2026 жылдың 27 тамызында Шымкент қаласында квазимемлекеттік сектор комплаенс-қызметтерінің форумы өтті. Іс-шараға Шымкент қаласы мен аймақтың квазимемлекеттік ұйымдарынан 170-тен астам комплаенс-офицер жиналды. Форумның негізгі мақсаты — заңнамадағы соңғы өзгерістерге байланысты туындаған сұрақтарға нақты жауап беру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін уақтылы анықтаудың тиімді тәсілдерін бірлесіп талқылау болды. Іс-шара елдегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы жүйені жаңа сапалы деңгейге көтеруге бағытталған маңызды кәсіби алаңға айналды.Қазақстанда комплаенс-қызметтер шамамен 2020–2021 жылдары жаппай енгізіле бастады. Бұл мемлекеттің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатын іс жүзінде нығайтуға бағытталған жүйелі реформаның бір бөлігі болды. Алғашқы жылдары осы қызметтердің жұмысы негізінен нормативтік актілерді орындауды бақылаумен шектелді. Уақыт өте келе олардың өкілеттіктері едәуір ұлғайып, бүгінде комплаенс-қызметтер тек ережелерді сақтататын орган ғана емес, ұйымдардағы этикалық мәдениетті қалыптастырушы жүйеге айналды. Форумда талқыланған бағыттар ішкі бақылау тетіктерін жетілдіруге, тәуекелдерді алдын ала болжауға және қызметкерлердің антикоррупциялық сауаттылығын арттыруға арналған практикалық ұсыныстарды қамтыды.

Шымкент қаласының «Тассай» индустриялық аймағында жұмыс істейтін «Болашақ-7» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 2026 жылдың 19 тамызына дейінгі соңғы деректер бойынша алкогольсіз сусындар нарығындағы позициясын одан әрі нығайтты. Кәсіпорын бүгінде тек жергілікті тұтынушылар үшін ғана емес, бүкіл оңтүстік Қазақстан аймағы үшін маңызды өнеркәсіп нысанына айналды. Компанияның тарихы 2018 жылдан басталады: дәл сол жылы «Тассай» аймағындағы екі гектар жер учаскесінде жалпы құны 1,4 миллиард теңгені құраған ауқымды инвестициялық жоба іске қосылды. 2019 жылы зауыт толыққанды пайдалануға берілді, ал бастапқы жылдық өндірістік қуат 70 миллион данадан асып түсті — бұл сол кезде Оңтүстік Қазақстан үшін елеулі жетістік болатын.Кәсіпорынның қарқынды дамуында мемлекеттік қолдау шешуші рөл атқарды. Жоба «Бизнестің жол картасы — 2020» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде қаржыландырылды, бұл компанияға инфрақұрылымды дамыту мен өндірістік қуатты кеңейту мүмкіндігін берді. Зауыттың іске қосылуы жергілікті еңбек нарығына да оң ықпал етіп, жаңа тұрақты жұмыс орындарының ашылуына жол ашты. «Болашақ-7» ЖШС тәжірибесі Шымкенттегі индустриялық дамудың жеке инвестиция мен мемлекеттік бағдарлама үйлесімінде жемісті нәтиже беретінін нақты мысалмен дәлелдеп отыр. 

2026 жылдың 15 тамызынан бастап Шымкент қаласы зейнеткерлерге арналған санаторийлік-курорттық сауықтыру бағдарламасын толығымен электрондық форматқа ауыстырды. 104 мың зейнеткері бар қалада бұған дейін кезекте тұрған 32 мың азаматтың жолдама алу процесі енді Geo Shymkent порталы арқылы жүзеге асырылады. «Ізетті зейнеткер» жобасының аясында жыл сайын 7 мыңнан астам қарт азамат мемлекет есебінен сауықтыруға жіберіледі. Бұрын жолдама алу үшін қариялар бірнеше мекемеге барып, қағаз құжаттар жинауға мәжбүр болды; қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының деректері бойынша, өтінімдерді өңдеу орта есеппен бірнеше аптаға созылатын. Бүгінде дәрігердің жолдамасы мен жеке куәлікті электрондық цифрлық қолтаңба арқылы тіркеген азамат үйінен шықпай-ақ кезекке тұра алады.Жаңа жүйенің нақты пайдасын 66 жастағы Шымкент тұрғыны Гүлжахан Қалиева мысалынан айқын көруге болады. Ол биылғы жылы «Ізетті зейнеткер» жобасы бойынша алғаш рет демалысқа барды. Санаторийде тұз үңгірлеріне баруды, дәрілік шөп шайларын ішуді және сауықтыру рәсімдерін өткізді. «Порталға кіріп, өтінімді беріп, кезегімді күттім — бәрі соншалықты қарапайым болды», — деп бөлісті ол өз тәжірибесімен. Бұл бастама цифрлық мемлекеттік қызметтердің нақты әлеуметтік топтардың өміріне тікелей оң ықпал ете алатынының айқын дәлелі болды.

2026 жылдың тамыз айының басында Қазақстанның қаржылық реттеу агенттігі үш жаңа алаяқтық схеманы анықтап, тіркеді. Олардың бірі өзін криптовалюталық биржа, екіншісі SMM-агенттік, үшіншісі романтикалық танысу қосымшасы ретінде таныстырды. Алайда тексеру барысында үшеуі де бір ғасырлық классикалық схеманың — қаржылық пирамиданың — заманауи нұсқасы болып шықты. Пирамидалар 300 жылдан астам тарихқа ие: 1920 жылдары АҚШ-та Чарльз Понци инвесторларға 45 күнде 50 пайыз, 90 күнде 100 пайыз кіріс уәдесін беріп, мыңдаған адамды алдады. Сол схема кейін оның есімімен аталды. ТМД кеңістігінде ең ауқымды мысал — 1990 жылдардың басындағы «МММ» пирамидасы, миллиондаған адамның жинаған қаражатын жұтқан аянышты тарих.Қазақстанда да 1990–2000 жылдары осындай схемалар жаппай таралып, мыңдаған отбасының қаражаты күл-талқан болды. Бүгінгі цифрлық технологиялар бұл айланы бұрынғыдан да қауіпті, сенімді және тартымды етіп жасауда: жасанды сенім рейтингтері, анонимді криптотөлемдер, жалған табыс скриншоттары — бәрі жаңа құрбандарды тұзаққа тарту үшін қолданылады. Агенттік азаматтарды белгісіз компанияның «кепілдікті» жоғары кіріс ұсыныстарына сенбеуге, тіркеу деректерін міндетті түрде тексеруге және күдікті схемалар туралы уәкілетті органдарға дереу хабарлауға шақырды. Ескі айла жаңа бетпен оралуда — білім мен сақтық оның жалғыз дауасы.

2026 жылдың 22 тамызында Қамбар мектебінде робототехника кабинетінің салтанатты ашылуы өтті. Бұл оқиға жай ғана жабдық тапсыру рәсімінен асып, мектептің болашаққа жасаған нақты және мағыналы қадамы ретінде бағаланды. Директор Ғалымжан Сейітов бастаған ұжым бұл жобаны жылдар бойы жоспарлап, іске асырудың жүйелі жолын іздеген. Қазақстанда цифрлық трансформация туралы ұзақ жылдар бойы сөз айтылғанымен, нақты нәтижеге жету — педагогикалық қауымның алдындағы ең ауыр сынақтардың бірі болып қала берген. Қамбар мектебінің тәжірибесі дәл осы олқылықтың қалай толтырылатынын республикалық деңгейде көрсетіп берді.Робототехника бағытын дамытудың стратегиялық негізі де жеткілікті: халықаралық болжамдарға сәйкес, 2030 жылға қарай жаңа кәсіптердің 65 пайызы бүгін әлі толық қалыптаспаған технологиялық салаларда пайда болады. Бұл — мектеп партасындағы оқушылардың болашақта жасанды интеллект, робот жүйелері және автоматтандыру саласының мамандарына айналуы тиіс екенін білдіреді. Осы бағытты мойындаған Қазақстан үкіметі де STEM білімін дамытуға арнайы мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде қаражат бөліп келеді. Алайда бюджет бөлу мен нақты нәтиже — бір-бірінен өзгеше екі мәселе. Қамбар мектебі осы айырмашылықты іс жүзінде жойып, жаңа буынды технологиялық сауаттылыққа баулудың жүйелі, ойластырылған моделін ұсынды. Мектеп бастамасы өңірдегі басқа оқу орындары үшін де үлгі болуға әбден лайық.

