Қазіргі заманда интернет кеңістігі адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Алайда осы кеңістіктің ыңғайлылығымен қатар, онда жасырынған қауіптер де күн санап артып келеді. Осы шындықты ескере отырып, 19 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласының Авиценна медициналық колледжінде Цифрландыру басқармасы ұйымдастырған ірі ақпараттық-түсіндіру шарасы өтті. Қыркүйек айы Қазақстанда Кибермәдениет айы ретінде белгіленгендіктен, бұл кездесу студенттер мен оқытушылар үшін өзекті де маңызды оқиғаға айналды.Іс-шараның маңыздылығын артырған тағы бір себеп — елімізде киберқылмыстың жылдан жылға өсіп отырған ауқымы. Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің деректеріне сүйенсек, соңғы үш жылда интернет алаяқтығына байланысты тіркелген шағымдардың саны екі есеге жуық өскен. Олардың ішінде жастар арасындағы жағдайлар ерекше алаңдатушылық туғызады, өйткені 18 мен 30 жас аралығындағы азаматтар онлайн-алаяқтықтың ең жиі құрбанына айналып жүр. Сандық дәуірде өскен бұл буын интернетке еркін кіреді, бірақ қауіпті жағдайларды тани бермейді. Дәл осы олқылықты жою мақсатында мемлекеттік органдар оқу орындарымен бірлесіп, алдын алу шараларын жүргізу бағытын таңдаған.Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы бұл бағытта бірнеше жыл бойы жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Басқарманың деректеріне қарағанда, 2024–2025 оқу жылында ғана қалада жиырмадан астам оқу орнында осындай ақпараттық кездесулер өткізілген, оған жиынтығында он мыңнан астам студент қатысқан. Авиценна медициналық колледжіндегі іс-шара да осы тізбектің жалғасы болды. Колледж өкілдерінің айтуынша, медицина саласындағы мамандар пациенттердің жеке деректерімен жұмыс жасайтындықтан, оларға цифрлық сауаттылық бәрінен де маңызды. «Дәрігер немесе медбике болашақта науқастың жеке ақпаратын қорғауға міндетті. Ол үшін бүгіннен бастап осы мәселелерді терең түсіну керек», — деді колледж директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары өз сөзінде.Кездесуде негізгі баяндаманы Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Ұлықбек Ернар Қайратұлы жасады. Ол студенттерге жеке деректерді қорғаудың практикалық тәсілдерін, күрделі құпия сөздер құрудың ережелерін, екі сатылы аутентификацияның маңыздылығын түсіндірді. «Бүгінгі таңда ең үлкен қауіп — адамдардың өз деректерін тым оңай беріп қоюы. Социнженерия деп аталатын алдау тәсілдері арқылы киберқылмыскерлер жәбірленушінің өзіне шоттан ақша аудартады немесе банк картасының деректерін алады. Бұдан қорғанудың бірден-бір жолы — сақтық және ақпараттық сауаттылық», — деп атап өтті Ұлықбек Ернар Қайратұлы. Оның сөзі залда отырған жастарға ерекше әсер қалдырды, өйткені ол нақты өмірден алынған мысалдарды келтіріп, жағдайлардың қаншалықты жылдам және байқалмай дамитынын көрсетті.Іс-шараның тағы бір назар аударарлық бөлігі — Шымкент қаласы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі, полиция капитаны Ердәулет Қанатұлының сөйлеген сөзі болды. Ол соңғы жылдары тіркелген нақты қылмыстық істер туралы мәлімет бере отырып, ең кең таралған алаяқтық схемаларын талдап берді. Олардың қатарында жалған инвестициялық платформалар, танымал адамдарды бейнелейтін deepfake-роликтер арқылы жасалған алдаулар, сондай-ақ мемлекеттік органдарды бейнелейтін жалған сайттар арқылы жүргізілетін фишингтік шабуылдар ерекше орын алады. «Жалғыз сілтемені басу жеткілікті — және сіздің телефонуңыз бен банктік шотуңыз бөтен адамның қолына өтуі мүмкін. Бұл ертегі емес, бұл күнделікті тіркелетін жағдай», — деді капитан Ердәулет Қанатұлы, залды мұқият тыңдауға мәжбүр ете отырып. Ол сонымен қатар киберқылмыс туралы хабарлаудың оңтайлы арналары мен олардың жұмыс тәртібін де түсіндіріп берді.Студенттер кездесу барысында белсенді сұрақтар қойды. Олардың арасында: «Өзіміздің деректерімізді интернеттен қалай тексеруге болады?», «Жалған сайтты нақты сайттан қалай ажыратуға болады?», «Алаяқтыққа тап болсаңыз, алдымен кімге хабарласу керек?» сияқты практикалық сұрақтар басым болды. Бұл белсенділік — жастардың тақырыпқа деген жоғары қызығушылығын және ақпараттың өміршеңдігін дәлелдейді. Кейбір студенттер өздерінің немесе таныстарының осындай алаяқтыққа тап болған жағдайларын ортаға салды, бұл талқылауды тіпті де тереңдете түсті.Осы іс-шара Қазақстандағы кибергигиена мәдениетін қалыптастыру жолындағы кезекті маңызды қадам болып табылады. Мемлекет деңгейінде «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыру стратегиялық міндет ретінде белгіленген. Алайда стратегиялық мақсаттар нақты адамдарға жетпей, олардың санасына сіңбей, тек қағаз жүзінде қалуы мүмкін. Дәл осы себептен Шымкенттің Цифрландыру басқармасы сияқты аймақтық органдардың оқу орындарында жүргізетін тікелей жұмысы аса маңызды. Сарапшылардың пікірінше, алдын алу жұмысының бір теңгесі кейіннен жасалатын зиянның мың теңгесін үнемдейді.Болашақта мұндай іс-шаралар одан да кеңейтілуі жоспарланып отыр. Цифрландыру басқармасы 2026–2027 оқу жылында киберқауіпсіздік бойынша дәрістерді мектеп бағдарламасына кіріктіру жөнінде ұсыныс дайындап жатқанын хабарлады. Сонымен қатар онлайн-алаяқтыққа тап болған азаматтарға арнайы психологиялық және заңгерлік көмек көрсету орталығын ашу мәселесі де қаралуда. Авиценна медициналық колледжіндегі кездесу — қоғамдық санаға жаңа мәдениетті сіңірудің тірі үлгісі. Жастар цифрлық кеңістікте сенімді жүруді үйренген сайын, ел де алаяқтардан сенімдірек қорғалады. Бұл — ұлттық деңгейдегі міндет.

Қазіргі заманда интернет кеңістігі тек байланыс құралы ғана емес, сонымен бірге ең ірі қауіп-қатер аймағына айналып отыр. Дүние жүзінде киберқылмыстың көлемі жыл сайын өсіп, миллиардтаған адамның жеке деректері, банктік шоттары мен жеке өміріне төнген қауіп күшеюде. Осындай жағдайда Шымкент қаласының әкімдігі мен Цифрландыру басқармасы 19 қыркүйек 2026 жылы бірегей бастама ұйымдастырып, тұрғындарды цифрлық гигиенаға үйретуді мақсат еткен «Киберқауіпсіздік күні» форум-семинарын өткізді. Бұл іс-шара Шымкент тарихындағы осы бағыттағы ең ауқымды қоғамдық жиындардың бірі болды.Форумға қатысушылар құрамы оның ерекше маңыздылығын айқындай түсті. Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының басшысынан бастап жоғары оқу орындарының студенттеріне, мектеп мұғалімдеріне, медицина саласының мамандары мен қарапайым қала тұрғындарына дейін — аудитория кең және алуан түрлі болды. Дәл осы ауқымды қамту форумның мазмұнды да, демократиялы да болғанының белгісі. Өйткені киберқауіп ешкімді аяп таңдамайды: ол үлкенге де, жасқа да, білімдіге де, білімсізге де бірдей ауыртпалық түсіреді.Семинар барысында бірнеше маңызды тақырып егжей-тегжейлі талқыланды. Цифрлық гигиена ұғымы, интернет-алаяқтықтан өзіңді қалай қорғауға болатыны, жеке деректерді сақтаудың тәсілдері, фишинг шабуылдарын тану, күрделі парольдер жасау мен екі факторлы аутентификацияны пайдалану сияқты практикалық мәселелер нақты мысалдармен түсіндірілді. Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының басшысы форумда сөйлей отырып, ахуалдың шиеленісіп бара жатқанын атап өтті. «Соңғы үш жылда Шымкент бойынша интернет-алаяқтыққа байланысты тіркелген шағымдар саны екі есеге жуық өсті. Адамдар жалған сайттарға, телефон шахтармандарына, криптовалюта алдаушыларына сеніп, жинаған қаражатынан айырылуда. Бұл мәселені жүйелі түрде шешу — біздің ортақ міндетіміз», — деді ол.Workshop сабақтары форумның ерекше бөлімі болды. Тәжірибелі мамандардың жетекшілігімен қатысушылар нақты жағдаяттарды модельдеп, алаяқтарды тану дағдыларын машықтанды. Мұндай интерактивті форматтың тиімділігі дәлелденген: адам өзі бір рет жаттығып өткенді ұзақ есінде сақтайды. Дүниежүзілік киберқауіпсіздік статистикасына сүйенсек, бұгінгі таңда әлемде сайын секунд сайын 4000-нан астам кибершабуыл жасалады. Жыл сайынғы шығын 8 триллион АҚШ долларынан асатын бұл сала адамзаттың ең өзекті проблемасына айналып отыр. Қазақстан да осы тенденциядан тыс қалған жоқ: Ұлттық компьютерлік оқиғаларға ден қою қызметінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде тіркелген кибер инциденттердің саны алдыңғы жылмен салыстырғанда айтарлықтай өсті. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі ретінде бұл ахуалдан бөлек тұра алмайды.Форумның шаттыққа бөленген сәті — қатысушылар арасындағы интерактивті онлайн-квиз болды. Бірнеше раундта өткізілген сайыс барысында қатысушылар фишинг шабуылдарын тану, дұрыс пароль таңдау, жалған сайттарды анықтау сияқты сұрақтарға жауап берді. Бас жүлде — iPhone 16 смартфонын жеңіп алған қала тұрғыны өзінің эмоциясын жасыра алмады. «Мен бұл форумға тек білім алуға келдім, ал жүлде де қосылды. Бірақ ең бағалысы — алған ақпарат. Енді өзімді де, балаларымды да алаяқтардан қорғай аламын», — деп бөлісті ол. Екінші және үшінші орынды жоғары оқу орындарының студенттері иеленуі де мәнді: жастар цифрлық мәселелерге неғұрлым бейімделгіш болса да, киберқауіпсіздік жаңалықтарын ілеспелі меңгеруі маңызды.Оқытушылар мен медицина мамандарының форумға қатысуы алдын алу жұмысының жүйеліліктен айғақ береді. Мектеп мұғалімдері бұл білімді оқушыларға жеткізе алады; дәрігерлер мен медбикелер ауруханалардағы электрондық жүйелердің қорғалуын қамтамасыз ете алады. Шымкент қалалық ауруханасының кибер инцидентке байланысты мәселені бастан кешіргенін ескерсек, медицина саласын осындай форумдарға тартудың практикалық мәні зор. Мұғалімдердің бірі пікірін бөлісті: «Балаларым күнде телефонда отырады, бірақ мен оларға интернет қауіпсіздігін үйрете алмай келдім. Бүгін мен өзім де, балаларымды да қалай оқытатыным туралы нақты жоспар алдым».Қала әкімдігі осы форумды жыл сайынғы дәстүрге айналдыруды жоспарлап отыр. Цифрландыру басқармасы болашақта мектептерде, жатақханаларда және ауруханаларда жеке семинарлар өткізуді де күн тәртібіне қойды. Сарапшылар мұндай кешенді тәсілдің ғана тиімді нәтиже бере алатынына сенімді. Бір реттік акция немесе жарнамалық хабарлама адамдардың мінез-құлқын өзгертпейді. Тек жүйелі, үздіксіз білім беру ғана нәтиже береді. Шымкент осы жолда алғашқы, бірақ нық қадамды жасады. Бұл бастама тек Оңтүстік Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл ел бойынша осындай жұмысты жандандыруға үлгі болуы мүмкін. Киберқауіпсіздік — бұл тек мемлекеттің немесе арнайы мамандардың ісі емес, ол — барлығымыздың ортақ жауапкершілігіміз.

