Абай облысы бойынша ҚАЖ департаменті ІІМ-нің ағымдағы жылғы                  26 наурыздағы №218 «Қазақстан Республикасы Ішкі істер органдары қызметкерлерін жоспардан тыс аттестаттаудан өткізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы шеңберінде (бұдан әрі – бұйрық) жоспардан тыс аттестаттауды өткізу туралы хабарлайды.Мақсат – қызметкерлерді жоғары тұрған басшылық лауазымдарға ұсыну бойынша таяу тоқсанға кадрлық жоспарлау.2022 жылғы 29 қыркүйектегі №773 ІІМ бұйрығына сәйкес лауазымдарды атқаратын қызметкерлер Министрдің, министр орынбасарының номенклатурасына, сондай-ақ Министрліктің есепке алу-бақылау номенклатурасына жататын және жоспардан тыс аттестаттаудан өтуге ниет білдірген хабарландыру жарияланған сәттен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей Абай облысы бойынша ҚАЖ департаментіне үлгіге сәйкес баянат және «Документолог» жүйесі арқылы қалыптастырылған қызметтік тізім береді.Жоспардан тыс аттестаттауға қызметкерлер жіберілмейді:1) басшылық лауазымдарға қойылатын ең төменгі біліктілік талаптарына сәйкес келмейтін (ІІМ-нің 2020 жылғы 12 маусымдағы №463 бұйрығы).2) қолданыстағы тәртіптік жазалары бар;3) оларға қатысты қызметтік не сотқа дейінгі тергеп-тексерулер жүргізіліп жатқан қызметкерлер. Біліктілік талаптары:  №21 мекеме бастығының тәрбие жұмыстары бойынша орынбасары (C-SGU-5) лауазымына:Нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сәйкес келетін жоғары білімі;құқық қорғау қызметінде жұмыс өтілі жеті жылдан кем емес, олардың ішінде осы санаттардағы нақты лауазымның тиісті бейіндік бағыты бойынша жұмыс өтілі үш жылдан кем емес, оның ішінде нақты құрылымдық бөліністің штат кестесінде көзделген келесі төмен тұрған санаттағы немесе C-GP-6, C-AGP-7, C-KSGP-4, C-KAGP-4, C-OKSGP-3, B-FM-5, B-FMО-4, C-SV-5, C-SVО-4, C-SVR-3, C-SVU-4, C-SN-3, С-SSP-2, C-SGU-6 санаттарынан төмен емес лауазымдарда екі жылдан кем емес.Сұрақтар туындаған жағдайда Абай облысы бойынша ҚАЖ департаментінің тәрбие және кадр жұмысы бөлімшесіне хабарласуға болады, анықтама телефондары: 8 (7222) 35-44-03 (Абай облысы бойынша ҚАЖД), 31-38-16 (№20 мекеме), 30-15-07 (№19 мекеме), 8 (72347) 42-4-41 (№23 мекеме), электрондық мекенжайлар a.uaisova@mvd.gov.kz, d.zhumakhanova@mvd.gov.kz, di.karabaeva@mvd.gov.kz.Ескертпе: жоспардан тыс аттестаттау нәтижелері жоспарлы аттестаттауды өткізу мерзімдеріне әсер етпейді.   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/duisabai/press/news/details/1310784?lang=ru

 «Өмірге үміт сыйлаймыз» - бұл донорлардың адам өмірін сақтауға қосқан үлесі туралы жарқын ұран. Бүгін 14 қазанда Ақмола облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің қызметкерлері облыстық Қан орталығы банкінің қорын толықтырып, игі іске қосылды.…Соңғы 15 жылда қан тапсыру науқандарына жүйелі түрде қатысып келемін, – дейді «Көкшетау – кедендік ресімдеу орталығы» кеден бекетінің бас маманы  Ирина Субботина – ортақ іске өз үлесімді қосудың маңыздылығы мен қажеттілігін жақсы түсінемін.Айта кету керек, кез келген сау адам донор бола алады.Мемлекеттік кірістер департаментінің қызметкерлері қан тапсыру акцияларға тұрақты түрде қатысуда.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-akmola/press/news/details/1310771?lang=ru

21 қазан 2026 жыл. Технологиялық әлемнің ең ықпалды тұлғаларының бірі — NVIDIA корпорациясының бас директоры Дженсен Хуаңның алғаш рет Қазақстанның астанасына аяқ басуы елімізде үлкен резонанс тудырып отыр. 23 қазанда сағат 11:00-де (GMT+5) Astana Hub платформасы арқылы өтетін «Fireside Chat» форматындағы кездесу тек бизнес-қоғамдастық үшін ғана емес, бүкіл ел үшін маңызды оқиғаға айналмақ. Кездесуде NVIDIA-ның негізін қалаушысы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мадиевпен бетпе-бет сөйлеседі. Сарапшылар бұл диалогты Қазақстанның жаһандық технологиялық аренаға шығуының символдық белгісі деп бағалауда.Дженсен Хуаң — заманауи технологиялық революцияның архитекторларының бірі. 1993 жылы өзі негізін қалаған NVIDIA компаниясы бүгінде жасанды интеллект инфрақұрылымының іргетасына айналды: компанияның GPU-процессорлары дүние жүзіндегі ең ірі AI-зерттеулерін қуаттандырады. 2024–2025 жылдары NVIDIA-ның нарықтық капиталдандыруы бірнеше рет бір триллион долларды асып, компанияны әлемдегі ең құнды технологиялық алыптардың қатарына қосты. Дженсен Хуаңның Азия елдеріне жасаған сапарлары — Оңтүстік Корея, Жапония, Сауд Арабиясы, Үндістан — тек іскерлік ынтымақтастықтан асып, стратегиялық серіктестіктің нышанына айналып келеді. Осы тізімге енді Қазақстан да қосылды.Кездесудің тақырыптық күн тәртібі өте мазмұнды: жасанды интеллекттің болашағы мен жаңа технологиялық бағыттар, Қазақстанның жаһандық AI-бәсекедегі рөлі, AI-мамандарының жаңа буынын даярлау мәселелері және халықаралық ынтымақтастықтың нақты мүмкіндіктері. Министр Жаслан Мадиевтің өзі бұған дейінгі мәлімдемелерінде Қазақстанның жасанды интеллект саласына инвестицияны күрт арттыру жоспарлары жайлы айтқан болатын. «Біз тек технология тұтынушысы болып қалғымыз келмейді — біз оны жасайтын елдердің қатарына кіруіміз керек» деген сөздері ол кезде де назар аударған еді. Бүгінгі кездесу сол бағдардың нақты іс-қимылға ұласуының дәлелі болмақ.Қазақстан соңғы бірнеше жылда цифрлық трансформация саласында ірі қадамдар жасады. «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы шеңберінде мемлекет IT-инфрақұрылымды дамытуға миллиардтаған теңге бөлді. Astana Hub — осы саясаттың жемісті нәтижесі: бүгінде бұл платформада 3000-нан астам стартап тіркелген, 500-ден аса халықаралық компания қызмет етеді. Сарапшылардың бағалауынша, 2025 жылы Қазақстанның цифрлық экономикасының ЖІӨ-дегі үлесі 5 пайыздан асты, ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 10 пайызға жеткізу жоспарлануда. Дженсен Хуаңның дәл осы кезеңде Астанаға келуі кездейсоқ емес: NVIDIA орта мерзімді перспективада Орталық Азия нарығын стратегиялық маңызды аймақ деп қарай бастады деген болжамдар технологиялық қоғамдастықта белсенді айналыста жүр.IT-сала өкілдерінің реакциясы жігерлі. Astana Hub-тың бас директоры Мағжан Мадиев (аттас министрмен шатастырмау керек) форматтың ерекшелігін атап өтті: «Fireside Chat — бұл дайындалған сценарий емес, тірі диалог. Дженсен Хуаңның ойлауы, болашаққа деген көзқарасы, инновацияға деген философиясы — бәрі тікелей эфирде. Мұны тыңдаған жас маман не инвестор елімізде мүмкін болатын нәрселердің ауқымын мүлдем басқаша сезінетін болады». Технологиялық кәсіпкер, «QazTech Ventures» компаниясының негізін қалаушы Аслан Бекенов болса кездесуді «Орталық Азия үшін соңғы он жылдың ең маңызды технологиялық диалогы» деп сипаттады. «NVIDIA-мен стратегиялық байланыс орнату — бұл жай ғана имидж мәселесі емес. Бұл AI-инфрақұрылымына қол жеткізу, озық зерттеулерге ортақтасу, мамандарды дайындаудың жаңа жолдарын ашу деген сөз» деді ол.Кездесудің ықтимал салдары туралы айтар болсақ, сарапшылар бірнеше бағытта нақты нәтиже күтуде. Біріншіден, Қазақстан мен NVIDIA арасында ресми меморандум немесе серіктестік туралы хаттама жасалуы мүмкін. Екіншіден, AI-білім беру бағдарламаларын бірлесіп дамыту, атап айтқанда NVIDIA Academy немесе DLI (Deep Learning Institute) форматтарының елімізге енгізілуі ықтимал. Үшіншіден, Қазақстандағы деректер орталықтарының дамуына және есептеу қуатының арттырылуына тікелей инвестиция тарту перспективасы туындайды. Мемлекеттік деңгейдегі AI-стратегияны дамытуда NVIDIA-ның кеңестік рөлі де жоққа шығарылмайды — Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктерімен ұқсас форматтардың жұмыс істеп тұрғаны тәжірибе ретінде алда тұр.Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан бұрын да дүниежүзілік технологиялық алыптармен ірі диалог жүргізген. 2021 жылы Microsoft компаниясы Қазақстанмен бұлтты технологиялар саласында стратегиялық серіктестікке қол қойған болатын. 2023 жылы Google DeepMind өкілдерімен жасанды интеллекті реттеу тақырыбында консультациялар өткізілді. Алайда Дженсен Хуаңның тікелей қатысуымен болатын кездесу жаңа деңгейдегі байланысты білдіреді — өйткені NVIDIA бүгінде жай ғана компания емес, жасанды интеллект дәуірінің инфрақұрылымдық платформасы мәртебесіне ие. Осы мәртебенің иесімен жүргізілген диалог Қазақстанды өңірдегі AI-хабы ретінде позициялаудың маңызды аргументіне айналуы сөзсіз.Astana Hub YouTube-арнасынан 23 қазан күні сағат 11:00-де тікелей трансляция жалғасатын бұл кездесу Қазақстанның технологиялық картасындағы орнын айқындаудың жаңа беті болмақ. Еліміздің жастары мен мамандары үшін — Дженсен Хуаң сияқты технологиялық визионермен тірі диалог жасауға мүмкіндік беретін мұндай оқиғалардың өзі шабыт пен серпін береді. Ал нәтижелері — меморандумдар, бағдарламалар, инвестициялар — алдағы айларда өз жемісін беретін болады.

21 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің екі оқушысы — 11 сынып оқушылары Іңкәр Шаяхмет пен Зарина Бектулла — қазақтың ұлттық аспабын үйренуге мүлдем жаңа серпін берген жобаны дүниеге алып келді. Олардың Dombra Sense деп аталған инновациялық жүйесі тек музыкалық білім берудің шекарасын кеңейтіп қана қоймай, ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдарға — оның ішінде көру және есту қабілеті бұзылған тұлғаларға — домбыра тартуды меңгерудің нақты жолын ашты. Бұл жоба Қазақстан үшін де, жалпы инклюзивті технологиялар саласы үшін де елеулі қадам болып табылады.Домбыра — қазақ халқының жан дүниесімен астасқан, ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа жеткен қасиетті аспап. Алайда оны үйрену барлық уақытта да оңай болған жоқ. Дәстүрлі оқыту тәсілі негізінен ауызша нұсқаулыққа, ұстаздың үлгісіне және оқушының есту қабілетіне негізделген. Бұл жағдайда есту немесе көру мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін домбыра тарту өнері іс жүзінде қолжетімсіз болып қала берді. Статистикаға жүгінсек, Қазақстанда мүгедектігі бар адамдардың саны 700 мың адамнан асады, оның едәуір бөлігі сенсорлық бұзылыстары бар тұлғалар. Осы шындық Іңкәр мен Заринаны жаңа шешім іздеуге итермеледі.Dombra Sense жүйесі бірнеше өзара байланысқан технологиялық компоненттерден тұрады. Жарықдиодты индикаторлар домбыраның мойнына орналастырылып, оқушыға қай ішек пен қай пернені дәл басу керегін визуалды түрде нұсқайды. Көру қабілеті жоқ немесе шектеулі адамдар үшін аспаптың маңызды нүктелеріне Брайль қарпімен арнайы белгілер жасалған — бұл өз алдына бірегей шешім. Есту қабілеті бұзылған пайдаланушылар үшін арнайы діріл білезігі қолдың қозғалыс бағытын — соғуды немесе тартуды — тактильді түрде сезінуге мүмкіндік береді. Домбыра корпусына енгізілген тағы бір құрылғы ырғақты тербеліс арқылы музыканың пульсін денемен сезінуге, яғни ырғақты тананы мүшелеріне жеткізуге мүмкіндік береді. Осынша ойластырылған тәсілдердің бір жүйеде жиналуы — оқушылардың техникалық ізденімпаздығы мен адамгершілік ойлауының жемісі.Жүйені ерекше ететін тағы бір элемент — мобильді қосымша. Бұл қосымша арқылы пайдаланушы өз деңгейіне сай сабақтарды таңдай алады, оқу қарқынын баяулатып немесе жылдамдатып реттей алады, сонымен қатар жаңа музыкалық шығармаларды жүйеге өз бетінше қоса алады. Жасанды интеллект негізіндегі көмекші модуль мәтін, нота, сурет немесе аудио форматындағы кез келген музыкалық материалды интерактивті сабаққа автоматты түрде айналдырады. Бұл мүмкіндік жүйенің шексіз кеңейтілуіне жол ашады — репертуар шектеулі болмайды, ал мазмұнды жаңарту үздіксіз жүреді. «Біз домбыраны тек мүмкіндігі шектеулі адамдарға ғана емес, жалпы домбырамен алғаш танысқан кез келген адамға қолайлы етіп жасағымыз келді. Технология барлығына бірдей қызмет етуі тиіс», — дейді Іңкәр Шаяхмет жобаны таныстыру барысында.Мектеп әкімшілігі де, білім беру саласының мамандары да жобаны жоғары бағалады. Назарбаев Зияткерлік мектептері желісінің білім беру инновациялары бөлімінің өкілі Дина Сейткали: «Бұл тек оқушылардың жобасы емес, бұл — болашақтың прототипі. Инклюзивті білімнің технология арқылы іске асырылуының нақты үлгісін көрсетіп отырмыз», — деп атап өтті. Шымкент қаласының білім басқармасы да жобаға ерекше қызығушылық танытып, оны пилоттық режимде арнайы мектептерде сынап көру мүмкіндігін қарастыруда деген ақпарат тарады.Қазақстанда инклюзивті білім беру мәселесі соңғы жылдары мемлекеттік деңгейде белсенді талқыланып келеді. 2023 жылы қабылданған «Инклюзивті білім беруді дамыту» мемлекеттік бағдарламасы бойынша 2026 жылға дейін барлық жалпы білім беретін мектептердің 80 пайызы инклюзивті жұмыс форматына көшуі тиіс еді. Алайда мүмкіндігі шектеулі оқушыларға арналған арнайы оқу-әдістемелік материалдардың, бейімдеушілік технологиялардың жетіспеушілігі — мамандардың ескертіп келген басты кемшілігі. Осы олқылықты Dombra Sense сияқты жобалар нақты шешіп бере алады деп есептейді сарапшылар. «Бұл бала-ларымыз мемлекеттік бағдарлама жасай алмаған нәрсені бір оқу жылында жасап шықты», — деп риза болды білім беру саласының ардагері, педагог Мұхтар Әбенов.Жобаның болашағы да кең. Авторлардың айтуынша, Dombra Sense жүйесін кейінірек қобыз, жетіген сияқты басқа ұлттық аспаптарға да бейімдеуге техникалық мүмкіндік бар. Сондай-ақ жүйені халықаралық нарыққа шығару, яғни шетелдегі қазақ диаспорасына қашықтықтан ұлттық музыка үйрету платформасы ретінде пайдалану идеясы да талқыланып жатыр. Алматы мен Астанадан бірнеше технологиялық стартап жобаға инвестициялық мүдде білдірген деп хабарланды. Іңкәр мен Зарина университет табалдырығын аттамай тұрып, нақты әлеуметтік мәселені шешетін, коммерциялық және гуманитарлық мәні бар өнімді дүниеге әкелді. Бұл — болашақ буынның мемлекеттің даму стратегиясына берген нақты жауабы. Домбыра үні енді технология арқылы да жаңғырады — барлығына бірдей, шексіз, тең дәрежеде.