2026 жылдың 20 тамызында Шымкент қаласында жұмыс істейтін Shymkent Hub платформасы соңғы іс-шаралар қорытындысын жариялады: платформа 200-ден астам өтінім қабылдап, екі ірі стартап-шараның жалпы жүлде қоры 1,6 миллион теңгеге жетті. Бұл сандар оңтүстік өңірдегі инновациялық экожүйенің серпінді дамып жатқанының нақты дәлелі. Іс-шаралар барысында жиынтығы 150-ден астам қатысушы белсенді жұмыс жасады. Shymkent Hub Қазақстанның оңтүстігіндегі стартап-қозғалыстың ерекше нышаны ретінде республика деңгейінде мойындалып отыр.Shymkent Hub бірнеше жыл бұрын жергілікті жастар бастамасы ретінде пайда болды. Алғашқы кездесулер шағын аудитория алдында өтіп, идея алмасу форматымен шектелді. Уақыт өте ауқымы кеңейіп, бүгінде платформа ірі хакатондар мен инвесторлар алдындағы презентация кештерін ұйымдастыруға дейін өсті. Маңыздысы — Shymkent Hub енді тек қала шекарасымен шектелмейді: республиканың басқа өңірлерінен де қатысушылар тартылып, алқа аудитория қалыптасты. Платформа стартап-командаларға команда мүшелерін іздеуге, нетворкинг жасауға, өз идеяларын тәжірибелі сарапшылар алдында сынауға және бағалы кері байланыс алуға мүмкіндік береді. Сарапшылар Shymkent Hub-тың бүгінгі нәтижелері оны жай қауымдастықтан ары асырып, республикалық деңгейдегі толыққанды инновациялық орталыққа айналдырғанын атап өтеді. Алдағы кезеңде платформа халықаралық серіктестіктерді де тарту мақсатын қойып отыр.

2026 жылдың 20 тамызында Шымкент қаласында тұрмыстық қатты қалдықты электр энергиясына айналдыратын ірі инвестициялық жобаның ресми құрылысы басталды. Жобаны жүзеге асырушы — Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan Co., Ltd. атты қытайлық инвестициялық капиталы бар компания. Қалалық әкімдік кешен үшін 12 гектар жер телімін бөліп берді, аумаққа электр желісі тартылып, толық қоршалды. Жалпы инвестициялық көлемі шамамен 54 миллиард теңгені құрайтын жоба 2026–2028 жылдар аралығында іске асырылу жоспарлануда. Бұл тек өңір үшін емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды прецедент: қалдықты жерге көму дәуіріне нүкте қойылып, заманауи қалдық менеджменті жүйесіне нақты қадам жасалды.Жобаның техникалық параметрлері де іс жүзінде сезінерліктей. Кешен тәулігіне 1000 тоннаға дейін тұрмыстық қалдықты өңдей алады, бұл жылдық қуаттылығы 365 мың тонна дегенді білдіреді. Термиялық өңдеу технологиясы арқылы 24 МВт-қа дейін электр энергиясы өндіріледі. Сонымен қатар кешеннің жұмысқа толық шыққан соң кемінде 80 тұрақты жұмыс орны ашылатыны жарияланды. Жобаның маңыздылығын Шымкенттің демографиялық жағдайы одан да айқындата түседі: халқы үш миллионға жуықтаған мегаполис үшін қалдықтарды тиімді басқару жүйесінің болмауы ұзақ жылдар бойы өткір мәселе болып келді. Жаңа кешен экологиялық жүктемені азайтып, қаланың тұрақты даму стратегиясына маңызды үлес қосады деп күтілуде. 

2026 жылдың 28 тамызында Қазақстанда мемлекеттік басқару саласында маңызды технологиялық жаңалық жарияланды: азаматтардың өтініштерін қабылдайтын e-Otinish платформасына жасанды интеллект модулі ресми түрде ендірілді. Бұл — ел тарихында мемлекеттік хат-хабарлар алмасу жүйесіне машиналық оқыту технологияларының алғаш рет тікелей қосылуы. Реформа қоғамда қарама-қайшы пікір туғызды: бір жақ бұл шешімді прогрессивті цифрлық қадам деп бағаласа, екінші жақ деректер қауіпсіздігі мен жауаптылық мәселелерін алға тартты. Пікірталас жалғасып жатса да, технологияның іске қосылғаны ресми түрде расталды.e-Otinish платформасы Қазақстанда 2014 жылы жұмыс бастап, азаматтарға мемлекеттік органдарға электрондық түрде өтініш, шағым және арыз жолдауға мүмкіндік берді. Жыл өткен сайын платформаның жүктемесі артты: 2025 жылы ғана жүйеге 4,7 миллионнан астам өтініш түсті. Алайда осы өтініштердің едәуір бөлігі қайталама сипатта болды немесе спам белгілерін иеленді. Мемлекет заң бойынша барлық өтінішке жауап беруге міндетті болғандықтан, мемлекеттік қызметкерлер орасан зор жұмыс жүктемесіне тап болды. Жасанды интеллект модулі дәл осы мәселені шешуге бағытталған: жүйе өтініштерді автоматты түрде жіктеп, қайталамаларды анықтап, жауап дайындауда қызметкерлерге көмек береді. Сарапшылар бұл шешімнің тиімділігін уақыт көрсетеді деп есептейді, бірақ жаңа технологияның ашықтығы мен бақылауға мүмкіндік беруі шарт екенін атап өтеді.

2026 жылдың 19 тамызында Шымкент қаласының Онкологиялық орталығы бар Қалалық көпсалалы ауруханасы заманауи онкологиялық емдеу технологияларын ресми түрде енгізгенін жариялады. Мекемеде химиоэмболизация, радиожиілікті абляция және лапароскопиялық хирургия сияқты жоғары технологиялық емдеу әдістері толыққанды қолданысқа енгізілді. Бұл жаңалықтың оңтүстік өңір тұрғындары үшін мәні зор: бұрын аталған процедураларды алу үшін Алматы немесе Астанаға сапар шегуге мәжбүр болған науқастар енді туған қалаларынан шықпай-ақ заманауи медициналық көмек ала алады. Шымкент — халқы 1,3 миллионнан асатын ірі мегаполис және Оңтүстік Қазақстан өңірінің орталығы болғандықтан, мұндай серпіліс аймақ масштабында ерекше маңызды.Онкологиялық ауруларды емдеудегі жаңалықтардың өзектілігін дүниежүзілік статистика да дәлелдейді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтеріне сәйкес, ісік аурулары жыл сайын 10 миллионнан астам адамның өміріне нүкте қояды. Қазақстанда да онкологиялық аурулар өлімге апаратын негізгі себептер тізімінде тұрақты жоғары орын алады. Осы ауыр жағдай аясында Шымкент ауруханасындағы жаңа технологиялардың енгізілуі жай медициналық жаңарту емес, мыңдаған адамның өміріне тікелей ықпал ететін стратегиялық шешім ретінде бағалануда. Мамандардың пікірінше, жоғары технологиялық онкологиялық ем мекенін жергілікті деңгейде дамыту ауруды ерте анықтау мен тиімді емдеу мүмкіндіктерін айтарлықтай арттырады. Ауруханасы алдағы уақытта мамандар даярлауды күшейтіп, материалдық-техникалық базаны одан әрі жетілдіруді жоспарлап отыр. 

Өндіріс саласындағы әрбір жетістіктің негізінде өз міндетіне жауапкершілікпен қарайтын білікті мамандардың еңбегі жатыр. Солардың бірі – Ақтөбе облысының тұрғыны Тойған Бекеева. Мұнай саласында 38 жыл еңбек еткен маман кәсіби жолын сылақшы болып бастап, бүгінде қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі бас техникалық басшының орынбасары қызметіне дейін жетті. Осылайша, ол отбасындағы еңбек дәстүрін жалғастырып, өз тәжірибесін кейінгі буынға үлгі етіп келеді.«Басшының негізгі міндеттерінің бірі – қауіпсіз еңбек жағдайын жасау. Мен еңбек қауіпсіздігіне қатысты құжаттарды жаңартып, өндірістегі жұмыстарды қауіпсіз жүргізуге бағытталған шешімдерді енгізуге қатысамын. Әрбір қызметкердің жұмыстан кейін аман-есен, дені сау күйде үйіне барғаны мен үшін маңызды», – деді ол.Тойған Бекеева еңбек жолында өндірістің дамуына да өзіндік үлесін қосты. Ол Кеңқияқ кен орнында медициналық пункт ашу жұмысына қатысып, биіктікте жұмыс істейтін қызметкерлерге арналған жеке қорғаныс құралдарын сынақтан өткізуге атсалысты.Тойғанның еңбек жолы әулетінің тарихымен тығыз байланысты. Оның әкесі Ермек Бекеев те бар ғұмырын мұнай саласына арнаған. Ол 1956 жылдан бастап «Қазақстанмұнай» бірлестігінде, 1964-1988 жылдары Кеңқияқтағы бұрғылау ұңғымаларында жұмыс істеді. 1966 жылы Ермек Бекеев алғашқылардың бірі болып «Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы» атағына ие болды. Сондай-ақ «Құрмет белгісі» орденімен және бірқатар медальдармен марапатталған.Анасы Шолпан Бекеева да еңбек жолын қарапайым жұмысшыдан бастап, кәсіби шеберлігінің арқасында «Ақтөбемұнай» өндірістік бірлестігінің Кеңқияқ құрылыс-монтаж басқармасында 6-разрядты сылақшы әрі бригадир деңгейіне дейін көтерілген. Еңбегі еленіп, «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Сонымен қатар көпбалалы ана ретінде «Күміс алқа» және «Алтын алқа» төсбелгілеріне ие болған.Әлеттің еңбекке адалдығы мен мамандыққа деген құрметі ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан басты құндылыққа айналды.«Отбасым – менің өмірдегі ең үлкен тірегім, күш-қуатым мен мақтанышымның қайнар көзі. Осы құндылықтарды кейінгі ұрпаққа аманаттау арқылы біз ең қымбат дүниелерді сақтаймыз», – дейді Тойған Бекеева.Қазір де Тойған өз мамандығы бойынша жұмысын жалғастырып, жас мамандарға ақыл-кеңесін айтып, жинақтаған тәжірибесін үйретуде.Қазақстанда жұмысшы мамандықтардың мәртебесін көтеріп, еңбек құндылықтарын дәріптеуге бағытталған жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Мемлекет басшысының 2025 жылды Жұмысшы мамандықтар жылы деп жариялауы кәсіби мамандарды даярлау мен олардың біліктілігін арттыруға тың серпін берді.Жыл сайын қыркүйектің соңғы жексенбісінде елімізде Еңбек күні аталып өтіледі. Биыл мерекеге орай ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Астана қаласының әкімдігі бірлесіп, арнайы форум өткізеді. Форум барысында «Еңбек жолы» республикалық байқауының жеңімпаздары және мемлекеттік награда алған жұмысшы мамандықтарының өкілдері марапатталады.Әр марапаттың артында өз ісіне деген адалдық, жылдар бойғы қажырлы еңбек, жауапкершілік және әр адамның өзіндік өмір жолы жатыр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-enbek/press/news/details/1283375?lang=ru