Қазіргі заманда интернет пен цифрлық технологиялардың адам өміріне тереңдеп ену үрдісі жылдан жылға қарқынды өсіп келеді. Онлайн-қызметтер, электрондық төлемдер, әлеуметтік желілер және мемлекеттік цифрлық платформалар тұрғындардың күнделікті тіршілігінің ажырамас бөлігіне айналды. Алайда бұл жаңа мүмкіндіктермен бірге елеулі қатерлер де туындауда. 19 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласында өткен «Киберқауіпсіздік күні: цифрлық гигиена және деректерді қорғау технологиялары» атты форум-семинар осы мәселені қоғамдық деңгейде талқылаудың маңызды алаңына айналды.Жиынды ұйымдастырған Шымкент қала әкімдігі мен қалалық Цифрландыру басқармасы бұл бастаманы кездейсоқ жүзеге асырған жоқ. Соңғы бірнеше жылда Қазақстан бойынша интернет-алаяқтық фактілерінің саны күрт өскені ресми статистикамен расталып отыр. Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде тіркелген киберқылмыс оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Жалған сайттар, фишингтік хаттар, телефон алаяқтығы және жеке деректерді ұрлау схемалары азаматтарға жыл сайын миллиардтаған теңгелік шығын келтіруде. Бұл жағдайда тұрғындардың цифрлық сауаттылығын арттыру мемлекеттің басым міндеттерінің бірі болып табылады.Форум-семинарға мемлекеттік органдардың өкілдері, жергілікті атқарушы органдардың қызметкерлері, IT-саласының мамандары және осы бағытта білім алып жатқан жастар мен студенттер қатысты. Шара барысында кибергигиена, деректерді қорғау, желідегі қауіпсіз мінез-құлық ережелері сияқты өзекті тақырыптар жан-жақты қарастырылды. «Бізге қажет нәрсе — жай ғана заңдар мен техникалық шешімдер емес, ең алдымен адамдардың өзін-өзі қорғай алатындай санасын қалыптастыру. Цифрлық гигиена — бұл жаңа заман мәдениеті», — деді іс-шараны ашқан сәтте Цифрландыру басқармасының басшысы Асқар Жақсыбеков. Оның сөзі семинарға қатысқандардың арасында жаңғырық тапты, өйткені бүгінгі күні жеке гаджеттен бастап корпоративтік серверге дейінгі барлық цифрлық орта потенциалды қауіп аймағы болып саналады.IT-сарапшылар алаяқтардың жиі пайдаланатын әдіс-тәсілдерін тәжірибелік мысалдармен түсіндірді. Атап айтқанда, фишинг шабуылдары — жалған электрондық пошта немесе сайттар арқылы парольдер мен банктік деректерді ұрлау; әлеуметтік инженерия — психологиялық манипуляция арқылы адамды қате шешімге итеру; зиянды бағдарламалар — вирустар мен трояндар арқылы деректерді жою немесе шифрлау сияқты қатерлер егжей-тегжейлі баяндалды. «Алаяқтар технологияны ғана емес, адам психологиясын да пайдаланады. Сондықтан сандық хабардарлық техникалық білімнен кем емес маңызды», — деп атап өтті семинардың бас спикері, киберқауіпсіздік саласының сарапшысы Диас Нұрқалиев. Ол сонымен қатар күшті құпия сөздер қолдану, екі факторлы аутентификацияны қосу және бейтаныс сілтемелерге баспау секілді қарапайым, бірақ тиімді қорғаныс шараларын да нақты түсіндірді.Аймақтық деңгейде бұл шараның маңызы ерекше. Шымкент — Қазақстанның үш миллионға жуық халқы бар мегаполисі. Қала тұрғындарының көпшілігі интернет-банкингті, мобильді қосымшаларды және онлайн-мемлекеттік қызметтерді белсенді пайдаланады. Алайда цифрлық сауаттылық деңгейі барлық топтарда бірдей емес. Зейнеткерлер мен ауылдан қала орталығына жаңа келгендер арасында киберқауіптер туралы хабардарлық айтарлықтай төмен. Дәл осы топтар интернет-алаяқтардың нысанасына жиі айналады. Форум-семинар ұйымдастырушылары кейінгі кезеңде жиынның мазмұнын аудандық деңгейге, мектептерге және зейнеткерлер клубтарына дейін жеткізуді жоспарлап отыр.Семинарда студенттердің қатысуы да назар аударарлық. Болашақ IT-мамандары мен жастар осындай іс-шаралардың тікелей пайдаланушысы ғана емес, болашақта өз қоршаған ортасының цифрлық хабардарлығын арттыра алатын агенттері. «Мен бүгін үйренгенімді анам мен атамыма үйретемін. Олар смартфон пайдаланады, бірақ фишинг деген не екенін білмейді», — деді семинарға қатысқан Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университетінің 3-курс студенті Айнұр Сәрсенова. Бұл сөздер форумның мақсатын дөп басып айтқандай: білімді жас ұрпақ арқылы цифрлық мәдениетті бүкіл отбасы мен қоғамға таратудың механизмін іске қосу.Қазақстан соңғы жылдары цифрлық трансформация бағытында жүйелі қадамдар жасауда. «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасының шеңберінде электрондық қызметтер саны арта түсті, мемлекеттік органдармен онлайн-байланыс жолға қойылды. Дегенмен, цифрлық инфрақұрылымның дамуы оны пайдаланушылардың қауіпсіздік мәдениетімен үйлесімді жүруі тиіс. Шымкенттегі форум-семинар осы екеуінің арасындағы алшақтықты жою жолындағы практикалық қадам ретінде бағалануы керек. Эксперттердің пікірінше, мемлекеттік деңгейде жыл сайын өткізілетін осындай шаралар орта мерзімді перспективада кибершабуылдарға ұшырайтын азаматтар санын айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді.Шымкенттегі форум-семинар — бір рет өткіп кеткен жай іс-шара емес, бастамасы берік негізге орнатылған жүйелі жұмыстың алғашқы сатысы. Қала әкімдігі мен Цифрландыру басқармасы осындай жиындарды тұрақты форматқа айналдыруды жоспарлап отыр. Қоғамдық санада «цифрлық гигиена» ұғымын берік орнықтыру, халықтың киберқауіптерге деген төзімділігін арттыру және ел ішіндегі интернет-алаяқтыққа тосқауыл қою — осы мақсаттар жолында Шымкент бүгін елеулі қадам жасады. Бұл тәжірибенің Қазақстанның өзге өңірлеріне де үлгі болар деген үмітті болашаққа сенімді бағытталған дыбыс ретінде қабылдаған жөн.

