Қазақстан Республикасының Президенті Қ.К. Тоқаевтың 2026 жылғы 24 қыркүйектегі № 334 өкімімен Қазақстан Республикасында Маңғыстау облысында қызметтік міндеттерін атқару кезінде әскери қызметшілердің қазаға ұшырауына байланысты 2026 жылғы 25 қыркүйек жалпыұлттық аза тұту жарияланды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bratislava/press/news/details/1298888?lang=ru

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Каспий теңізі акваториясында жүргізілген іздестіру-құтқару операциясының аяқталғанын хабарлайды.Бүгін, 25 қыркүйекте, сағат 09:15 шамасында үздіксіз жүргізілген іздестіру-құтқару жұмыстары барысында бұған дейін із-түзсіз жоғалған екі әскери қызметшінің – сержант Мансұр Гумаров пен матрос Мирас Тұрдыбекұлының денелері табылды.Еске салайық, қайғылы оқиға оқу-жауынгерлік міндетті орындау барысында ауа райының кенеттен күрт нашарлауынан орын алып, нәтижесінде 17 әскери қызметшіні ашық теңізге алып кеткен болатын. Олардың үшеуі құтқарылып, 14 әскери қызметші қаза тапты.Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің және Қарулы күштерінің басшылығы мен жеке құрамы қаза тапқан әскери қызметшілердің туған-туыстары мен жақындарына қайғырып көңіл айтады.Қаза болған әскери қызметшілердің отбасыларына қажетті жан-жақты, оның ішінде материалдық және психологиялық көмек көрсетіледі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1298869?lang=ru

   Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитеті (бұдан әрі - Комитет) Төрағасының 26.12.2025 жылғы № 1395 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік кірістер органдары қызметкерлерінің біліктілігін арттыру бойынша семинарларды өткізу жоспарына сәйкес, 2026 жылғы 22 - 24 қыркүйек аралығында Оқу-әдістемелік орталығы Комитеттің Кедендік әкімшілендіру департаментінің Валюталық бақылау басқармасымен бірлесіп «Ұлттық және (немесе) шетел валютасының репатрияциясын бақылау (экспорттық-импорттық валюталық бақылауды іске асыру рәсімдері, құжаттық тексерулер мен валюталық бақылаудың өзге де нысандарын жүргізу тәртібі)» тақырыбына Polycom бейнеконференцбайланысы арқылы қашықтықтан семинар өткізді.       Іс-шараның мақсаты – Smart Data Finance ақпараттық жүйесінің «Валюталық бақылау» модулін пайдалану ережелерін сақтау.   Семинарға тыңдаушылар ретінде мемлекеттік кірістер органдары аумақтық бөлімшелерінің  қызметкерлері қатысты.   Семинар тыңдаушылары үшін Polycom бейнеконференцбайланысы арқылы дәріс оқылды, дәріскерлер ретінде:- Наурзбаев Жанибек  Мергенбайулы - Комитеттің Кедендік әкімшілендіру департаменті  Валюталық бақылау басқармасының бас сарапшысы;- Бектурганов Ернур Ермуханович – Комитеттің Кедендік әкімшілендіру департаменті  Валюталық бақылау басқармасының бас сарапшысы қатысты.   Семинарға қатысушылардың тарапынан дәріскерлерге сұрақтар қойылып, оларға толық жауаптар берілді.   Іс-шара қорытындысы бойынша 66 қатысушы біліктілігін сәтті арттырғандығы туралы электронды сертификаттар алды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/press/news/details/1298817?lang=ru

«Заң мен тәртіп» идеологиясын іске асыру аясында Ақтөбе облысы жастар саясаты мәселелері басқармасының ұйымдастыруымен Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінің студенттер жатақханасында жастармен профилактикалық және ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілді.Іс-шараға Ақтөбе облысы жастар саясаты мәселелері басқармасының Жастармен жұмыс бөлімінің басшысы Санжар Жайлыбай, облыстық жастар ресурстық орталығының басшысы Әлішер Садық, сондай-ақ полиция қызметкерлері қатысты.Кездесу барысында студенттерге құқықтық сауаттылықты арттыру, қоғамдық тәртіпті сақтау, құқық бұзушылықтардың алдын алу және заң талаптарын сақтау жөнінде түсіндірме жұмыстары жүргізілді.Полиция өкілдері жастарға құқық бұзушылық жасаған жағдайда туындайтын жауапкершілік түрлерін түсіндіріп, қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау мәдениетіне, қауіпсіздік талаптарын сақтауға және құқыққа қайшы әрекеттердің алдын алуға ерекше назар аударды.Сонымен қатар, жатақханада тұратын жастардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, өзара сыйластық пен жауапкершілік қағидаттарын сақтау мәселелері бойынша пікір алмасу жүргізілді.«Заң мен тәртіп» идеологиясы аясындағы мұндай профилактикалық іс-шаралар жастардың құқықтық мәдениетін қалыптастыруға, азаматтық жауапкершілігін арттыруға және қауіпсіз жастар ортасын қалыптастыруға бағытталған.Алдағы уақытта жоғары оқу орындарының студенттері арасында ақпараттық-түсіндіру және профилактикалық жұмыстар жалғасын табады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe-zhastar1/press/news/details/1298808?lang=ru

Каспий теңізінде орын алған қайғылы оқиғаға байланысты жалпыұлттық аза тұту күні Бостандық ауданы әкімінің аппараты қаза болғандардың туған-туыстары мен жақындарына қайғырып көңіл айтады.Орны толмас қазаға ұшыраған отбасылардың қайғысына ортақтасып, оларға шын жүректен көңіл айтып, қолдау білдіреміз.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almaty-bostandyk/press/news/details/1298765?lang=ru

