйымы (33,3%), резеңке және пластмасса бұйымы (+18,5%), жеңіл өнеркәсіп (+70,4%) және фармацевтика (38,9%) ең жоғары қарқынды көрсетті.Жалпы, өнеркәсіптік өндіріс 2,6%-ға өсті. Құрылыста (15,6%), көлікте және қоймада (7,3%), саудада (6%), ауыл шаруашылығында (5,2%) және байланыста (4,4%) едәуір өсім байқалады.Штаб отырысында өңдеу өнеркәсібінің негізгі салаларындағы ахуал егжей-тегжейлі қаралды. Металлургияда, белгілісі, кәсіпорындар бүгінде 90-100% деңгейіндегі жүктемемен жұмыс істейді. Осыған қарамастан, қара металлургияда шойын мен болат өндірісін арттыру арқылы өндіріс 2%-ға өскен.   Сегіз айда машина жасау 21,2%-ға өсті. Жоғары динамика, оның ішінде жеңіл автомобиль, автобус, жүк және арнайы техника өндірісін қамтитын автоөнеркәсіп есебінен (+27,7%) қамтамасыз етілді.Жылжымалы құрам өндірісінде жолаушылар вагоны мен платформалар шығарылымының едәуір ұлғаюы кезінде жартылай жүк вагондары мен локомотив өндірісінің төмендеуі байқалады. Серік Жұманғарин төмендеу себебін егжей-тегжейлі түсініп, машина жасаудың өсу қарқынын сақтау мүмкіндігін анықтау үшін арнайы жиналыс өткізуді тапсырды.«Металлургия өңдеу өнеркәсібінің 40%-ынан көбін қамтиды. Сондықтан металлургиядағы өсу қарқыны өңдеудің өсуі үшін ерекше маңызға ие. Өңдеу саласындағы екінші орындағы үлесі бойынша машина жасау динамикасын сақтау маңызды. Бұл бағыт жыл соңына дейін айрықша назарда болады», – деп атап өтті Серік Жұманғарин.Ауыл шаруашылығында үшінші ай қатарынан белсенді өсу қарқыны байқалады: сегіз айда 5,2% (қаңтар-шілдеде 5%, қаңтар-маусымда 4,4%). Мұндай динамика жиын-терім науқанының қызуы мен егіннің пісуі секілді маусымдық факторға байланысты. Азық-түлік өндірісінде де 12,9% айтарлықтай өсім тіркелді. Мұнай-газ саласында мұнай өндіру көлемінің біртіндеп қалпына келуі байқалады. Сегіз айдағы НКИ 91,6%. 2026 жылғы қаңтар-шілдеде 91,1%, 53,2 млн тоннаға қарсы 61,7 млн тонна мұнай өндірілді.2026 жылғы мұнай өндірудің түзетілген болжамы 96 млн тонна. Бұл 91,6% НКИ-ға сәйкес келеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1291535?lang=ru

Павлодар облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті Жалпыға бірдей декларациялау аясында декларацияны тапсырудың соңғы күні – 2026 жылғы 15 қыркүйек екенін ескертеді!Жалпыға бірдей декларациялау жүйесіне кірген алғашқы жылы Активтер мен міндеттемелер туралы декларация (250.00-нысаны) тапсырылады. Келесі жылдары Кірістер мен мүлік туралы декларация (270.00-нысаны) ұсынылады.Соңғы сәтке қалдырмаңыз! Декларацияны онлайн режимінде «Салық төлеушінің кабинеті» (knp.kgd.gov.kz) веб-порталы, «Электрондық үкімет» порталы (egov.kz), e-Salyq Azamat, eGov Mobile мобильді қосымшалары, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктердің (Halyk, Kaspi және т.б.) қосымшалары арқылы жылдам әрі ыңғайлы тапсыруға болады. Павлодар облысы бойынша МКД түсіндіру жұмысыжәне Байланыс-орталығы басқармасы   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-pavlodar/press/news/details/1291515?lang=ru