2026 жылдың 19 қыркүйегінде Шымкент қаласының Жол-көлік колледжінде ерекше бір кездесу өтті. Цифрландыру басқармасы, «Әділет» партиясының қалалық филиалы және Шымкент қаласының Полиция департаменті бірлесе отырып ұйымдастырған бұл іс-шарада кибералаяқтық, жеке деректерді қорғау, желідегі қауіпсіздік ережелері және киберқылмыстың алдын алу мәселелері жан-жақты талқыланды. Студенттік аудитория алдында сарапшылар, құқық қорғау органдарының өкілдері және мемлекеттік басқару мамандары сөз сөйлеп, жастарды цифрлық дүниенің жасырын қауіптерімен таныстырды.Бүгінде Қазақстанда интернет пайдаланушылардың саны 14 миллионнан асып отыр. Олардың едәуір бөлігін дәл осындай колледж студенттері — 16 мен 22 жас аралығындағы жастар құрайды. Ұлттық киберқауіпсіздік орталығының деректері бойынша, 2025 жылы ғана еліміздің азаматтары кибералаяқтыққа байланысты 4,7 миллиард теңгеден астам шығын шекті. Бұл цифр бір жыл бұрынғы көрсеткішпен салыстырғанда 30 пайызға өсті. Шымкент — халқы жағынан Қазақстанның ең ірі үш қаласының бірі болғандықтан, осы мәселе мегаполис тұрғындары үшін аса өзекті болып саналады. Жастар арасында кибералаяқтықтың жертілері болу қаупі ересектермен салыстырғанда 1,5 есе жоғары екендігі мамандар тарапынан бірнеше рет атап өтілген.Кездесуді ашқан Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасының өкілі Дәурен Сейтқали студенттерге мынадай сөздер арнады: «Біз бүгін сіздермен тек ережелер жайлы сөйлеспейміз. Біз цифрлық сауаттылықты — болашақ маман ретінде сіздің ең маңызды қаруыңызды — бірге қалыптастырғымыз келеді. Өйткені кибершабуылдар мен алаяқтық схемалар күн сайын күрделене түсуде, ал олардың негізгі нысанасы — тәжірибесі аздау жастар.» Оның сөзінше, Шымкент қаласында өткен жылы тіркелген киберқылмыс оқиғаларының 40 пайызы 18 мен 28 жас аралығындағы жастарды қамтыған. Бұл статистика залда отырған студенттерді елең еткізді.«Әділет» партиясының қалалық филиалы жетекшісі Айгүл Нұрмаханова өз кезегінде цифрлық заңнама мен азаматтық жауапкершілік мәселесіне тоқталды. «Киберқауіпсіздік — бұл тек мемлекеттің немесе арнайы органдардың ісі емес. Бұл — әрбір азаматтың жеке жауапкершілігі. Өзіңіздің деректеріңізді қорғауды үйренбесеңіз, ешкім де сіздің орныңызға мұны жасай алмайды», — деді ол. Партия өкілі сондай-ақ жеке деректерді желіде бөлісудің заңды салдарлары туралы, атап айтқанда «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасының заңы шеңберіндегі азаматтардың құқықтары мен міндеттері жөнінде толық ақпарат берді.Шымкент Полиция департаментінің киберқылмыспен күрес бөлімінің аға инспекторы Серік Байжанов кездесудің ең күтілген шешен сөйлеушісі болды. Ол нақты мысалдарды тізімдей отырып, алаяқтардың жиі қолданатын тәсілдеріне — фишингке, вишингке, смишингке және жалған инвестициялық платформаларға — қатысты нақты деректер келтірді. «Биылғы жылдың бірінші жартыжылдығында Шымкентте 1 200-ден астам киберқылмыс оқиғасы тіркелді. Оның 60 пайызы телефон алаяқтығы арқылы жасалған. Айта кетейін: алаяқтар банк қызметкерін, полиция офицерін, тіпті туысыңызды елтітіп сөйлеседі», — деп ескертті инспектор. Ол студенттерге екі факторлы аутентификацияны міндетті түрде қосуды, таныс емес сілтемелерге баспауды және жеке банк деректерін ешкімге хабарламауды ерекше тапсырды.Кездесуге қатысқан студенттердің реакциясы жоғары белсенділігімен ерекшеленді. Бірінші курс студенті Жасмин Қоңыратбаева: «Мен бұрын смс-тегі сілтемелерге бірнеше рет кіргенімді мойындаймын. Бүгін ғана олардың қаншалықты қауіпті екенін толық түсіндім. Бұл ақпарат маған бұрын да керек болатын», — деп жауап берді. Тағы бір студент, Тимур Ахметов, сарапшылармен бірге жалған сайттарды анықтаудың жолдары туралы интерактивті талқылауға қатысты. Мұндай тікелей диалог форматы дәстүрлі дәрістен әлдеқайда тиімді деп бағаланды.Мамандар осындай профилактикалық кездесулердің тарихына үңілсек, Қазақстанда ұқсас бағдарламалар 2018 жылдан бастап жүйелі түрде жүргізіле бастағанын байқаймыз. Алайда 2024–2025 жылдардағы жаппай цифрландыру науқаны, электрондық үкімет қызметтерінің кеңеюі және жасанды интеллект негізіндегі алаяқтық схемалардың пайда болуы бұл жұмысты мүлдем жаңа деңгейге шығаруды талап етті. Сарапшылар «deepfake» технологиясын пайдаланған алаяқтардың Қазақстанда да іс-әрекет жасай бастағанын, мұның ерекше қауіп төндіретінін атап өтті.Болашақ перспективалар туралы айтқанда, ұйымдастырушылар бұл кездесудің бірреттік іс-шара болып қалмайтынын мәлім етті. Цифрландыру басқармасы мен «Әділет» партиясының ынтымақтастығы шеңберінде алдағы оқу жылында Шымкенттің барлық орта және жоғары оқу орындарында ұқсас семинарлар өткізу жоспарлануда. Полиция департаменті жастар арасында цифрлық гигиена дағдысын қалыптастыруға арналған арнайы мобильді қосымшаны да әзірлеп жатқанын хабарлады. Бұл қосымша оқушыларға нақты алаяқтық схемаларды анықтауға арналған интерактивті сынақтарды, жаңа қауіптер туралы хабарламаларды және жедел кеңес алу мүмкіндігін ұсынбақ. Жол-көлік колледжінде өткен бүгінгі кездесу — заман талабынан туындаған, жастарды цифрлық дүниенің қауіп-қатерлерінен сауаттылықпен қорғауға бағытталған маңызды қадам екені сөзсіз. 

19 қыркүйек 2026 жыл Қазақстанның фармацевтика саласы үшін шын мәніндегі тарихи күнге айналды. Шымкент қаласынан алғаш рет отандық өндірушінің дәрілік препараты Еуропалық одақ нарығына жөнелтілді. Бұл оқиға — жай ғана экспорттық жеткізілім емес, Қазақстан фармацевтикасының халықаралық аренаға толыққанды қадам басуының символы.Болгария Республикасына жіберілген алғашқы өнім партиясын SANTO сауда белгісімен танымал «Химфарм» АҚ дайындады. Кәсіпорын халықаралық Polpharma Group құрамына кіреді және Орталық Азия аймағындағы ең ірі фармацевтикалық өндіріс орындарының бірі болып саналады. Болгарияға 7 841 қаптама SIGLETIC 100 мг препараты жөнелтілді. Бұл дәрілік зат екінші типті қант диабетімен ауыратын ересек науқастардың қанындағы глюкоза деңгейін реттеуде қолданылады және оның негізгі белсенді компоненті — ситаглиптин. Дүниежүзі бойынша диабет науқастарының саны 500 миллионнан асатынын ескерсек, мұндай препараттарға деген сұраныстың ауқымы өте зор екенін түсіну қиын емес.Жөнелту рәсіміне Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков, «Химфарм» АҚ басшылығы мен кәсіпорын қызметкерлері, іскерлік серіктестер және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты. Шара барысында Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков өз ойымен бөлісті: «Бүгінгі күн — тек «Химфармның» ғана емес, бүкіл Шымкент қаласының, бүкіл Қазақстанның жеңісі. Біздің өнеркәсіп нысандарымыздың еуропалық стандарттарға жету қабілеті бар екенін дүниежүзіне дәлелдедік. Бұл — болашаққа бағытталған инвестиция». Кәсіпорын бас директоры да тойтарыс бермей: «Еуропа нарығы — бұл жоғары бәсекелестік ортасы. Осы нарыққа шыға білу — өнімнің сапасы жөнінде ешқандай күмән қалдырмайтын нақты дәлел» деп атап өтті.Еуропа нарығына шығу жолы бірнеше жыл бойы жүргізілген жүйелі дайындықтың жемісі болды. «Химфарм» өндірістік қуаттарын толық жаңартты, технологиялық желілерді модернизациялады және халықаралық сапа басқару жүйелерін енгізді. 2025 жылы еуропалық реттеуші органдар тарапынан жүргізілген кешенді инспекция қорытындысы бойынша кәсіпорын Еуропалық одақтың GMP — Good Manufacturing Practice, яғни тиісті өндірістік практика талаптарына сәйкестік сертификатын алды. Бұл сертификат — фармацевтика саласындағы ең беделді халықаралық куәліктердің бірі. Оны алу үшін өндіріс процестері, шикізат сапасы, зертханалық бақылау, персоналдың біліктілігі, тіпті өндіріс үй-жайларының санитарлық жағдайы да егжей-тегжейлі тексеріледі.Фармацевтика саласының талдаушысы, «Орталық Азия медициналық зерттеулер орталығының» сарапшысы Жанар Бекова бұл жетістіктің стратегиялық маңызын атап көрсетті: «Қазақстан бұған дейін де Ресей, ТМД елдері нарықтарына дәрі-дәрмек жеткізіп келді. Бірақ Еуропа нарығы мүлдем басқа деңгей. Онда реттеуші талаптар мен бақылау жүйесі ғаламдық деңгейде ең қатаң болып саналады. «Химфармның» осы сертификатты алуы — Қазақстанда еуропалық стандартқа сай фармацевтикалық өндіріс бар екенін ресми мойындау». Сарапшылар бұл жетістіктің Қазақстанның жалпы фармацевтика саласын дамытуға ынталандырушы серпін береді деп болжауда. Алдағы бес жылда отандық фармацевтикалық компаниялардың еуропалық нарыққа шығу белсенділігі айтарлықтай артуы мүмкін.Тарихи тұрғыдан алғанда, Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Қазақстанның фармацевтика саласы ұзақ уақыт бойы жаңғыру мен тоқырау кезеңдерін бастан өткізді. 1990-жылдардың соңы мен 2000-жылдардың басында отандық дәрі-дәрмек нарығы шетелдік импортқа, әсіресе үнді және қытай өнімдеріне тәуелді болды. Үкіметтің «Фармацевтикалық өнеркәсіпті дамыту» бағдарламасы шеңберінде соңғы он жылда жағдай түбегейлі өзгере бастады. Бүгінде Қазақстанда 100-ден астам фармацевтикалық кәсіпорын жұмыс істейді, ал отандық препараттардың нарықтағы үлесі жыл сайын артып келеді.Болашаққа болжам жасайтын болсақ, «Химфармның» Еуропаға алғашқы экспорты тек бір компанияның жетістігімен шектелмеуі тиіс. Бұл — барлық отандық фармацевтикалық кәсіпорындар үшін жол картасы. Егер «Химфарм» еуропалық тексерушілердің өте жоғары талаптарын орындай алса, онда Қазақстанның басқа да алдыңғы қатарлы кәсіпорындары осы жолды қайталай алады. Сарапшылардың пайымдауынша, алдағы үш-бес жылда Қазақстанның фармацевтикалық экспорты жылына кемінде 150–200 миллион долларға дейін өсуі мүмкін, ал Еуропа нарығы осы өсімнің маңызды бөлігін қамтамасыз ете алады.Шымкенттен жіберілген 7 841 қаптама дәрі — бұл санның өзі аса ірі емес шығар. Бірақ оның артындағы символикалық мән өлшеусіз зор. Бұл — Қазақстан фармацевтикасының жаңа картасы жасалып жатқанының белгісі. Ондаған жыл бойы импортқа сүйенген ел өз дәрісін еуропалық дүкен сөрелеріне шығарды. Бұл — ұлттық мақтаныш үшін де, өнеркәсіптің алдағы даму бағытын айқындау үшін де, инвесторлардың сенімін нығайту үшін де аса маңызды оқиға. Тарих кейде ірі батыстармен ғана жасалмайды — кейде оны мыңдаған қаптаманы жүк автомобиліне тиеп, дала жолымен шетелге аттандырған адамдар жасайды.