Қазақстанның оңтүстік өңірінде инженерлік білім мен технологиялық дамудың жаңа белесі белгіленді. 2026 жылдың 21 қазанында Шымкент қаласында өткен ROLAB Engineers' Cup инженерлік олимпиадасы жалпы жүлде қоры 2 500 000 теңгені құрап, аймақтағы ең ірі техникалық жарыстардың біріне айналды. Бұл оқиға тек жергілікті студенттер үшін ғана емес, бүкіл Қазақстанның инженерлік қауымдастығы үшін маңызды үдеріс ретінде бағаланды.Жарысқа 8 ұйымнан келген 60 команда қатысты. Мұндай масштабты іс-шара аймақ үшін бірегей платформаға айналып, жас мамандарға өз білімдері мен шығармашылық потенциалдарын кең аудитория алдында көрсетуге мүмкіндік берді. Олимпиада барысында «Хакатон», конструкторлық жобалау, робототехника және IT-шешімдер сынды бірнеше санат бойынша бәсеке өткізілді. Әрбір санат инженерлік ойлаудың түрлі қырларын тексерді: бір жерде логикалық есептер шешілсе, екінші жерде прототиптер жасалды, үшінші жерде нақты уақыт режимінде бағдарламалық өнімдер әзірленді.«Бұл олимпиада студенттерге тек жүлде алу мүмкіндігін ғана емес, сонымен бірге нақты индустриямен байланыс орнатуға жол ашады», — деді іс-шараны ұйымдастырушылардың бірі, техника ғылымдарының кандидаты Серік Жақсыбеков. — «Жас инженерлер жеке жобаларын тәжірибелі менторлар мен ірі компаниялардың өкілдеріне тікелей таныстыра алады. Мұның өзі карьерлік мүмкіндіктерді арттырудың тиімді жолы». Оның пікірінше, Қазақстандағы инженерлік олимпиада мәдениеті соңғы бірнеше жылда айтарлықтай дамыды, бірақ іс-шараларды жүйелі өткізу әлі де назар талап етеді.М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің студенттері «Хакатон» санатында ерекше жарқырады. Олар жеңімпаз және жүлдегер атанып, IT-өнімін дамытуға арналған 200 000 теңгелік грантқа ие болды. Университет командасы қысқа мерзім ішінде — тек 36 сағаттың ішінде — нақты бизнес-мәселені шешуге бағытталған бағдарламалық шешім жасап шықты. «Біз ұйықтамадық, бірақ бәрі де лайықты болды», — деп күлімдей айтты команда жетекшісі, бешінші курс студенті Айдана Нұрмаханова. — «Бұл тәжірибе маған бір семестрлік практикаға тең. Тізбектеп отырып проблеманы шешу, командамен жылдам шешім табу — мұнысыз нақты IT-сектордан орын таба алмайсың». Университет ректораты студенттерді жетістіктерімен ресми түрде құттықтап, университеттің инженерлік бөлімдерін техникалық жарыстарға белсенді қатыстыруды одан ары жалғастыруға ниет білдірді.Бұл жарыс Қазақстандағы инженерлік білімнің кең мәнмәтінінде де маңызды рөл атқарады. Еліміздегі соңғы статистикаға сәйкес, жыл сайын 30 000-нан астам инженерлік мамандық иегері университеттерді тәмамдайды. Алайда жұмыс берушілер арасында жүргізілген зерттеулер жас мамандардың тәжірибелік дағдылары мен теориялық білімдері арасындағы алшақтықты жиі атап өтеді. Дәл осы олқылықты толтыру үшін ROLAB Engineers' Cup сияқты іс-шаралар аса қажет: олар білім беру мен нақты өндіріс арасындағы алтын көпірге айналуда. Сарапшылардың бағалауынша, практикалық олимпиадаларға қатысқан студенттердің жұмысқа орналасу көрсеткіші орташа деңгейден 40 пайызға жоғары болады.Шымкент қаласының өзі де соңғы жылдары технологиялық хаб ретінде белсенді дамып келеді. Республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері Шымкент IT-парктер, стартап-акселераторлар және инновациялық орталықтар орнату бағытында нақты қадамдар жасады. ROLAB Engineers' Cup осы экожүйенің бір бөлігі ретінде қала жастарын технологиялық кәсіпкерлікке ынталандырудың маңызды тетігіне айналып отыр. «Оңтүстік Қазақстан — бұл тек агроөнеркәсіп емес. Біздің аймақта күшті инженерлік мектеп бар, соны дамыту — міндетіміз», — деді қала әкімдігінің инновациялар жөніндегі кеңесшісі Марат Әбілов.Жарыс қатысушылары мен бақылаушылар іс-шараның форматын жоғары бағалады. Олимпиаданың ерекшелігі — команда мүшелері тек бір университеттен ғана емес, түрлі мамандықтарды ұштастыра алатын болды. Механика мен бағдарламалаудың, экономика мен дизайнның синтезі нақты индустриялық жобаларға жақын кешенді шешімдер туғызды. Жүлде қорының 2 500 000 теңгені құрауы да жарысты арзан насихаттық іс-шарадан ерекшелендіреді: мұндай сомалар жас мамандардың жобаларын дамытуда нақты қозғаушы күшке айналуы мүмкін. Алдағы жылдары ұйымдастырушылар жүлде қорын одан да арттыруды, сондай-ақ халықаралық командаларды тартуды жоспарлайды.ROLAB Engineers' Cup бірінші рет өткізілмесе де, биылғы жарыс ауқымы мен қатысушылар саны жағынан жаңа рекорд орнатты. Алдыңғы жылдардың тәжірибесі ұйымдастырушыларға форматты жетілдіруге мүмкіндік берді: бағалау критерийлері нақтыланды, жюри мүшелері ірі технологиялық компаниялардан шақырылды. Болашақта олимпиада аясында стартап-ярмарка да өткізу жоспарланып отыр, бұл жас инженерлерге инвестор тарту мүмкіндігін ашады. Жалпы алғанда, Шымкентте өткен бұл іс-шара — тек жарыс емес, Қазақстанның инженерлік болашағын жасайтын адамдарды бір арнаға жинаған шынайы идеялар кеңістігі. Оңтүстік өңірден шыққан жас инженерлердің жетістігі бүкіл еліміздің технологиялық даму жолында нық қадам басып келе жатқанының айғағы болып табылады.

21 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент қаласы бүгін республиканың ең ірі робототехника байқауларының бірін өз бойына жинады. «ROBOPARK LIGA XIII» атты республикалық жарыс аясында елдің түкпір-түкпірінен келген ондаған жас өнертапқыштар өздерінің білімін, шеберлігін және техникалық қиялын сынға салды. Бұл шара жай ғана бәсеке емес — ол Қазақстанның технологиялық болашағына деген сенімнің, жас ұрпақтың зияткерлік әлеуетінің жарқын көрінісі болды.Робототехника байқаулары Қазақстанда бірнеше жыл бойы жүйелі түрде өткізіліп келеді. «ROBOPARK LIGA» жобасы өзінің он үшінші кезеңіне жетіп отырған бұл сайыс негізінен мектеп оқушыларын инженерлік ойлауға, командалық жұмысқа және шығармашылық қабілеттерін дамытуға баулуды мақсат етеді. Бастапқыда бірнеше команда ғана қатысқан бұл жарыс бүгін ұлттық ауқымдағы іс-шараға айналды. Мамандардың айтуынша, соңғы бес жылда елімізде робототехника үйірмелеріне қатысатын оқушылардың саны үш есеге артты, бұл — білім беру саласындағы STEM бағытының дамып жатқанының айқын дәлелі.Биылғы жарысқа Алматы, Астана, Қарағанды, Ақтөбе, Павлодар және өзге де өңірлерден жинақталған командалар қатысты. Жас өнертапқыштар үш санат бойынша күш сынасты: «Сумо», «Собери робота» және «Кегельринг». «Сумо» санатында роботтар бір-бірімен дуэль жүргізіп, қарсыласын алаңнан шығарып тастауға тырысты. «Собери робота» байқауында қатысушылар шектеулі уақыт ішінде берілген бөлшектерден жұмыс істейтін робот жинауы керек болды. «Кегельринг» санатында болса, роботтар белгілі бір кедергілерді айналып өтіп, нысаналарды дәл соғу міндетін атқарды. Әрбір кезеңде тек техникалық білім ғана емес, жылдам шешім қабылдау қабілеті, стресс жағдайында жұмыс істей алу дағдысы да бағаланды.Байқау қорытындысы бойынша «Сумо» санатында Alem Line командасы бірінші орынды жеңіп алды. Команда жетекшісі бұл жетістік туралы: «Біз бірнеше ай бойы дайындалдық. Балалар кейде сабақтан кейін үйіне кетпей, үйірмеде түнгі уақытқа дейін жаттықты. Бұл жеңіс олардың еңбегінің жемісі», — деп бөлісті. «Собери робота» санатында Robostars командасы озық шықты, ал «Кегельринг» санатының жеңімпазы Auzhan KTL командасы болды. Барлық жүлдегерлер арнайы сыйлықтармен және дипломдармен марапатталды.Байқауға қатысқан оқушылардың жасы негізінен 10-ден 17-ге дейін. Психологтар мен педагогтардың пікірінше, осы жастағы балалар үшін робототехника — тек ойын-сауық қана емес, логикалық ойлауды дамытатын, математика мен физиканы іс жүзінде қолдануға үйрететін, ал ең бастысы — табандылық пен мақсаткерлікті қалыптастыратын тәрбие ортасы. «Бір роботты жинаған бала сол сәтте бір есепті шешіп жатыр. Ал сол есепті командамен бірге шешу — оны болашақ инженер немесе ғалымға айналдыратын бірінші қадам», — дейді педагог-психолог Айгүл Нұрланова.Шымкент қалалық білім басқармасының өкілі Бауыржан Сейтқали іс-шараны жоғары бағалай отырып: «Бізде мұндай байқаулар жыл санап өсіп келеді. Мемлекет STEM білімін дамытуға айрықша назар аударып отыр, өйткені болашақтың экономикасы — технология экономикасы. Осындай жарыстар балаларды мамандықты саналы таңдауға итермелейді», — деп атап өтті. Шынында да, Қазақстанның «Бейнелеу өнері, технология және инновациялар» бағдарламасы аясында мектептерде робототехника кабинеттерін ашу жоспарланған, ал «ROBOPARK LIGA» сияқты жарыстар осы бағыттағы практикалық нәтижені өлшеудің тиімді тәсіліне айналып отыр.Дүниежүзілік тәжірибеге қарасақ, робототехника байқаулары ғылыми-техникалық мамандықтарды таңдауда маңызды рөл атқаратыны дәлелденген. АҚШ-тағы FIRST Robotics Competition бағдарламасына қатысқан оқушылардың 80 пайызы кейін инженерлік немесе IT мамандықтарын таңдайды деген зерттеулер бар. Оңтүстік Корея, Жапония, Германия сияқты елдер мектеп деңгейінде робототехниканы міндетті пән ретінде енгізген. Қазақстан да осы үрдіске ілесіп, жас инженерлік кадрларды мерзімінен бұрын анықтап, оларды мақсатты дайындайтын жүйе қалыптастыруда. Биылғы «ROBOPARK LIGA XIII» байқауы — сол жүйенің тірегі болып табылатын шараның бірі.Жарысқа алыстан арнайы келген Павлодар облысынан 13 жасар Дәурен Асқаров: «Менің арманым — ғарыш кемесі жасайтын инженер болу. Бүгін алғаш рет мұндай үлкен байқауға қатыстым. Жеңдім ба, жеңілдім бе — маңызды емес, осында көп нәрсе үйрендім», — деді. Осы бір қарапайым сөздерде бүкіл байқаудың мәні жатыр: жеңіс — тек кубок пен диплом емес, жеңіс — өмірге деген жаңа қадам. «ROBOPARK LIGA XIII» байқауы аяқталды, бірақ Шымкентте от жаққан ол жалын — Қазақстанның технологиялық болашағына деген сенім жалыны — өшпейді. Бүгін роботын жинаған бала ертең елін алға апаратын инженер болатынына күмән жоқ.