БЖЗҚ ТУРАЛЫ ӨЗЕКТІ САУАЛДАР1. Зейнетақы активтерін кім басқарады? Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (ҚРҰБ), сондай-ақ 2021 жылдан бастап тиісті лицензиясы бар және уәкілетті органның талаптарына сай келетін инвестициялық портфельді басқарушылар (ИПБ) жүзеге асырады. Мұндай сенімгерлік басқарудың негізгі мақсаты – зейнетақы жинақтарын түрлі қаржы құралдарына инвестициялап, табыс алу.Зейнетақы активтерін басқарушылар – ҚРҰБ пен ИПБ-лардың зейнетақы активтерін инвестициялау бойынша өзіндік стратегиясы бар және олар инвестициялық портфельдің құрылымын инвестициялық декларация шеңберінде дербес айқындайды. Қолданыстағы ИПБ тізіліміне қазақстандықтар зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға бере алатын 6 жеке компания кіреді:«Alatau City Invest» АҚ, «BCC Invest» АҚ, «Сентрас Секьюритиз» АҚ, «Halyk Finance» АҚ, «Halyk Global Markets» АҚ, «Tansar Capital» АҚ. (Бұл ретте «Halyk Global Markets» АҚ «БЖЗҚ» АҚ-ға 2027 жылдан бастап сенімгерлік басқару шартын бұзатыны туралы хабарлаған. Осыған байланысты, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қор зейнетақы жинақтарын осы компанияға аудару туралы өтініштерді қабылдамайды).www.enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» – «Инвестициялық портфельді басқарушылар тізілімі» бөлімінен, сондай-ақ invest.enpf.kz ақпараттық интернет-платформасы арқылы ИПБ туралы ақпаратпен танысып, олардың инвестициялық декларацияларын зерделеуге болады. 2. Заңнамалық өзгерістерге сәйкес міндетті зейнетақы жарналары және міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтарының 100%-на дейін инвестициялық портфельді басқарушының (ИПБ) басқаруына беруге мүмкіндік қарастырылған. Бұл мүмкіндікті кім пайдалана алады және бұл механизм қалай жүзеге асырылады? Зейнетақы жинақтарының 100%-на дейін жеке басқарушы компаниялар – ИПБ-ларға сенімгерлік басқаруға беру мүмкіндігін БЖЗҚ-ның барлық салымшылары пайдалана алады. Бұл нормалар 2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап күшіне енді.www.enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» – «Инвестициялық портфельді басқарушылар тізілімі» бөлімінен, сондай-ақ invest.enpf.kz ақпараттық интернет-платформасы арқылы ИПБ туралы ақпаратпен танысып, олардың инвестициялық декларацияларын зерделеуге болады.Жақында бір ИПБ салымшыларға тәуекел деңгейі, күтілетін кірістілік және инвестициялау мерзімі бойынша ерекшеленетін инвестициялық портфельдердің үш түріне дейін – консервативті, қалыпты және тәуекелді портфельдерді ұсына алады.Зейнетақы активтерінің инвестициялық портфельдерін қалыптастыру тәртібін қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган айқындайды. 3. Зейнетақы жинақтарын бірнеше басқарушы компания арасында бөлуге бола ма? Салымшы бір немесе бірнеше ИПБ-ны таңдай алады. Халықты кеңінен хабардар ету мақсатында БЖЗҚ invest.enpf.kz бірыңғай ақпараттық интернет-платформасын іске қосты. Бұл – салымшыларға сенімгерлік басқарушылардың (ҚРҰБ пен ИПБ) басқаруындағы зейнетақы активтерінің портфельдері бойынша түрлі деректерді бір ақпараттық алаңда салыстыруға мүмкіндік беретін заманауи цифрлық ресурс. Салымшы мұнда инвестициялық портфельдерді өз бетінше бағалауға, сондай-ақ өзінің мақсаттары мен күтетін нәтижесіне сай келетін басқарушы компания мен оның инвестициялық стратегиясын таңдауға мүмкіндік беретін құралдарды пайдалана алады.Бұдан бөлек, invest.enpf.kz платформасында салымшы ИПБ-лардың инвестициялық декларацияларымен танысып, олардың қаржылық көрсеткіштерін талдай алады. Сондай-ақ ИПБ-ларға қатысты реттеуші орган – ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚР ҚНРДА) тарапынан қолданылған әкімшілік шаралар, санкциялар мен ықпал ету шаралары туралы ақпаратты да (олар болған жағдайда) көре алады. 4. Зейнетақы жинақтарын БЖЗҚ-дан басқарушы компанияға беру қалай жүзеге асырылады? Зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға беру үшін салымшы алдымен ИПБ-ны таңдап, содан кейін белгіленген нысан бойынша өтініш береді.Өтінішті enpf.kz сайтындағы жеке кабинетте немесе invest.enpf.kz интернет-платформасында электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) пайдалана отырып, сондай-ақ БЖЗҚ-ның кез келген бөлімшесіне барып беруге болады.Жеке кабинетте салымшы, сондай-ақ:·      ИПБ-ға/ҚРҰБ-қа беруге немесе қайтаруға қолжетімді соманы тексере алады;·      ИПБ-ны таңдау (өзгерту) туралы немесе ИПБ-ның сенімгерлік басқаруындағы зейнетақы жинақтарын ҚРҰБ-тың сенімгерлік басқаруына қайтару туралы өтініш беру ережелері және талаптарымен таныса алады;·      ИПБ-ны таңдау (өзгерту) туралы немесе ҚРҰБ-қа қайтару туралы өтініш беріп, оның мәртебесін қадағалай алады;·      басқа да қолжетімді зейнетақы қызметтерін пайдалана алады.Зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға аудару туралы берілген өтініштің мәртебесін сайттағы жеке кабинеттен немесе БЖЗҚ-ның мобильді қосымшасынан бақылауға болады.ИПБ-ға аударуға өтініш беру және оларды БЖЗҚ-да өңдеу рәсімдері толық автоматтандырылған. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруға нормативтік-құқықтық актілерде белгіленген мерзім ішінде береді.Бұл ретте зейнетақы жинақтарын бір ИПБ-дан екіншісіне аудару немесе оларды ҚРҰБ-тың басқаруына қайтару алғашқы аударылған күннен бастап кемінде бір жыл өткен соң жүзеге асырылуы мүмкін. 5. Салымшылар зейнетақы активтерін басқару туралы толық ақпаратты қайдан алып, басқарушы компаниялардың қызмет нәтижелерін қалай бақылай алады? БЖЗҚ – барлық салымшылар үшін бірыңғай есепке алу және ақпараттық орталық, сондай-ақ активтерді кім басқаратынына қарамастан (ҚРҰБ және/немесе салымшы таңдаған ИПБ) олардың жеке зейнетақы шоттарының операторы.БЖЗҚ зейнетақы активтерін басқаруға байланысты қолжетімді қызметтер мен сервистерді ұсынады. Азаматтардың зейнетақы жинақтары, оның ішінде инвестициялық табыс ескерілген ақпарат enpf.kz сайтындағы жеке кабинетте немесе БЖЗҚ мобильді қосымшасында 24/7 режимінде берілетін үзінді көшірмелерде толық көрсетіледі. Әр басқарушының инвестициялық қызметі туралы ақпарат enpf.kz сайтындағы «Статистика және талдау» – «Зейнетақы активтерін инвестициялық басқару» бөлімінде тұрақты түрде жаңартылып отырады.Сонымен қатар, БЖЗҚ салымшылары үшін invest.enpf.kz ақпараттық интернет-платформасы жұмыс істейді. Бұл – барлық басқарушылардың (ҚРҰБ пен ИПБ) активтерді басқару нәтижелерін өзара салыстыруға мүмкіндік беретін заманауи цифрлық ресурс. Invest.enpf.kz платформасы инвестициялық табыстылық туралы ақпаратқа қол жеткізуге, белгіленген кезең аралығындағы басқарушылар мен олардың инвестициялық портфельдері бойынша деректерді салыстыруға және инвестициялық шешімдерді саналы түрде қабылдауға мүмкіндік береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay-urzhar/press/news/details/1298715?lang=ru