2026 жылдың 7 тамызда Шымкент қаласының Қалалық көпбейінді ауруханасының Онкологиялық орталығында тарихи маңызды оқиға орын алды: өңірде алғаш рет аутологиялық гемопоэтикалық бағаналы жасушаларды трансплантациялау операциясы сәтті жүргізілді. Бұл жетістік Оңтүстік Қазақстанның жоғары технологиялық медицина саласындағы ең ірі қадамдарының бірі ретінде бағаланып, бүкіл ел деңгейінде кеңінен сөз болды. Алғашқы пациент — 56 жастағы Амиржан Амирбекович — операциядан кейін жағдайы тұрақтанып, үйіне шығарылды. Бұл нәтиже медицина қауымдастығы үшін де, науқастың отбасы үшін де зор жеңіс болды.Операцияға дайындық бірнеше айға созылды және күрделі логистикалық тізбекті қамтыды. Пациенттің аутологиялық бағаналы жасушалары 2026 жылдың 28–29 мамырында Трансфузиология ғылыми-өндірістік орталығында арнайы сепаратор құрылғысының көмегімен жиналды. Алынған биоматериал ультратөмен температурада криоконсервацияланып, суық тізбек талаптары толық сақтала отырып, арнайы Дьюар ыдысында Шымкентке жеткізілді. Ауруханасының директоры Талғат Құрманов бүкіл процесті «ұзақ және мұқият дайындықтың жемісі» деп сипаттады. Жасушаларды жинаудан бастап тасымалдауға дейінгі әрбір кезеңде халықаралық медициналық стандарттар қатаң сақталды. Бұл жоба Шымкентте осындай деңгейдегі онкологиялық ем алу мүмкіндігін ашып, оңтүстік өңіріндегі науқастардың Алматы мен Астанаға жол жүруіне қажеттілікті азайтпақ. Маман дәрігерлер мен медицина персоналының бірлескен жұмысы арқасында жүзеге асқан бұл операция Шымкент медицинасының жаңа тарихын бастады.

Жұмыс берушілер қызметкерді жұмысқа қабылдағанға дейін бос жұмыс орындарын Enbek.kz сайтына орналастыруға міндетті. Ал азаматтың жұмысқа орналасқаны туралы мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы автоматты түрде есепке алынады.Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмыс берушілердің бос жұмыс орындары туралы мәліметтерді жариялау тәртібін, сондай-ақ азаматтардың жұмысқа орналасуын есепке алу және оларды жұмыссыз ретінде есептен шығару тетігін түсіндіреді.Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, жұмыс берушілер барлық бос жұмыс орындары туралы мәліметті олар пайда болған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде Электрондық еңбек биржасы Enbek.kz сайтына орналастыруға міндетті. Бұл ретте бос жұмыс орны қызметкерді ресми түрде жұмысқа қабылдағанға дейін жариялануы керек.Белгіленген тәртіптің сақталуы бос жұмыс орындары туралы ақпараттың өзекті болуын қамтамасыз етеді. Бірыңғай цифрлық платформа азаматтарға қолжетімді жұмыс орындары жөніндегі мәліметтерді ұсынады.Бос жұмыс орындарын белгіленген мерзімде жарияламағаны, сондай-ақ алдағы уақытта қызметкерлердің жұмыстан босатылатыны туралы мәліметті ұсынбағаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Заңбұзушылықтың сипаты мен қайталануына қарай ескерту жасалады, ал қайталанған жағдайда айыппұл салынады.Министрлік жұмыссыз ретінде есепте тұрған азаматтардың жұмысқа орналасуын есепке алу тәртібіне де ерекше назар аударады. Қазақстанда аталған үдеріс автоматтандырылған түрде мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара ықпалдастығы негізінде іске асырылады.Жұмысқа орналасқан жағдайда, бес жұмыс күні ішінде мансап орталығына тиісті ақпарат беруге міндетті. Алайда азаматтың мансап орталығына хабарласпауы оның мәртебесін жаңартуға кедергі болмайды.Атап айтқанда, азаматты есептен автоматты түрде шығаруға Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде электрондық еңбек шартының тіркелуі немесе жұмыс берушінің алғашқы міндетті зейнетақы жарнасын аударуы негіз болуы мүмкін.Осылайша, жұмысқа орналасқаны туралы мәлімет белгіленген тәртіппен мемлекеттік ақпараттық жүйелерге түссе, оған қосымша мансап орталығына барып, есептен шығу үшін өтініш берудің қажеті жоқ.Еңбек министрлігі жұмыс берушілерді қызметкерді жұмысқа қабылдау кезінде заңда белгіленген талаптарды сақтауға шақырады. Атап айтқанда, бос жұмыс орындарын Enbek.kz сайтына уақытында жариялап, қызметкер жұмысқа қабылданған кезде электронды еңбек шартын тіркеу және міндетті әлеуметтік әрі зейнетақы аударымдарын уақытылы жүргізу қажет.Талаптардың тиісті деңгейде орындалуы еңбек қатынастары туралы ақпараттың анықтығы мен өзектілігін қамтамасыз етіп, жұмыссыз азаматтарды қолдау тетіктерінің тиімді іске асуына негіз болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-enbek/press/news/details/1283368?lang=ru