Қазіргі заманда интернет пен цифрлық технологиялар адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Смартфондар, әлеуметтік желілер, онлайн-банкинг және электрондық коммерция — бұлардың барлығы бізге ыңғайлылық пен мүмкіндіктер ұсынады. Алайда бұл мүмкіндіктермен бірге цифрлық кеңістіктегі қауіп-қатерлер де артып келеді. 19 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласының М.Өтебаев атындағы жоғары технологиялар колледжінде өткен ақпараттық-түсіндіру шарасы дәл осы өзекті мәселеге арналды. Қыркүйек айы халықаралық тәжірибе бойынша «Кибермәдениет айы» деп белгіленген, және Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасы бұл күнді бос өткізбей, жастар арасында маңызды сананы қалыптастыруға бел байлады.Іс-шара Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының бастамасымен ұйымдастырылды. Шараға колледждің студенттері мен оқытушылары жаппай қатысып, залды лық толтырды. Қазақстан үшін мұндай шаралардың маңызы өте зор: елімізде интернет пайдаланушылар саны жыл сайын өсуде, ал киберқылмыс статистикасы да алаңдатарлық деңгейде қалуда. Ұлттық статистика комитетінің деректеріне сүйенсек, соңғы үш жылда онлайн-алаяқтыққа байланысты тіркелген шағымдардың саны екі есеге жуық өскен. Бұл сандар қоғамның цифрлық сауаттылыққа деген сұранысының қаншалықты жоғары екенін айқын дәлелдейді.Кездесуде Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Ернұр Қырғызбаев студенттерге цифрлық қауіпсіздік саласындағы жалпы жағдай туралы кеңінен баяндады. «Бүгінгі жастар — болашақтың цифрлық азаматтары. Олар технологияны тамаша меңгерген, бірақ кейде қауіп-қатерді бағаламай қалады. Біздің міндетіміз — санаға дер кезінде дұрыс ақпарат жеткізу», — деді ол өз сөзінде. Шынында да, жастар санатының киберқылмыскерлердің нысанасына жиі айналатыны жасырын емес. Тиімді фишингтік шабуылдар, жалған ұтыс хабарламалары, романтикалық алаяқтық схемалары — осының барлығы ең алдымен тәжірибесі аз, сенгіш жас аудиторияны мақсат етеді.Шараның екінші негізгі баяндамашысы — Шымкент қаласы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі, полиция капитаны Бахытжан Бекбаев — нақты мысалдар мен деректерге сүйене отырып, интернет алаяқтығының ең жиі кездесетін түрлерін атап өтті. «Тек биылғы жылдың бірінші жарты жылдығында ғана Шымкент бойынша интернет алаяқтығына байланысты жүздеген өтініш тіркелді. Зардап шеккендердің басым бөлігі — жиырма беске дейінгі жастар. Олар жалған интернет-дүкендерге, жалған жалдау хабарландыруларына және криптовалюта алаяқтықтарына жиі тап болады», — деп мәлімдеді капитан Бекбаев. Ол сонымен бірге жеке деректерді қорғаудың практикалық тәсілдерін де түсіндірді: екі факторлы аутентификацияны қолдану, қауіпсіз парольдер жасау, бейтаныс сілтемелерге баспау және жеке ақпаратты әлеуметтік желіде ортақтасудан бас тарту.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, Кибермәдениет айының тарихы 2004 жылдан басталады. Сол кезде АҚШ Ішкі қауіпсіздік департаменті мен Интернет қауіпсіздігі жөніндегі альянс бірлесе отырып, қазан айын «Киберқауіпсіздік хабардарлығы айы» деп жариялады. Бүгінде бұл бастама Еуропа, Азия және ТМД елдерінде кеңінен таралып, ұлттық деңгейде жыл сайынғы дәстүрге айналуда. Қазақстанда бұл бастама соңғы жылдары белсенді түрде дамып, мемлекеттік органдар, оқу орындары және жеке сектор арасындағы ынтымақтастыққа негіз болып отыр. Шымкенттегі іс-шара — осы жалпыұлттық қозғалыстың аймақтық деңгейдегі жарқын көрінісі.Іс-шараға қатысқан колледж студенті Айгерім Сейтқали өз әсерін бөлісті: «Мен бұрын да киберқауіпсіздік туралы естіген болатынмын, бірақ бұл шара маған нақты қауіптердің қаншалықты жақын екенін түсіндірді. Енді достарыма да айтып береміз, олар да хабардар болсын», — деді ол. Мұндай реакция шараның мақсатына жеткенін аңғартады. Колледж директоры Мұрат Дүйсембаев да іс-шараның маңыздылығын жоғары бағалай отырып, болашақта мұндай кездесулерді тұрақты негізде өткізу ниетін білдірді. «Біздің студенттер — болашақ IT-мамандары мен цифрлық қызметтерді белсенді пайдаланушылар. Олардың киберсауаттылығы — мемлекеттің де, бизнестің де мүддесіне сай», — деп атап өтті ол.Сарапшылар бұл бағыттағы жұмыстың тек бір рет өткізілетін шарамен шектелмеуі керек екенін алға тартады. Цифрлық қауіп-қатерлер үнемі өзгеріп, жаңарып отырады — жасанды интеллект негізіндегі дипфейктер, автоматтандырылған фишинг, деректер базасын бұзу шабуылдары — бұлардың барлығы жаңа типтегі киберсауаттылықты талап етеді. Сондықтан мектептер мен колледждерде киберқауіпсіздік курстарын оқу бағдарламасына енгізу мәселесі күн тәртібінде тұрғаны заңды. Ұлыбритания, Эстония және Оңтүстік Корея сияқты елдердің тәжірибесі мұның мүмкін екенін дәлелдейді — бұл елдерде мектеп жасынан бастап цифрлық сауаттылық пәні оқытылады және нәтижесінде киберқылмыс деңгейі айтарлықтай төмен.Шымкенттегі бұл іс-шара — шағын бір қадам, бірақ маңызды бастама. Мемлекеттік органдардың, білім беру мекемелерінің және құқық қорғау органдарының бірлескен күші жастардың санасына сіңіп, нәтижесінде цифрлық кеңістіктегі қауіпсіздік мәдениетін нығайтуға ықпал етеді деген үміт бар. Кибермәдениет айы — жылына бір рет еске салынатын мерзім ғана емес, ол жыл бойы жалғасуы тиіс тәрбие мен хабардарлықтың бастауы болуы керек. Болашақта мұндай шаралардың ауқымы кеңейіп, барлық оқу орындарын, ата-аналарды және кәсіпорындарды қамтитын кешенді бағдарламаға ұласса, Қазақстан цифрлық қауіпсіздік саласында да өркениетті елдермен иық тіресе алатыны сөзсіз.

Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласында маңызды оқиға орын алды. 19 қыркүйек 2026 жылы мақта шаруашылығын дамытуға арналған республикалық «Дала күні – 2026» ғылыми-практикалық семинары өз жұмысын аяқтады. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігіне қарасты «Қазақ мақта шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ұйымдастырған бұл іс-шара халықаралық деңгейде танымал ғалымдарды, сала мамандарын және агроөнеркәсіп саласының өкілдерін бір шаңырақ астында топтастырды. Ең бастысы — семинар барысында М.О. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің ғалымы мақта өсірудің принципиалды жаңа технологиясын ұсынып, мамандар қауымының ерекше назарын аударды.Семинарға Түркия, Өзбекстан және Қазақстанның жетекші ғылыми мекемелерінен келген зерттеушілер мен практиктер қатысты. Бұл үш елдің бір алаңда бірігуі кездейсоқ емес: аталған мемлекеттер Орта Азия мен Каспий өңіріндегі мақта өндірісінің негізін құрайды және олардың тәжірибесі мен білімін алмасуы жалпы аймақтық ауыл шаруашылығының өркендеуіне тікелей ықпал етеді. Мақта — бұл жай ғана дақыл емес, ол мыңдаған отбасылардың тіршілігіне тікелей байланысты стратегиялық шикізат. Қазақстанда, әсіресе Оңтүстік Қазақстан облысының Мақтарал, Шардара аудандарында мақта өсіру ұрпақтан-ұрпаққа берілетін дәстүрлі кәсіпке айналған.Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстандағы мақта шаруашылығы кеңес дәуірінен бастау алады. Сол кезеңде Оңтүстік Қазақстан аймағы бүкілодақтық мақта өндірісінің маңызды бөлігін қамтамасыз еткен. Тәуелсіздік алғаннан кейін сала бірқатар қиындықтарға тап болды: суармалы жерлердің азаюы, тозған техника паркі, агрохимикаттардың тиімсіз қолданылуы және ең бастысы — ескі технологиялардың жаңа климаттық жағдайларға сай келмеуі. Соңғы он жылда мемлекет мақта саласын жандандыруға айтарлықтай қаражат бөліп, ғылыми-зерттеу жұмыстарын белсендірді. Дегенмен, өнімділік әлі де болса өзінің шыңына жетпей отыр: орта есеппен гектарына 25–30 центнер жиналатын өнім жетекші мақта өндіруші елдердің 40–50 центнерлік деңгейінен айтарлықтай төмен.Осы олқылықты жою мақсатында Әуезов университетінің ғалымдары бірнеше жылдан бері жүргізіліп келген зерттеулердің жемісін «Дала күні – 2026» семинарында жария етті. Ұсынылған технология бірнеше кешенді инновацияны қамтиды: суды үнемдейтін тамшылатып суару жүйесімен үйлестірілген топырақ микробиомасын бақылау әдістемесі, жергілікті климатқа бейімделген жаңа сорттарды дақылдандыру схемасы және цифрлық агрономия элементтерін пайдалану. «Біздің тәсіліміздің ерекшелігі — жерге деген жүктемені азайта отырып, өнімділікті арттыру. Топырақ — бұл тірі организм, оны асырауға болмайды, оны сауықтыру керек», — деді жобаның жетекшісі, Әуезов университетінің профессоры Нұрлан Сейітқалиев семинар барысында. Оның сөзіне қарағанда, алғашқы сынақ учаскелерінде гектарына орташа өнімділік 38 центнерге жеткен, бұл аймақтық орташа көрсеткіштен 30 пайызға жоғары.Шетелдік қонақтар да өз тәжірибелерімен бөлісті. Өзбекстанның Мақта селекциясы және тұқым шаруашылығы институтының директоры Фарход Рашидов Орта Азия жағдайында мақтаны суарудың тиімді үлгілерін таныстырды. Түркиялық делегация болса, фитосанитарлық бақылаудың жаңа стандарттарын және экспортқа шығарылатын шикізаттың сапасын жоғарылату тәсілдерін ұсынды. «Қазақстанның мақта саласы зор әлеуетке ие. Климаттық жағдай, жер ресурстары бар. Жетіспейтіні — жүйелілік пен озық технологиялар. Бүгінгі семинар дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған», — деп атап өтті Түркияның Эгей аграрлық зерттеу институтының өкілі Мехмет Йылмаз.Ауыл шаруашылығы министрлігінің өкілдері де іс-шараға белсенді қатысып, мемлекеттің мақта саласын жаңғыртудағы стратегиялық ниетін айқын білдірді. Министрліктің ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру департаментінің басшысы Айгүл Досымбекова мақтаны қолдаудың жаңартылған мемлекеттік бағдарламасы туралы мәлімет берді. Оның айтуынша, 2025–2030 жылдарға арналған бағдарлама аясында мақта алқаптарын 15 пайызға ұлғайту және отандық мақтаны қайта өңдеу қуатын екі есе арттыру жоспарланған. Осы мақсатта ғылыми мекемелермен тікелей ынтымақтастық шарттары жасалмақ.Семинарда тек ғылыми жаңалықтар ғана емес, практикалық сауалдар да ашық талқыланды. Шаруалар мен агрономдар климаттың өзгеруіне байланысты туындайтын қиындықтарды, гербицидтерге төзімді арамшөптердің таралуын және еңбек ресурстарының тапшылығын мәселе ретінде көтерді. Эксперттер бұл мәселелерді кешенді деп таныта отырып, шешімін де кешенді іздеу керектігін айтты. Атап айтқанда, цифрлық аграрлық платформаларды дамыту, дрондар арқылы дақылдарды бақылау және жасанды интеллект негізіндегі ауа райы болжамдарын мақта өсіру тәжірибесіне енгізу перспективалары нақты бизнес-жоспарлар деңгейінде талқыланды.«Дала күні – 2026» семинары бір күндік іс-шара ғана емес, ол Қазақстанның мақта саласының болашағын анықтайтын стратегиялық диалогтың бастауы болып табылады. Ғалымдар мен практиктердің, мемлекет пен бизнестің, отандық зерттеушілер мен шетелдік серіктестердің бірлескен ынтымақтастығы ғана саланы нақты алға жылжыта алады. Әуезов университеті ұсынған технологияның тәжірибелік учаскелерде сыналып, табысты нәтиже беруі — бұл тек ғылыми жетістік қана емес, сонымен бірге Оңтүстіктің жер өңдеушілеріне деген нақты үміт. Мақта шаруашылығы жаңа технологиялар дәуіріне қадам басып жатыр, ал «Дала күні – 2026» семинары сол тарихи кезеңнің символы болып тарихта қалмақ.