Шымкенттегі білім беру жүйесінің цифрлануы тек электрондық күнделік немесе онлайн платформа енгізумен шектелмей, білім беру ұйымдарын басқарудан бастап IT мамандарын даярлауға дейін кеңейіп келеді. 8–15 қыркүйек аралығындағы үрдістер осы өзгерістің бірнеше деңгейде қатар жүріп жатқанын көрсетті.Бұл бағыттағы маңызды жобалардың бірі — AIQYN платформасы. 1 қыркүйекте Шымкент мектептерінде жүйенің толыққанды жұмыс режиміне көшуі туралы ақпарат жарияланып, платформа арқылы білім беру ұйымдарын басқаруды цифрландыру нәтижелері көрсетілді. Атап айтқанда, алғашқы тоғыз айда 10,2 млрд теңге бюджет қаражатын үнемдеу көрсеткіші келтірілді. Бұл көрсеткіш AIQYN-ның тек оқу процесін емес, білім беру инфрақұрылымын басқару тиімділігін арттыру құралы ретінде қарастырылып отырғанын көрсетеді.Білім беруді цифрландырудың екінші деңгейі — оқушы мен мұғалімнің цифрлық дағдыларын дамыту. Шымкентте цифрлық сауаттылықты арттыруға арналған оқу сыныптарын көбейту және оқу бағдарламасына жасанды интеллект сервистері мен киберқауіпсіздік негіздерін енгізу жоспарлары айтылған. Бұл дәстүрлі компьютерлік сауаттылықтан жаңа кезеңге өтуді білдіреді: қазіргі оқушы технологияны пайдаланумен қатар, оның қауіпсіздігі мен мүмкіндіктерін де түсінуі қажет.10 қыркүйекте Shymkent Hub-та бағдарламашыларға арналған жасанды интеллект құралдарын практикалық қолдану бойынша воркшоп ұйымдастырылды. Мұндай формат университеттік теорияны нақты IT құралдарымен толықтыруға мүмкіндік береді.Бұған дейінгі материалдарда Tomorrow School бағдарламасы бойынша Шымкенттегі түлектердің 70 пайыздан астамының жұмысқа орналасқаны көрсетілген. Бұл цифрлық білім берудің нәтижесін тек сертификат немесе оқу сағаттарымен емес, еңбек нарығындағы нақты нәтижемен өлшеу қажеттігін көрсетеді.Осы жобаларды бір-бірімен салыстырғанда, Шымкенттегі цифрлық білім берудің үш түрлі деңгейі қалыптасып келе жатқанын байқауға болады. AIQYN — мектеп басқаруын өзгертсе, цифрлық сауаттылық бағдарламалары — оқушының дағдысын қалыптастырады, ал IT воркшоптар мен Tomorrow School тәрізді жобалар — еңбек нарығына қажетті мамандарды даярлауға бағытталған.Демек, білім саласындағы цифрландырудың негізгі ерекшелігі — технологияны сабаққа енгізу емес, білім беру жүйесінің өзін цифрлық экономика талаптарына бейімдеу. 8–15 қыркүйектегі үрдістер Шымкентте бұл өзгерістің мектеп деңгейінен кәсіби IT даярлығына дейін жалғасып жатқанын көрсетті.

Нью-Йорк, 2026 жылғы 24 қыркүйек – БҰҰ Бас Ассамблеясының 81-сессиясының Жоғарғы деңгейдегі апталығы аясында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді БҰҰ Даму бағдарламасының (БҰҰДБ) Әкімшісі Александр Де Кроомен кездесті.Кездесу барысында тараптар Орнықты даму мақсаттарына қол жеткізуге бағытталған екіжақты және өңірлік өзара іс-қимылдың кең ауқымды мәселелерін талқылады.ҚР Сыртқы істер министрі БҰҰДБ-ға ү.ж. сәуір айында өткен Өңірлік экологиялық саммитті ұйымдастыруға және өткізуге көрсеткен белсенді қолдауы үшін алғыс білдірді, сондай-ақ Орталық Азия мен Ауғанстан үшін БҰҰ-ның Орнықты даму мақсаттары жөніндегі Өңірлік орталығы желісі аясындағы жобаларды жүзеге асырудағы БҰҰДБ-ның маңызды рөлін атап өтті.Кездесу қорытындысы бойынша тараптар орнықты даму мен өңірлік тұрақтылықты қамтамасыз ету мүддесінде жан-жақты әріптестікті одан әрі тереңдетуге өзара бейілділігін растады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1298690?lang=ru

Шымкенттегі денсаулық сақтау саласының цифрлануы бірнеше деңгейде қатар жүріп жатыр. Бір жағынан, азаматқа көрсетілетін қызметтің жылдамдығы мен ашықтығы артып келеді, екінші жағынан, медициналық ұйымдардың ішкі жұмысын бақылау және деректерді біріктіру тетіктері жетілдірілуде.Жедел жәрдем қызметіндегі цифрлық жаңашылдық осы өзгерістің нақты мысалы. Шымкент тұрғындары жедел жәрдем шақырғаннан кейін арнайы сілтеме арқылы бригаданың картадағы орналасуын бақылай алады. Бұған қоса «жасыл дәліз» технологиясы жедел жәрдем көлігіне жол ашу үшін бағдаршамдарды басқаруға мүмкіндік береді. Бұл жерде цифрландырудың басты мақсаты — технология енгізу емес, медициналық көмектің жету уақытын қысқарту.12 қыркүйекте жедел жәрдем бригадаларының барлық мүшесін бейнебелгілермен жабдықтау туралы ақпарат жарияланды. Шымкент станциясына 240 бейнебелгі берілген, яғни әр бригадаға екі құрылғыдан. Құрылғылар бейне мен дыбысты жазумен қатар, SOS батырмасымен жабдықталған. Бұл шешім медициналық қызметкерлердің қауіпсіздігін арттыруға және шақыру кезінде болған оқиғаларды объективті тіркеуге бағытталған.Үшінші маңызды бағыт — E-Densaulyq бірыңғай цифрлық экожүйесі. Жоспар бойынша 23 мемлекеттік ақпараттық жүйені 7 негізгі компонентке біріктіру көзделген. Бірыңғай медициналық деректер қоймасы медициналық ұйымдардың шамамен 95 пайызынан клиникалық ақпарат жинауға мүмкіндік беретін модель ретінде қарастырылып отыр.Бұл өзгерістерді медицинаның бұрынғы цифрлану кезеңімен салыстырғанда, қазір ақпаратты жай ғана электрондық форматқа көшіруден гөрі әртүрлі жүйелерді біріктіру мақсаты күшейгенін көруге болады.Мұндай интеграция дәрігер үшін пациенттің медициналық тарихын толық көруге, ал басқару органдары үшін жүйедегі процестерді талдауға мүмкіндік береді. Бірақ деректер көлемінің өсуі ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талапты да арттырады. Әсіресе медициналық ақпараттың құпиялылығы мен оған қолжетімділікті шектеу маңызды.Осылайша 8–15 қыркүйектегі жаңалықтар Шымкенттегі цифрлық медицинаның үш негізгі деңгейін көрсетеді: жедел қызметті жылдамдату, медицина қызметкерлерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және медициналық деректерді бірыңғай экожүйеге біріктіру.