21 қазан 2026 жыл. Оңтүстік Қазақстанның іскер қаласы Шымкентте бүгін ерекше бір оқиға орын алды — ROBOPARK LIGA XIII республикалық робототехника жарысы өзінің салтанатты қорытындысымен аяқталды. Еліміздің түкпір-түкпірінен жиналған жас инженерлер бірнеше күн бойы өздерінің шеберліктері мен техникалық біліктіліктерін сынап, болашақтың технологиялық Қазақстанын жасайтын буынның толысып келе жатқанын айқын дәлелдеді.Республикалық робототехника жарысының тарихы онжылдыққа жуық уақытты қамтиды. ROBOPARK LIGA сериясы алғаш рет өткізілгеннен бері Қазақстандағы жас технологтардың ең беделді алаңдарының біріне айналды. Жыл сайын қатысушылар саны артып, географиясы кеңейіп келеді. Биылғы, он үшінші рет өткізілетін жарысқа еліміздің барлық аймақтарынан 60-қа жуық команда қатысты — бұл өткен жылдармен салыстырғанда айтарлықтай өсімді білдіреді. Алматы, Астана, Тараз, Нұр-Сұлтан, Шымкент секілді ірі қалалардан келген командалар бір шаңырақ астында бас қосып, технологиялық ойдың шарықтау шегін көрсетті.Жарыстың негізгі мақсаты — оқушылардың техникалық ойлау қабілетін, шығармашылығын және инженерлік дағдыларын дамыту. Бүгінгі таңда Қазақстан «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында STEM-білімді кеңінен насихаттап, жас буынның технологияларға деген қызығушылығын арттыруды мемлекеттік деңгейдегі басымдылықтарының бірі ретінде белгілеген. Осы тұрғыдан алғанда, ROBOPARK LIGA сияқты жарыстар жай ғана бәсеке емес, ол — болашақтың IT-мамандарын, инженерлерін және ғалымдарын қалыптастырудың тиімді тетігі. Мамандардың бағалауы бойынша, робототехника жарыстарына қатысқан оқушылардың 70 пайызы кейіннен техникалық жоғары оқу орындарына түсіп, инженерлік мамандықтарды таңдайды.Биылғы жарыста қатысушылар үш санат бойынша бақ сынады: «Сумо», «Робот құрастыр» және «Кегельринг». Әрбір санат өзіндік ерекшелігімен, қиындық деңгейімен және техникалық талаптарымен ерекшеленеді. «Сумо» санатында роботтар бір-бірімен тікелей күреске түссе, «Робот құрастыр» санатында қатысушылар уақыт тығыздығында механизм жинаудың тиімдірек жолдарын іздестірді. «Кегельринг» санаты болса автономды басқару алгоритмдерін меңгерген командаларға артықшылық берді. Жарыс барысы өте кернеулі өтіп, көрерменнің де, бағалаушы сарапшылардың да назарын толық аударды.Жарыс нәтижелері мынадай болды. «Сумо» санатында бірінші орынды Alem Line командасы жеңіп алса, Robo Kent екінші, RoboTaraz үшінші орынға ие болды. «Робот құрастыр» санатында Robostars командасы үздік атанып, RoboKids және RoboKids 1 командалары сәйкесінше екінші және үшінші орындарды иеленді. «Кегельринг» санатында Auzhan KTL командасы жеңіске жетіп, RP Nursat — екінші, ал 2 оқушылар сарайының «Тигрёнок» командасы үшінші орынды қамтамасыз етті. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерге арнайы сыйлықтар мен грамоталар табысталды.Жарысты ұйымдастыруға Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы, Қамбар батыр мектебі және Shymkent Hub белсене атсалысты. Сондай-ақ, іс-шараға «Азия Сервис» компаниясының өкілдері арнайы қонақ ретінде қатысты. Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының басшысы: «Бұл жарыс — жас ұрпақтың технологияларға деген ынтасының айқын куәсі. Біз мұндай бастамаларды ілгері дамытуды жалғастыра беретін боламыз, өйткені бүгінгі жас робот инженерлері — ертеңгі Қазақстанның технологиялық тіректері», — деп атап өтті. Ал Shymkent Hub өкілі: «Біз осы жарыс арқылы балаларда логикалық ойлауды, командада жұмыс жасай білуді және техникалық шешім қабылдауды дамытамыз. Нәтижелер өте жоғары деңгейде», — деген пікірін білдірді.Мұндай жарыстардың маңыздылығын деректер де растайды. Дүниежүзілік экономикалық форумның болжамы бойынша, 2030 жылға дейін жаңа технологияларға байланысты мамандықтардың сұранысы 40 пайызға артады. Қазақстанда жыл сайын 15 мыңнан астам IT-маман жетіспейтіндігі туралы мәліметтер жиі айтылады. Осы олқылықты жабудың бір жолы — мектеп жасынан балаларды техникалық шығармашылыққа баулу. Робототехника жарыстары дәл осы мақсатқа қызмет ете отырып, оқушыларға теориялық білімді іс жүзінде қолдану мүмкіндігін береді. Жарысқа қатысушы оқушы Айдос Серіков: «Роботымды екі ай бойы дайындадым. Жеңілдім, бірақ өте көп нәрсені үйрендім. Келесі жылы міндетті түрде қайта қатысамын», — деп ашық айтты. Бұл сөздер жарыстың нақты нәтижелерінен де маңыздырақ мәнге ие.Болашақта ROBOPARK LIGA жарыстарының ауқымы одан әрі кеңейе берері күмәнсіз. Ұйымдастырушылар халықаралық деңгейде де ынтымақтастықты арттыруды, шетелдік командаларды жарысқа тартуды жоспарлап отыр. Жарыс форматына жасанды интеллект, дрон бағдарламалау сияқты жаңа санаттарды енгізу де қарастырылуда. Бұл бастама Қазақстанды аймақтық технологиялық білім беру орталығына айналдыру жолындағы маңызды қадам болмақ. ROBOPARK LIGA XIII жарысы Шымкентте жалпыұлттық рух пен жас буынның болашаққа деген сенімін нығайтып, ел ішінде технологиялық мәдениеттің тамырын тереңдете түсті.

21 қазан 2026 жыл. Оңтүстік Қазақстанның іскер қаласы Шымкентте бүгін ерекше бір оқиға орын алды — ROBOPARK LIGA XIII республикалық робототехника жарысы өзінің салтанатты қорытындысымен аяқталды. Еліміздің түкпір-түкпірінен жиналған жас инженерлер бірнеше күн бойы өздерінің шеберліктері мен техникалық біліктіліктерін сынап, болашақтың технологиялық Қазақстанын жасайтын буынның толысып келе жатқанын айқын дәлелдеді.Республикалық робототехника жарысының тарихы онжылдыққа жуық уақытты қамтиды. ROBOPARK LIGA сериясы алғаш рет өткізілгеннен бері Қазақстандағы жас технологтардың ең беделді алаңдарының біріне айналды. Жыл сайын қатысушылар саны артып, географиясы кеңейіп келеді. Биылғы, он үшінші рет өткізілетін жарысқа еліміздің барлық аймақтарынан 60-қа жуық команда қатысты — бұл өткен жылдармен салыстырғанда айтарлықтай өсімді білдіреді. Алматы, Астана, Тараз, Нұр-Сұлтан, Шымкент секілді ірі қалалардан келген командалар бір шаңырақ астында бас қосып, технологиялық ойдың шарықтау шегін көрсетті.Жарыстың негізгі мақсаты — оқушылардың техникалық ойлау қабілетін, шығармашылығын және инженерлік дағдыларын дамыту. Бүгінгі таңда Қазақстан «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында STEM-білімді кеңінен насихаттап, жас буынның технологияларға деген қызығушылығын арттыруды мемлекеттік деңгейдегі басымдылықтарының бірі ретінде белгілеген. Осы тұрғыдан алғанда, ROBOPARK LIGA сияқты жарыстар жай ғана бәсеке емес, ол — болашақтың IT-мамандарын, инженерлерін және ғалымдарын қалыптастырудың тиімді тетігі. Мамандардың бағалауы бойынша, робототехника жарыстарына қатысқан оқушылардың 70 пайызы кейіннен техникалық жоғары оқу орындарына түсіп, инженерлік мамандықтарды таңдайды.Биылғы жарыста қатысушылар үш санат бойынша бақ сынады: «Сумо», «Робот құрастыр» және «Кегельринг». Әрбір санат өзіндік ерекшелігімен, қиындық деңгейімен және техникалық талаптарымен ерекшеленеді. «Сумо» санатында роботтар бір-бірімен тікелей күреске түссе, «Робот құрастыр» санатында қатысушылар уақыт тығыздығында механизм жинаудың тиімдірек жолдарын іздестірді. «Кегельринг» санаты болса автономды басқару алгоритмдерін меңгерген командаларға артықшылық берді. Жарыс барысы өте кернеулі өтіп, көрерменнің де, бағалаушы сарапшылардың да назарын толық аударды.Жарыс нәтижелері мынадай болды. «Сумо» санатында бірінші орынды Alem Line командасы жеңіп алса, Robo Kent екінші, RoboTaraz үшінші орынға ие болды. «Робот құрастыр» санатында Robostars командасы үздік атанып, RoboKids және RoboKids 1 командалары сәйкесінше екінші және үшінші орындарды иеленді. «Кегельринг» санатында Auzhan KTL командасы жеңіске жетіп, RP Nursat — екінші, ал 2 оқушылар сарайының «Тигрёнок» командасы үшінші орынды қамтамасыз етті. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерге арнайы сыйлықтар мен грамоталар табысталды.Жарысты ұйымдастыруға Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы, Қамбар батыр мектебі және Shymkent Hub белсене атсалысты. Сондай-ақ, іс-шараға «Азия Сервис» компаниясының өкілдері арнайы қонақ ретінде қатысты. Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының басшысы: «Бұл жарыс — жас ұрпақтың технологияларға деген ынтасының айқын куәсі. Біз мұндай бастамаларды ілгері дамытуды жалғастыра беретін боламыз, өйткені бүгінгі жас робот инженерлері — ертеңгі Қазақстанның технологиялық тіректері», — деп атап өтті. Ал Shymkent Hub өкілі: «Біз осы жарыс арқылы балаларда логикалық ойлауды, командада жұмыс жасай білуді және техникалық шешім қабылдауды дамытамыз. Нәтижелер өте жоғары деңгейде», — деген пікірін білдірді.Мұндай жарыстардың маңыздылығын деректер де растайды. Дүниежүзілік экономикалық форумның болжамы бойынша, 2030 жылға дейін жаңа технологияларға байланысты мамандықтардың сұранысы 40 пайызға артады. Қазақстанда жыл сайын 15 мыңнан астам IT-маман жетіспейтіндігі туралы мәліметтер жиі айтылады. Осы олқылықты жабудың бір жолы — мектеп жасынан балаларды техникалық шығармашылыққа баулу. Робототехника жарыстары дәл осы мақсатқа қызмет ете отырып, оқушыларға теориялық білімді іс жүзінде қолдану мүмкіндігін береді. Жарысқа қатысушы оқушы Айдос Серіков: «Роботымды екі ай бойы дайындадым. Жеңілдім, бірақ өте көп нәрсені үйрендім. Келесі жылы міндетті түрде қайта қатысамын», — деп ашық айтты. Бұл сөздер жарыстың нақты нәтижелерінен де маңыздырақ мәнге ие.Болашақта ROBOPARK LIGA жарыстарының ауқымы одан әрі кеңейе берері күмәнсіз. Ұйымдастырушылар халықаралық деңгейде де ынтымақтастықты арттыруды, шетелдік командаларды жарысқа тартуды жоспарлап отыр. Жарыс форматына жасанды интеллект, дрон бағдарламалау сияқты жаңа санаттарды енгізу де қарастырылуда. Бұл бастама Қазақстанды аймақтық технологиялық білім беру орталығына айналдыру жолындағы маңызды қадам болмақ. ROBOPARK LIGA XIII жарысы Шымкентте жалпыұлттық рух пен жас буынның болашаққа деген сенімін нығайтып, ел ішінде технологиялық мәдениеттің тамырын тереңдете түсті.