2026 жылғы 13 қыркүйекте Самарқанд қаласында Қазақстан Республикасының көлік вице-министрі Мақсат Қалиакпаров пен Өзбекстан Республикасының көлік министрінің бірінші орынбасары Маманбий Омаровтың тең төрағалығымен халықаралық автомобиль қатынасы жөніндегі Қазақстан-Өзбекстан аралас комиссиясының кезекті отырысы өтті. Іс-шараға Қазақстан Республикасының Самарқанд қаласындағы Бас консулы Талғат Шәріпов те қатысты.Отырыс барысында Тараптар екі мемлекет арасындағы халықаралық көлік қатынасын одан әрі дамыту, жүк және жолаушылар тасымалы көлемін ұлғайту, рұқсат беру жүйесін жетілдіру, көлік рәсімдерін цифрландыру, транзиттік әлеуетті дамыту, сондай-ақ рұқсат бланкілерімен лимитсіз алмасуға көшу және «кедергісіз» көлік-логистикалық жүйені қалыптастыру перспективаларын талқылады.Отырыс қорытындысы бойынша қол қойылған хаттамада Тараптардың қол жеткізген уағдаластықтары бекітіліп, әріптестікті одан әрі дамытудың негізгі бағыттары айқындалды. Кездесудің негізгі практикалық нәтижелерінің бірі 2026 жылы халықаралық тасымалдарды жүзеге асыруға арналған рұқсат бланкілерімен қосымша алмасу мәселелерін шешу болды.Самарқандта өткен келіссөздер Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы стратегиялық және тату көршілік ынтымақтастықтың жоғары деңгейін тағы да растады. Кездесу сындарлы, іскерлік және достық атмосферада өтті.Жалпы, Аралас комиссияның жұмысы әкімшілік кедергілерді азайтуға, рәсімдердің ашықтығын арттыруға және екі мемлекет арасындағы жүк ағындарының тұрақты өсуіне қолайлы жағдай жасауға бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-samarkand/press/news/details/1291510?lang=ru

Жалпыға бірдей декларациялау дегеніміз не? Бұл жеке тұлғалардың жекелеген санаттарының активтері, міндеттемелері, кірістері мен мүлкі туралы мәліметтерді ұсыну жүйесі. Екі нысан қолданылады:- 250.00 — активтер мен міндеттемелер туралы декларация (міндеттеме туындаған кезде, әдетте бір рет);- 270.00 — кірістер мен мүлік туралы декларация (күнтізбелік жыл үшін).Мақсаты — кірістер мен мүліктің, оның ішінде шетелдік активтер мен ірі сатып алулардың ашықтығы. 2026 жылы барлық азамат декларация тапсыруға міндетті ме? Жоқ. 2026 жылғы 1 қаңтардан күшіне енген жаңа Салық кодексіне сәйкес міндеттеме барлық адамға емес, кодексте тікелей көрсетілген тұлғаларға және заңда белгіленген негіздері бар адамдарға (шетелдік активтер, ірі сатып алулар, цифрлық активтер, жекелеген кіріс түрлері және т.б.) жүктеледі. Студент, зейнеткер, үй шаруасындағы адам немесе жеке компания қызметкері мәртебесінің өзі, егер басқа негіздер болмаса, декларация тапсыруға міндеттемейді. 2025 жыл үшін 270.00 нысанын кім тапсырады (мерзімі — 2026 жылғы 15 қыркүйекке дейін)? Оның ішінде:сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама және банктер, сақтандыру, бағалы қағаздар нарығы туралы заңдар бойынша кірістер мен мүлікті декларациялауға міндетті тұлғалар;Салық кодексінде көзделген жағдайларда жекелеген басшылар / құрылтайшылар (қатысушылар) және олардың резидент жұбайлары;кәсіпкерлік кірістен басқа, жеке тұлға өз бетінше салық салатын кіріс алған тұлғалар;есепті жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша ҚР шегінен тыс шетелдік банктердегі шоттарда жиынтығында 1 000 АЕК-тен асатын ақшасы бар тұлғалар;шетелде тіркелуге / есепке алуға жататын мүліктің, шетелдік бағалы қағаздардың, шетелдік компаниядағы үлестің, инвестициялық алтынның, шетелде тіркелген зияткерлік меншік объектілерінің иелері;есепті жылы жиынтық құны 20 000 АЕК-тен асатын мүлік сатып алған тұлғалар;есепті жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша цифрлық активтері бар тұлғалар. Студент шетелде оқиды. Декларация керек пе? Студент мәртебесінің өзі декларацияны талап етпейді және босатпайды. Декларация мынадай негіздер болғанда керек:- есепті жылдың 31 желтоқсанында шетелдік банк шоттарында жиынтығында 1 000 АЕК-тен астам қаражат;- шетелде тіркелетін жылжымайтын мүлік, көлік немесе өзге мүлік;- цифрлық активтер, шетелдік бағалы қағаздар, шетелдік компаниядағы үлес;- жеке тұлға өз бетінше декларациялауға тиіс кіріс;- 20 000 АЕК-тен асатын ірі сатып алулар. Студент тек оқып жүрсе, ата-ана қаражаты / грант есебінен тұрса, шекті асатын шетелдік активтері және өзге негіздері жоқ болса — декларация тапсырудың қажеті жоқ. Шетелдік стипендия мен грантқа салық салына ма? 2026 жылғы 1 қаңтардан күшіне енген жаңа Салық кодексіне сәйкес шетелде оқитын студенттердің гранттары мен стипендиялары жеке табыс салығынан босатылады. Алайда:- салықтан босату шетелдік шотты көрсету міндетін жоймайды, егер 31 желтоқсандағы қалдық 1 000 АЕК-тен асса;- ҚР салық резиденті салықтан босатылмаған өзге шетелдік кірістерді ескереді;- жаңа нормаға дейінгі кезеңдерде шетелдік стипендия жылдық кіріске енгізіліп, өз бетінше декларациялауды талап етуі мүмкін еді. Резиденттік: ҚР азаматы, әдетте, кез келген қатарынан 12 ай ішінде Қазақстанда кемінде 183 күн болса немесе өмірлік мүдделерінің орталығы ҚР-да қалса (отбасы, баспана, жұмыс және т.б.) салық резиденті деп танылады. Банк кэшбэгін декларациялау керек пе? Банк картасы бойынша әдеттегі кэшбэк (сатып алу сомасының бір бөлігін қайтару, ұпай, бонус — мәні бойынша жеңілдік / шығысты өтеу) жеке тұлғаның кірісі деп танылмайды және 270.00 нысанында көрсетілмейді. Бағалы қағаз, инвестициялық құрал, ETN түріндегі «кэшбэк» қаржылық кіріс ретінде бағаланып, декларациялануы мүмкін. Қазақстандық банктердегі салым пайызы, ҚР-да төленіп, төлем көзінен салық салынған жалақы, зейнетақы, жәрдемақы, стипендия 270.00 нысанында әдетте «өз бетінше» кіріс ретінде қайталанбайды. Сомасы 1 000 АЕК-тен аз шетелдік банк шотын көрсету керек пе? Шектен төмен шоттың өзін, егер декларацияның басқа негіздері жоқ болса, көрсету міндетті емес. Бірақ:- шек есепті жылдың 31 желтоқсанындағы барлық шетелдік банктер бойынша жиынтық есептеледі;- осы шотқа түскен кірістер (жалдау, шетелдік жұмыс берушінің жалақысы, дивидендтер және т.б.) шоттағы қалдыққа қарамастан декларациялануы мүмкін. 1 000 АЕК және 20 000 АЕК қанша теңге? 2025 жыл үшін (31.12.2025 ж. қалдықтар):- 1 000 АЕК = 3 932 000 теңге;- 20 000 АЕК ≈ 78 640 000 теңге. 2026 жылғы 1 қаңтардан АЕК — 4 325 теңге. 31.12.2026 ж. қалдықтарға сол күнгі АЕК қолданылады. Криптовалюта мен цифрлық активтерді декларациялау керек пе? Иә, есепті жылдың 31 желтоқсанында цифрлық активтер меншігінде болса — бұл 270.00 нысаны үшін дербес негіз. Декларацияны қалай және қайда тапсыруға болады? Электронды түрде:- e-Salyq Azamat қосымшасы;- Салық төлеуші кабинеті;- egov.kz;- ФСА тапсыру қосылған банк сервистері. Қағаз түрінде — тұрғылықты (болатын) жері бойынша мемлекеттік кірістер органына / ХҚКО-ға не пошта арқылы. Мерзімі: 15 қыркүйектен кешіктірмей. Қабылдау мәртебесін сол қосымшадан көруге болады. Мерзімінде тапсырмаса не болады? Салық есептілігін ұсынбағаны немесе уақытылы ұсынбағаны үшін әкімшілік жауаптылық көзделген. Сондай-ақ декларацияланбаған шетелдік активтер мен кірістер халықаралық ақпарат алмасу аясында анықталуы мүмкін.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-mangistau/press/news/details/1291417?lang=ru