Шымкенттің инновациялық дамуы соңғы кезеңде тек жаңа технологияларды енгізумен емес, жергілікті стартаптарды қалыптастыру және оларды нарыққа шығаруға жағдай жасаумен де сипатталады. 8–15 қыркүйек аралығындағы оқиғалар қаланың инновациялық экожүйесінде білім, бизнес және халықаралық технологиялық орта арасындағы байланыстардың күшейіп келе жатқанын көрсетті.Осы процестің негізгі мысалы — Startup Orda-2026 бағдарламасы. Шымкенттегі бағдарламаға 150-ден астам өтінім түсіп, 120 қатысушы іріктелген. Қазіргі уақытта шамамен 70 жоба әзірлену үстінде. Бағдарламаның үш айға есептелуі, оның ішінде төрт апталық bootcamp, MVP әзірлеу және Demo Day кезеңдерінің болуы стартаптарды тек идея деңгейінде қалдырмай, нақты өнім жасауға бағыттайды.Бұл көрсеткіштерді алдыңғы ағынмен салыстырғанда өсім анық байқалады. Бұған дейінгі бағдарламада Шымкент бойынша 50-ден астам өтінім түсіп, 20 қатысушы іріктелген. Яғни жаңа ағын қатысушылар саны мен жобалар көлемі жағынан едәуір кеңейген.11 қыркүйекте Startup Orda қатысушылары үшін AWS вебинарының ұйымдастырылуы бағдарламаның тағы бір ерекшелігін көрсетті. Стартапшылардың халықаралық бұлтты технологиялармен танысуы жергілікті жобалардың техникалық мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған.Сонымен бірге 10 қыркүйектегі Shymkent Hub іс-шаралары жергілікті IT-қоғамдастықтың белсенділігін көрсетеді. Бағдарламашыларға арналған AI воркшопы мен AI және киберқауіпсіздік тақырыбындағы сарапшылар кездесуі стартап экожүйесінің тек кәсіпкерлікпен шектелмей, технологиялық құзыреттілікті арттыруға да сүйенетінін байқатады.Инновациялық экожүйенің бұрынғы моделінде негізгі мәселе идея табу болса, қазіргі кезеңде идеяны техникалық тұрғыдан іске асыру, нарыққа бейімдеу және масштабтау мәселелері алдыңғы орынға шықты. Бұл өзгеріс Шымкенттегі стартап мәдениетінің сапалық жағынан да дамып келе жатқанын көрсетеді.Егер Startup Orda сияқты бағдарламаларда әзірленіп жатқан жобалардың бір бөлігі кейін қаланың нақты мәселелерін шешуге бағытталса, инновациялық экожүйенің экономикалық маңызы арта түседі. Яғни стартаптар үшін негізгі көрсеткіш тек қатысушылар саны емес, олардың тұрақты өнімге айналуы болмақ.Осы тұрғыдан 8–15 қыркүйектегі үрдістер Шымкентте инновацияны қолдау моделі «идеяны жинаудан» «идеяны өнімге айналдыруға» қарай өзгеріп келе жатқанын көрсетеді.

Шымкентте киберқауіпсіздік бір ғана ақпараттық технология саласының тар бағыты емес, қаланың цифрлық экожүйесінің жеке бөлігі ретінде қалыптасып келеді. 8–15 қыркүйек аралығында бұл бағытта сарапшылар кездесуі, жастарға арналған іс-шаралар және IT-қоғамдастықтың практикалық жұмыстары қатар жүрді.10 қыркүйекте Shymkent Hub-та өткен «AI + Cyber Security» кездесуі осы процестің маңызды элементтерінің бірі болды. Іс-шарада жасанды интеллект пен ақпараттық қауіпсіздіктің өзара байланысы қарастырылды. Бұл тақырыптың маңызы ерекше: AI шабуылдарды анықтау мен қорғанысты автоматтандыруға мүмкіндік бергенімен, сол технологиялардың өзі жаңа киберқауіптердің пайда болуына жағдай жасауы мүмкін.Осы кезеңде киберқауіпсіздік мәселесі университеттік ортаға да шықты. Central Asian Innovation University мен Shymkent University-де студенттерге арналған кездесулер өткізіліп, цифрлық қауіптер туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Бұл IT қауіпсіздігінің болашағы тек дайын мамандарға емес, цифрлық мәдениеті қалыптасқан пайдаланушыларға да байланысты екенін көрсетеді.Киберқауіпсіздікке сұраныстың өсуі кадр мәселесін де алдыңғы қатарға шығарады. Бұған дейінгі материалдарда Қазақстанда IT мамандарына сұраныстың өсіп келе жатқаны көрсетілген. Оның ішінде киберқауіпсіздік мамандары ерекше қажет бағыттардың бірі болып отыр. Сондықтан Шымкент үшін технологиялық жобаларды енгізумен қатар, сол жүйелерді қорғайтын мамандарды даярлау маңызды.Бұл ретте Shymkent Hub-тың рөлі де өзгереді. Бұрын хаб негізінен бағдарламалау, стартап және технологиялық білім беру алаңы ретінде көрінсе, қазір AI, киберқауіпсіздік және практикалық IT дағдылары тоғысатын ортаға айналып келеді.Осы процестерді біріктіретін ортақ мәселе — киберқауіпсіздікке тек қорғаныс құралы ретінде емес, цифрлық экономиканың инфрақұрылымдық бөлігі ретінде қарау. Электрондық мемлекеттік қызметтер, Smart City, цифрлық медицина және стартаптар көбейген сайын олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жүйелердің де маңызы арта береді.Демек, 8–15 қыркүйектегі жобалар Шымкентте киберқауіпсіздіктің үш деңгейі қатар қалыптасып жатқанын көрсетеді: технологиялық қорғаныс, кәсіби мамандар даярлау және пайдаланушылардың цифрлық сауаттылығы.