Қазақстан Республикасының салық резиденттігін растау бойынша мемлекеттік қызмет Салық кодексінің 224-бабының 1-тармағына сәйкес, тек Қазақстан Республикасы шекарасынан тыс жерлерде пайдалану мақсатында ғана беріледі. Мұндай құжатты ҚР аумағында қолдану үшін беру мүмкіндігі жоқ.Осыған байланысты, Қазақстан Республикасының салық резиденті мәртебесін салық агенті Салық кодексінің 222-бабын басшылыққа ала отырып, өз бетінше  анықтайды.222-баптың 1-тармағына сәйкес, жеке тұлға келесі жағдайларда ҚР резиденті деп танылады:1. Қазақстан Республикасында тұрақты болу;2. Қазақстан Республикасында өмірлік мүдделер орталығының болуы.Тұрақты болу (222-баптың 2-тармағы) — жеке тұлғаның осы салық кезеңінде аяқталатын кез келген қатарынан келген он екі айлық кезеңде ҚР-да кемінде 183 күнтізбелік күн болуы (келу және кету күндерін қоса алғанда).Өмірлік мүдделер орталығы (222-баптың 3-тармағы) келесі үш шарт бір мезгілде орындалған жағдайда ҚР-да орналасқан деп танылады:1. ҚР азаматтығының, ҚР-да тұруға рұқсаттың немесе тұруға ықпал ететін рұқсаттың (ВНЖ) болуы;2. ҚР-да жұбайының (жұбайының) және (немесе) жақын туыстарының тұруы (олар болған жағдайда);3. жеке тұлғада және (немесе) оның жұбайында (жұбайында) және (немесе) жақын туыстарында кез келген уақытта тұруға болатын меншік құқығы немесе өзге де негіздер бойынша ҚР-да жылжымайтын мүліктің болуы.Осылайша, егер жеке тұлға ҚР-да тұрақты болу критерийлеріне сәйкес келсе және (немесе) ҚР-да өмірлік мүдделер орталығы болса, ол Қазақстан Республикасының салық резиденті деп танылады. Салық агенті бұл мәртебені уәкілетті органдардан салық резиденттігін растауды алған жоқтан, өз бетінше анықтайды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-sko/press/news/details/1310755?lang=ru

21 қазан 2026 жыл — Оңтүстік Қазақстанның технологиялық өміріне қатысты маңызды жаңалық жарияланды: 23 қазан күні Shymkent Hub алаңында FIRST Scrimmage 2026 атты тренировкалық робототехника жарысы өтеді. Ел аузына іліккен бұл іс-шара жас инженерлерге, бағдарламашыларға және технология әлемімен бетпе-бет келгісі келетін барлық жасөспірімдерге есігін айқара ашады. Сағат 10:00-де басталатын жарыс бір ғана ойын-сауық ретінде қабылданбайды — бұл болашақ мамандардың алғашқы сынақ алаңы.FIRST ұйымы — For Inspiration and Recognition of Science and Technology деген атаудың қысқартылған нұсқасы — 1989 жылы Американың белгілі инженері Дин Каменнің бастамасымен құрылған халықаралық бейкоммерциялық ұйым. Бүгінгі күні бұл платформа әлемнің 100-ден астам елінде жұмыс жасайды және жыл сайын жүз мыңдаған жасөспірімдерді техникалық шығармашылыққа баулиды. Қазақстандағы FIRST қозғалысы жылдан жылға қарқын алып, Алматы мен Нұр-Сұлтаннан кейін Шымкент те бұл прогресшіл толқынға қосылып отыр. Оңтүстік өңірде мұндай деңгейдегі жарыстың өткізілуі — аймақтық технологиялық дамудың айнасы.Scrimmage деп аталатын тренировкалық жарыстардың ерекше орны бар. Бұл — ресми чемпионаттардан бұрын өткізілетін, командаларға роботтарын нақты жарыс жағдайында тексеруге мүмкіндік беретін алаң. Осы форматтың артықшылығы сонда — қатысушылар жеңілістен емес, тәжірибеден сабақ алады. "Scrimmage — бұл қателесуге рұқсат берілген жалғыз жер. Мұнда баллдан гөрі білім маңызды", — дейді Shymkent Hub-тің техникалық жетекшісі Дәурен Сейітов. Оның айтуынша, осындай алдын-ала жарыстар командалардың ресми сезонға деген сенімділігін екі есе арттырады.Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі, халқы 1 миллионнан асатын ірі қала. Соңғы бес жылда мұнда IT-сала белсенді дамып, жастар арасында технологиялық білімге деген сұраныс айтарлықтай өсті. Shymkent Hub осы үдерістің символына айналды: жыл бойы мұнда хакатондар, стартап-жарыстар және STEM-бағыттағы тренингтер өткізіледі. Статистикаға сүйенсек, 2023–2025 жылдар аралығында Оңтүстік Қазақстан облысында жасөспірімдер арасындағы техникалық білім олимпиадаларына қатысу 40 пайызға өскен. Бұл сан — жай ғана цифр емес, бұл өңірдегі ой-санасының өзгеруінің белгісі. "Бізде бұрын балалар дәрігер немесе заңгер болғысы келетін. Қазір олар инженер, жасанды интеллект маманы немесе робот жасаушы болғысы келеді", — деп бөліседі Шымкент қалалық білім бөлімінің маманы Гүлнәр Әбенова.Жарысқа қатысатын командалардың дайындық деңгейі де назар аудартады. Шымкенттің әртүрлі мектептері мен техникалық колледждерінен топтар бірнеше ай бойы жаттыққан. Олар роботтарын жоғары беріктікке, дәлдікке және бағдарламалық тиімділікке тексерді. 15 жастағы қатысушы Айдана Нұрланова: "Мен бұрын математика сабағын ұнатпайтынмын. Бірақ роботқа формула жазып, ол нақты қозғалған кезде — бәрі өзгерді. Бұл — тірі математика", — деп айтады. Осындай жарыстар жасөспірімдерде тек техникалық дағды ғана емес, командалық жұмыс, шешім қабылдау және стресс жағдайындағы тапқырлық сияқты маңызды өмірлік қасиеттерді де дамытады.Халықаралық тәжірибеге назар аударсақ, FIRST Robotics жарыстарының ел болашағына тигізетін ықпалы дәлелденген. АҚШ-та осы бағдарламаға қатысқан оқушылардың 80 пайызы кейін инженерлік немесе IT-мамандықтарын таңдайтыны анықталған. Жапонияда, Израильде және Финляндияда FIRST командаларын мемлекет деңгейінде қаржыландыру ұлттық инновациялық экожүйенің дамуына тікелей ықпал еткен. Қазақстан да осы жолда — "Цифрлы Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында мұндай іс-шараларды қолдау стратегиялық бағытқа айналды. FIRST Scrimmage сияқты жарыстар осы ұлттық мақсаттың нақты жерге, нақты мектепке, нақты балаға жеткен сәті болып табылады.Іс-шараны ұйымдастырушылар бұл жолы тек жарыспен ғана шектелмеуді жоспарлап отыр. Бағдарламада тәжірибелі инженерлер мен IT-кәсіпкерлердің кездесулері, командалар арасындағы тәжірибе алмасу сессиялары және жас конструкторлар үшін шеберлік сыныптары да қарастырылған. "Scrimmage-тің ең қымбат бөлігі — жеңіс емес, байланыс. Бір Шымкент командасы Алматы командасының стратегиясын көріп, одан шабыт алса — бұл жарыс өз мақсатына жетті", — деп атап өтеді іс-шара кураторы Ерлан Жақсыбеков.Болашаққа бағдар аласақ, Shymkent Hub алаңындағы бұл жарыс — тек бір мерекелік оқиға ғана емес. Ол — Оңтүстік Қазақстанда тұрақты технологиялық қауымдастық қалыптасып жатқанының белгісі. Жақын жылдарда аймақтың ресми FIRST чемпионатының тұрақты өткізілетін орнына айналуы әбден мүмкін. Ал 23 қазан күні Shymkent Hub-ке жиналатын жастар болашақ Қазақстанның инженерлік элитасының алғашқы буыны болуы ықтимал. Олардың қолымен жасалған роботтар — бүгін алаңда жарысса да — ертең зауыттарда, ауруханаларда, ғарыштық зерттеу бағдарламаларында жұмыс жасайтын технологиялардың ұрығы болуы мүмкін. Бір scrimmage — мыңдаған арманның басталуы.

21 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкентте маңызды технологиялық оқиғаға санаулы күндер қалды. Осы айдың 27-сінде Shymkent Hub алаңында Safenet.kz хакатоны өтеді — бұл интернет-алаяқтыққа қарсы күресте инновациялық шешімдер ұсынуға арналған ірі бәсекелестік. Жеңімпаздарды 1 000 000 теңге мөлшеріндегі сыйлықақы күтеді. Іс-шара Қазақстанның цифрлық кеңістігін тазалауға бағытталған кезекті қадам ретінде бүкіл технологиялық қоғамдастықтың назарын аударып отыр.Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда интернет-алаяқтықтың ауқымы шарықтау шегіне жетті. Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының деректері бойынша, 2025 жылы ғана елімізде интернет арқылы жасалған алаяқтық қылмыстарының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 40 пайызға артты. Азаматтар әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы миллиардтаған теңгесінен айырылуда. WhatsApp, Telegram және Instagram платформаларында жалған инвестициялық схемалар, пирамида желілері, фишинг сілтемелері күн санап көбейіп, алаяқтар жаңа тәсілдерді тездетіп меңгеруде. Бұл проблема енді жеке азаматтардың ғана емес, бүкіл мемлекеттің алдындағы стратегиялық міндетке айналды.Safenet.kz хакатонының ұйымдастырушысы, технологиялық стартап қауымдастығының жетекшісі Арман Сейткали бұл бастаманың туындауы кездейсоқ емес екенін атап өтеді. «Біз алаяқтармен бір қадам артта жүрдік. Олар жаңа схема ойлап тапқан сайын, оны анықтап, жоюға апталар кетеді. Хакатонның мақсаты — осы жағдайды түбегейлі өзгерту. Алаяқтықтың белгілерін адам қолынсыз, автоматты түрде анықтай алатын жүйелер жасау керек», — деді ол. Осы пікір бастаманың неліктен елде жоғары қолдау тапқанын түсіндіреді.Бәсекенің бағдарламасы үш тақырыптық трекке бөлінген. Бірінші трек — мессенджерлер мен әлеуметтік желілердегі жалған аккаунттар мен алаяқтық контентті автоматты анықтайтын жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу. Екінші трек — қаржылық пирамидалар мен жалған инвестициялық жобалардың белгілерін ерте кезеңде тануға мүмкіндік беретін аналитикалық платформалар. Үшінші трек — жалпы пайдаланушылар үшін цифрлық сауаттылықты арттыруға бағытталған қолданбалы шешімдер. Қатысушылар тіркелу барысында өздеріне қолайлы тректі таңдайды, содан кейін нақты кейспен жұмыс істеп, прототипін жасайды. Дайын шешімдерді 25 қазан күні сағат 23:59-ға дейін жіберу талап етіледі. Одан кейін мамандар алдын-ала іріктеу жүргізіп, финалға шыққан командалар 27 қазанда тікелей бәсекеге түседі.Шымкент технологиялық экожүйесінің белсенді мүшесі, бағдарламашы Динара Жақсыбекова осы хакатонды аймақ үшін ерекше оқиға деп бағалайды. «Бұрын мұндай деңгейдегі бәсекелестіктер негізінен Алматы мен Астанада өтетін. Шымкентте миллиондық сыйлықақымен хакатон ұйымдастырылуы — оңтүстік өңірдің IT-потенциалын мойындаудың белгісі. Бізде де дарынды жастар жеткілікті, оларға тек мүмкіндік керек болатын», — деп бөлісті ол. Shymkent Hub алаңы өткен екі жылда аймақтық инновациялар орталығына айналып үлгерді. Мұнда жүздеген стартап жобалар дүниеге келіп, бірнеше халықаралық бәсекеде жеңіске жетті.Мемлекеттік тараптан да бастамаға деген қызығушылық байқалады. Ақпараттандыру және байланыс министрлігінің өкілдері хакатонда жасалатын үздік прототиптерді мемлекеттік деңгейде одан әрі қолдауға ниет білдірді. «Азаматтарды цифрлық алаяқтықтан қорғау — мемлекет пен жеке сектордың ортақ міндеті. Егер хакатонда нақты жұмыс істейтін шешім пайда болса, оны пилоттық режимде сынап, ауқымын кеңейтуге дайынбыз», — деп мәлімдеді министрлік өкілі. Бұл ұстаным хакатон жеңімпаздарының жұмысы ойын-сауыққа айналмай, практикалық маңыз алатынын білдіреді.Мамандар хакатонның маңыздылығын кеңірек контексте де қарастырады. Әлем бойынша цифрлық алаяқтыққа қарсы технологиялық шешімдер бүгінде жылдам дамып жатқан сала болып табылады. Еуропалық Одақ пен АҚШ-та алаяқтық контентті автоматты анықтайтын жүйелерге инвестициялар жыл сайын өсуде. Эстония мен Сингапур сияқты цифрлық мемлекеттер кибер-алаяқтыққа қарсы жасанды интеллект жүйелерін мемлекеттік деңгейде сәтті пайдаланып келеді. Қазақстан да осы бағытта нақты қадам жасауға мүмкіндік алып отыр. Бір хакатон барлық мәселені шеше алмайтыны түсінікті, алайда ол жергілікті технологиялық талантты цифрлық қауіпсіздік саласына бағыттаудың маңызды тетіғіне айналуы ықтимал.Хакатонға қатысу тегін және барлық деңгейдегі бағдарламашылар, дизайнерлер, аналитиктер мен стартап энтузиастары үшін ашық. Ұйымдастырушылар жастарға, студенттерге және ешқашан осындай бәсекелестікке қатыспаған адамдарға ерекше шақыру жасайды. Тіркелу үшін ресми сайт арқылы өтінім беру жеткілікті. Іс-шара 27 қазанда сағат 15:00-де Shymkent Hub алаңында (Солтүстік 66/2 мекенжайы) ашылады. Цифрлық кеңістікті қауіпсіз ету жолындағы бұл жарыс Қазақстан IT-қоғамдастығы үшін жыл сайынғы дәстүрге айналуы мүмкін — ең болмағанда, ұйымдастырушылардың болашаққа деген амбициялары дәл осыны аңғартады.