Шымкент қаласында полиция қызметкерлері аса жедел және кәсіби жұмыс атқарып, тұрғынның ауласынан ұрланған құны 3 миллион теңгелік асыл тұқымды жылқыны табуға қол жеткізді. 19 қыркүйек 2026 жылы аталған іс бойынша күдікті — 1978 жылы туған ер адам — ұсталып, тергеуге алынды. Ұрланған жылқы заңды иесіне қайтарылды, ал тергеу жұмыстары жалғасуда.Оқиға Шымкент қаласының тұрғын аймағында орын алды. Мал иесі таңертең ауласына шыққанда асыл тұқымды жылқысының жоғалғанын байқады. Жылқының ауадан жоғалып кетпейтіні белгілі — бұл ұйымдасқан мал ұрлығының белгісі еді. Зардап шеккен тұрғын дереу полицияға хабарласып, жағдайды мәлімдеді. Хабарды қабылдаған іс жүргізушілер кідіріссіз орынға жетіп, алғашқы тексеру жұмыстарын бастады. Куәлардың айтуынша, мал ұрлығы түнгі уақытта жасалған болатын, сондықтан тіке куәгер табу қиынға соқты.Шымкент полициясының ауқымды бейнебақылау желісі бұл жолы да өз тиімділігін дәлелдеді. Іздестіру тобы маңайдағы камералардың жазбаларын қарастыра отырып, күдіктінің қозғалыс бағытын кезең-кезеңімен қалпына келтіре алды. Бейнежазбалар күдіктінің жылқыны қалай алып кеткенін нақты көрсетті. Шымкент полициясының баспасөз қызметінің өкілі: «Бүгінгі күні бейнебақылау жүйесі тергеу жұмысының ажырамас бөлігіне айналды. Камералардың жазбалары күдіктіні анықтап, оның қозғалыс маршрутын толық қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Бұл технологиялық құрал сот дәлелдемесі ретінде де жоғары маңызға ие» — деп атап өтті. Жедел іздестіру нәтижесінде 1978 жылы туған ер адам қысқа мерзімде ұсталып, тергеуге алынды.Қазақстанда мал ұрлығы — бұл жаңа құбылыс емес, тарихи тамыры тереңде жатқан мәселе. Ресми статистикаға сүйенсек, елімізде жыл сайын мыңдаған мал ұрлығы тіркеледі, оның едәуір бөлігі ірі қалалардың маңайындағы аудандарда орын алады. Ішкі істер министрлігінің деректері бойынша, соңғы жылдары мал ұрлығына байланысты қылмыстардың ашылу көрсеткіші арта бастады — бұл тікелей бейнебақылау инфрақұрылымының кеңеюімен байланысты. Атап айтқанда, Оңтүстік Қазақстан өңірінде жылқы шаруашылығы экономикалық маңызы жоғары сала болып саналады. Асыл тұқымды жылқылардың бағасы бірнеше миллион теңгеге жетуі мүмкін, ал мұндай малды ұрлау — ауыр экономикалық залал ғана емес, сонымен бірге мал иесіне терең психологиялық соққы болып табылады.Зардап шеккен тұрғынның айтуынша, жылқы оның отбасы үшін үлкен мәнге ие болатын: «Бұл жай ғана мал емес, біздің еңбегіміздің жемісі. Сол жылқыны асырауға, оны өсіруге бірнеше жыл жұмсадық. Полиция жедел жұмыс жасап, малымызды табып берді, бұл үшін шексіз алғыстамыз». Заңгер Серік Байжанов мал ұрлығына қатысты қылмыстардың жаза шараларын түсіндіре отырып: «Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі бойынша мал ұрлығы мүліктік қылмыс ретінде жіктеледі. Ұрланған мүліктің сомасына және қылмыстың мән-жайына қарай айыпталушыға бас бостандығынан айыру немесе ауыр айыппұл тағайындалуы мүмкін» — деп мәлімдеді.Бейнебақылау жүйесінің мал ұрлығын ашудағы рөлі жылдан жылға арта түсуде. Жергілікті тұрғындар мен сарапшылар бұл технологияны кең ауқымда қолдану қажеттігін ерекше баса айтады. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Айгүл Нұрланова: «Біз камералардың санын арттырып қана қоймай, оларды дұрыс орналастыруға да назар аударуымыз керек. Тұрғын үй массивтерінде ғана емес, қала маңы аймақтарында да бейнебақылау жүйесін кеңейту — бүгінгі күннің талабы» — деп атап өтті. Шынында да, ірі қалаларда камералар тығыздығы жоғары болғанымен, шет аймақтарда бұл мәселе әлі де шешімін толық таппаған.Аталған оқиға қоғамда кең резонанс тудырды. Әлеуметтік желілерде Шымкент полициясының жедел жұмысына оң баға беретін пікірлер жарық көрді. Кейбір пайдаланушылар мал ұрлығымен күресте тек технологияға емес, сонымен қатар азаматтардың белсенділігіне де назар аударды. «Егер де маңайыңда күдікті адамдарды байқасаң — полицияға хабарла, тек осылай ғана мал ұрлығын алдын ала болдырмауға болады» — деген пікірлер желіде белсенді қолдау тапты.Шымкенттегі бұл іс — елімізде мал ұрлығымен күресудің жаңа сатысына өткенінің айқын куәсі. Бейнебақылау технологиясы, жедел іздестіру жұмыстары мен тергеу органдарының кәсіби ынтымақтастығы — осы үш фактордың үйлесімі нәтижесінде қылмыс аз уақытта ашылды. Болашақта цифрлық бақылау жүйелерінің тереңдеуі, жасанды интеллект негізіндегі талдау мүмкіндіктерінің кеңеюі мал ұрлары мен өзге де қылмыскерлерге жол бермейтін тиімді кедергіге айналатыны сөзсіз. Ең бастысы — ұрланған мал заңды иесіне аман-есен қайтарылды, ал күдікті жауапқа тартылды. Қазіргі уақытта тергеп-тексеру жалғасуда, сот үкімі жуық арада шығады деп күтілуде.