Мемлекеттік қызметтерді цифрландырудың басты нәтижесі — азаматтың мемлекеттік органға бару қажеттілігін азайту және қызмет алу процесін барынша ашық ету. Шымкент пен жалпы Қазақстандағы соңғы өзгерістер электрондық қызметтердің енді тек анықтама немесе құжат алумен шектелмей, мемлекеттік басқарудың түрлі процестеріне еніп жатқанын көрсетеді.Осы өзгерістің маңызды мысалдарының бірі — e-Otinish платформасының дамуы. Платформа 2022 жылдан бері азаматтардың мемлекеттік органдарға өтініш беру механизмін цифрлық форматқа ауыстырды. Кейінгі жылдары өтініштер саны айтарлықтай өсіп, жылдық көрсеткіш 5 миллионнан асқан. 2022–2026 жылдар аралығындағы бұл динамика азаматтардың электрондық форматты біртіндеп негізгі байланыс арналарының бірі ретінде қабылдап келе жатқанын көрсетеді.Цифрлық мемлекеттік қызметтердің тағы бір мысалы — туу туралы куәлікті электрондық форматта рәсімдеу. eGov, проактивті SMS және банк қосымшалары арқылы іске асатын мұндай сервистер азаматтың бірнеше мекемеге жеке бару қажеттілігін қысқартады. Мұнда цифрландырудың негізгі артықшылығы — жаңа технологияның өзі емес, адамның уақытын үнемдеу.Қыркүйек айында мемлекеттік процестердің басқа салаларға да цифрлық форматта ауысуы байқалды. Әскери есепке алу және медициналық комиссиядан өту процесінде цифрлық тіркеу, соның ішінде Face ID технологиясын қолдану туралы ақпарат жарияланды. Бұрын қағаз құжат пен қолмен тіркеуге тәуелді болған процестердің цифрлануы адам факторынан болатын техникалық қателерді азайтуға бағытталған.Бұл өзгерістерді бұрынғы кезеңмен салыстырғанда бірнеше деңгейде бағалауға болады. Бірінші кезеңде электрондық қызметтер азаматқа қағаз анықтаманың орнына электрондық нұсқасын ұсынды. Қазіргі кезеңде жүйе азаматтың өтінішін қабылдап қана қоймай, түрлі мемлекеттік ақпараттық жүйелер арасындағы деректер алмасуын күшейтуге көшіп жатыр.Алайда электрондық қызметтердің кеңеюі деректерді қорғау талабын да күшейтеді. Азамат туралы ақпарат бір жүйеден екінші жүйеге көбірек берілген сайын оның қауіпсіздігі, қолжетімділігін шектеу және ақпараттың дұрыстығы маңызды болады.Сондықтан 8–15 қыркүйек аралығындағы негізгі үрдіс — мемлекеттік қызметтердің «онлайн нұсқасын» жасаудан азаматпен цифрлық форматта толыққанды өзара әрекеттесетін жүйеге көшуі.

Шымкентте цифрлық қауіпсіздік мәселесі технологиялық инфрақұрылымды қорғаумен ғана шектелмей, азаматтардың күнделікті цифрлық мінез-құлқына да тікелей қатысты бола бастады. 8–15 қыркүйек аралығында өткен бірқатар кездесулер осы бағыттағы жұмыстың негізгі назарын адам факторына аударғанын көрсетті.Қыркүйек айының Қазақстанда «Кибермәдениет айы» ретінде өтуі цифрлық қауіпсіздікті жүйелі түрде түсіндіруге мүмкіндік берді. Шымкентте осы кезеңде мектептерде, колледждерде, кітапханаларда және басқа да қоғамдық алаңдарда кибергигиенаға қатысты түсіндіру жұмыстарын жүргізу жоспарланған. Мұндай тәсілдің маңызы интернетті пайдаланушылар саны өскен сайын артып отыр: қауіпсіздік тек техникалық мамандардың емес, әрбір азаматтың да жауапкершілігіне айналды.11 қыркүйекте Central Asian Innovation University-де студенттерге арналған киберқауіпсіздік кездесуі өтті. Ал 14 қыркүйекте Shymkent University алаңында да жастардың цифрлық қауіпсіздік туралы білімін арттыруға бағытталған кездесу ұйымдастырылды. Екі университеттегі шараның уақыт жағынан жақын өткізілуі бұл тақырыптың кездейсоқ акция емес, жастар арасында жүйелі түрде талқыланып жатқан мәселе екенін көрсетеді.Цифрлық қауіпсіздіктің өзектілігін интернет-алаяқтықтың таралуы да күшейтіп отыр. Бұған дейінгі материалдарда интернет алаяқтығының өсуі туралы деректер келтірілген. Бұл жерде технологиялық қорғаныстың өзі жеткіліксіз: азамат күмәнді сілтемені ашса, SMS-кодты бөгде адамға берсе немесе өзін банк қызметкері ретінде таныстырған алаяққа сенсе, ең заманауи жүйенің өзі тәуекелді толық жоя алмайды.Сондықтан Шымкенттегі қазіргі тәсілдің маңызды ерекшелігі — қауіпсіздікті «жүйе қорғайды» деген түсініктен «жүйе мен пайдаланушы бірге қорғанады» деген модельге ауыстыру. Университеттердегі кездесулер осы модельдің білім беру элементін қалыптастырады.Сонымен қатар цифрлық қауіпсіздік туралы түсіндіру жұмыстары тек жастарға бағытталмауы керек. Интернет-банкинг, электрондық мемлекеттік қызметтер және әлеуметтік желілерді белсенді пайдаланатын аға буын өкілдері де киберқауіптің ықтимал нысаны болып табылады.Осылайша 8–15 қыркүйектегі шаралар Шымкентте цифрлық қауіпсіздік түсінігінің техникалық қорғаныстан кеңірек ұғымға айналғанын көрсетті. Оның құрамына технология, білім, жеке жауапкершілік және тұрақты цифрлық дағды қатар кіреді.

Шымкенттегі жасанды интеллект тақырыбы енді тек теориялық талқылау деңгейінде қалмай, бағдарламалау, киберқауіпсіздік, стартаптар және технологиялық бизнес сияқты бірнеше бағытта қатар дамып келеді. 8–15 қыркүйек аралығындағы іс-шаралар осы өзгерістің ауқымын айқын көрсетті.10 қыркүйекте Shymkent Hub алаңында жасанды интеллект пен киберқауіпсіздікке арналған «AI + Cyber Security» кездесуі ұйымдастырылды. Оның негізгі ерекшелігі — жасанды интеллекттің тек өнім жасауға арналған құрал емес, ақпараттық қауіпсіздік жүйесінің де маңызды бөлігі ретінде қарастырылуы. Бұл қазіргі технологиялық ортадағы маңызды өзгерісті көрсетеді: AI бір мезетте жаңа мүмкіндіктер де, жаңа тәуекелдер де қалыптастырады.Сол күні Shymkent Hub-та бағдарламашыларға арналған AI құралдарын практикалық қолдануға бағытталған воркшоп өткізу жоспарланғаны белгілі болды. Мұнда жасанды интеллекттің бағдарламашының күнделікті жұмысындағы рутиналық операцияларды жеңілдетуі, кодпен жұмыс істеуді жеделдетуі және өнім әзірлеу процесін өзгертуі талқыланды. Бұл AI-дың тұтынушы технологиясынан кәсіби еңбек құралына айналып келе жатқанын көрсетеді.11 қыркүйекте Startup Orda қатысушылары үшін AWS вебинары ұйымдастырылды. Халықаралық бұлтты технологиялар платформасының қатысуы Шымкенттегі стартаптардың жергілікті нарықпен ғана шектелмей, бұлтты есептеу, AI және заманауи цифрлық инфрақұрылым мүмкіндіктерін игеруіне жағдай жасайды.Бұл процесті Startup Orda-2026 көрсеткіштері де толықтырады. Бағдарламаға 150-ден астам өтінім түсіп, 120 қатысушы іріктелген, ал шамамен 70 жоба қазіргі уақытта әзірлену кезеңінде. Бағдарламада Vibe Coding, MVP жасау және Demo Day сияқты практикалық кезеңдердің болуы AI құралдарын идеядан нақты өнімге дейін жеткізуге бағытталғанын көрсетеді.Шымкенттің бұрынғы цифрландыру тәжірибесімен салыстырғанда, қазіргі кезеңнің ерекшелігі — дайын технологияларды тұтынудан гөрі оларды жергілікті мамандардың өз жұмысында пайдалануына көбірек көңіл бөлінуі. Егер бұған дейін цифрландыру көбіне мемлекеттік немесе қалалық сервистермен байланысты болса, қазір AI кәсіпкерлік пен кәсіби IT ортасына да еніп келеді.Сондықтан 8–15 қыркүйек аралығындағы негізгі өзгеріс — жасанды интеллекттің Шымкентте жеке технологиялық тақырыптан түрлі салаларға қолданылатын әмбебап құралға айнала бастауы.