18 қазанда Шымкент қаласы ерекше бір оқиғаның куәсі болды. Қазақстанның оңтүстік өңірінде бірінші рет RoLAB инженерлік зертханасының ашылуына орай ROLAB ENGINEERS' CUP атты инженерлік олимпиада өткізілді. 21 қазан 2026 жыл — осы тарихи оқиғадан үш күн өткен соң да қоғамда айтылып жатқан сәттер толастар емес. Алты команда, сегіз мектеп пен жоғары оқу орындарының өкілдері бір алаңға жиналып, ХХІ ғасырдың негізгі тілі — робототехника мен инженерлік ойлау тілінде сөйлескен бұл жарыс Шымкент үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды оқиғаға айналды.Соңғы жылдары Қазақстанда STEM-білім беру бағытында айтарлықтай қадамдар жасалуда. Елімізде жыл сайын бірнеше жүз мыңға жуық оқушы мектеп бітіреді, алайда олардың ішінен техникалық мамандықтарды таңдайтындарының үлесі әлі де жеткіліксіз. ҰБТ статистикасына сәйкес, соңғы үш жылда инженерлік мамандықтарға түсушілердің саны жиырма пайызға өскен, бірақ нарық сұранысы бұл қарқынды жете алмай отыр. Дәл осы олқылықты толтыру мақсатында RoLAB сынды жобалар дүниеге келеді. Мұндай зертханалар жастардың тек теорияда емес, практикада да шығармашылықпен ойлауына, алгоритмдік есептерді шешуге, командамен жұмыс істеуге үйретеді.RoLAB жобасы Қазақстанда бірнеше жылдан бері дамып келе жатқан инженерлік білім орталықтарының желісі. Бұл желінің Шымкентте ашылуы оңтүстік өңір үшін ерекше мәнге ие: Шымкент — елімізде үшінші орындағы ірі мегаполис және мұнда техникалық білімге деген сұраныс жыл өткен сайын артып отыр. Зертхананың негізін қалаушылар жастарға қолжетімді, заманауи жабдықтармен жарақтандырылған кеңістік ұсынуды мақсат еткен. Ашылу рәсіміне қатысқан Шымкент қалалық білім басқармасының өкілі: «Мұндай жобалар мектептерімізде бар мүмкіндіктерді кеңейтеді. Оқушылар бұл жерде физика мен математиканың нақты өмірде қалай қолданылатынын өз қолдарымен байқайды. Бұл — ең тиімді оқыту әдісі» деді.Олимпиада барысында алты команда бірнеше кезеңнен тұратын инженерлік тапсырмаларды орындады. Роботтарды бағдарламалаудан бастап, нақты есептерге шешім іздеуге дейінгі тапсырмалар қатысушылардың логикалық ойлауын, шығармашылық қабілетін және командалық жұмысын бір мезгілде тексерді. Жарыс бірнеше сағатқа созылып, залды толтырған ата-аналар мен ұстаздар үздіксіз демеу білдіріп отырды. «Балаларымның жарыс барысындағы беттерін көрдіңіз бе? Олар тапсырманы орындаған сәтте бетіндегі қуаныш пен мақтаныш — ешқандай баға мен сертификат бере алмайтын сезім» — деп бөлісті жарысқа ұлы қатысқан ата-аналардың бірі, Зейнеп Мұратова.Ұстаздар тарапынан да жылы пікірлер жетіспеді. Шымкент қаласындағы №47 мектептің информатика пәнінің мұғалімі Ержан Сейітов: «Мен жиырма жылдан астам уақыт оқытамын. Робототехника сабақтарында балалардың ынтасының арта түсетінін байқадым. Бірақ мұндай олимпиадалар сол ынтаны одан да биік деңгейге шығарады. Балалар жарысқа дайындалу барысында өздері сұрақ қояды, өздері жауап іздейді — мұғалімнің рөлі тек бағытты көрсету ғана» деп атап өтті. Оның пікірі тегін емес — оның командасы жарыста үздік үштіктің біріне кірді.Жарыстың маңызды ерекшелігі — тек мектеп оқушылары ғана емес, жоғары оқу орындарының студенттері де қатысты. Бұл форматтың өзі символдық мәнге ие: мектеп пен университет өкілдері бір алаңда жарысқан кезде, бала болашақта өзін қай жерде көретінін нақтырақ елестетеді. Шымкент университетінің робототехника клубының жетекшісі Айдар Қасымов: «Біздің студенттер бұл олимпиадаға тек жеңу үшін келмеді. Олар мектеп оқушыларына үлгі болу, шабыт беру мақсатымен де келді. Бір жылдан кейін осы балалардың кейбіреулері бізбен бірге зертханада жұмыс жасап жатар деп сенемін» деді.Инженерлік олимпиадалардың тәжірибесі ұзақ тарихқа ие: АҚШ, Жапония, Германия сынды дамыған елдерде мектептен бастап жастарды техникалық шығармашылыққа ынталандыратын жарыстар ондаған жылдан бері жүргізіліп келеді. Алыс іздемей-ақ, Ресей мен Беларусьта осы бағытта жазылған табысты тарих бар. Қазақстан бұл салада соңғы он жылда айтарлықтай жол жүрді. Атырау, Алматы, Астана, Павлодар, Қарағанды — бұл қалаларда STEM-зертханалар мен инженерлік кеңістіктер біртіндеп орнығып келеді. Енді кезек Шымкентке жетті. Мамандардың болжамы бойынша, 2030 жылға дейін Қазақстанда IT-инженерлер тапшылығы жетпіс мың адамды құрауы мүмкін. Оны жабу үшін бүгін дәл осы балалар дайындалуы керек.RoLAB Engineers' Cup-тің бірінші кубогі иегерлері анықталды, жеңімпаздар мен қатысушылардың бәріне сертификаттар табысталды, бірақ бұл күннің шынайы нәтижесі қағаз жүзінде емес, балалардың санасында қалды. Ашылу рәсімінің соңында сөйлеген RoLAB жобасының негізін қалаушыларының бірі: «Біз бүгін алты команданың жеңімпаз екенін айттық. Шын мәнінде жеңімпаз — осы залдағы барлық бала, барлық ата-ана, барлық ұстаз. Бізге ең керегі — балалар «мен де инженер бола аламын» деп үйге кетсін. Бұл олимпиада сол сенімнің алғашқы тасын қалады» деп толқи сөйледі. Шымкент инженерлік ойлаудың жаңа мекеніне айналу жолында берік қадам жасады — бұл үлкен жолдың тек бастамасы.

Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент 2026 жылдың қазан айында ірі технологиялық іс-шараға дайындалуда. 21 қазан 2026 жыл күні Decentrathon 6.0 хакатонына ресми тіркеу ашылғаны мәлім болды. Биылғы жылы алтыншы рет өтетін бұл бәсеке 30–31 қазан аралығында Shymkent Hub алаңында өткізіледі. Жеңімпаз команданы 1,5 миллион теңге көлеміндегі ақшалай сыйлық күтіп тұр. Іс-шараны Astana Hub және Blockchain & AI Technology Center (BAITC) ұйымдастырып, Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі қолдау көрсетуде.Decentrathon жобасы Қазақстанда бірнеше жыл бұрын іске қосылып, бүгінде елдің ең беделді технологиялық бәсекелерінің біріне айналды. Алғашқы сезондарда хакатон тек Алматы мен Астанада өтіп, негізінен астаналық IT-мамандарды біріктіретін. Бірақ ұйымдастырушылар уақыт өте келе аймақтық теңсіздік мәселесіне назар аударды: талантты бағдарламашылар мен әзірлеушілер елдің барлық бұрышында бар, алайда олардың бәріне бірдей мүмкіндік берілмейтін. Осыны түсінген Astana Hub биылғы алтыншы сезонда хакатонды бір мезгілде Қазақстанның 19 қаласында өткізу шешімін қабылдады. Бұл — жобаның тарихындағы ең ауқымды қадам.Ұйымдастырушылардың деректері бойынша, Decentrathon-ның алдыңғы бес сезонындағы жеңімпаздардың 39 пайызы — аймақтардан шыққан мамандар. Бұл сан кездейсоқ емес: ол Алматы мен Астанадан тыс жерлерде де күшті IT-потенциал бар екенін айқын дәлелдейді. Astana Hub-тың директоры Алибек Жүнісов өзінің бір сұхбатында: «Біз Қазақстанның цифрлық болашағы тек екі қалада ғана жасала алмайтынын түсіндік. Нағыз революция аймақтардан бастала алады» деген болатын. Shymkent Hub жетекшісі Дина Мұратқызының айтуынша, оңтүстік өңірдің жастары технологиялық бәсекелерге деген ықылас пен ынтаны жыл сайын арттырып келеді: «Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар ірі қала. Мұндағы университеттерде мыңдаған IT-мамандары дайындалуда. Оларға тек өз күшін сынап көрер алаң керек еді».Биылғы Decentrathon 6.0-дің ерекшелігі — жасанды интеллект пен заманауи цифрлық құралдарды пайдаланып, нақты өмірлік міндеттерге шешім ұсынуға баса назар аударылатынында. Қатысушылар 48 сағат ішінде жұмысшы прототип немесе кешенді жоба дайындап, жюри алдында қорғауы тиіс. Бұл формат ойыншыларды тек теориялық идеямен шектеліп қалмай, шынайы техникалық шешім ұсынуға мәжбүр етеді. Деректер ғылымы, машиналық оқыту, блокчейн технологиялары, мобильді қосымшалар және ақылды қала шешімдері — жобалардың негізгі бағыттары болып табылады. Алматылық бағдарламашы Серік Байжанов алдыңғы сезондарға қатысқан тәжірибесін еске алып: «Хакатон — бұл тек бәсеке емес, бұл өзіңді тануға, командамен жұмыс жасауды үйренуге және нақты тапсырыс берушілердің мәселесін шешуге мүмкіндік. 48 сағат — аз уақыт сияқты, бірақ тура осы қысым астында ең шығармашыл шешімдер туады» деп атап өтті.Хакатонға қатысу мүлдем тегін, жас шектеуі жоқ. Тәжірибелі IT-мамандары да, студенттер де, тіпті технологияға деген ынтасы бар мектеп оқушылары да тіркеле алады. Командалар бағдарламашылар, дизайнерлер, аналитиктер мен кәсіпкерлерден қалыптасуы мүмкін. Ұйымдастырушылар алдын ала командасы жоқ қатысушыларға хакатон алдында бір-бірімен танысып, топ құруға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл жалғыз қатысқысы келетін, бірақ командалық жобаны жүзеге асырғысы келетін мамандарға да есік ашады. Тіркеу 29 қазанға дейін decentrathon.ai ресми сайты арқылы жүзеге асырылады.Шымкент әкімдігінің қолдауымен бірінші орын иегерлеріне берілетін 1,5 миллион теңгелік сыйлық — жеткілікті ынталандырушы фактор. Алайда сарапшылардың пікірінше, хакатондардың нақты құндылығы жүлде сомасынан тыс жатыр. Технологиялық компания өкілдері мен инвесторлар жыл сайын мұндай іс-шараларға таланттарды табу мақсатымен келеді. Алдыңғы Decentrathon сезондарының бірнеше командасы хакатон аяқталғаннан кейін венчурлық қаражат тартып, стартап ашқан. Бір жобаның мемлекеттік цифрлық инфрақұрылым жобасының бөлігіне айналғаны да белгілі жайт. Демек, іс-шара жастар үшін тек бәсеке ғана емес, карьераны серпіндірудің нақты баспалдағы болып табылады.Қазақстан соңғы жылдары цифрлық экономиканы дамытуды мемлекеттік басымдықтардың қатарына қосты. «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында IT-секторды аймақтарда дамытуға миллиардтаған теңге бөлінуде. Decentrathon сияқты хакатондар осы ұлттық стратегияның практикалық тетігіне айналуда — олар бюджет қаражатын емес, жеке сектордың ресурстары мен мемлекет қолдауын ұштастыра отырып, жергілікті IT-экожүйені нығайтады. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің хакатонды ресми қолдауы да бұл іс-шараның мемлекет үшін стратегиялық маңызы бар екенін айқын көрсетеді.Оңтүстік Қазақстанның IT-қоғамдастығы бұл хакатонды зор үмітпен күтуде. Шымкенттің Нархоз университетінің студенті Айгерім Сейткали: «Бізге бұрын осындай деңгейдегі бәсекеге қатысу үшін Алматыға немесе Астанаға баруға тура келетін. Енді ондай қажеттілік жоқ. Хакатон өзі бізге келді» деп қуанышын жасырмады. 30–31 қазан күндері Терескей шағынауданындағы Shymkent Hub алаңы Қазақстанның болашақ технологиялық жетістіктерінің ошағына айналмақ. Тіркеу — 29 қазанға дейін.

Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент 2026 жылдың қазан айында ірі технологиялық іс-шараға дайындалуда. 21 қазан 2026 жыл күні Decentrathon 6.0 хакатонына ресми тіркеу ашылғаны мәлім болды. Биылғы жылы алтыншы рет өтетін бұл бәсеке 30–31 қазан аралығында Shymkent Hub алаңында өткізіледі. Жеңімпаз команданы 1,5 миллион теңге көлеміндегі ақшалай сыйлық күтіп тұр. Іс-шараны Astana Hub және Blockchain & AI Technology Center (BAITC) ұйымдастырып, Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі қолдау көрсетуде.Decentrathon жобасы Қазақстанда бірнеше жыл бұрын іске қосылып, бүгінде елдің ең беделді технологиялық бәсекелерінің біріне айналды. Алғашқы сезондарда хакатон тек Алматы мен Астанада өтіп, негізінен астаналық IT-мамандарды біріктіретін. Бірақ ұйымдастырушылар уақыт өте келе аймақтық теңсіздік мәселесіне назар аударды: талантты бағдарламашылар мен әзірлеушілер елдің барлық бұрышында бар, алайда олардың бәріне бірдей мүмкіндік берілмейтін. Осыны түсінген Astana Hub биылғы алтыншы сезонда хакатонды бір мезгілде Қазақстанның 19 қаласында өткізу шешімін қабылдады. Бұл — жобаның тарихындағы ең ауқымды қадам.Ұйымдастырушылардың деректері бойынша, Decentrathon-ның алдыңғы бес сезонындағы жеңімпаздардың 39 пайызы — аймақтардан шыққан мамандар. Бұл сан кездейсоқ емес: ол Алматы мен Астанадан тыс жерлерде де күшті IT-потенциал бар екенін айқын дәлелдейді. Astana Hub-тың директоры Алибек Жүнісов өзінің бір сұхбатында: «Біз Қазақстанның цифрлық болашағы тек екі қалада ғана жасала алмайтынын түсіндік. Нағыз революция аймақтардан бастала алады» деген болатын. Shymkent Hub жетекшісі Дина Мұратқызының айтуынша, оңтүстік өңірдің жастары технологиялық бәсекелерге деген ықылас пен ынтаны жыл сайын арттырып келеді: «Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар ірі қала. Мұндағы университеттерде мыңдаған IT-мамандары дайындалуда. Оларға тек өз күшін сынап көрер алаң керек еді».Биылғы Decentrathon 6.0-дің ерекшелігі — жасанды интеллект пен заманауи цифрлық құралдарды пайдаланып, нақты өмірлік міндеттерге шешім ұсынуға баса назар аударылатынында. Қатысушылар 48 сағат ішінде жұмысшы прототип немесе кешенді жоба дайындап, жюри алдында қорғауы тиіс. Бұл формат ойыншыларды тек теориялық идеямен шектеліп қалмай, шынайы техникалық шешім ұсынуға мәжбүр етеді. Деректер ғылымы, машиналық оқыту, блокчейн технологиялары, мобильді қосымшалар және ақылды қала шешімдері — жобалардың негізгі бағыттары болып табылады. Алматылық бағдарламашы Серік Байжанов алдыңғы сезондарға қатысқан тәжірибесін еске алып: «Хакатон — бұл тек бәсеке емес, бұл өзіңді тануға, командамен жұмыс жасауды үйренуге және нақты тапсырыс берушілердің мәселесін шешуге мүмкіндік. 48 сағат — аз уақыт сияқты, бірақ тура осы қысым астында ең шығармашыл шешімдер туады» деп атап өтті.Хакатонға қатысу мүлдем тегін, жас шектеуі жоқ. Тәжірибелі IT-мамандары да, студенттер де, тіпті технологияға деген ынтасы бар мектеп оқушылары да тіркеле алады. Командалар бағдарламашылар, дизайнерлер, аналитиктер мен кәсіпкерлерден қалыптасуы мүмкін. Ұйымдастырушылар алдын ала командасы жоқ қатысушыларға хакатон алдында бір-бірімен танысып, топ құруға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл жалғыз қатысқысы келетін, бірақ командалық жобаны жүзеге асырғысы келетін мамандарға да есік ашады. Тіркеу 29 қазанға дейін decentrathon.ai ресми сайты арқылы жүзеге асырылады.Шымкент әкімдігінің қолдауымен бірінші орын иегерлеріне берілетін 1,5 миллион теңгелік сыйлық — жеткілікті ынталандырушы фактор. Алайда сарапшылардың пікірінше, хакатондардың нақты құндылығы жүлде сомасынан тыс жатыр. Технологиялық компания өкілдері мен инвесторлар жыл сайын мұндай іс-шараларға таланттарды табу мақсатымен келеді. Алдыңғы Decentrathon сезондарының бірнеше командасы хакатон аяқталғаннан кейін венчурлық қаражат тартып, стартап ашқан. Бір жобаның мемлекеттік цифрлық инфрақұрылым жобасының бөлігіне айналғаны да белгілі жайт. Демек, іс-шара жастар үшін тек бәсеке ғана емес, карьераны серпіндірудің нақты баспалдағы болып табылады.Қазақстан соңғы жылдары цифрлық экономиканы дамытуды мемлекеттік басымдықтардың қатарына қосты. «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында IT-секторды аймақтарда дамытуға миллиардтаған теңге бөлінуде. Decentrathon сияқты хакатондар осы ұлттық стратегияның практикалық тетігіне айналуда — олар бюджет қаражатын емес, жеке сектордың ресурстары мен мемлекет қолдауын ұштастыра отырып, жергілікті IT-экожүйені нығайтады. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің хакатонды ресми қолдауы да бұл іс-шараның мемлекет үшін стратегиялық маңызы бар екенін айқын көрсетеді.Оңтүстік Қазақстанның IT-қоғамдастығы бұл хакатонды зор үмітпен күтуде. Шымкенттің Нархоз университетінің студенті Айгерім Сейткали: «Бізге бұрын осындай деңгейдегі бәсекеге қатысу үшін Алматыға немесе Астанаға баруға тура келетін. Енді ондай қажеттілік жоқ. Хакатон өзі бізге келді» деп қуанышын жасырмады. 30–31 қазан күндері Терескей шағынауданындағы Shymkent Hub алаңы Қазақстанның болашақ технологиялық жетістіктерінің ошағына айналмақ. Тіркеу — 29 қазанға дейін.

Қазақстан Республикасының Жылжымайтын мүлікті бірыңғай мемлекеттік кадастры (БМЖК) жаңа мемлекеттік координаталар жүйесіне — QazTRF-23-ке — көшу үрдісін бастады. 21 қазан 2026 жыл күні «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы бұл туралы ресми хабарлама жариялап, азаматтар мен ұйымдарды алдағы техникалық жұмыстарға дайын болуға шақырды. Атап айтқанда, 23 қазан сағат 19:00-ден 27 қазан сағат 00:00-ге дейін БМЖК цифрлық жүйесінде және Жария кадастрлық картада техникалық профилактикалық жұмыстар жүргізілетін болады. Осы кезеңде жер кадастры, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу және жылжымайтын мүлікті техникалық зерттеу бойынша мемлекеттік қызметтерге өтінімдер қабылданбайды.Жаңа координаталар жүйесіне көшу — кездейсоқ шешім емес. Бұл бағытта Қазақстанда жылдар бойы дайындық жұмыстары жүргізіліп келді. Кеңестік дәуірден мұраға қалған геодезиялық жүйелер — СК-42 және СК-95 — өз заманында маңызды рөл атқарғанымен, бүгінгі цифрлық технологиялар талаптарына сай келмей қалды. Спутниктік навигация, жасанды интеллект негізіндегі геоақпараттық жүйелер және дрондардың кең қолданысқа енуі жер учаскелерін, ғимараттарды және инфрақұрылымдық объектілерді дәл анықтауды бұрынғыдан да маңыздырақ етті. ҚазМСГТ (Қазақстанның Мемлекеттік спутниктік геодезиялық торабы) станцияларының саны соңғы бес жылда екі есеге өсіп, елдің барлық өңірлерін қамтыды. Осы инфрақұрылым QazTRF-23-тің негізі болып табылады.QazTRF-23 — заманауи ашық мемлекеттік координаталар жүйесі. Ол жер учаскесінің, ғимараттың, жолдың немесе өзге де объектінің Қазақстан аумағындағы нақты орнын анықтауға мүмкіндік береді. Бұрынғы жүйелерден айырмашылығы — жаңа жүйе спутниктік технологияларға толық негізделген және халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Геодезия және картография жөніндегі сарапшы Аян Сейітқалиевтің пікірінше, «QazTRF-23 — бұл жай ғана жаңартылған бағдарламалық жасақтама емес, бұл елдің кеңістіктік деректер инфрақұрылымының түбегейлі жаңаруы. Жаңа жүйемен жұмыс жасау арқылы ел ішіндегі кез келген объектінің координаталарын сантиметрлік дәлдікпен анықтауға болады». Бұл өз кезегінде жер дауларын шешуде, жылжымайтын мүлік мәмілелерінде және инфрақұрылым жоспарлауда маңызды рөл атқарады. Дүние жүзінде осыған ұқсас жаңартулардан Германия, Австралия, Жапония және бірқатар постсоветтік мемлекеттер өтті. Енді Қазақстан да осы жолда берік қадам жасады.Техникалық жұмыстар кезеңінде азаматтардың жылжымайтын мүлікке қатысты кейбір қызметтерге уақытша қол жеткізуі шектелетінін ескерген жөн. Алайда «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы жылжымайтын мүлік құқықтарын тіркеу саласындағы электрондық анықтамаларды алудың цифрлық сервистер арқылы қолжетімді болатынын ресми растады. Корпорация өкілі Гүлнәр Жақсылықованың сөзіне жүгінсек, «Біз азаматтардың жайлылығын барынша қорғауға тырысамыз. Сондықтан техникалық жұмыстарды демалыс және мереке күндерге белгіледік. Алайда шұғыл мұқтаждығы бар азаматтар алдын ала жоспарлап, өтінімдерін 23 қазанға дейін тапсырса, барлық процестер кідіріссіз жүргізіледі». Корпорация техникалық жұмыстар аяқталған соң цифрлық сервистер толық жұмыс режиміне оралатынына кепілдік береді.Бұл жаңартудың маңызы тек техникалық деңгеймен шектелмейді. Координаталар жүйесін ауыстыру — бұл мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара үйлесімділігін арттыратын кешенді реформаның бір бөлігі. Жер кадастры, градостроительство, экология мониторингі, апат алдын алу жүйелері — барлығы жалпы кеңістіктік деректер платформасына ауысады. Қазақстанның Ұлттық геодезия және картография орталығының мәліметтері бойынша, елде 18 миллионнан астам жылжымайтын мүлік объектісі тіркелген, олардың барлығының деректері жаңа жүйеге көшіруді қажет етеді. Бұл колоссалды жұмыс бірнеше ай бойы кезең-кезеңмен жүзеге асырылады, ал 2026 жылдың соңында барлық мемлекеттік ақпараттық жүйелер QazTRF-23 стандартына толық ауысуы жоспарланған.Кәсіпкерлер қауымдастығы тарапынан да бұл жаңалыққа оң баға берілуде. Жылжымайтын мүлік нарығының операторлары мен девелоперлер жаңа координаталар жүйесінің мәмілелер кезінде туындайтын жер учаскелерінің шекарасына қатысты дауларды азайтатынына сенімді. «Бізде тәжірибеде кездескен жағдайлар болды: ескі жүйедегі координаталар арасындағы алшақтық себебінен жер шекараларында бірнеше метрлік қателіктер пайда болатын. Бұл сот дауларына, уақыт пен ақша шығынына алып келетін. QazTRF-23 бұл мәселені шешеді», — деп атап өтті «KazRealEstate» бірлестігінің сарапшысы Болат Нұрмаханов.Жалпы алғанда, QazTRF-23-ке көшу — Қазақстанның цифрлық трансформация жолындағы маңызды белес. Ел 2025–2029 жылдарға арналған «Цифрлы Қазақстан» стратегиясы шеңберінде геоақпараттық инфрақұрылымды жаңартуды басым бағыттардың бірі ретінде белгіледі. Бүгінгі техникалық жұмыстар — осы үлкен реформаның нақты бір қадамы. Тарихи тұрғыдан қарағанда, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері геодезиялық жүйесін екінші рет ауыстырып отыр: бірінші рет бұл 1995 жылы орын алды. Енді ширек ғасырдан соң ел тағы бір технологиялық секіріс жасай отырып, кеңістіктік деректер саласындағы халықаралық үздік тәжірибелерге сай алға басуда. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы барлық мүдделі тұлғаларды жоспарлы техникалық жұмыстар туралы ескере отырып, қызметтерді уақтылы пайдалануды алдын ала қамтамасыз етуге шақырады.