19 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласындағы №6 қалалық емханада «Дені сау ұлт — әділетті қоғамның негізі» атты маңызды кездесу өтті. Бұл жиын еліміздің денсаулық сақтау жүйесіндегі өзекті мәселелерді ашық талқылауға мүмкіндік берді. Аталмыш кездесуге «Әділет» партиясы Шымкент қалалық филиалы төрағасының орынбасары Ербол Байқонысов, Абай аудандық партия филиалы саяси кеңесінің мүшесі Зауре Оралбаева, №6 қалалық емхананың бас дәрігері орынбасары Ұлбала Тілеубергенова және медицина мекемесінің ұжымы қатысты. Кездесу тек бір емхананың ішкі мәселелерін ғана емес, жалпы Қазақстандағы медициналық қызметтің сапасы туралы кеңірек пікірталасқа жол ашты.Денсаулық сақтау жүйесін реформалау мәселесі Қазақстанда бірнеше онжылдық бойы күн тәртібінен түспей келеді. Тәуелсіздік алғаннан бері ел кезең-кезеңімен медицина саласын жаңартуға бірнеше рет күш салды. Алайда соңғы жылдары цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы бұл процеске мүлдем жаңа серпін берді. Денсаулық сақтау министрлігінің деректеріне сүйенсек, Қазақстанда соңғы бес жылда электрондық медициналық карталарды енгізу 60 пайызға жеткен, алайда аймақтар арасындағы цифрлық теңсіздік әлі де маңызды мәселе болып қала береді. Шымкент қаласы — халық саны үш миллионнан асатын республикалық маңызы бар қала ретінде — осы реформалардың нәтижесі айқын байқалатын алаңға айналуда. Бұл жерде медициналық қызметке сұраныс жыл сайын өсіп, инфрақұрылымға түсетін жүктеме де артып отыр.Кездесудің барысында «Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасына енгізілген денсаулық сақтау саласының басымдықтары кеңінен талқыланды. Ербол Байқонысов өз сөзінде медицина реформасының тиімділігін тек статистикалық көрсеткіштермен емес, нақты адамның тәжірибесімен өлшеу керектігін атап өтті. «Реформаның жетістігі — бұл кезекте ұзақ тұрмай дәрігерге кіре алған азамат, ауруын ерте анықтата алған науқас, жолдамасын ұялы телефоннан алған тұрғын. Технология — құрал, ал мақсат — адамның денсаулығы» деді ол. Байқонысовтың бұл пікірі аудиторияда жылы қабылданды, өйткені цифрландыруды мақсатқа айналдырып, мазмұнынан айыру қаупі бар екенін медицина қызметкерлері де жақсы біледі.Зауре Оралбаева халықтың медициналық сауаттылығы тақырыбын одан әрі дамытты. Оның айтуынша, Қазақстан тұрғындарының денсаулығын сақтауға деген жауапкершілік мәдениеті өте баяу қалыптасуда. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының зерттеулеріне сәйкес, барлық ауру жағдайларының 70-80 пайызын уақтылы алдын алу арқылы болдырмауға болады. Алайда Қазақстанда халықтың профилактикалық тексеруге өз еркімен баруы жеткіліксіз деңгейде қалып отыр. «Дәрігер тек науқасты емдейді деген ескі қағида өзгеруі керек. Бізге сауатты, өз денсаулығының иесі болатын, ауруды асқындырмай дер кезінде дәрігерге баратын азамат керек» деп мәлімдеді Оралбаева. Ол сондай-ақ мектептерде, жұмыс орындарында және қоғамдық кеңістіктерде медициналық сауаттылықты насихаттайтын кешенді бағдарламалар жүргізудің маңыздылығын ерекше атап көрсетті.№6 қалалық емхананың бас дәрігері орынбасары Ұлбала Тілеубергенова мекеменің жұмысы туралы нақты деректер мен жетістіктерді ұсынды. Оның сөздері бойынша, емхана «Әр адамның денсаулығына қамқорлықпен» деген ұстаным негізінде жұмыс істейді және бұл тек ұран емес, күнделікті тәжірибенің өзегі болып табылады. Соңғы жылда мекемеде алғашқы медициналық-санитарлық көмек сапасын арттыруға бағытталған бірнеше жаңалық енгізілді: пациенттер үшін онлайн-жазылу мүмкіндігі кеңейтілді, мамандар арасындағы ақпарат алмасу жеделдетілді. Тілеубергенованың айтуынша, дәрігерлер мен орта медициналық буын қызметкерлерінің кәсіби дайындығын жетілдіру де үздіксіз жүргізіліп отыр, өйткені жаңа технология ескі дағдымен жұмыс жасаса, тиімділіктен гөрі шатасушылық туғызуы мүмкін.Кездесудің нәтижелері де маңызды болды. Қатысушылар денсаулық сақтау жүйесіндегі ең өзекті үш бағытты атады: медициналық қызметтің қолжетімділігін арттыру, алдын алу бағытын күшейту және цифрлық инфрақұрылымды дамыту. Бұл үш бағыт бір-бірімен тығыз байланысты екені де ерекше айтылды. Мысалы, цифрландыру пациенттің дәрігерге жетуін жеңілдетеді, ал алдын алу шаралары емханаға келетін науқастар санын азайтып, ресурстарды тиімдірек пайдалануға жол ашады. Сарапшылар «цифрландыру — мақсат емес, қолжетімділік пен сапаны арттырудың құралы» деген тұжырымды қайталап атап өтті.Қоғам өкілдері кездесуге деген ынтасын жасырмады. Жиынға қатысқан дәрігерлердің бірі, жалпы практика маманы: «Мұндай ашық диалогтың маңызы зор. Бізге тек жабдық емес, науқастың алдындағы жауапкершілігімізді арттыратын жүйелік шешімдер керек» деді. Тұрғындар тарапынан да сенімді пікірлер айтылды — адамдар медициналық қызметтің жақсаруын күнделікті өмірден сезінгісі келетінін жеткізді. Кездесу аяқталғаннан кейін де өзекті ұсыныстарды жинақтап, тиісті мекемелерге жолдау туралы шешім қабылданды.Шымкенттегі бұл кездесу жалпы республикалық деңгейдегі үрдісті бейнелейді: денсаулық сақтау жүйесін жетілдіру ендігі жерде тек мемлекеттік стратегия деңгейінде ғана емес, жергілікті қауымдастықтар арқылы да жүзеге асуда. Саяси партиялардың, медицина мекемелерінің және жергілікті халықтың бірлескен диалогы — тек талқылаудан нәтижеге өту жолындағы маңызды қадам. Дені сау ұлт деген ұғым — кез келген мемлекеттің тұрақтылығының іргетасы. Ал сол іргетасты нығайтудың жолы бірлікте, ашық пікірталаста және нақты іс-қимылда жатыр.

Қазіргі заманда интернет пен цифрлық технологиялар адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Смартфондар, әлеуметтік желілер, онлайн-банкинг және электрондық коммерция — мұның бәрі бізді үлкен мүмкіндіктермен қатар, жаңа қауіп-қатерлермен де бетпе-бет қалдырады. Осы шындықты терең түсінген Шымкент қаласындағы Ыбырай Алтынсарин атындағы №65 мектеп-гимназиясы 2026 жылдың 19 қыркүйегінде жоғары сынып оқушыларына арналған маңызды шара өткізді. Мектеп аудиториясында ақпараттық қауіпсіздік пен кибергигиена мәселелері бойынша кешенді сабақ-семинар ұйымдастырылып, жүздеген оқушы осы өзекті тақырыппен тереңірек танысу мүмкіндігіне ие болды.Шара кездейсоқ өткізілген жоқ. Соңғы жылдары Қазақстанда киберқылмыстың өсу қарқыны елеулі деңгейге жетті. Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті мен ақпараттандыру саласындағы мамандардың деректері бойынша, елімізде тіркелген киберінциденттердің саны жыл сайын орта есеппен 30–40 пайызға артып отыр. Тек 2025 жылдың өзінде ғана фишинг шабуылдары, жеке деректерді ұрлау және онлайн-алаяқтық фактілері бойынша мыңнан астам қылмыстық іс тіркелген. Бұл сандар қоғамның цифрлық сауаттылық деңгейін арттыру қажеттігін ашық көрсетіп отыр. Ерекше алаңдататын жайт — жәбірленушілердің арасында жасөспірімдер мен жастардың үлесі жыл өткен сайын көбейіп барады.Семинарды ұйымдастырушылар осы ахуалды ескере отырып, бағдарламаны өте мұқият дайындаған. Шараға қатысқан ақпараттық қауіпсіздік саласының маманы Асқар Жұмабеков: «Бүгінгі оқушылар — ертеңгі цифрлық азаматтар. Олар интернетте жай ғана уақыт өткізіп қана қоймайды, сонымен бірге өз жеке деректерін, банктік ақпаратын, тіпті психологиялық денсаулығын да желіге тапсырады. Осы себепті кибергигиена дағдыларын мектеп қабырғасында меңгерту — біздің міндетіміз», — деп атап өтті. Мектеп директоры Гүлмира Сәрсенова да шараның маңыздылығын ерекше баса айтты: «Бізде физикалық гигиена сабақтары бар, дене тәрбиесі бар. Ендігі кезекте цифрлық гигиена да оқу бағдарламасының тұрақты бөлігіне айналуы тиіс. Бұл — заман талабы».Сабақ барысында оқушылар бірнеше негізгі тақырыпты қамтыды. Фишинг шабуылдарын тану, күшті және бірегей парольдер жасау, екі факторлы аутентификацияны пайдалану, әлеуметтік желілердегі жеке деректерді қорғау және зиянды бағдарламалардан сақтану тәсілдері практикалық жаттығулармен бірге үйретілді. Статистикаға жүгінер болсақ, зерттеулер 13 мен 17 жас арасындағы жасөспірімдердің 68 пайызы бірдей парольді бірнеше платформада қолданатынын, ал 45 пайызы бейтаныс адамдардан келген сілтемелерге ойланбастан баса беретінін көрсетеді. Бұл деректер мектеп жасындағы балалар арасындағы ақпараттық сауаттылықтың жеткіліксіз екенін айқын дәлелдейді.Бұл бастама Қазақстанның ұлттық цифрлық дамыту стратегиясымен тікелей астасып жатыр. «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында елімізде электрондық үкімет қызметтері кеңейтіліп, мемлекеттік сервистердің басым бөлігі онлайн-форматқа көшірілді. Бұл, бір жағынан, халыққа үлкен қолайлылық әкелсе, екінші жағынан, киберқауіпсіздік мәселесін ұлттық деңгейдегі басым бағытқа айналдырды. Атап айтқанда, «электрондық үкімет» порталы арқылы жасалатын транзакциялар санының артуымен бірге жалған сайттар мен алаяқтық схемалары да күрт өсіп отырған жайы бар. Сондықтан мектеп деңгейінен бастап цифрлық сауаттылықты қалыптастыру — тек білім беру мәселесі ғана емес, ұлттық қауіпсіздіктің де ажырамас бөлігі болып табылады.Тарихи тұрғыдан қарасақ, Эстония мен Финляндия сияқты елдер кибергигиенаны мектеп бағдарламасына 2010-жылдардың ортасынан бастап енгізіп, осы салада айтарлықтай жетістіктерге жетті. Эстония бүгінгі күні Еуропаның ең дамыған цифрлық қоғамдарының бірі ретінде танылады, ал оның негізінде — мектеп партасынан басталған ақпараттық сауаттылық жатыр. Финляндиядағы зерттеулер кибергигиена курстарынан өткен оқушылардың онлайн-алаяқтыққа тап болу ықтималдығы 60 пайызға төмен екенін дәлелдеген. Қазақстан да осы озық тәжірибені өз болмысына бейімдей отырып, ұлттық киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруды стратегиялық мақсат ретінде белгілеген.Семинардан кейін оқушылардың пікірі де ынтамен тыңдалды. Он бірінші сынып оқушысы Айдана Нұрланқызы: «Бұрын әлеуметтік желіде барлық ақпаратымды ашық қоятынмын, оның қандай қауіп туғызатынын ойламаппын. Бүгін көп нәрсені түсіндім», — деп бөлісті. Тағы бір оқушы Темірлан Асқаров: «Фишинг дегенді жалпы білетінмін, бірақ оны іс жүзінде қалай тануға болатынын білмедім. Енді сақтықпен қарарын», — деді. Мұндай тікелей реакциялар шараның нәтижелі болғанын, оқушылардың санасында нақты өзгеріс қалыптасқанын аңғартады.Алдағы перспективаларға келер болсақ, мектеп әкімшілігі бұл шараны бірреттік іс-шара ретінде емес, тұрақты бағдарлама ретінде жалғастыруды жоспарлап отыр. Ата-аналар үшін де жеке семинарлар ұйымдастырылмақ, өйткені үй ортасындағы цифрлық қауіпсіздік мәдениеті балалардың онлайн-мінез-құлқына тікелей әсер ететіні дәлелденген. Шымкент білім бөлімінің өкілдері де осы тәжірибені қаланың басқа мектептеріне тарату мүмкіндігін қарастыруда. Цифрлық кеңістік — шексіз мүмкіндіктер алаңы. Бірақ оны қауіпсіз игеру үшін білім, сақтық және саналы мінез-құлық қажет. Ыбырай Алтынсарин атындағы №65 мектеп-гимназиясының бастамасы осы жолдағы маңызды қадам болып тарихқа енді.