Шымкентте Smart City тұжырымдамасы біртіндеп жекелеген технологиялық жобалар жиынтығынан қалалық басқарудың нақты құралдарына айналып келеді. 8–15 қыркүйек аралығындағы оқиғалар бұл өзгерістің ең алдымен қоғамдық қауіпсіздік, жедел бақылау және қалалық тәртіп салаларында байқалып отырғанын көрсетті.11 қыркүйекте Шымкентте заманауи дрондарды қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесіне енгізу мәселесі таныстырылды. Бұл шешім қаланың цифрлық инфрақұрылымын тек камералар мен стационарлық бақылау құралдарымен шектемей, мобильді мониторинг мүмкіндіктерімен толықтыруға бағытталған. Бұған дейін жаппай іс-шаралар өтетін аумақтардағы тіркелген оқиғалар санының 2024–2025 жылдары 18 пайызға артқаны айтылған. Демек, цифрлық бақылаудың кеңеюі қаладағы қауіпсіздік мәселелерінің нақты сұранысына жауап береді.12 қыркүйектегі нақты жағдай технологияның практикалық мүмкіндігін көрсетті. Патрульдік дрон заңсыз қоқыс төккен КамАЗ жүргізушісін анықтап, құқық бұзушылықты тіркеуге мүмкіндік берді. Бұл мысал Smart City технологияларының тек төтенше жағдай немесе ірі қоғамдық іс-шара кезінде емес, күнделікті қалалық тәртіпті бақылауда да қолданылатынын аңғартады.Smart City моделінің тағы бір ерекшелігі — деректерді жинаудың өзі емес, оларды шешім қабылдау процесіне енгізу. Осы тұрғыдан Шымкенттің Smart City көрсеткішінің бұрынғы 76 пайыздан 82 пайызға дейін өсуі цифрлық құралдардың қала басқаруына біртіндеп еніп келе жатқанын көрсететін маңызды салыстыру ретінде қарастырылады.Бұған дейінгі Smart Shymkent тәжірибесінде телекоммуникациялық инфрақұрылым, бейнебақылау және цифрлық сервистер қатар дамыса, қыркүйектегі дрон жобалары бұл жүйеге әуеден мониторинг жасау мүмкіндігін қосып отыр. Яғни цифрландырудың логикасы «камера орнатудан» «қаланың жағдайын үздіксіз бақылау және жедел әрекет етуге» қарай өзгеруде.Алайда Smart City жүйесінің тиімділігі техниканың санымен ғана өлшенбейді. Дроннан, камерадан және басқа цифрлық құрылғылардан алынған ақпаратты талдау, сақтау және тиісті қызметтерге уақытында жеткізу маңызды. Сондықтан Шымкенттің келесі кезеңдегі міндеті технологияларды көбейту емес, олардың арасындағы өзара байланысты күшейту болуы ықтимал.Осы тұрғыдан 8–15 қыркүйектегі оқиғалар Smart City тұжырымдамасының Шымкентте эксперименттік кезеңнен практикалық қолдану кезеңіне өтіп келе жатқанын көрсетеді.

Шымкенттегі қыркүйектің алғашқы аптасындағы медициналық цифрландыру жаңалықтарын біріктіргенде, денсаулық сақтау жүйесінде цифрлық бақылаудың үш негізгі деңгейі қалыптасып келе жатқанын байқауға болады. Бірінші — медициналық деректерді жинау, екінші — медициналық қызметті бақылау, үшінші — пациентке көрсетілетін көмектің жеделдігін арттыру.Бірінші деңгейде E-Densaulyq экожүйесі тұр. 23 мемлекеттік ақпараттық жүйені жеті негізгі компонентке біріктіру жоспарланған. Оның алғашқы кезеңінде үш жүйе — халық тіркелімі, тәуекелдерді басқару және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жүйелері жаңғыртылды. Медициналық деректердің бірыңғай қоймасы медициналық ұйымдардың шамамен 95 пайызынан клиникалық ақпарат жинауға бағытталған.Бұл көрсеткішті бұрынғы фрагменттелген медициналық ақпаратпен салыстыруға болады. Бірнеше жүйеде бөлек сақталған деректерді біріктіру дәрігерге пациент туралы ақпаратты толық көруге мүмкіндік береді. Бірақ бұл нәтиже жүйелердің нақты интеграциясына тәуелді.Екінші деңгей — цифрлық бақылау. Пациенттерге медициналық қызметтер туралы ақпаратты тексеру, өз атына көрсетілген қызметтерді бақылау мүмкіндіктері кеңейіп келеді. Мұның экономикалық маңызы да бар: цифрлық бақылау қызметтің қайталануын, қате ақпаратты және негізсіз жазбаларды анықтауға көмектеседі.Үшінші деңгей — жедел жәрдем. Шымкентте шақыртуларды цифрлық басқаруға бағытталған жүйе енгізіліп, оның пилоттық кезеңінде келу уақытын 3,5 минутқа қысқарту мүмкіндігі көрсетілген. Орташа қалалық жету уақыты 12–18 минут деп алсақ, бірнеше минуттық қысқарудың өзі критикалық жағдайларда маңызды.Төртінші бағыт — AI. PULS AI және CEREBRA AI сияқты шешімдер медициналық процестерді цифрлық талдау мен автоматтандыру мүмкіндігін кеңейтеді. Бұл жерде AI-дың рөлі деректі дәрігердің орнына шешім қабылдау емес, медициналық ақпаратты өңдеу және маман жұмысына көмек көрсету.Осы төрт бағытты салыстырғанда, денсаулық сақтау цифрландыруының бір ғана мақсаты жоқ екені көрінеді. E-Densaulyq — деректі біріктіреді. Цифрлық бақылау — қызметті ашық етеді. Жедел жәрдем жүйесі — уақытты қысқартады. AI — медициналық ақпаратты талдауға мүмкіндік береді.Бірақ барлық бағыттың ортақ шарты — деректердің сапасы. Егер ақпарат қате енгізілсе немесе жүйелер арасында толық алмасу болмаса, ең заманауи AI құралының өзі күтілген нәтижені бере алмайды. Сондықтан цифрлық медицинада техникалық жүйемен қатар деректерді басқару мәдениеті де маңызды.Пациент үшін бұл өзгерістердің нақты мәні өте қарапайым көрсеткіштермен өлшенуі тиіс: дәрігерге жету уақыты қысқарды ма, диагноз қою жеделдеді ме, қайталанатын процедура азайды ма, медициналық қызмет туралы ақпарат ашық болды ма.Қыркүйектің алғашқы аптасындағы жаңалықтар Шымкенттің денсаулық сақтау саласында цифрландырудың бірнеше жыл бұрынғы «электронды карта» моделінен анағұрлым кең жүйеге ауысқанын көрсетеді. Енді мәселе деректі электронды түрде сақтау ғана емес, оны жедел әрекетке, медициналық талдауға және пациенттің бақылауына пайдалану болып отыр.Сондықтан келесі кезеңде жобалардың саны емес, нақты медициналық нәтижелердің динамикасы негізгі көрсеткішке айналуы тиіс.