Тауарларға арналған декларацияны толтыру кезінде 31-бағанға — «Жүк орындары және тауарлардың сипаттамасы» бөліміне ерекше назар аудару қажет екенін еске саламыз.Бұл бағанда тауарды нақты айқындауға және Еуразиялық экономикалық одақтың Сыртқы экономикалық қызметінің тауар номенклатурасы (ЕАЭО СЭҚ ТН) бойынша 10 таңбалы кодты дұрыс таңдауға мүмкіндік беретін тауар туралы мәліметтерді егжей-тегжейлі көрсету қажет.Бұл неліктен маңызды?31-бағанның дұрыс толтырылуына:кедендік төлемдерді дұрыс есептеу;тыйым салулар мен шектеулерді қолдану;ішкі нарықты қорғау шараларын қолдану;зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғау;кедендік бақылау көлемі және тауарды шығару мерзімі байланысты.31-бағанды толтыру тәртібі Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 мамырдағы № 257 шешімімен белгіленген. Тауарлардың жекелеген түрлері бойынша қажетті мәліметтердің тізбесі осы Тәртіпке № 2 қосымшада көзделген.Тауардың тек жалпы атауын көрсету жеткіліксіз. Сипаттама толық әрі түсінікті болуы тиіс. Тауарды және оның кодын нақты айқындауға мүмкіндік беретін негізгі мәліметтерді көрсету қажет.Декларацияны ұсынар алдында 31-бағанды міндетті түрде тексеру керек. Ондағы ақпарат коммерциялық, көліктік, техникалық және басқа да құжаттардағы мәліметтерге, сондай-ақ тауардың нақты сипаттамалары мен жай-күйіне сәйкес келуі тиіс.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-almaty/press/news/details/1291395?lang=ru

Ақмола облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті 2026 жылғы  15 қыркүйекте жалпыға бірдей декларациялау  шеңберінде декларацияны тапсырудың мерзімі аяқталатынын еске салады! Декларациялау жүйесіне кірген кезде активтер мен міндеттемелер туралы декларация ұсынылады (250.00-нысан).Кейіннен халық жыл сайын кірістер мен мүлік туралы декларацияны тапсыратын болады (270.00-нысан).       Декларацияны «Салық төлеушінің кабинеті» (knp.kgd.gov.kz), «электрондық үкімет» порталы (egov.kz) сервистерінің көмегімен және e-Salyq Azamat, eGov mobile, сонымен қатар Halyk, Kaspi және т.б. екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары арқылы ұсынуға болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-akmola/press/news/details/1291373?lang=ru

Салықтық қайта жаңғырту: Қазақстанда арнайы режимдер қалай жұмыс істейдіЖаңа Салық кодексі арнайы салық режимдерінің (АСР) архитектурасын түбегейлі қайта құрып, олардың санын алтыдан үш базалық құралға дейін қысқартты. Ауқымды оңтайландыру шағын бизнесті салық салуды неғұрлым ашық етуге, капиталды бөлшектеу схемаларын болдырмауға және сонымен қатар кәсіпкерлерді қолдауға бағытталған.Жаңартылған АСР жүйелері:1. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған АСР:Жалдамалы қызметкерлерсіз жұмыс істейтін жеке тұлғаларға арналған. Бұл режим 40 қызмет түрінен тұратын қатаң бекітілген тізімді қамтиды (халыққа көрсетілетін қызметтер, шығармашылық кәсіптер).