Дүниежүзілік тазалық күні аясында әскери қызметшілер мен азаматтық персонал өкілдері жалпықалалық экологиялық акцияға қосылып, “Таза Қазақстан” бастамасын қолдады.Еліміздің барлық өңірлеріндегі гарнизондар аумақтарды абаттандыруға өз үлестерін қосып, көшелерді, аулалар мен саябақтарды тазалауға атсалысты.Астанадағы сенбілікке Қорғаныс министрлігінің, Бас штабың, Құрлық әскерлерінің құрылымдық бөлімшелері мен әскери оқу орындарының қолбасшылығы және жеке құрамы қатысты.Қорғаныс ведомствосының басқармалары мен департаменттеріне бекітілген аумақта Ақмешіт көшесінің Сығанақ, Жәнібек хандар және Керей хандар көшелері аралығы абаттандырылды. Ал Қарулы күштер Бас штабының құрылымдық бөлімшелері Қорғаныс министрлігінің әкімшілік ғимараты айналасындағы аумақты ретке келтірді. Сонымен қатар ведомствоның жеке құрамы әскери қызметшілер тығыз орналасқан елді мекендердегі аумақтарды да тазалады.Ортақ жұмыс әртүрлі құрылымдардағы әскери қызметшілерді біріктіріп, елорда аумағын абаттандыруға үлес қосуға мүмкіндік берді. Сонымен бірге сенбілік әскери ұжымдардың ұйымшылдығы мен бірлігін, командалық рухын көрсетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1294875?lang=ru

Шымкентте «Таза Қазақстан» жалпы ұлттық экологиялық бастамасы аясында Дүниежүзілік тазалық күніне орайластырылған World Cleanup Day халықаралық акциясы өтті.Жалпы қалалық сенбілікке 43 мыңнан астам тұрғын қатысып, жастар, еріктілер, коммуналдық сала қызметкерлері және қала тұрғындары белсенді атсалысты. 200-ден астам арнайы техника жұмылдырылды.Акцияның негізгі алаңдарының бірі А.Аскаров атындағы Шымкент мемлекеттік дендрологиялық саябағы болды. Мұнда тазалау жұмысына қала әкімі, 3000-нан астам жас пен еріктілер, сондай-ақ, коммуналдық сала қызметкерлері қатысты.Табиғи ортаны сақтау және қоршаған ортаны  байытуға да ерекше көңіл бөлінді. Қала әкімі акцияға қатысушылармен бірге дендрологиялық саябаққа 10 тиін мен 25 қырғауылды жіберіп, су айдынына 150 келі балық жіберілді.Акцияға қатысушылар аумақты санитарлық тазалаудан өткізіп, тұрмыстық қалдықты жинады, ағаштарды санитарлық тұрғыда бұтап, басқа да абаттандыру жұмысын атқарды.Жалпы, бұл күні қала бойынша 270 тоннадан астам тұрмыстық және басқа да қалдық шығарылды. Сонымен қатар ирригациялық арықтар тазаланып, көшелер жуылды.World Cleanup Day қоршаған ортаның тазалығын сақтау және табиғат пен қоғамдық кеңістіктерге ұқыпты қарауды қалыптастыру мақсатында әлемнің әр түкпіріндегі адамдарды ортақ іске біріктіреді. Шымкентте бұл экологиялық акция «Таза Қазақстан» бастамасы аясында атқарылып жатқан жұмыстардың жалғасы болды.Айта кетейік, қалада экологиялық және абаттандыру жұмысы тұрақты жүргізіледі. Қоғамдық кеңістіктердің тазалығын сақтау, табиғи ресурстарды қорғау және тұрғындардың қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауына ерекше мән берілуде.#WorldCleanupDay, #ТазаҚазақстан, #Өзіңненбаста,  #Начниссебя

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында жастармен және экобелсенділермен бірге Астанадағы Президент саябағының аумағына ағаш отырғызды.Президенттің қатысуымен өткен экологиялық шара табиғатты қорғау, қоршаған ортаны таза ұстау және елді мекендерді көгалдандыру ісіне қоғамның белсенді атсалысуының маңызын көрсетті.Мемлекет басшысы сондай-ақ жауапты мемлекеттік органдар басшыларының атқарған жұмысы туралы есептерін тыңдады. «Таза Қазақстан» бастамасы ел бойынша экологиялық мәдениетті қалыптастыруға және қоршаған ортаны қорғауға бағытталған жүйелі жұмыстардың бір бөлігіне айналып келеді.Бүгін еліміздің барлық өңірінде World Cleanup Day – Бүкіләлемдік тазалық күні мен «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында жалпықалалық сенбіліктер ұйымдастырылды. Тұрғындар, жастар, еріктілер, экобелсенділер және мемлекеттік мекеме қызметкерлері аумақтарды тазалап, абаттандыру және көгалдандыру жұмыстарына қатысты.Бастама аясында Мемлекет басшысына ел көлемінде атқарылып жатқан жұмыстар туралы да баяндалды. «Таза Қазақстан» бастамасы жүзеге асырыла бастағаннан бері 2 мыңнан астам экологиялық іс-шара өткізіліп, 3,8 миллион тонна қоқыс жиналды. Сонымен қатар 10 мыңға жуық қоқыс төгетін орын жойылды.Таза әрі жайлы орта қалыптастыру – мемлекеттік органдармен қатар әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі.

19 қыркүйек күні Ұлттық экономика министрлігінің қызметкерлері бүкіл ел бойынша «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы аясында өткен Дүниежүзілік тазалық күні – World Cleanup Day акциясына қатысты.Министрліктің 250-ден астам қызметкері Астанадағы Орынбор көшесінің Қабанбай батыр даңғылынан Түркістан көшесіне дейінгі аумағын тазалауға шықты. Бірлесе атқарылған жұмыс нәтижесінде қоғамдық аумақ абаттандырылып, елорданың тазалығына үлес қосылды.World Cleanup Day акциясына еліміздің түкпір-түкпірінен мемлекеттік органдардың қызметкерлері, волонтерлер, бизнес өкілдері, жастар мен тұрғындар қатысты.Осындай ортақ бастамалар қаланы таза ұстауға ғана емес, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыруға да ықпал етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1294828?lang=ru

19 қыркүйекте Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымының Голан жоталарындағы бөлінуді бақылау жөніндегі миссиясы (UNDOF) құрамында үшінші ұлттық бітімгерлік контингентінің қызмет атқара бастағанына тура төрт ай толды. Осы кезеңде қазақстандық әскери қызметшілер 470 жедел іс-шара өткізіп, оның ішінде жауапкершілік аймағында 379 патрульдеу жүргізді. Сонымен қатар 350 жарылғыш зат пен атыс қаруына арналған 1 800 оқ-дәрі жойылды.БҰҰ миссиясының мандатына сәйкес бітімгерлік ротаның әскери қызметшілері жауапкершілік аймағын патрульдеп, ахуалды бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ жедел әрекет ету күштерінің тұрақты әзірлігін қамтамасыз етеді.Қажет болған жағдайда әскери қызметшілер бақылау бекеттерін күшейтуге, БҰҰ персоналын эвакуациялауға, сондай-ақ Ұйым өкілдері мен жүктерін алып жүруге тартылады.Ұлттық контингенттің инженерлік-саперлік тобы да маңызды міндеттерді атқаруда. Төрт ай ішінде әскери қызметшілер 350 жарылғыш зат пен атыс қаруына арналған 1 800 оқ-дәріні анықтап, жойды.Маусым-қыркүйек аралығында ұлттық контингент барлығы 470 жедел іс-шара өткізді. Оның ішінде жауапкершілік аймағын патрульдеумен қатар, 49 уақытша түнгі бақылау бекеті ұйымдастырылып, жедел әрекет ету күштерінің 11 оқу-жаттығуы және жергілікті қауымдастық өкілдерімен 11 кездесу өткізілді.Қазақстандық бітімгерлік контингент БҰҰ мандатына сәйкес міндеттерін орындауды жалғастырып, жауапкершілік аймағында тұрақты қатысуын және кез келген жағдайға жедел ден қою әзірлігін қамтамасыз етуде.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1294829?lang=ru

Астана, 2026 жылғы 19 қыркүйек – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің қызметкерлері «Таза Қазақстан» ауқымды жалпыұлттық экологиялық акциясы аясында Астана қаласында ұйымдастырылған жалпықалалық сенбілікке қатысты.Іс-шара мемлекеттік органдардың, ұйымдар мен елорда тұрғындарының өкілдерін біріктіріп, бекітілген аумақтарды тазалау және абаттандыру жұмыстарын бірлесіп жүргізуге бағытталды. Сыртқы саясат ведомствосының қызметкерлері министрлік ғимаратына іргелес аумақты тазалауға белсенді қатысты.Сенбілікке қатыса отырып, дипломаттар қоршаған ортаны қорғау мемлекеттік бағдарламалардың міндеті ғана емес, әрбір азаматтың жеке жауапкершілігі екенін атап өтті.«Таза Қазақстан» акциясы тұрақты негізде өткізіліп, халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, қоршаған ортаға ұқыпты қарауды тәрбиелеуге, сондай-ақ қазақстандық қоғамда тазалық, тәртіп пен абаттандыру дәстүрлерін нығайтуға бағытталған. Мұндай бастамалар азаматтарды ортақ мақсат төңірегіне біріктіріп, экологиялық жауапкершілік деңгейін арттыруға ықпал етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1294820?lang=ru