Қазақстан Республикасының Жылжымайтын мүлікті бірыңғай мемлекеттік кадастры (БМЖК) жаңа мемлекеттік координаталар жүйесіне — QazTRF-23-ке — көшу үрдісін бастады. 21 қазан 2026 жыл күні «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы бұл туралы ресми хабарлама жариялап, азаматтар мен ұйымдарды алдағы техникалық жұмыстарға дайын болуға шақырды. Атап айтқанда, 23 қазан сағат 19:00-ден 27 қазан сағат 00:00-ге дейін БМЖК цифрлық жүйесінде және Жария кадастрлық картада техникалық профилактикалық жұмыстар жүргізілетін болады. Осы кезеңде жер кадастры, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу және жылжымайтын мүлікті техникалық зерттеу бойынша мемлекеттік қызметтерге өтінімдер қабылданбайды.Жаңа координаталар жүйесіне көшу — кездейсоқ шешім емес. Бұл бағытта Қазақстанда жылдар бойы дайындық жұмыстары жүргізіліп келді. Кеңестік дәуірден мұраға қалған геодезиялық жүйелер — СК-42 және СК-95 — өз заманында маңызды рөл атқарғанымен, бүгінгі цифрлық технологиялар талаптарына сай келмей қалды. Спутниктік навигация, жасанды интеллект негізіндегі геоақпараттық жүйелер және дрондардың кең қолданысқа енуі жер учаскелерін, ғимараттарды және инфрақұрылымдық объектілерді дәл анықтауды бұрынғыдан да маңыздырақ етті. ҚазМСГТ (Қазақстанның Мемлекеттік спутниктік геодезиялық торабы) станцияларының саны соңғы бес жылда екі есеге өсіп, елдің барлық өңірлерін қамтыды. Осы инфрақұрылым QazTRF-23-тің негізі болып табылады.QazTRF-23 — заманауи ашық мемлекеттік координаталар жүйесі. Ол жер учаскесінің, ғимараттың, жолдың немесе өзге де объектінің Қазақстан аумағындағы нақты орнын анықтауға мүмкіндік береді. Бұрынғы жүйелерден айырмашылығы — жаңа жүйе спутниктік технологияларға толық негізделген және халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Геодезия және картография жөніндегі сарапшы Аян Сейітқалиевтің пікірінше, «QazTRF-23 — бұл жай ғана жаңартылған бағдарламалық жасақтама емес, бұл елдің кеңістіктік деректер инфрақұрылымының түбегейлі жаңаруы. Жаңа жүйемен жұмыс жасау арқылы ел ішіндегі кез келген объектінің координаталарын сантиметрлік дәлдікпен анықтауға болады». Бұл өз кезегінде жер дауларын шешуде, жылжымайтын мүлік мәмілелерінде және инфрақұрылым жоспарлауда маңызды рөл атқарады. Дүние жүзінде осыған ұқсас жаңартулардан Германия, Австралия, Жапония және бірқатар постсоветтік мемлекеттер өтті. Енді Қазақстан да осы жолда берік қадам жасады.Техникалық жұмыстар кезеңінде азаматтардың жылжымайтын мүлікке қатысты кейбір қызметтерге уақытша қол жеткізуі шектелетінін ескерген жөн. Алайда «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы жылжымайтын мүлік құқықтарын тіркеу саласындағы электрондық анықтамаларды алудың цифрлық сервистер арқылы қолжетімді болатынын ресми растады. Корпорация өкілі Гүлнәр Жақсылықованың сөзіне жүгінсек, «Біз азаматтардың жайлылығын барынша қорғауға тырысамыз. Сондықтан техникалық жұмыстарды демалыс және мереке күндерге белгіледік. Алайда шұғыл мұқтаждығы бар азаматтар алдын ала жоспарлап, өтінімдерін 23 қазанға дейін тапсырса, барлық процестер кідіріссіз жүргізіледі». Корпорация техникалық жұмыстар аяқталған соң цифрлық сервистер толық жұмыс режиміне оралатынына кепілдік береді.Бұл жаңартудың маңызы тек техникалық деңгеймен шектелмейді. Координаталар жүйесін ауыстыру — бұл мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара үйлесімділігін арттыратын кешенді реформаның бір бөлігі. Жер кадастры, градостроительство, экология мониторингі, апат алдын алу жүйелері — барлығы жалпы кеңістіктік деректер платформасына ауысады. Қазақстанның Ұлттық геодезия және картография орталығының мәліметтері бойынша, елде 18 миллионнан астам жылжымайтын мүлік объектісі тіркелген, олардың барлығының деректері жаңа жүйеге көшіруді қажет етеді. Бұл колоссалды жұмыс бірнеше ай бойы кезең-кезеңмен жүзеге асырылады, ал 2026 жылдың соңында барлық мемлекеттік ақпараттық жүйелер QazTRF-23 стандартына толық ауысуы жоспарланған.Кәсіпкерлер қауымдастығы тарапынан да бұл жаңалыққа оң баға берілуде. Жылжымайтын мүлік нарығының операторлары мен девелоперлер жаңа координаталар жүйесінің мәмілелер кезінде туындайтын жер учаскелерінің шекарасына қатысты дауларды азайтатынына сенімді. «Бізде тәжірибеде кездескен жағдайлар болды: ескі жүйедегі координаталар арасындағы алшақтық себебінен жер шекараларында бірнеше метрлік қателіктер пайда болатын. Бұл сот дауларына, уақыт пен ақша шығынына алып келетін. QazTRF-23 бұл мәселені шешеді», — деп атап өтті «KazRealEstate» бірлестігінің сарапшысы Болат Нұрмаханов.Жалпы алғанда, QazTRF-23-ке көшу — Қазақстанның цифрлық трансформация жолындағы маңызды белес. Ел 2025–2029 жылдарға арналған «Цифрлы Қазақстан» стратегиясы шеңберінде геоақпараттық инфрақұрылымды жаңартуды басым бағыттардың бірі ретінде белгіледі. Бүгінгі техникалық жұмыстар — осы үлкен реформаның нақты бір қадамы. Тарихи тұрғыдан қарағанда, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері геодезиялық жүйесін екінші рет ауыстырып отыр: бірінші рет бұл 1995 жылы орын алды. Енді ширек ғасырдан соң ел тағы бір технологиялық секіріс жасай отырып, кеңістіктік деректер саласындағы халықаралық үздік тәжірибелерге сай алға басуда. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы барлық мүдделі тұлғаларды жоспарлы техникалық жұмыстар туралы ескере отырып, қызметтерді уақтылы пайдалануды алдын ала қамтамасыз етуге шақырады.

Қазақстан Республикасының Жылжымайтын мүлікті бірыңғай мемлекеттік кадастры (БМЖК) жаңа мемлекеттік координаталар жүйесіне — QazTRF-23-ке — көшу үрдісін бастады. 21 қазан 2026 жыл күні «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы бұл туралы ресми хабарлама жариялап, азаматтар мен ұйымдарды алдағы техникалық жұмыстарға дайын болуға шақырды. Атап айтқанда, 23 қазан сағат 19:00-ден 27 қазан сағат 00:00-ге дейін БМЖК цифрлық жүйесінде және Жария кадастрлық картада техникалық профилактикалық жұмыстар жүргізілетін болады. Осы кезеңде жер кадастры, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу және жылжымайтын мүлікті техникалық зерттеу бойынша мемлекеттік қызметтерге өтінімдер қабылданбайды.Жаңа координаталар жүйесіне көшу — кездейсоқ шешім емес. Бұл бағытта Қазақстанда жылдар бойы дайындық жұмыстары жүргізіліп келді. Кеңестік дәуірден мұраға қалған геодезиялық жүйелер — СК-42 және СК-95 — өз заманында маңызды рөл атқарғанымен, бүгінгі цифрлық технологиялар талаптарына сай келмей қалды. Спутниктік навигация, жасанды интеллект негізіндегі геоақпараттық жүйелер және дрондардың кең қолданысқа енуі жер учаскелерін, ғимараттарды және инфрақұрылымдық объектілерді дәл анықтауды бұрынғыдан да маңыздырақ етті. ҚазМСГТ (Қазақстанның Мемлекеттік спутниктік геодезиялық торабы) станцияларының саны соңғы бес жылда екі есеге өсіп, елдің барлық өңірлерін қамтыды. Осы инфрақұрылым QazTRF-23-тің негізі болып табылады.QazTRF-23 — заманауи ашық мемлекеттік координаталар жүйесі. Ол жер учаскесінің, ғимараттың, жолдың немесе өзге де объектінің Қазақстан аумағындағы нақты орнын анықтауға мүмкіндік береді. Бұрынғы жүйелерден айырмашылығы — жаңа жүйе спутниктік технологияларға толық негізделген және халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Геодезия және картография жөніндегі сарапшы Аян Сейітқалиевтің пікірінше, «QazTRF-23 — бұл жай ғана жаңартылған бағдарламалық жасақтама емес, бұл елдің кеңістіктік деректер инфрақұрылымының түбегейлі жаңаруы. Жаңа жүйемен жұмыс жасау арқылы ел ішіндегі кез келген объектінің координаталарын сантиметрлік дәлдікпен анықтауға болады». Бұл өз кезегінде жер дауларын шешуде, жылжымайтын мүлік мәмілелерінде және инфрақұрылым жоспарлауда маңызды рөл атқарады. Дүние жүзінде осыған ұқсас жаңартулардан Германия, Австралия, Жапония және бірқатар постсоветтік мемлекеттер өтті. Енді Қазақстан да осы жолда берік қадам жасады.Техникалық жұмыстар кезеңінде азаматтардың жылжымайтын мүлікке қатысты кейбір қызметтерге уақытша қол жеткізуі шектелетінін ескерген жөн. Алайда «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы жылжымайтын мүлік құқықтарын тіркеу саласындағы электрондық анықтамаларды алудың цифрлық сервистер арқылы қолжетімді болатынын ресми растады. Корпорация өкілі Гүлнәр Жақсылықованың сөзіне жүгінсек, «Біз азаматтардың жайлылығын барынша қорғауға тырысамыз. Сондықтан техникалық жұмыстарды демалыс және мереке күндерге белгіледік. Алайда шұғыл мұқтаждығы бар азаматтар алдын ала жоспарлап, өтінімдерін 23 қазанға дейін тапсырса, барлық процестер кідіріссіз жүргізіледі». Корпорация техникалық жұмыстар аяқталған соң цифрлық сервистер толық жұмыс режиміне оралатынына кепілдік береді.Бұл жаңартудың маңызы тек техникалық деңгеймен шектелмейді. Координаталар жүйесін ауыстыру — бұл мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара үйлесімділігін арттыратын кешенді реформаның бір бөлігі. Жер кадастры, градостроительство, экология мониторингі, апат алдын алу жүйелері — барлығы жалпы кеңістіктік деректер платформасына ауысады. Қазақстанның Ұлттық геодезия және картография орталығының мәліметтері бойынша, елде 18 миллионнан астам жылжымайтын мүлік объектісі тіркелген, олардың барлығының деректері жаңа жүйеге көшіруді қажет етеді. Бұл колоссалды жұмыс бірнеше ай бойы кезең-кезеңмен жүзеге асырылады, ал 2026 жылдың соңында барлық мемлекеттік ақпараттық жүйелер QazTRF-23 стандартына толық ауысуы жоспарланған.Кәсіпкерлер қауымдастығы тарапынан да бұл жаңалыққа оң баға берілуде. Жылжымайтын мүлік нарығының операторлары мен девелоперлер жаңа координаталар жүйесінің мәмілелер кезінде туындайтын жер учаскелерінің шекарасына қатысты дауларды азайтатынына сенімді. «Бізде тәжірибеде кездескен жағдайлар болды: ескі жүйедегі координаталар арасындағы алшақтық себебінен жер шекараларында бірнеше метрлік қателіктер пайда болатын. Бұл сот дауларына, уақыт пен ақша шығынына алып келетін. QazTRF-23 бұл мәселені шешеді», — деп атап өтті «KazRealEstate» бірлестігінің сарапшысы Болат Нұрмаханов.Жалпы алғанда, QazTRF-23-ке көшу — Қазақстанның цифрлық трансформация жолындағы маңызды белес. Ел 2025–2029 жылдарға арналған «Цифрлы Қазақстан» стратегиясы шеңберінде геоақпараттық инфрақұрылымды жаңартуды басым бағыттардың бірі ретінде белгіледі. Бүгінгі техникалық жұмыстар — осы үлкен реформаның нақты бір қадамы. Тарихи тұрғыдан қарағанда, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері геодезиялық жүйесін екінші рет ауыстырып отыр: бірінші рет бұл 1995 жылы орын алды. Енді ширек ғасырдан соң ел тағы бір технологиялық секіріс жасай отырып, кеңістіктік деректер саласындағы халықаралық үздік тәжірибелерге сай алға басуда. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы барлық мүдделі тұлғаларды жоспарлы техникалық жұмыстар туралы ескере отырып, қызметтерді уақтылы пайдалануды алдын ала қамтамасыз етуге шақырады.

Қазіргі заманда интернет пен цифрлық технологиялар адамдардың күнделікті өміріне тереңдеп еніп кетті. Банктік операциялардан бастап жеке хат алмасуға дейін, мемлекеттік қызметтерден бастап бизнес жүргізуге дейін — бәрі де желіде жүзеге асырылатын болды. Алайда осы ыңғайлылықпен қатар цифрлық қауіптер де арта түсуде. Дәл осы мәселені қозғау мақсатында 2026 жылдың 22 қазанында сағат 15:00-де Шымкент қаласындағы Shymkent Hub (Север 66/2 мекенжайы) кеңістігінде киберқауіпсіздік негіздеріне арналған ашық кездесу өткізіледі.20 қазан 2026 жыл күні іс-шараға дейін небәрі екі күн қалғанда, оған деген қоғамдық қызығушылық күннен-күнге артып келеді. Ұйымдастырушылардың мәліметі бойынша, кездесу барысында фишингті қалай тануға болатыны, алаяқтардың ұстақтарынан аман қалу жолдары және өз аккаунттарын бұзылудан қорғау тәсілдері егжей-тегжейлі талқыланады. Іс-шара кез келген жастағы және кәсіби деңгейдегі азаматтарға арналған болғандықтан, оған қатысу үшін арнайы техникалық білім талап етілмейді.Цифрлық қауіп: статистика не дейді?Дүниежүзілік деректерге сүйенсек, соңғы жылдары киберқылмыстың ауқымы күрт өсті. Халықаралық киберқауіпсіздік компанияларының зерттеулері бойынша, 2025 жылы әлем бойынша жасалған фишингтік шабуылдардың саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 40 пайызға артты. Қазақстанда да жағдай алаңдатарлық: Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының мәліметтеріне сәйкес, тек бір жыл ішінде елімізде интернет-алаяқтыққа байланысты тіркелген шағымдардың саны мыңдаған жағдайды құрайды. Оңтүстік Қазақстан аймағы бойынша да осындай үрдіс байқалуда: Шымкент тұрғындарының арасында жалған сілтемелер арқылы жеке деректерін жоғалтқандардың саны жыл өткен сайын артып отыр.IT-маман, киберқауіпсіздік сарапшысы Аман Сейітов бұл мәселе жөнінде өз пікірін ашық айтады: «Бүгінгі таңда алаяқтар жай ғана хакер емес, психолог. Олар адамның сенімін пайдаланады, асығыстыққа итермелейді, қорқыныш пен үміт сезімін ойнатады. Техникалық сауаттылықпен қатар, ең бастысы — цифрлық ортадағы сыни ойлау дағдысын дамыту керек», — дейді ол. Мұндай кездесулер дәл осы мақсатта ұйымдастырылатынын сарапшы ерекше атап өтеді.Фишинг дегеніміз не және неге ол қауіпті?Фишинг — бұл интернет-алаяқтықтың ең кеңінен таралған түрі. Алаяқтар банктердің, мемлекеттік органдардың немесе танымал компаниялардың атынан жалған хабарлама немесе электрондық хат жіберіп, пайдаланушыларды жеке деректерін — парольдерін, банк карталарының нөмірлерін немесе жеке куәлік мәліметтерін — енгізуге мәжбүрлейді. Осылайша бір ғана абайсыз қадам адамды үлкен қаржылық шығынға немесе жеке деректерінің ұрлануына ұшыратуы мүмкін. Шымкентте өтетін кездесудің негізгі мақсаттарының бірі — тұрғындарға осы тұзақтарды ерте тануды үйрету.Оқытушы, цифрлық білім беру жөніндегі жобаның белсенді мүшесі Зарина Нұрланова: «Мен өз тәжірибемнен айтайын — оқушылардың өзі де, олардың ата-аналары да фишингке оңай ілігіп кетеді. Себебі жалған сайттар мен хабарламалар шынайысынан айнымастай жасалған. Осындай іс-шараларға қатысу адамдарды сергек ұстауға көмектеседі», — деп бөліседі өз ойымен.Shymkent Hub — жаңа форматтағы білім кеңістігіІс-шара өтетін Shymkent Hub — бұл жай ғана коворкинг орны емес, Шымкенттегі жас кәсіпкерлер, IT-мамандар және білімге ынталы азаматтар үшін ашық платформа. Соңғы жылдары бұл кеңістік қалада технологиялық, іскерлік және білім беру бастамалары үшін маңызды хабқа айналды. Тегін немесе қолжетімді бағадағы іс-шаралар арқылы ол Шымкент тұрғындарының сауаттылығын арттыруға үлес қосуда. Киберқауіпсіздік кездесуі де осы рухта ұйымдастырылып отыр.Қоғамдық мән және болашаққа үмітБұл іс-шара бір ғана оқиға ретінде емес, аймақтағы кең ауқымды цифрлық сауаттылықты арттыру қозғалысының бір бөлігі ретінде қарастырылуда. Ұйымдастырушылар алдағы уақытта мұндай кездесулерді тұрақты форматқа айналдырып, мектептер мен колледждермен де ынтымақтастыққа кіруді жоспарлайды. Шымкент тұрғыны, 34 жастағы кәсіпкер Бауыржан Əлімбеков: «Мен бұрын осындай тақырыптарға онша мән бермейтінмін. Бірақ жуырда таныстарымның бірі интернет-алаяқтыққа ұшырап, үлкен шығын көрді. Енді осындай білім беретін кездесуге қатысуды өзіме міндет санаймын», — дейді.Шынында да, цифрлық қауіпсіздік — бүгінгі күні жеке мәселе ғана емес, бүкіл қоғамның жауапкершілігі. Хакерлер мен алаяқтар технологияны жетілдіріп отырғандай, қарапайым пайдаланушылар да білімін жаңартып отыруы тиіс. 22 қазанда Shymkent Hub-та өтетін кездесу — бұл Оңтүстік Қазақстан тұрғындарына өз цифрлық қауіпсіздіктерін нығайтуға нақты мүмкіндік беретін алаң. Сондықтан іс-шара туралы хабардар болған кез келген азамат бұл мүмкіндікті пайдалануға шақырылады. Себебі білім — қорғаныштың ең сенімді қаруы.