Қыркүйектің алғашқы аптасында Шымкентте цифрлық сауаттылық мәселесі бірнеше жаңалықтың ортақ тақырыбына айналды. Цифрлық сауаттылықты арттыру сыныптарының жұмысы, кибермәдениет айлығы, мектептердегі AIQYN платформасы және Startup Orda бағдарламасы бір-бірінен бөлек көрінгенімен, олардың барлығы технологияны пайдаланатын адамның рөлін күшейтеді.Бірінші бағыт — арнайы цифрлық сауаттылық оқу сыныптары. Бұл жерде азаматтарға электронды қызметтерді пайдалану, цифрлық сервистермен жұмыс істеу үйретіледі. Алдағы оқу бағдарламасына жасанды интеллект, киберқауіпсіздік және онлайн сауда тақырыптарын қосу жоспарланған. Бұл цифрлық сауаттылық ұғымының өзгергенін көрсетеді: бұрын компьютер мен интернетті пайдалану жеткілікті болса, қазір AI және ақпараттық қауіпсіздік те базалық дағдыға айналуда.Екінші бағыт — кибермәдениет айлығы. Қазақстанда интернет қолданушылардың үлесі 85 пайыздан асқан. Бірақ 2025 жылы интернет-алаяқтық жағдайларының шамамен 30 пайызға өсуі цифрлық дағдылардың қауіпсіздік дағдыларымен бірге жүруі керектігін көрсетті. Сондықтан азаматқа электронды қызметті қалай пайдалануды ғана емес, оны қауіпсіз пайдалануды да үйрету қажет.Үшінші бағыт — мектеп. AIQYN платформасы 147 мектепті қамтып, 180 мыңнан астам оқушы мен мұғалімді цифрлық ортаға біріктірді. Бұл цифрлық сауаттылықтың ең ерте кезеңнен басталып жатқанын көрсетеді. Оқушы цифрлық платформаларды оқу үшін пайдалана отырып, кейінгі кәсіби өміріне қажетті цифрлық дағдыларды қалыптастырады.Төртінші бағыт — Startup Orda. Бағдарламаға 150-ден астам өтінім түсіп, 120 қатысушы іріктелді. Бұл цифрлық сауаттылықтың кәсіби деңгейге өту мысалы. Қатысушылар тек дайын сервистерді пайдаланбай, өздерінің технологиялық өнімдерін жасауға тырысады. Vibe Coding, MVP, бизнес-модель және гипотезаларды тексеру сияқты құралдар осы деңгейдегі цифрлық құзыреттілікті қалыптастырады.Осы төрт бағытты салыстырсақ, цифрлық сауаттылықтың сатылы жүйесі пайда болады. Бірінші саты — азаматтың электронды қызметті пайдалана алуы. Екінші — қауіпсіздік ережелерін білу. Үшінші — мектепте цифрлық құралдарды тұрақты қолдану. Төртінші — технологияны өздігінен жасау және кәсіпке айналдыру.Бұл модель Шымкенттің цифрлық даму көрсеткіштерімен де байланысты. Smart City көрсеткішінің 76 пайыздан 82 пайызға дейін өсуі жаңа цифрлық жүйелердің енгізіліп жатқанын білдіреді. Бірақ мұндай инфрақұрылымның тиімділігі халықтың оны пайдалану қабілетіне тәуелді.Сондықтан цифрлық сауаттылықты тек әлеуметтік жоба ретінде қарастыру жеткіліксіз. Ол қаланың цифрлық экономикасының экономикалық факторы. Азамат электронды қызметті өзі алса, мемлекеттік қызметкердің уақыты үнемделеді. Кәсіпкер онлайн құралды пайдаланса, бизнес операциялары жеңілдейді. Оқушы технологияны ерте меңгерсе, болашақ IT кадрлар базасы кеңейеді.Сонымен бірге цифрлық сауаттылықтың сапасын өлшеу мәселесі бар. Қанша адам оқудан өткені маңызды болғанымен, оқудан кейін олардың электронды қызметтерді пайдалану жиілігі, алаяқтыққа ұрыну көрсеткіші немесе цифрлық құралдар арқылы табыс табуы сияқты көрсеткіштер одан да маңызды.Қыркүйектің бірінші аптасындағы жаңалықтар Шымкентте цифрлық сауаттылықтың «қосымша оқыту» деңгейінен қаланың цифрлық инфрақұрылымының міндетті бөлігіне айналып келе жатқанын көрсетеді.Демек, цифрлық трансформацияның соңғы нәтижесі жаңа технологиялардың санымен емес, сол технологияларды қауіпсіз, тиімді және дербес пайдалана алатын азаматтардың үлесімен анықталмақ.