23 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы тағы да технологиялық жаңалықтардың алаңына айналмақ. Биылғы жазда қала тұрғындарын қызықтырған оқиғалардың бірі — 25 тамыз күні сағат 14:00-де Shymkent Hub алаңында өтетін Smart Home System лекциясы. Бұл іс-шара қарапайым адамдарға ақылды үй технологиялары туралы кәсіби және түсінікті ақпарат алуға мүмкіндік береді. Ең маңыздысы — лекция барлығына тегін және ашық форматта өтеді.Ақылды үй тұжырымдамасы, яғни Smart Home, бүгінде Қазақстанның ірі қалаларында барған сайын танымал бола бастауда. Алматы мен Астанада бұл технологияны еркін пайдаланатын отбасылардың саны соңғы үш жылда үш есеге өсті. Алайда Шымкент сияқты оңтүстік өңірлерде ақылды үй жүйелері әлі де қолжетімсіз немесе күрделі нәрсе ретінде қабылданады. Дәл осы олқылықты жою мақсатында жергілікті технологиялық қоғамдастық осы ашық лекцияны ұйымдастырды. Қазақстан статистика бюросының 2025 жылғы деректеріне сүйенсек, елімізде жылына шамамен 120 мың жаңа пәтер пайдалануға беріледі, алайда олардың небәрі 4–6 пайызы ғана ақылды үй компоненттерімен жабдықталған. Бұл — дамыған елдермен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш.Лекцияның спикері, IT-саласының белсенді өкілі Дәурен Сейітқали, іс-шараға дейін берген қысқа комментарийінде өз ойын ашық жеткізді: «Біз жиі ойлаймыз — ақылды үй тек байлардың немесе шетелдіктердің бюджетіне сәйкес келетін нәрсе деп. Шындығында бүгінгі нарықта 50–80 мың теңгеден бастап жүйені орнатуға болады. Бір смарт розетка мен бір датчиктен басталатын жол жылдар өте толық автоматты үйге апарады». Ол сондай-ақ лекция барысында қатысушыларға нақты құрылғыларды көрсетіп, жүйелердің өзара қалай байланысатынын тәжірибеде түсіндіретінін атап өтті. Мұндай тікелей демонстрация форматы кез келген деңгейдегі қатысушыға жеткілікті болатын базалық түсінік қалыптастырады деп күтілуде.Ақылды үй технологиясының негізгі артықшылықтарының бірі — энергия үнемдеу мүмкіндігі. Халықаралық энергетикалық агенттіктің зерттеуі бойынша, ақылды жүйелер орнатылған үйлер жылына орта есеппен 20–30 пайыз электр энергиясын үнемдейді. Бұл отбасы бюджеті үшін де, қоршаған орта үшін де маңызды. Жарықтандыруды автоматты басқару, жылытуды алдын ала реттеу, су шығынын бақылайтын датчиктер — барлығы бірге алғанда тұрмыс сапасын айтарлықтай жақсартады. Шымкент сияқты ыстық климатты өңірде кондиционер жүйелерін ақылды реттеу мүмкіндігі де отбасылар үшін ерекше өзекті болып табылады. Спикердің сөзіне қарасақ, жазғы шыңдық кезеңде дұрыс конфигурацияланған ақылды кондиционер жүйесі тұтынушыны айына 8 000 теңгеге дейін үнемдете алады.Shymkent Hub — қалада технологиялық іс-шаралар үшін белсенді платформаға айналған орталық. Соңғы жылдары бұл алаңда бірнеше стартап-жарыс, цифрлық сауаттылық курстары және IT-форумдар өтті. Орталықтың директоры Назгүл Әбдіқалиқова берген сұхбатында: «Шымкент — миллионнан астам халқы бар қала. Бізде технологияны қолданғысы келетін, бірақ қайдан бастау керегін білмейтін адамдар өте көп. Осындай ашық лекциялар сол бастапқы қадамды жасауға кедергіні жояды» — деп атап өтті. Оның сөзіне қарасақ, өткен жылы ұйымдастырылған ұқсас іс-шараларға орта есеппен 80-ден 150-ге дейін тыңдаушы қатысқан. Бұл жолғы лекцияға да үлкен қызығушылық күтіліп отыр, себебі Smart Home тақырыбы соңғы айларда қала тұрғындарының арасында ерекше талқыланып жүрген.Жаһандық тенденцияларға назар аударсақ, 2025 жылы ақылды үй нарығының жалпы көлемі 150 миллиард долларға жеткені белгілі. Сарапшылар 2030 жылға қарай бұл сан 300 миллиардтан асады деп болжайды. Оңтүстік-Шығыс Азия, Таяу Шығыс және Орталық Азия елдерінде ақылды үй технологиясын пайдаланушылар саны ерекше қарқынмен өсуде. Қазақстан да бұл тренддің шетінде қалып отырған жоқ. Алматыдағы технологиялық зерттеу орталығы ResearchTech KZ мәліметтері бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында елімізде смарт-құрылғыларға деген сұраныс 2025 жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Бұл өсім негізінен 25-45 жас аралығындағы қалалық тұрғындар арасында байқалады.Лекцияның қоғамдық маңыздылығы тек технологиялық аспектімен шектелмейді. Мұндай іс-шаралар аймақтағы технологиялық сауаттылықты арттырып, жастарды IT-мамандықтарға деген ынтасын оятады. Шымкенттің бірнеше жоғары оқу орны — М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, АУЭС-тің оңтүстік филиалы — студенттерін осы лекцияға ынталандырып жатыр. Университеттің ақпараттық технологиялар кафедрасының доценті Серік Мұратов: «Студенттер үшін бұл — теорияны тәжірибемен ұштастыру мүмкіндігі. Жұмыс нарығы ақылды жүйелерді орнатып, қолдай алатын мамандарды іздеп жатыр» — деп түсіндірді.Осылайша, 25 тамыздағы лекция — жай ғана бір іс-шара емес, Шымкент қаласының технологиялық санасын оятуға бағытталған маңызды қадам. Ақылды үй — бұл артықшылық емес, баршаға қолжетімді болашақ. Сол болашаққа бірге жетуге Shymkent Hub есігін ашып тұр. Шымкент тұрғындарына 25 тамыз күні сағат 14:00-де осы мекенге келіп, ақылды үй технологиялары әлемімен танысуды ұсынамыз.

Қазіргі заманда технологиялық білім беру саласы тез дамып, мамандардан үздіксіз жетілуді талап ететін кезеңде, Шымкент қаласында өткен оқу-жаттығу жиыны назар аудартарлық оқиғаға айналды. 23 тамыз 2026 жыл күні аяқталған бұл іс-шара RoboPark білім орталығының мұғалімдерін бір орынға жинап, педагогикалық тәжірибе алмасудың жаңа форматын ұсынды. Бір апта бойы жүргізілген жиын жай ғана курс немесе семинар деңгейінде қалмай, қатысушылардың барлығы үшін кәсіби және адами тұрғыдан маңызды кезеңге айналды.RoboPark — Қазақстанда балалар мен жасөспірімдерге робототехника, бағдарламалау және инженерлік ойлауды үйрететін білім орталықтарының желісі. Соңғы жылдары елімізде STEM-білім беруге деген қызығушылық күрт артып, мемлекеттік деңгейде де, жеке сектор тарапынан да осы бағытқа инвестиция белсенді түрде жүргізілуде. Қазақстан Үкіметінің "Цифрлы Қазақстан" бағдарламасы аясында технологиялық сауаттылықты арттыру мақсаттары белгіленген болатын. Осы стратегиялық бағытты іске асырудың бір буыны ретінде RoboPark сияқты мекемелер балалар үшін ғана емес, олармен жұмыс жасайтын ұстаздар үшін де сапалы орта қалыптастыруға тырысуда. Дәл осы мақсатпен ұйымдастырылған оқу-жаттығу жиыны Оңтүстік Қазақстанның орталығы Шымкентте өтті.Жиынға қатысқан тренер, педагогика саласының маманы Арман Сейітов бұл тәжірибе туралы былай деді: "Мен Шымкентке білімімді беруге келдім деп ойлап едім. Бірақ бір аптаның ішінде мұғалімдердің берген сұрақтары, олардың практикадан алған тәжірибелері мені де ойлантты, жаңа қырынан қарауға мәжбүр етті. Бұл — шынайы педагогикалық диалог болды." Оның сөздері жиынның форматы туралы аса маңызды бір шындықты аша түседі: заманауи тиімді оқыту бір жақты ақпарат беру емес, екі жақты үйрену процесі болып табылады. Жиынға қатысқан Шымкент мұғалімдерінің бірі, RoboPark тәрбиешісі Мадина Қасымова да осы пікірді қолдады: "Бізге тек техникалық білік емес, оқыту әдістемесі де берілді. Балаларға робототехниканы жай ғана нұсқаулық бойынша үйретпей, олардың қызығушылығын оятып, шығармашылықпен жұмыс жасатуға үйрендік."Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және Оңтүстік өңірінің мәдени, экономикалық орталығы. Халқы жыл санап өсіп келе жатқан бұл қалада жастар санының жоғары болуы білім беру инфрақұрылымына деген талапты да арттырып отыр. Қалада мектеп жасындағы балалардың саны 300 мыңнан асады деген деректер бар, ал оларға сапалы технологиялық білім беруге ниетті мұғалімдердің саны әлі де жеткіліксіз. Дәл осы себепті ұстаздарды дамытуға бағытталған жобалар Шымкент үшін ерекше стратегиялық маңызға ие. RoboPark жиыны осы олқылықты толтырудың нақты қадамы ретінде бағалануда. Қала әкімдігінің білім бөлімінің өкілі, атын жария етпеуді сұраған маман: "Мұндай бастамалар мемлекеттік жүйемен бірлесе жұмыс жасаса, нәтиже одан да ұтымды болар еді. Жеке орталықтардың мұғалімдерді оқыту бойынша атқарып жатқан жұмысы — аймақтық білім беру деңгейін жаңа биікке шығарудың маңызды факторы" — деді.Жиын барысында мұғалімдер тек теориялық білім алумен шектелмей, тәжірибелік сабақтарда да белсенді жұмыс жасады. Робот құрастыру, кодтау элементтері, топтық жобалар арқылы өзара үйрену процесі жүргізілді. Педагогикалық психология тұрғысынан қарағанда, мұндай форматтың тиімділігі зор: зерттеулер дәлелдегендей, мұғалімдер де оқушылар сияқты "жасай отырып үйрену" принципіне негізделген тәсіл арқылы білікті тезірек меңгереді. ЮНЕСКО-ның білім беру саласындағы баяндамаларына сәйкес, ұстаздардың кәсіби дамуына жұмсалған инвестиция оқушылардың жетістік деңгейіне ең тікелей оң әсер ететін факторлардың бірі болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, RoboPark ұйымдастырған оқу-жаттығу жиыны — тек мекеменің ішкі жобасы емес, ауқымды білім беру тізбегінің маңызды буыны.Жиынды аяқтаған соң қатысушылардың барлығы дерлік бір пікірге тоқтады: бұл апта — аяқталған оқиға емес, жаңа бастаудың символы. Мұғалімдер арасында орнаған кәсіби байланыстар, алынған тәжірибе және жаңа педагогикалық тәсілдер жақын арада нақты нәтиже береді деген үміт мол. RoboPark командасының жоспарына сәйкес, мұндай жиындарды жыл сайын ұйымдастыру, ал болашақта Қазақстанның басқа қалаларын да қамту көзделіп отыр. Алматы мен Астана желісінде жұмыс жасайтын орталықтармен тәжірибе алмасуды кеңейту де күн тәртібінде тұр. Бұл — елдегі технологиялық білім берудің географиялық ауқымын кеңейтумен қатар, оның сапасын да бірыңғайлауға мүмкіндік береді.Шымкенттегі бір аптаның ең маңызды жетістігі — бір-бірімен таныспаған, бірақ ортақ мақсат пен бірдей жауапкершілік сезімімен ұштасқан педагогтардың бір команда болып қалыптасуы. Технологияны балаларға үйрету — бұл тек дағды беру емес, ол болашақ ұрпақтың ой-өрісін, мәселені шешу қабілетін, шығармашылық ойлауын дамыту дегенді білдіреді. Осы ауыр да мағыналы жауапкершілікті мойнына алған ұстаздар Шымкенттің жаркент аспаны астында бір апта бойы тек сабақ алмады — олар бір-біріне сенім де сыйлады. Ал сенім — кез келген білім берудің ең берік іргетасы екені даусыз.