Демалыс күнінің таңы Шымкентте ауқымды жастар жиынымен басталды. World Cleanup Day (Бүкіләлемдік тазалық күні) мен «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында ұйымдастырылған жалпықалалық сенбілікке мыңға жуық мектеп оқушысы, студенттер мен еріктілер «Астана» алаңына жиналды.Бір алаңда Шымкенттегі барлық жоғары оқу орындарының өкілдері, қалалық жастар ұйымдары мен волонтёрлік бірлестіктер белсенділік танытты.Сенбілік бастапқыда қатысушыларға қоршаған ортаға қамқорлық жасау біркүндік шаралармен шектелмеуі тиіс екендігі ескертілді.Өз ауласында, көшесінде және қоғамдық орындарда тазалықты сақтау әдеті қаланың экологиялық мәдениетін қалыптастырады. Шымкенттің тазалығы мен көркейіп-гүлденуі тек коммуналдық қызметтердің жұмысына емес, сонымен бірге тұрғындардың қалаға деген жауапкершілігі мен жанашырлығына да тікелей байланысты.Шараның ресми ашылуынан кейін қатысушылар топтарға бөлніп, Шымкенттің бес ауданына бағытталды. Оның ішінде 200-ге жуық адам дендропаркке аттанса, қалғандары көшелерді, аулаларды, гүлзарлар мен басқа да қоғамдық орындарды тазалауға кірісті.«Бүгін біз мыңға жуық оқушыны, студент пен еріктілерді жинадық. Шара ашылғаннан кейін қатысушыларды топтарға бөліп, Шымкенттің бес ауданына жібереміз. 200-ге жуық адам дендропаркті тазалауға барады, қалғандары қаланың өзге де аумақтарында жұмыс істейді», — деп бөлісті Шымкент қаласы әкімдігінің ұйымдастырушылары.Ресми бөлім аяқталған соң, қатысушылар Шымкенттің бес ауданына тарап, бекітілген аумақтарды тазалауға кірісті. Негізгі жұмыстарды түске дейін аяқтау жоспарланған.

Бүгін Жапонияның Нагоя қаласындағы «Paloma Mizuho» стадионында «Біртұтас Азияны елестет» ұранымен өтетін XX Азия ойындарының ашылу салтанаты болады.Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің Спорт комитеті – Орталық спорт клубының спортшылары Азия ойындарында спорттың 11 түрінен ел намысын қорғайды.Бокстан — Алуа Балқыбекова мен Оразбек Асылқұлов, таэквондодан — Сомирхан Абабакиров, Батырхан Тлеуғали және Бейбарыс Қабылан, кураштан — Рауза Нұрмұхаметова мен Зарина Сәріпова, спорттық құзға өрмелеуден — Әмір Маймұратов, жеңіл атлетикадан — Давид Ефремов, Ясмина Тоқсанбаева және Георгий Шейко, оқ атудан — Ислам Сәтпаев, Әсем Орынбай, Елизавета Безрукова, София Шульженко, Валерия Попелова, Валерий Рақымжан және Эльдар Иманқұлов, грек-рим күресінен — Мейіржан Шермаханбет пен Демеу Жадыраев, дзюдодан — Ғұсман Қырғызбаев, Бақытжан Абдурахманов, Айдар Арапов, Марат Байқамуров және Ерасыл Қажыбаев, спорттық гимнастикадан — Нариман Құрбанов, Ілияс Әзизов және Дмитрий Патанин, еркін күрестен — Нұрқожа Қайпанов, ауыр атлетикадан — Сайрамкез Ақмолда, Любовь Ковальчук және Нұрғиса Әділетұлы бақ сынайды.2026 жылғы Азия ойындарына әлемнің 45 елінен 15 мың спортшы қатысады. Байрақты бәсекелер 19 қыркүйек пен 4 қазан аралығында Нагоя, Токио, Осака қалаларында, сондай-ақ Айти, Сидзуока және Гифу префектураларында өтеді. Жарыс бағдарламасына спорттың 43 түрі мен 71 спорттық дисциплина енгізілген. Барлығы 469 медаль жиынтығы сарапқа салынады.Армия спортшыларына сенім, рух мықтылығын, жоғары нәтижелер мен жарқын жеңістер тілейміз! Жеңіс тұғырында көк Туымыз көкке көтеріліп, Азия ойындарының ареналарында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны мүмкіндігінше жиі шырқала берсін!Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1294815?lang=ru

18 қыркүйек күні Ұлттық экономика вице-министрі Ерлан Сағынаев Жамбыл облысының Жуалы ауданындағы Бауыржан Момышұлы ауылында аудан тұрғындарымен кездесті. Кездесу барысында халықты мемлекеттік қолдау, кәсіпкерлікті және ауылдық аумақтарды дамыту, сондай-ақ инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру мәселелеріне баса назар аударылды.Жуалы ауданы әлеуметтік-экономикалық дамуында оң динамиканы сақтап отыр. 2026 жылғы қаңтар–шілде айларында ауыл шаруашылығы өндірісінің көлемі 20,5 млрд теңгені, негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 7 млрд теңгені құрады.2026 жылы Жамбыл облысының ауылдық елді мекендеріндегі тұрғындарды қолдауға «Ауыл аманаты» жобасы аясында 7 млрд теңге көзделген. Қаражат кәсіпкерлік бастамаларды іске асыруға, ауыл шаруашылығын дамытуға және халық үшін жаңа табыс көздерін құруға бағытталады.Ауылдық инфрақұрылымды дамыту мәселелері де жеке талқыланды. «Ауыл – Ел бесігі» бағдарламасы аясында 2025 жылы Жамбыл облысында жобаларды іске асыруға 4 млрд теңге бөлінді. Жалпы бағдарлама аясында 18,1 млрд теңге сомасына 72 жоба іске асырылды. Жуалы ауданында мектептерге қосымша ғимарат құрылыстары мен мәдениет үйлерін салу, сондай-ақ спорт мектептерін реконструкциялауды қамтитын төрт жоба іске асырылды.Кездесу барысында шағын және орта бизнесті қолдау мәселелері де қозғалды. 2026 жылғы қаңтар–шілде айларының қорытындысы бойынша ауданда шамамен 5,9 мың ШОБ субъектісі жұмыс істейді. Кәсіпкерлер мемлекеттік қолдау шараларын, оның ішінде қаржыландыру және субсидиялау құралдарын пайдалана алады.Ерлан Сағынаев «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ-ның «Іскер аймақ» шағын бизнесті қолдаудың бірыңғай бағдарламасы аясында мобильді фронт-офистерді дамытуды жалғастырып жатқанын атап өтті. Олар Астана, Алматы және Шымкент қалаларын қоспағанда, барлық 17 өңірде жұмыс істейді және шалғай елді мекендердің тұрғындарына мемлекеттік қолдау шаралары бойынша консультация алуға мүмкіндік береді. Бүгінде Жуалы ауданының 25 тұрғынына консультация берілді. Тұрғындар кредиттеу және кәсіпкерлікті қаржыландырудың өзекті мәселелеріне, «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында мемлекеттік қолдау алу шарттарына, сондай-ақ шағын және орта бизнес субъектілерін қолдау құралдарының қолжетімділігіне белсенді қызығушылық танытты. Сондай-ақ кәсіпкерлік бастамаларды іске асыру, бизнестің жаңа бағыттарын дамыту және аудан тұрғындары үшін мемлекеттік бағдарламалардың қолжетімділігін арттыру мәселелері көтерілді.Бұған қоса, аудан тұрғындары елді мекендердің инфрақұрылымы мен абаттандырылуын дамыту, коммуналдық қызметтердің сапасы және мемлекеттік қолдау шараларының қолжетімділігіне қатысты мәселелерді атап өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1294796?lang=ru

Ұлттық әскери-патриоттық орталықта Қорғаныс министрлігі Тәрбие және идеологиялық жұмыстар департаментінің бастамасымен Қарулы күштердің психологиялық қызмет мамандарының оқу-әдістемелік жиыны өтті.Жиын барысында әскери қызметшілерге психологиялық қолдау көрсету, тәуелді мінез-құлықтың алдын алу және мамандардың кәсіби құзыреттілігін арттыру мәселелері талқыланды.Жиынға қатысушыларға психология саласындағы азаматтық және әскери мамандар өздерінің практикалық білімдері мен тәжірибелерін бөлісті. «Тұран» университетінің профессоры Мұрат Асимов өзін-өзі бақылау әдістері мен дағдарыстық немесе суицидтік жағдайда тұрған адамдармен жұмыс істеу тәсілдерін таныстырды. Әуе қорғанысы күштері әскери институты психологиялық қызметінің бастығы Әлия Жақыпова әскери қызметшілер арасында алаңдаушылық жағдайлардың алдын алу әдістері туралы айтып берді.Психологтардың кәсіби ресурсына да ерекше көңіл бөлінді. Гештальт-терапевтер Юлия Мазунина мен Лилия Горнова маманның өзін-өзі қолдауы және ашуды басқару бойынша практикалық сабақтар өткізді. Сабақ барысында ашуды байқаудан бастап, жеке құндылықтарды сақтауға дейінгі мәселелер қамтылды.Негізгі тақырыптардың бірі тәуелді мінез-құлықтың алдын алу болды. «Танаис» психологиялық көмек орталығының негізін қалаушы әрі жетекшісі, Практикалық психология және аддиктология академиясының президенті Айгүл Магаматова ойын және алкогольдік тәуелділіктің қалыптасуының нейрофизиологиялық моделін таныстырды.Жиын барысында сондай-ақ, әскери бөлімдердегі психологтардың практикалық жұмысын ұйымдастыру, күзгі шақыру науқаны кезеңіндегі міндеттер және Қазақстан Республикасының «Психологиялық қызмет туралы» заңының негізгі ережелері қарастырылды.Жиын тәжірибе алмасуға және мамандардың кәсіби құзыреттілігін жетілдіруге арналған маңызды алаңға айналды. Жинақталған білім мен практикалық құралдар психологиялық қызметтің күнделікті жұмысында әскери қызметшілердің психологиялық қиындықтарын дер кезінде анықтау, дағдарыстық жағдайлардың алдын алу және қажетті көмек көрсету мақсатында қолданылатын болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1294798?lang=ru