Көрсеткіштері мен лимиттері:Шекті табыс айына 300 АЕК-ке дейінгі сомамен шектеледі. Жеке табыс салығының (ЖТС) мөлшерлемесі 0%-ды құрайды, ал міндетті әлеуметтік төлемдер 4% мөлшеріндегі бірыңғай тіркелген мөлшерлемеге біріктірілген. Есептілік тапсырудың қажеті жоқ — есеп «e-Salyq Business» қосымшасы арқылы жүргізіледі.2. Оңайлатылған декларация негізіндегі АСР:Бөлшек сауда (ауданы 2 000 шаршы метрге дейін), қоғамдық тамақтану, тұрмыстық қызмет көрсету және медицина салаларындағы классикалық шағын бизнеске бағытталған.Көрсеткіштері мен лимиттері:Жылдық табыс бойынша шекті мөлшер 600 000 АЕК-ке дейін белгіленген. Табысқа салынатын салықтың базалық мөлшерлемесі 4% деңгейінде бекітілген, алайда жергілікті мәслихаттарға оны 2%-дан 6%-ға дейінгі аралықта өзгерту құқығы берілген. Салықтық кезең ретінде жартыжылдық танылады.Қарағанды облысында мұндай мөлшерлеме 2%-ды құрайды.3. Шаруа және фермер қожалықтарына (ШФҚ) арналған АСР:Аграрлық сектор үшін сақталған және бейінді субъектілерді қосымша өтініш беруді қажет етпей автоматты түрде осы режимге ауыстыру көзделген. Бірыңғай жер салығының жеңілдетілген мөлшерлемесі ең төменгі деңгейде сақталады, ал қызмет жер қорының ерекшеліктеріне сәйкес реттеледі.Бизнес үшін нені ескеру маңыздыЖеңілдікті режимдердің қолданылу аясынан қаржы секторы, акцизделетін тауарларды көтерме өткізу, аудиторлық, консультациялық және құрылыс қызметтері шығарылды — олар жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке (ЖБТ) ауыстырылды.Бұған дейін күші жойылған режимдерді (патент, бөлшек салық, тіркелген шегерім) қолданған кәсіпкерлерге өз мәртебесін өзектендіріп, жалпыға бірдей белгіленген салық салу режиміне автоматты түрде ауыстырылмау үшін ауысу туралы хабарламалар тапсыру қажет болды.Қарағанды облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-karaganda/press/news/details/1291350?lang=ru

Ташкентте Халықаралық әскери спорт кеңесінің (CISM) қолдауымен әскери қызметшілер арасында ұлттық күрес – құраштан тұңғыш әлем чемпионаты өтті.Жарысқа 15 мемлекеттің командалары қатысты. Қазақстанның құрама командасы Қарулы күштер, Мемлекеттік күзет қызметі және Ішкі істер министрлігінің спортшыларынан жасақталды.Жалпыкомандалық медаль есебінде бірінші орынды Өзбекстан балуандары иеленді. Екінші орын Қазақстан құрамасына бұйырса, үшінші орын Иран спортшыларына тиесілі болды.Қазақстандық спортшылардың қоржынында барлығы 12 медаль бар. Әйелдер арасында +70 келі салмақта Толқын Тұрсынақынова әлем чемпионы атанды.Ерлер арасында Сұңғат Нұрланұлы (60 кг), Мәди Амангелді (81 кг), Ақылжан Тұрсынбек (100 кг) және Айдар Бескемпір (120 кг) күміс медаль иеленді. Әйелдер арасында Сағат Байғараева (57 кг) мен Бақыт Құсақбаева (63 кг) күміс жүлдеге қол жеткізді.Ерлер арасында Ернұр Сүлеймен (66 кг), Нұрсаят Абдуқас (73 кг), Ерасыл Тұрсынбеков (90 кг) және Көркем Орымбек (70 кг) қола медаль жеңіп алды. Әйелдер арасында Айжан Жылқыбаева (52 кг) қола жүлдеге ие болды.Қазақстандық әскери қызметшілердің бұл нәтижесі әскери спортты дамытуға қосқан елеулі үлесі болып, отандық спортшылардың халықаралық аренадағы жоғары дайындық деңгейін көрсетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1291290?lang=ru