Қазіргі заманның қарқынды дамып жатқан еңбек нарығында мамандық таңдау мәселесі ерекше өзектілікке ие болуда. 22 тамыз 2026 жылы Шымкент қаласындағы мектеп оқушыларының «Мансап компасы» цифрлық платформасын белсенді пайдаланып жатқаны туралы мәліметтер жалпы қоғамдық назарды өзіне аударды. Платформа бүгінде тек бір қаланың ғана емес, бүкіл Қазақстанның болашақ мамандарын дұрыс кәсіби бағытқа бастайтын маңызды құралға айналып отыр.Мамандық таңдау мәселесі — жастардың санасында ғасырлар бойы жауабы табылмай келген күрделі сұрақтардың бірі. Кеңес дәуірінде де, тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы жылдарда да қазақстандық жасөспірімдер мамандықты көбінесе ата-аналарының кеңесі немесе кездейсоқ жағдайлар негізінде таңдап жататын. Нәтижесінде еліміздің еңбек нарығында ондаған жылдар бойы маман тапшылығы мен артық мамандық санаттарының арасындағы алшақтық орын алды. Осы проблеманы шешудің заманауи жолы ретінде «Мансап компасы» платформасы жасалды. Бұл бастама Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мемлекеттік саясатының маңызды бөлігі ретінде іске асырылуда.Бүгінгі таңда платформада кәсіби диагностикадан өткендердің жалпы саны 166 мың адамға жетті. Олардың ішінде 136 мың адам — мектеп оқушылары, ал 30 мың адам — ересек тұрғындар. Тек 2026 жылдың өзінде еліміздің барлық өңірлерінен 7–11-сынып оқушыларының 27 мыңнан астамы кәсіптік бағдарлау тестілеуінен өтті. Жыл аяғына дейін бұл санды 100 мың оқушыға жеткізу жоспарланып отыр. Аталмыш деректер платформаның қаншалықты кең ауқымды болып бара жатқанын айқын дәлелдейді. Шымкентте де бұл үдеріс қарқынды жүріп жатыр: оңтүстік өңірдің ірі қаласының жасөспірімдері платформаны белсенді пайдаланушылардың алдыңғы қатарынан орын алуда.«Мансап компасы» платформасы 16 экономика саласы бойынша бөлінген 730 сұранысқа ие мамандық туралы өзекті ақпаратты қамтиды. Пайдаланушылар білім беру бағдарламалары, жұмысқа орналасу перспективалары туралы мәліметтерді алып қана қоймай, өз мамандықтарын сала, аймақ, еңбекақы деңгейі және өзге де өлшемдер бойынша іріктей алады. Сервис сонымен қатар тиісті мамандықты алуға болатын білім беру ұйымдарын табуға мүмкіндік береді. Мұның өзі оқушылар мен олардың ата-аналары үшін орасан зор қолайлылық туғызады, өйткені бұрын мұндай жан-жақты ақпаратты жинаудың өзі айтарлықтай уақыт пен күш-жігерді қажет ететін. Шымкент мектебінің мұғалімі Айгүл Сейітқалиева: «Оқушыларым тестілеуден өткен соң өздерінің қабілеттерін нақтырақ түсіне бастады. Олардың кәсіпке деген ынтасы мен жауапкершілік сезімі артты» — деп атап өтті.ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі халықты жұмыспен қамту департаментінің директоры Төлеу Мұхтар платформаның маңыздылығы туралы нақты пікірін білдірді: «Мансап компасы» адамның кәсіби мүдделерін нақты оқу және кейіннен жұмысқа орналасу мүмкіндіктерімен байланыстыруға көмектеседі. Мектеп оқушылары үшін бұл болашақ мамандығын таңдау кезеңінде-ақ сұранысқа ие бағыттар мен қажетті білім беру траекториялары туралы түсінік алу мүмкіндігі. Ересек пайдаланушылар үшін платформа қайта мамандану мен одан арғы кәсіби дамуды жоспарлаудың тиімді құралына айналуы мүмкін. Бұл сөздер платформаның тек жасөспірімдерге арналмай, бүкіл халыққа қызмет ететінін тағы бір рет растайды.Сарапшылар «Мансап компасы» бастамасының стратегиялық маңызын атап өтуде. Еңбек нарығын зерттеуші маман Серік Дүйсенов пікірінше, мұндай цифрлық платформалар болашақта еліміздің кадр саясатын айтарлықтай өзгертуі мүмкін: «Егер жастар мектеп қабырғасынан-ақ еңбек нарығының шынайы сұраныстарымен танысып шықса, жоғары оқу орындарына түскен соң мамандықтан өкінетіндердің саны кемиді. Бұл мемлекет пен жеке отбасыға шығындалатын ресурстарды тиімді пайдалануды да білдіреді». Шынында да, жыл сайын мыңдаған мектеп бітірушілер сұранысы аз мамандықтарды таңдап, кейін жұмыссыздықтың немесе мамандығы бойынша жұмыс таппаудың тұтқынына айналып жататынын статистика дәлелдеп отыр.«Мансап компасы» платформасының дамуы мектеп оқушыларын, ата-аналарды, педагогтарды, білім беру ұйымдарын және жұмыс берушілерді біріктіретін кәсіби бағдарлаудың бірыңғай цифрлық экожүйесін қалыптастыруға бағытталған. Бұл тұжырымдама аса маңызды, өйткені кәсіп таңдау — тек оқушының немесе отбасының жеке мәселесі емес, оны барлық мүдделі тараптардың бірлескен күш-жігері арқылы шешу керек екені анық. Платформа осы тараптардың арасындағы ақпараттық алшақтықты жою арқылы жүйелі өзгеріске жол ашуда.Болашаққа қарасақ, «Мансап компасы» сияқты бастамалар Қазақстанның цифрлық трансформация стратегиясының ажырамас бөлігіне айналатынына күмән жоқ. Жыл соңына дейін 100 мың оқушыны қамтуды жоспарлаған мемлекет бұл санды жыл өткен сайын ұлғайтуды мақсат тұтады. Платформа жай ғана тест жүйесі емес, адамның жеке мүмкіндіктерін де, еліміздің экономикасының нақты сұраныстарын да ескере отырып, кәсіби жолды дұрыс қалыптастырудың практикалық құралына айналуда. Шымкент оқушыларының бүгінгі белсенді қатысуы — бұл бастаманың жемісті болашағының кепілі.