Шымкентте цифрлық трансформацияның маңызды бағыттарының бірі — қоғамдық қауіпсіздік. 1–7 қыркүйек аралығындағы жаңалықтарды талдау көрсеткендей, бұл салада бірнеше технология бір уақытта дамып келеді: интеллектуалды бейнебақылау, дрондар, мектеп қауіпсіздігі жүйелері және азаматтардың цифрлық қауіпсіздігі.Бірінші көрсеткіш — қаладағы 3 100 бейнебақылау камерасы. Бұған қоса бес дрон мониторинг жұмыстарына пайдаланылады. Бұл жүйелерді бір-бірінен бөлек қарастыруға болмайды. Камералар тұрақты бақылауды қамтамасыз етсе, дрондар үлкен аумақты жоғарыдан бақылауға мүмкіндік береді. Яғни қаланың цифрлық қауіпсіздік архитектурасы біртіндеп көпдеңгейлі модельге көшіп жатыр.Екінші бағыт — мектеп қауіпсіздігі. AIQYN платформасында 147 мектеп қамтылып, 12 мыңнан астам интеллектуалды камера қолданылуда. Бұл көрсеткішті қалалық 3 100 камерамен салыстырғанда, білім беру нысандары цифрлық қауіпсіздіктің жеке ірі сегментіне айналғанын көруге болады.Үшінші фактор — жаппай іс-шаралар кезіндегі қауіпсіздік. Материалда 2024–2025 жылдары жаппай жиындар өтетін аймақтардағы тіркелген оқиғалардың 18 пайызға артқаны көрсетіледі. Мұндай жағдайда дрондардың қолданылуы аумақты жедел бақылауға және полиция ресурстарын тиімді бөлуге мүмкіндік беретін құрал ретінде қарастырылады.Төртінші бағыт — киберқауіпсіздік. Қыркүйекте кибермәдениет айлығы басталып, жастар арасында жеке деректерді қорғау, интернет алаяқтығынан сақтану және қауіпсіз цифрлық мінез-құлық туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. Бұл физикалық қауіпсіздік пен цифрлық қауіпсіздіктің бір-біріне жақындай түскенін көрсетеді.Салыстыру мұнда маңызды. Бір жағынан, Шымкент Smart City көрсеткішін 76 пайыздан 82 пайызға дейін көтерді. Екінші жағынан, интернет-алаяқтық Қазақстан бойынша 2025 жылы шамамен 30 пайызға өскен. Демек, цифрлық құралдардың көбеюі қауіпсіздік мәселесін автоматты түрде шешпейді.Мұнда технологиялық және адами фактордың арақатынасы ерекше. Камера адамның күмәнді әрекетін анықтауы мүмкін, бірақ азамат өзінің банк картасының кодын алаяққа берсе, технология оны толық қорғай алмайды. Сондықтан кибермәдениет айлығы, цифрлық сауаттылық сабақтары және техникалық мониторинг бір-бірін толықтыруы қажет.Қоғамдық қауіпсіздікті цифрландырудың тағы бір ерекшелігі — деректер көлемінің өсуі. Камералар, дрондар, мектеп жүйелері және мемлекеттік ақпараттық платформалар үлкен көлемде ақпарат жинайды. Сондықтан келесі міндет — осы ақпаратты сақтау, өңдеу және заң талаптарына сәйкес пайдалану.Шымкент үшін цифрлық қауіпсіздіктің тиімділігін тек камера саны арқылы өлшеу жеткіліксіз. Нақты көрсеткіштер — қылмыс пен құқықбұзушылық динамикасы, оқиғаға әрекет ету уақыты, жалған дабылдар саны, дрондардың нақты нәтижесі және азаматтардың қауіпсіздік деңгейі болуы керек.Қыркүйектің алғашқы аптасындағы төрт бағытты біріктірсек, Шымкенттің қоғамдық қауіпсіздік моделі «камера орнатудан» «интеллектуалды мониторингке» ауысып келе жатқанын көруге болады. Бұл өзгеріс технологияның өзі емес, оны полиция, мектеп, мемлекеттік органдар және азаматтардың цифрлық мәдениетімен бір жүйеге біріктіру арқылы нәтижелі болады.

Маңғыстау облысында әскери қызметшілердің қызметтік міндеттерін атқару кезінде қаза болуына байланысты 2026 жылғы 25 қыркүйек Қазақстан Республикасында жалпыұлттық аза тұту күні болып жарияланды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-algeria/press/news/details/1298674?lang=ru

2026 жылғы қыркүйектің алғашқы аптасында мемлекеттік қызметтерді цифрландырудың бірнеше бағыты қатар көрінді. Электронды үкіметтегі жаңа қауіпсіздік тетіктері, AI-кеңсе форматы, e-Otinish платформасының дамуы және әлеуметтік қызметтердің онлайн форматқа көшуі — бір қарағанда бөлек жобалар. Алайда олардың барлығы мемлекеттік қызмет көрсету моделінің өзгеріп жатқанын көрсетеді.Бірінші көрсеткіш — Шымкентте 103 әлеуметтік қызметтің онлайн форматқа көшірілуі. Бұған дейін азамат белгілі бір қызметті алу үшін мекемеге баруға мәжбүр болса, цифрлық формат уақыт пен әкімшілік шығынды қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе халық саны тез өсіп жатқан қала үшін маңызды.Екінші бағыт — жаңа AI-кеңсе. Мұнда азаматтар электронды мемлекеттік қызметтерді өздігінен алуға мүмкіндік алады. Кеңседе цифрлық, сараптамалық және оқыту аймақтары, жоғары жылдамдықты сканерлер, моноблоктар және eGov GPT сервисі қарастырылған. Сонымен қатар құжаттандыру терминалы арқылы жеке куәлік немесе паспорт рәсімдеу сияқты операцияларды өздігінен орындау мүмкіндігі берілген.Бұл модельді толық онлайн қызметпен салыстырғанда, екі түрлі аудиторияға қызмет ететінін көруге болады. Толық цифрлық сервис цифрлық дағдысы қалыптасқан азаматқа ыңғайлы. Ал AI-кеңсе цифрлық дағдысы төмен адамдарға цифрлық қызметті маман көмегінсіз үйренуге мүмкіндік береді.Үшінші жаңалық — eGov жүйесіндегі сенімді байланыс тұлғалары механизмі. Бұл цифрландырудың қауіпсіздік компонентін күшейтеді. Азаматтың жақын адамы төтенше жағдай кезінде хабардар болуы үшін алдын ала байланыс деректерін көрсету мүмкіндігі қарастырылған. Яғни электронды үкімет тек анықтама немесе анықтамалық сервис емес, азаматтың қауіпсіздік экожүйесінің бөлігіне айналып келеді.Төртінші бағыт — e-Otinish. Азаматтардың мемлекеттік органдарға электронды өтініш беру белсенділігі соңғы жылдары айтарлықтай өскен. 2025 жылы платформа арқылы 5 миллионнан астам өтініш қабылданғаны туралы дерек келтіріледі. 2022 жылдан бері өтініштер саны шамамен екі есеге жуық артқан. Бұл бір жағынан цифрлық арнаның кең тарағанын, екінші жағынан азаматтардың мемлекеттік органдармен электронды байланысқа үйренгенін көрсетеді.Осы көрсеткіштерді біріктіргенде, цифрлық мемлекеттік қызметтердің үш сатысы байқалады. Бірінші — қызметті онлайн беру. Екінші — азаматтың өзіне-өзі қызмет көрсету мүмкіндігін кеңейту. Үшінші — азаматтың мемлекеттік органмен тұрақты цифрлық байланысын қалыптастыру.Шымкенттің цифрлық трансформация көрсеткіштері де осы өзгерісті қолдайды. Smart City көрсеткішінің 76 пайыздан 82 пайызға өсуі, Documentolog жүйесінің 381 мекемеге енгізілуі және әлеуметтік қызметтердің онлайн форматқа көшуі цифрлық басқарудың ауқымы кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.Бірақ цифрлық қызметтердің көбеюі автоматты түрде қолжетімділіктің тең болғанын білдірмейді. Егде жастағы азаматтар, цифрлық дағдысы төмен адамдар және техникалық мүмкіндігі шектеулі тұрғындар үшін аралық форматтар қажет. Осы тұрғыдан AI-кеңсе мен цифрлық сауаттылық оқытуының қатар жүруі маңызды.Қыркүйектің бірінші аптасындағы негізгі тенденция — мемлекеттің азаматқа қызмет көрсету тәсілінің өзгеруі. Бұрын негізгі мәселе қызметті электронды форматқа көшіру болса, қазір оның келесі кезеңі басталды: азаматқа цифрлық қызметті өздігінен алуға мүмкіндік беру, қауіпсіздікті күшейту және мемлекеттік органдармен тұрақты электронды байланыс орнату.Шымкент үшін келесі кезеңнің өлшемі электронды қызметтердің саны ғана емес, оларды пайдалану жиілігі, өңдеу уақыты, азаматтардың қанағаттануы және қайталанатын қағаз процестерінің қаншалықты қысқарғаны болмақ.