Атырау облысында тұрғындардың 80%-ы декларация тапсырып үлгерді.Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында Атырау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің басқарма басшысы Бибігүл Қайрекенова мәлімдеді.Оның айтуынша, жалпыға бірдей декларациялау аясында азаматтар 250.00 және 270.00 нысандары бойынша есептілік тапсырады. 250.00 нысаны активтер мен міндеттемелер туралы бастапқы мәліметтерді қамтыса, 270.00 нысанында есептік кезеңде алынған кірістер мен мүлік көрсетіледі.– 250.00 нысаны жалпыға бірдей декларациялау жүйесіне алғаш кірген кезде бір рет тапсырылады. Ал 270.00 нысаны бойынша есептілік тиісті санаттағы азаматтар үшін жыл сайын ұсынылады. Декларацияны белгіленген мерзімде тапсыру маңызды, – деді Б.Қайрекенова.Декларацияны 15 қыркүйекке дейін салық төлеушінің кабинеті, e-Salyq Azamat және eGov mobile арқылы электронды түрде немесе тұрғылықты жері бойынша мемлекеттік кірістер органдарына қағаз нұсқада тапсыруға болады. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-atyrau/press/news/details/1291296?lang=ru

"Таза Қазақстан" экологиялық концепциясы аясында Өскемен қалалық мәслихатының ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты. Туған қаламыздың абаттануы мен тазалығына бірлесіп үлес қосты. Мұндай іс-шаралар біріктіреді, қоршаған орта үшін жауапкершілікті қалыптастырады және қаламыз жинақы әрі көріктене түседі. Таза қала - біздің ортақ ісіміз.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ukmaslihat/press/news/details/1291282?lang=ru

1.Мен KASE Қазақстан қор биржасы арқылы акциялар сатып алдым. Оларды 270.00-нысанды декларацияда көрсетуім керек пе?Эмитенттің тіркелген жері ескерілуі тиіс: шетелдік эмитенттердің бағалы қағаздары шетелдік активтерге жатқызылады және 270.00-нысанда көрсетілуі қажет.Акцияларды сатудан капиталдық табыс түскен жағдайда, бұл табыс салық декларациясында көрсетілуге ​​тиіс және ол табыс сомасының 10% мөлшеріндегі салыққа тартылады. Сондай-ақ, егер бағалы қағаздар 20 000 АЕК-тен асатын сомаға сатып алынған болса, олар туралы мәлімет беру атап өткен жөн.2.Жұмыс берушім маған 2025 жылға арналған ипотекалық несие бойынша сыйақы төлемдеріне қатысты салық шегерімінің бір бөлігін беріп қойды. 270-нысанды тапсырған кезде шегерімнің қалған сомасын қолдана аламын ба? Егер салық агенті шегерімнің тек алдын ала есептелген сомасын ғана қолданған болса, салық төлеуші ​​растайтын құжаттар болған жағдайда, 270.00-нысанды тапсыру кезінде шегерімнің пайдаланылмаған бөлігін талап етуге құқылы. Дегенмен, жұмыс беруші тарапынан бұрын қолданылған соманы қайта талап етуге болмайды. Егер жұмыс беруші 118 АЕК мөлшеріндегі ең жоғары шегерімді қолданған болса, 270.00-нысан арқылы ипотека бойынша қосымша шегерімді талап ету мүмкін емес.3.Жеке табыс салығын (ЖТС) қайтару үшін декларациядағы арнайы жолдарды толтыру қажет пе, әлде растаушы құжаттарды қоса тіркеу жеткілікті ме?Егер салық агенті салық шегерімін қолданып қойған болса, «Салық төлеушінің кабинеті» немесе «e-Salyk Azamat» қосымшасы арқылы шегерімді растайтын құжаттармен бірге тек 270-ші нысанды тапсыру жеткілікті. 4.Шетелде оқып жүрген стипендия алатын студенттер декларация тапсыруға міндетті ме?Егер студенттер шетелдік стипендия алса, мұндай табыс Қазақстан Республикасынан тыс жерде алынған табысқа жатқызылады және оны 270.00-нысанды декларацияда көрсету қажет.Дегенмен, алынған стипендия сомасы салықтан босатылады. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-akmola/press/news/details/1291271?lang=ru