20 тамыз 2026 жыл. Шымкент қалалық №2 ауруханасының нейрохирургия бөлімінен қуантарлық жаңалық келді: 38 жастағы қала тұрғыны ауыр операциядан кейін дәрігерлер бақылауында тұрақты жағдайда жатыр. Бұл жай ғана медициналық жаңалық емес — бүгінгі Қазақстанда жоғары технологиялық медициналық көмектің қарапайым азаматқа қол жетімді болып бара жатқанының нақты дәлелі. Бағасы алты миллион теңгеден асатын күрделі эндоваскулярлық нейрохирургиялық операция науқасқа мемлекет қаражаты есебінен тегін жасалды. Бұл оқиға қоғамда кең пікір туғызып, Қазақстандағы медициналық реформаның нәтижелері туралы жаңа талқылар ашты.Науқас Алия Сейткали бірнеше ай бойы қатты бас ауруына шағымданып, дәрігерлерге бірнеше рет барғанын айтады. Алғашқыда ол мигрень деп ойлап, жәй ауырсындырғыш дәрілермен шектелген. Алайда ауырсыну күшейе берген соң, ол арнайы тексеруге жолданды. МРТ зерттеуінің нәтижесі ауыр болып шықты: ми тамырында аневризма анықталды. «Дәрігер маған диагнозды айтқанда аяғымның астындағы жер кетіп бара жатқандай сезіндім. Бірақ операция тегін жасалады деп естігенде үлкен жеңілдік сезіндім, себебі мұндай қаражатты жинау отбасымыз үшін өте қиын болар еді», — деп еске алады Алия операциядан кейінгі алғашқы сұхбатында.Аневризма — қан тамырының қабырғасы әлсіреп, шар тәрізді кеңеюі. Медицина ғылымы тұрғысынан бұл ауру аса қауіпті: тамыр кез келген сәтте жарылып, миға қан құйылуы мүмкін. Статистика қатаң: жарылған аневризмадан қайтыс болу немесе мүгедектікке ұшырау қаупі елу пайыздан жоғары. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, ми аневризмасы он мың адамның бірінде кездесетін ауру болып табылады. Қазақстанда жыл сайын мұндай диагноз қойылатын пациенттер саны бірнеше мыңды құрайды, алайда олардың едәуір бөлігі ерте кезеңде анықталмай қалады.Нейрохирург Еркін Медетов бұл операцияны өзінің кәсіби тәжірибесіндегі маңызды жетістіктердің бірі деп бағалайды. «Бұрын мұндай операциялар үшін пациенттерімізді Алматыға немесе тіпті шетелге жіберуге мәжбүр болдық. Қазір бізде жабдық та, тәжірибе де бар. Эндоваскулярлық әдіс — ашық бас операциясына қарағанда аз инвазивті, яғни пациент тезірек сауығады, асқыну қаупі де төмен», — дейді дәрігер. Операция кезінде арнайы микрокатетер арқылы аневризмаға стент орнатылды. Бұл стент қан ағымын аневризмадан алшақтатып, тамырдың жарылу қаупін айтарлықтай төмендетеді. Операция бірнеше сағатқа созылып, сәтті аяқталды.Шымкент — Қазақстанның ең ірі үшінші қаласы. Халқы үш миллионнан асатын бұл мегаполисте медициналық инфрақұрылымды дамытуға соңғы жылдары ерекше назар аударылып келеді. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының деректері бойынша, 2023–2026 жылдар аралығында Шымкентте жоғары технологиялық медициналық көмек көрсету мүмкіндіктері үш есеге өсті. Тек 2025 жылдың өзінде қалалық ауруханаларда мыңнан астам күрделі кардиохирургиялық, нейрохирургиялық және онкологиялық операция мемлекет есебінен жасалды. Қалалық ауруханалар желісінің бас дәрігері Гүлнара Байжанова бұл үрдісті Қазақстан үкіметінің денсаулық сақтау саласына бөлетін инвестицияларының артуымен тікелей байланыстырады. «Жоғары технологиялық медициналық көмек — бұл МӘМС жүйесі арқылы қаржыландырылатын қызметтер тізімінің ажырамас бөлігі. Науқас тиісті медициналық көрсеткіштер болған жағдайда мұндай операцияларды толық тегін алуға хақылы», — дейді ол.Алайда сарапшылар мен қоғам өкілдері мақтанышпен бірге алаңдаушылықтарын да жасырмайды. Медициналық саясат саласының сарапшысы Бауыржан Өтеғалиевтің пікірінше, жоғары технологиялық операциялар тегін жасалғанымен, оларға жолдама алу жолы әлі де бюрократиялық кедергілерге толы. «Пациент ауруханаға барып диагноз алғаннан бастап операцияға дейінгі жол бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Ал аневризма жағдайында бұл уақыт өте бағалы. Жүйені жеделдету керек», — дейді сарапшы. Бұл пікірмен Алияның күйеуі де келіседі: «Жолдаманы алу кезінде біраз сарсаңды бастан кештік. Бірақ соңғы нәтиже — жұбайымның аман-есен болуы — бәрін ақтады».Қазақстандағы денсаулық сақтау жүйесінің реформалануы соңғы он жыл бойына жалғасып келеді. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі 2020 жылы толық іске қосылғаннан бері жоғары технологиялық көмек алушылардың саны жыл сайын ұлғайып отыр. Дегенмен еліміздің аймақтары арасындағы медициналық қызмет сапасындағы алшақтық толық жойылған жоқ. Нейрохирургия салалас мамандар саны Алматы мен Астанаға шоғырланған, ал шалғай аудандар мен ауылдарда мұндай мамандарға деген қол жетімділік әлі де жеткіліксіз деңгейде қалып отыр. Дәл осы себепті Шымкент сияқты ірі өңірлік орталықтардың мүмкіндіктерін кеңейту бүкіл өңір халқы үшін стратегиялық маңызға ие.Алияның жағдайы — жеке адамның тағдыры ғана емес, бүкіл жүйенің мүмкіндіктері мен шектеулерін айқындайтын айна. Медицина тарихшылары мен саясаттанушылары атап өтетіндей, кез келген мемлекеттің даму деңгейін ең алдымен оның денсаулық сақтау жүйесінің қарапайым азаматқа қаншалықты қол жетімді екені көрсетеді. Бүгін Шымкентте орын алған оқиға — миллиондық операцияның кірісіз отбасыға тегін жасалуы — Қазақстандағы медициналық реформаның дұрыс бағытта екенінің нақты белгісі. Алда тағы да жасалатын жұмыс мол, бірақ бастама бар, бағыт айқын, ал нәтиже — денсаулығын сақтап қалған адам — ең маңызды дәлел болып қала береді.

20 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласында тұрмыстық қатты қалдықты заманауи технологиялар арқылы өңдеп, электр энергиясына айналдыратын ірі инвестициялық жобаның құрылысы ресми түрде басталды. Бұл тек Оңтүстік Қазақстан өңірі үшін ғана емес, бүкіл ел үшін маңызды оқиға болып табылады. Қалдықты жай ғана жерге көму дәуірі артта қалып, Қазақстан заманауи қалдық менеджменті жүйесіне нақты қадам жасады.Жобаны жүзеге асырушы — Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan Co., Ltd. компаниясы. Қытайлық инвестициялық капиталды тартқан бұл кешен үшін қалалық әкімдік 12 гектар жер телімін бөліп берді. Аумаққа электр желісі тартылып, толық қоршалды. Жобаның жалпы инвестициялық көлемі шамамен 54 миллиард теңгені құрайды. Тәулігіне 1000 тоннаға дейін тұрмыстық қалдықты өңдей алатын кешен жылына 365 мың тонна қалдықты кәдеге жарату қуатына ие болады. Термиялық өңдеу технологиясы арқылы 24 МВт-қа дейін электр энергиясы өндіріледі, ал кемінде 80 тұрақты жұмыс орны ашылады. Жобаны 2026–2028 жылдар аралығында іске асыру жоспарланған.Бұл жобаның маңыздылығын толық түсіну үшін Шымкенттің демографиялық жағдайын ескеру қажет. Үш миллионнан асқан халқы бар Шымкент — Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі. Соңғы он жылда қала халқы жылдам өсіп, тиісінше тұрмыстық қалдықтың мөлшері де артты. Бүгінгі таңда Шымкент тәулігіне орта есеппен 900–950 тонна тұрмыстық қатты қалдық шығарады. Бұл қалдықтардың басым бөлігі полигондарға тасымалданып, жерге көміледі. Алайда существующий полигондардың қуаты таусылу шегіне жақындап қалғаны жасырын емес. Экологтар мен қала жоспарлаушылары осы мәселені бірнеше жылдан бері көтеріп келеді.Шымкент қаласы экология және тұрақты даму басқармасының басшысы Ерлан Сейітов бұл жобаны өңірдегі экологиялық ахуалды түбегейлі өзгертуге бағытталған стратегиялық шешім деп бағалады. «Біз ондаған жыл бойы қалдықты жерге көмдік. Бұл тәсіл арзан болғанымен, ұзақ мерзімді перспективада жер асты суларын, топырақты және ауаны ластайды. Жаңа кешен бізге қалдықты ресурсқа айналдыру мүмкіндігін береді», — деді ол. Сарапшылардың пікірінше, осы бір объектінің іске қосылуы Шымкенттің полигондарға түсетін жүктемесін кемінде 35–40 пайызға азайтады.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, қалдықтан энергия өндіру технологиясы Еуропада, Жапонияда және Қытайда кеңінен қолданылады. Швецияда бұл технология соншалықты дамыған — ел тіпті өзінің энергетикалық мұқтаждықтарын өтеу үшін шет елдерден қалдық импорттайды. Германияда осындай кешендердің жүздегені жұмыс істейді. Қытайда соңғы он жылда 300-ден астам қалдық өңдеу зауыты іске қосылды. Қазақстан үшін бұл технология жаңашылдық болып табылғанымен, Шымкенттегі жоба елімізде осы бағытта алғашқы ірі қадамдардың бірі болмақ. Астанада ұқсас жоба талқылану үстінде болса, Алматыда да осы бағыттағы зерттеулер жүргізілуде.Жобаға жергілікті тұрғындардың көзқарасы әртүрлі. Бір топ тұрғындар жаңа кешеннің ашылуын ынта-жігерлі қарсы алса, бір бөлігі экологиялық тәуекелдерге алаңдаушылық білдіреді. Атап айтқанда, термиялық өңдеу кезінде шығатын газдар мен күл мәселесі талқыланды. Алайда экологиялық сарапшы Гүлнар Мұсаева бұл алаңдаушылықтарды негізсіз деп санайды. «Заманауи мұндай кешендер өте қатаң экологиялық стандарттарға сай жұмыс істейді. Түтін газдарын тазалайтын көп сатылы жүйе, күлді кәдеге жарататын технологиялар бар. Шындығында, осы кешен жұмыс істегеннен кейін қала ауасы полигондардан шығатын газдармен салыстырғанда анағұрлым таза болады», — деп түсіндірді ол.Жобаның экономикалық мәні де жоғары. 54 миллиард теңгелік инвестиция өңірлік экономикаға серпін береді. Тікелей жұмыс орындарынан басқа, жанама жұмыс орындарының саны да едәуір болмақ — қалдықты жинастыратын, тасымалдайтын, сорттайтын жұмысшылар, техникалық қызмет көрсету мамандары, логистика секторы. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Аслан Нұрланов бұл жобаның қаланың бюджетіне де оң ықпал ететінін атап өтті. «Кешен өндірген электр энергиясы қалалық желіге беріледі. Бұл болашақта коммуналдық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, полигондарды ұстауға кететін шығын да қысқарады», — деп мәлімдеді ол.Шымкенттегі бұл жоба Қазақстанның «жасыл экономика» тұжырымдамасына сай келеді. Ел 2060 жылға дейін көміртекті бейтараптыққа жетуді мақсат еткен. Осы мақсатқа жету жолында қалдық менеджменті жүйесін жаңарту маңызды рөл атқарады. Жыл сайын елімізде 5 миллион тоннадан астам тұрмыстық қалдық жиналатынын ескерсек, Шымкент тәжірибесі басқа қалалар үшін де үлгі болуы мүмкін. Жобаның 2028 жылы толықтай іске қосылуы Қазақстанның экологиялық дамуында тарихи оқиға болып тіркеледі деп үміттенуге негіз бар. Қалдықты проблема ретінде емес, ресурс ретінде қарастырудың уақыты келді — Шымкент осы ұғымды іс жүзінде дәлелдемек. 