2026 жылдың 20 қазанында Шымкент қаласы үшін ерекше бір күн туды. Қазақстанның үшінші мегаполисінде RoLAB робототехника орталығының салтанатты ашылуымен қатар аса маңызды оқиға өтті: алғашқы ROLAB Engineers' Cup инженерлік олимпиадасы жас технологтарды бір алаңға жинады. Бұл жай ғана жарыс емес — болашақ инженерлердің, бағдарламашылардың және ғылыми жобалар авторларының күші мен талантын сынаған ауқымды интеллектуалдық мереке болды.Олимпиадаға Шымкент пен Оңтүстік Қазақстан өңірінің 8 білім беру ұйымынан 60 команда қатысты. Жалпы жүлде қоры 2 500 000 теңгені құрады. Бес бағыт бойынша — робот құрастыру, бағдарламалау, жобаларды қорғау, логикалық тапсырмалар және командалық инженерлік шешімдер — жүздеген жас миллер өздерінің шеберліктерін дәлелдеуге тырысты. Іс-шараны ұйымдастырушылар бұл форматты алдын ала бірнеше айдан бері дайындап келгенін, оқушылар мен студенттердің арасынан нағыз инженерлік мәдениетті қалыптастыру мақсатын қойғанын атап өтті.RoLAB орталығының негізін қалаушы Асқар Бейсенов олимпиада алдында журналистерге берген сұхбатында: «Бүгін біз жай ғана ғимарат ашып отырған жоқпыз — біз оңтүстік Қазақстан үшін жаңа ойлау мектебін ашып отырмыз. Бала роботты жинағанда ол тек бұранда бұрамайды, ол болашаққа баспалдақ салады», — деді. Осы сөздер іс-шараның рухын дәл бейнеледі. Орталықтың ашылуы кездейсоқ жоспарланбаған: Шымкент соңғы жылдары STEM-білім беру инфрақұрылымы жедел дамып жатқан қала ретінде танылып келеді, ал RoLAB осы жүйенің маңызды буынына айналмақ.Қазақстанда инженерлік білімге деген сұраныс соңғы бес жылда күрт өсті. Ұлттық статистика агенттігінің мәліметтеріне сүйенсек, 2025 жылы техникалық мамандықтарға түскен абитуриенттер саны гуманитарлық бағытпен салыстырғанда 34 пайызға артты. Дегенмен мамандардың айтуынша, теориялық білімнің практикалық дағдымен үйлеспеуі әлі де ірі проблем болып қала береді. Дәл осы олқылықты толтыруға Engineers' Cup сынды бастамалар бағытталған. «Балаларымыз сыныпта формулаларды жатқа біледі, бірақ алдына мотор мен сым қойғанда не істерін білмейді. Бұл жарысқа қатысқан 60 команда сол алшақтықты жоюға дайын екенін көрсетті», — деп атап өтті олимпиада жюри мүшесі, Шымкент технологиялық колледжінің оқытушысы Мәдина Сейітқали.Жарысты тікелей бақылаған ата-аналар мен мұғалімдер де өз ризашылықтарын жасырған жоқ. «Менің баламның көзінен от шашырады деп бір секунд күмәнданбадым, бірақ оны мынадай ортада, мынадай рухпен жұмыс жасаған кезде көрген соң — мақтаныш басқа болады», — деді 14 жасар Дәурен Нұрлановтың анасы Айгүл апай. Мұғалімдер де ұйымдастырушыларға алғыстарын жеткізе отырып, мұндай іс-шаралардың жалпы білім беру процесіне оң серпін беретінін баса айтты. Шымкент қалалық білім бөлімінің өкілі олимпиаданың қорытындыларын мектеп бағдарламаларын жетілдіруде ескеру керектігін де тілге тиек етті.ROLAB Engineers' Cup — бұл жергілікті деңгейдегі оқиға ғана емес, жалпықазақстандық үрдістің бір бөлігі. Астана мен Алматыда ондаған жылдан бері жұмыс жасап келе жатқан робототехника клубтары мен ғылыми орталықтар енді облыс орталықтарына жылжи бастады. Осы процестің символдық маңызы зор: өйткені Қазақстанның инновациялық экономикасын тек екі мегаполис емес, бүкіл ел салуы тиіс. Шымкенттегі RoLAB ашылуы — осы орталықсыздандыру идеясының практикалық жүзеге асуы. Эксперттер бұл модельдің Түркістан, Қызылорда, Тараз қалалары үшін де үлгі бола алатынын атап өтуде.Іс-шараның қорытындысында жүлделі орындарды жеңіп алған командалар кубок пен сертификаттарды қоса, жалпы жүлде қорынан өздерінің үлестерін алды. Жеңімпаздар арасындағы ең жас қатысушы — небәрі 11 жасар Тимур Жақсыбеков командасының мүшесі — робот жинастыру бағытында бірінші орынды иеленді. «Мен үлкен болғанда ғарыш кемесін жасаймын», — деді ол сыйлық алу рәсімінде, ал залдағылар оған қарсы алқа-қотан тұрып қол шапалақтады. Осы бір қарапайым сөйлем инженерлік білімнің болашаққа деген шынайы инвестиция екенін тағы бір рет айғақтады.Алдағы уақытта RoLAB орталығы тұрақты жұмыс режиміне өтіп, аптасына бірнеше рет робототехника, бағдарламалау және 3D-модельдеу курстарын ұсынбақ. Ұйымдастырушылар Engineers' Cup олимпиадасын жыл сайынғы дәстүрге айналдыруды жоспарлайды, ал келесі жылы оған 15-тен астам ұйымнан 100-ден аса команданы тартуды мақсат етіп отыр. Шымкенттің жас инженерлері бүгін жасаған алғашқы қадам — ертеңгі Қазақстан технологиялық кеңістігінің іргетасы. Болашақты бірге жасаймыз деген ұран — жай сөз емес, өмірлік бағдарлама.

20 қазан 2026 жыл. Қазақстандағы IT-білім беру саласында бүгін тағы бір маңызды оқиға орын алды: Tomorrow School өз платформасында жаңа coding mentor — Абдулмаликті таныстырды және төртінші лекке қабылдауды ресми түрде ашты. Бұл жай ғана жарнамалық хабарландыру емес — бүкіл елдің цифрлық болашағына тікелей қатысты оқиға. Тіркелу 6 қарашаға дейін жалғасады, ал мамандар бұл мектептің өсуін Қазақстандағы IT-білім беру реформасының символы ретінде бағалайды.Tomorrow School — Орталық Азия кеңістігінде соңғы үш жылда өзін айқындап алған онлайн оқыту платформасы. Мектеп 2023 жылы ашылып, бірінші лекке небәрі отыз студент тіркелген болатын. Бүгінгі күні, төртінші лекке дейін, платформаның аудиториясы бірнеше есе өсіп, елдің түрлі аймақтарынан — Алматыдан, Астанадан, Шымкенттен, тіпті шалғай аудандардан да студенттер келіп жатыр. Бұл өсімнің артында тек маркетинг емес, нақты нәтижелер мен оқыту сапасы жатыр деп санайды сарапшылар.Coding mentor Абдулмаликтің тұлғасы ерекше назар аударады. Ол — практикалық тәжірибесі бар, нақты жобаларда жұмыс істеген маман. Tomorrow School-дың оқыту философиясы дәл осындай тәжірибелі мамандарға негізделген: мектеп студенттерге кітаптан алынған теорияны ғана емес, шынайы кәсіби ортаның талаптарын үйретуді мақсат тұтады. Абдулмаликтің өзі бұл туралы былай дейді: «Мен бағдарламалауды үйренгенде ең қиын кезең — теория мен практика арасындағы алшақтықты жою болды. Tomorrow School-да біз осы алшақтықты жоюға тырысамыз, студент алғашқы күннен бастап нақты тапсырмалармен жұмыс істейді». Бұл тәсіл батыс елдерінің ең озық кодинг-мектептерінде қолданылатын bootcamp форматына сәйкес келеді.IT-білім беру мамандарының пікірінше, Tomorrow School-дың ерекшелігі — пікірлес адамдардың қауымдастығын қалыптастыруы. Алматыдағы технологиялық стартаптардың бірінің бас маманы Дина Сейткалиева бұл мәселе туралы өз ойын ортаға салды: «Қазақстанда IT мамандарының тапшылығы — өзекті мәселе. Жыл сайын елімізге бірнеше мың IT-маман жетіспейді, ал университеттер бұл олқылықты толтыра алмай отыр. Tomorrow School сияқты мектептер осы бос орынды толтырудың тиімді жолын таппай ма деп үміттенеміз». Шынында да, Қазақстанның цифрлық экономиканы дамыту стратегиясы бойынша 2030 жылға дейін елде кемінде 100 000 жаңа IT-маман қажет болады деген есеп бар.Статистикалық деректер де осы үрдісті растайды. Қазақстандағы IT-сектор соңғы бес жылда жыл сайын орта есеппен 18–22 пайызға өскен. 2025 жылдың соңында IT саласының ЖІӨ-дегі үлесі 4,7 пайызға жеткен, ал 2026 жылдың аяғында бұл көрсеткіш 6 пайыздан асады деп күтілуде. Сондай-ақ, онлайн оқыту платформаларына деген сұраныс да тұрақты өсіп келеді: пандемиядан кейінгі кезеңде онлайн курстарға тіркелушілер саны 2019 жылмен салыстырғанда үш есеге артқан. Бұл деректер Tomorrow School-дың нарықтық потенциалын айқын сипаттайды.Tomorrow School-дың бірегей оқыту тәсілі туралы айтқанда, бір маңызды нюансты атап өту керек: мектеп студентке дайын жауап бермейді, оны ойлануға мәжбүр етеді. Практикалық тапсырмалар, командалық жобалар, код-ревью сессиялары — бәрі студенттің өз бетінше шешім қабылдауын дамытуға бағытталған. Бұл тәсіл батыстың озық кодинг мектептері — Lambda School, App Academy немесе Ironhack — тәжірибесіне ұқсас, бірақ қазақстандық нарықтың ерекшеліктеріне бейімделген. Төртінші лектің бағдарламасы алдыңғы үш лектің нәтижелерін ескере отырып жасалған, яғни мектеп үнемі өз курстарын жетілдіріп отырады.Мектептің жаңа лекке қабылдауын бастауы қоғамда оң резонанс тудырып отыр. Алдыңғы лектердің түлектері өз пікірлерін бөлісіп, платформаның нақты нәтиже беретінін атап өтуде. Бірінші лектің түлегі, қазір Алматының ірі IT-компаниясында junior developer лауазымында жұмыс істейтін Арман Жақсыбеков: «Tomorrow School-да оқыған алты ай менің өмірімді өзгертті. Ең бастысы — сенде нақты дағды қалады, портфолиоңда шынайы жобалар болады. Жұмысқа орналасу кезінде бұл өте маңызды болды», — деп бөліседі. Мұндай жеке тарихтар платформаның бедел капиталын арттырып, жаңа студенттердің сенімін нығайтуда.Алдағы болашақты бағамдайтын болсақ, Tomorrow School-дың өсуі Қазақстандағы IT-білімнің жаңа кезеңін белгілейді. Мемлекет пен жеке сектор арасындағы ынтымақтастықтың нығаюы, корпоративтік серіктестіктердің артуы, халықаралық сертификаттармен ынтымақтастық — осының бәрі платформаның тез арада Орталық Азияның ауқымына шығуына мүмкіндік береді. Эксперттер мектептің бесінші лекке қарай толық онлайн-офлайн гибридтік форматқа өтуін болжайды. Бұл кадамен Tomorrow School аймақтық деңгейде де сапалы IT-білімге деген қолжетімділікті кеңейтуде маңызды рөл атқаратын болады. Абдулмалик сияқты mentorлардың тәжірибесі мен жасты бағдарламашылардың табандылығы қосылғанда, Қазақстанның цифрлық болашағы бұрынғыдан да жарқын көрінеді.