22 тамыз 2026 жылы Қамбар мектебінде робототехника кабинетінің ашылуы тек жаңа жабдықты пайдалануға беру рәсімімен ғана шектелмеді — бұл оқу орнының болашаққа қадам жасауының айқын белгісіне айналды. Білім берудегі цифрлық трансформация туралы сөз жылдар бойы айтылып келсе де, нақты іске асыру жолын табу — ең қиын кезең болып қала берген. Сол себепті Қамбар мектебінің тәжірибесі бүгін республикалық деңгейде назар аудартуға толық лайық.Робототехника бағытын дамыту — Қазақстан үшін кездейсоқ мода емес. Әлемдік еңбек нарығындағы болжамдарға сүйенсек, 2030 жылға қарай жаңа кәсіптердің 65 пайызы бүгінгі таңда әлі толықтай қалыптаспаған технологиялық салаларда пайда болады. Бұл дегеніміз — мектеп партасында отырған қазіргі оқушылар болашақта жасанды интеллект, робот жүйелері және автоматтандыру саласында жұмыс істейтін мамандарға айналуы тиіс. Осы шындықты мойындаған Қазақстан үкіметі де соңғы жылдары STEM білімін дамытуға арнайы мемлекеттік бағдарламалар арқылы қаражат бөліп келеді. Алайда бюджет бөлу мен нақты нәтиже — екі бөлек мәселе.Мектеп директоры Ғалымжан Сейітовтің айтуынша, бұл жобаның ерекшелігі — жүйелілікте. «Бізде бұрын да компьютер кабинеті болды, техника болды. Бірақ оны пайдалана білетін мамандар жетіспеді, балаларды жарысқа шығаратын әдістеме болмады. Нәтижесінде жабдық тозды, бірақ білім бермеді. Бұл жолы біз басынан аяғына дейін толық жүйе қалыптастыруды мақсат еттік», — деді ол. Шынында да, кабинетті ашудың алдында мектеп ұжымы алты айдан астам уақыт бойы дайындық жүргізді: педагогтар арнайы оқытудан өтті, авторлық әдістеме жасалды, оқушыларды қалалық, республикалық және халықаралық жарыстарға дайындаудың кезең-кезеңдік жоспары әзірленді.Робототехника пәнін жүргізетін жас мұғалім Айдана Нұрланқызы оқушылардың алғашқы сабақтарға деген ынтасы туралы толқи сөйледі. «Бірінші сабақта балалар роботты тек ойыншық деп қабылдады. Бірақ оған команда бергенде, ол орындаған кезде — көздерінде бір от жанды. Сол сәтте мен бұл жолдың дұрыс екенін түсіндім», — деп бөлісті педагог. Оның сөзінше, балалар ең алдымен командалық жұмысқа, бір-бірінің пікірін тыңдауға үйренеді, бұл тек техникалық дағды ғана емес, өмірлік құзырет қалыптастырады. Мұғалімдерді тұрақты сүйемелдеу де жүйенің ажырамас бөлігі: апта сайынғы онлайн кеңестер, жаңа тапсырмалар мен әдістемелік нұсқаулықтардың үзіліссіз жеткізілуі — мұның бәрі педагогты жалғыз қалдырмайтын тетік ретінде жұмыс істейді.Маманның бағалауынша, бүкіл Қазақстан бойынша мектептерде техникалық бағыттағы үйірмелер мен кабинеттер соңғы үш жылда 40 пайызға артқан. Алайда білім саласын зерттейтін сарапшылар сандардың артындағы сапа мәселесін ашық көтеруде. Педагогикалық ғылымдар кандидаты Серік Байғалиев бұл туралы өз пікірін білдірді: «Бізде тоқсан кабинет ашылды деген статистика бар, бірақ онда нақты ким оқытады, қандай нәтиже бар — деректер жоқ. Қамбар мектебінің тәжірибесі маңызды, өйткені олар жабдықты сатып алып қана қоймай, тұтас педагогикалық экожүйе қалыптастырған». Бұл пікір жалпы білім беру реформасының ең өзекті мәселесін дәл тауып айтады: нәтижеге бағытталған жүйесіз ешқандай инвестиция тиімді бола алмайды.Жобаның тағы бір күшті жағы — ашықтығы мен тиражданатындығы. Команданың айтуынша, бұл формат тек мектептермен ғана шектелмейді. Балабақшалардан бастап университеттерге, жеке оқу орталықтарына дейін кез келген білім беру ұйымы осы жүйені өз деңгейіне бейімдей алады. Балабақша жасындағы балалар үшін ойын арқылы алғашқы логикалық ойлауды дамытатын модульдер, ал жоғары мектеп оқушылары мен студенттер үшін күрделі инженерлік жобалар — осылайша бір тұтас тізбек қалыптасады. Бұл тізбек Қазақстанның 2030 жылға арналған цифрлық даму стратегиясының мақсаттарымен де тікелей үндеседі.Оқушылардың ата-аналары да жаңалықты ризашылықпен қарсы алды. Жетінші сынып оқушысының анасы Гүлнар Əбенова: «Баламның мектепке деген қызығушылығы артты. Бұрын сабаққа бару — міндет болса, қазір ол ертерек оянып, робот жасауға асығады. Бұл — ең үлкен нәтиже», — деп атап өтті. Балалардың ішкі мотивациясын оятудың өзі — педагогикалық үлкен жетістік екенін білім беру психологтары да растайды. Сыртқы ынталандырудан ішкі қызығушылыққа өтудің осы жолы — ұзақ мерзімді оқу нәтижелерінің кілті болып табылады.Сарапшылар Қамбар мектебінің тәжірибесі республикалық ауқымда тарала бастаса, онан туатын нәтижелер де айтарлықтай болады деп болжайды. Жарыс жетістіктері — тек медаль ғана емес, жас инженерлер мен IT-мамандардың еңбек нарығына дайын келуі деген сөз. Халықаралық байқауларда Қазақстан жасөспірімдерінің жүлде алуы елдің технологиялық имиджін нығайтады, оқушыларда өз мүмкіндігіне деген сенімді арттырады. Ең маңыздысы — бұл тәжірибе жалпыға бірдей көшіруге болатын, қолжетімді модель болуы тиіс. Өйткені болашақтың негізі бүгін, мектеп партасында қаланады.

2026 жылдың 20 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы цифрлық білім беру саласында елеулі жаңалықтармен назар аударып отыр. Қалада IT-мамандық алуға, бағдарламалауды үйренуге немесе өзінің стартапын құруға мүмкіндік беретін бірнеше тегін бағдарлама бір мезгілде жұмыс істеп, өтінімдерін қабылдауда. Tomorrow School мен Startup Orda бағдарламалары — бұл жай ғана курстар емес, болашақ IT-мамандарды кәсіби деңгейге жеткізуге арналған жүйелі экожүйенің бір бөлігі.Қазақстанда цифрлық экономиканың дамуы соңғы бес жылда қарқынды жүріп жатыр. Үкіметтің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында мыңдаған жастар IT-салаға тартылуда. Алайда бұл процесс негізінен Алматы мен Астана сияқты ірі қалаларда жүргізіліп келді. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар, еліміздің үшінші ірі мегаполисі — осы тұрғыдан алғанда ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалды. Соңғы жылдары бұл жағдай өзгере бастады, ал биылғы бағдарламалардың жариялануы сол өзгерістің нақты дәлелі болып табылады.Tomorrow School — Tashkent University базасында, Қонаев көшесі 21 мекенжайда орналасқан тегін IT-мектеп. Бағдарлама 24 ай бойы жалғасады және оқушыларды нөлден бастап нақты IT-мамандыққа дайындайды. Мұнда теориялық білімге ғана емес, практикалық жобаларға да ерекше назар аударылады: студенттер оқу барысында нақты тапсырыстармен жұмыс жасайды, портфолио жинайды және GitHub-та өздерінің жобаларын орналастырады. Бұл тәсіл жас маманды еңбек нарығына дайын күйінде шығарады, яғни оқу бітіргеннен кейін бірден жұмысқа орналасу мүмкіндігі айтарлықтай жоғарылайды. Бағдарламаның тағы бір артықшылығы — оқу ағындармен жүргізіледі, сондықтан қазіргі ағынға үлгермеген талапкерлер келесі ағынды күте алады. Сондай-ақ, әрбір жұма сайын Python тілі бойынша тегін сабақтар өтеді — бұл IT-салаға алғаш қадам жасағысы келетіндер үшін өте қолайлы бастауыш нүкте.«Біз жастарға тек код жазуды үйретіп қоймаймыз, — дейді Tomorrow School-дың кураторларының бірі Асқар Нұрланов. — Бізге маңызды нәрсе — студент 24 айдан кейін нарыққа дайын маман болып шығуы. Портфолио, GitHub тарихы, нақты жобалардағы тәжірибе — мұның бәрі жұмыс берушілер іздейтін нәрсе». Оның айтуынша, алдыңғы ағындарда білім алған түлектердің 70 пайыздан астамы оқуды бітірген соң алты ай ішінде IT-компанияларға жұмысқа орналасқан.Екінші бағдарлама — Startup Orda — IT білімін жалғастыра отырып, кәсіпкерлік жолды таңдағысы келетіндерге арналған. Astana Hub ұйымдастырған бұл тегін инкубациялық бағдарлама идеяны нақты өнімге айналдыруға көмектеседі. Бағдарламада өнім жасаудың барлық кезеңдері қамтылған: маркетинг, сату, менторлармен жұмыс. Өтінімдерді қабылдаудың соңғы күні — 23 тамыз, яғни бұл жолды таңдағысы келетіндер үшін уақыт мүлдем аз қалды. Astana Hub — Қазақстандағы технологиялық стартаптарды қолдайтын ең ірі платформалардың бірі, ол бірнеше жыл бойы жүздеген жобаға инфрақұрылым, тәлімгерлер мен инвестициялық байланыстар ұсынып келеді.«Startup Orda — бұл жай ғана стартап мектебі емес, ол болашақ кәсіпкерге өнімін нарыққа шығаруға дейінгі толық жолды бірге жүруге мүмкіндік беретін серіктес», — деп атап өтеді Astana Hub өкілі Айгерім Сейтқали. Оның пікірінше, Шымкент сияқты ірі аймақтық орталықтарда стартап мәдениетінің дамуы жалпы ұлттық инновациялық экожүйенің нығаюына тікелей ықпал етеді. «Алматы мен Астанада бәрі бар дегенге сенген кездер өтті. Оңтүстіктің де өз таланттары бар, оларға тек жол ашу керек», — деп қосады ол.Статистика тұрғысынан алып қарағанда, бүгінгі Қазақстанда IT-мамандарға деген сұраныс жыл сайын 25–30 пайызға өсіп отыр. Атап айтқанда, бэкенд-әзірлеушілер, мобильді қосымша жасаушылар, кибер қауіпсіздік маман­дары мен деректерді талдаушылар ең сұранысқа ие кадрлар қатарына кіреді. Ал ұсыныс сұраныстан едәуір артта қалып отыр. Бұл олқылықты жабудың бір жолы — Tomorrow School сияқты қолжетімді, тегін бағдарламалар арқылы жұмылдыру. Тарихи параллель ретінде 2010 жылдардағы «Болашақ» бағдарламасының рөлін еске алуға болады: сол кезде мыңдаған қазақстандықтар шетелде білім алу мүмкіндігіне ие болды және бүгінде олардың көпшілігі елдің түрлі салаларын басқаруда. Тегін IT-бағдарламалар да дәл осындай ұзақмерзімді нәтиже беруге қабілетті.Шымкент тұрғындары арасында да бұл бастамаларға деген қызығушылық жоғары. Әлеуметтік желілерде бағдарламалар туралы жарияланған хабарламалар жүздеген пікір мен бөлісу жинады. Жас аналар, студенттер, жұмыссыздар — бәрі бұл мүмкіндікті пайдаланғысы келетіндерін білдіруде. «Мен бұрын IT-ны тек байлар мен қалалықтар үшін деп ойлаушы едім. Бірақ тегін және жаныма жақын жерде мұндай мектеп ашылса — неге байқап көрмеске?» — деді 24 жасар Шымкент тұрғыны Дина Қасымова.Болашаққа қарайтын болсақ, Tomorrow School мен Startup Orda сияқты бастамалардың Шымкентте табысты жұмыс жасауы басқа аймақтық қалалар үшін де үлгі болуы мүмкін. Қызылорда, Түркістан, Тараз сияқты орталықтарда да цифрлық сауаттылықты арттыратын бағдарламалар қажет. IT-мамандықты алу мүмкіндігі тек астана мен мегаполистерде ғана емес, бүкіл Қазақстан бойынша қолжетімді болған жағдайда ғана ел нағыз цифрлық трансформацияны бастан кешіре алады. Осыны ескере отырып, Шымкентте бүгін жасалып жатқан қадамдарды маңызды және уақытылы бастама деп бағалауға толық негіз бар.

Еліміздің әр өңірінде офицерлер, сержанттар мен запастағы сарбаздарға арналған әскери жиындар өтіп жатыр. Ақтау гарнизонында 30 әскери міндетті Әскери-теңіз күштерінің жауынгерлік кемелерінде даярлықтан өтсе, Шығыс Қазақстан облысының тағы 250 азаматы Аягөз гарнизонында әскери машықтарын жетілдіріп жатыр.Ақтаудағы 30 күндік әскери жиындар тікелей кемелерде өтуде. Тәжірибелі командирлердің басшылығымен қатысушылар экипаж құрамындағы қызметтің ерекшеліктерін меңгеріп, навигациялық дағдыларын жетілдіреді, қару-жарақ пен автоматтандырылған басқару жүйелерін зерделейді. Кеме экипажының қауіпсіздігі мен оның жауынгерлік қабілетін сақтауға бағытталған іс-қимылдарға да ерекше назар аударылады.         Алынған білімді теңізге шығу жаттығулары бекітеді. Әскери міндеттілер нақты теңіз жағдайында әрекет етуге және экипаж құрамында үйлесімді жұмыс істеуге машықтанады.-Бұл жиындардағы ең құндысы – практикалық тәжірибе жинақтау мүмкіндігі. Алған білімдері бірден іс жүзінде теңізде сыналады. Мұндайда экипаждың үйлесімді әрекеті аса маңызды, – деді әртекті кемелер дивизионының командирі 2-ранг капитаны Руслан Яхьяров.Аягөз гарнизонында Шығыс Қазақстан облысынан келген 250 әскери міндетті даярлықтан өтуде. Олардың қатарында 30 офицер және 220 сержант пен запастағы сарбаз бар. Олар тактикалық даярлық, қару-жарақ пен әскери техниканы қолдану дағдыларын жетілдіріп, бөлімше құрамында бірлесіп әрекет етуге машықтанады.Мен үшін бұл жиындар бұрын алған дағдыларымды еске түсіріп, жаңа тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді. Мұнда тәртіптің, жауапкершіліктің және бірлесе әрекет ете білудің қаншалықты маңызды екенін тағы бір түсінесің, – деді әскери міндетті Еркебұлан Кәкімов.         Мұндай әскери жиындар әскери міндеттілерге қызмет барысында қажетті дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік береді. Ал Қарулы күштер үшін даярлығы жоғары резервті қалыптастыруға ықпал етеді.Жиындар кезеңінде қатысушылардың жұмыс орны мен атқаратын лауазымы сақталады. Олар әскери киім-кешекпен, тамақпен және медициналық қызметпен қамтамасыз етіледі.Даярлық аяқталғаннан кейін әскери міндеттілер тиісті емтихан тапсырады. Әскери жиындарды сәтті аяқтау белгіленген тәртіппен кезекті әскери атақ алуға да мүмкіндік береді. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1283328?lang=ru