Орталық Азияда мұздықтардың еруі жеделдеді. Шығарындылардың жоғары деңгейі (SSP5-8.5) жағдайында аймақ 2100 жылға қарай 2020 жылғы мұз көлемінің 85%-ына дейін жоғалтуы мүмкін. Бұл су ресурстарына, инфрақұрылымға және халыққа қысымды арттырады және мұздық көлдерінің жарылуы салдарынан су тасқынын қоса алғанда, табиғи апаттардың қаупін арттырады. Бұл процестер аймақтық сипатқа ие болғандықтан, елдерге үйлестірілген шешімдер қажет.

Осы қиындықтарға жауап ретінде Алматыдағы ЮНЕСКО аймақтық кеңсесі Астанадағы Аймақтық экологиялық саммитте (RES-2026) Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігімен және Ғылым және жоғары білім министрлігімен бірлесіп «Орталық Азияның криосферасы: ғылыми бағалаудан бастап климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша бірлескен әрекетке дейін» атты сессия ұйымдастырды. Сессия GEF-UNDP-UNESCO криосфера жобасы аясында өтті және Орталық Азия елдерімен бірлесіп ұйымдастырылды.

Сессияның негізгі нәтижесі - ЮНЕСКО-ның қолдауымен Орталық Азия елдері әзірлеген және мұздықтарды, қар жамылғысын және мәңгілік тоңды бақылау және зерттеу саласындағы аймақтық ынтымақтастықты дамытуға, сондай-ақ климаттың өзгеруіне бейімделу тәсілдерін үйлестіруге бағытталған Криосфера бойынша бірлескен субаймақтық іс-қимыл бағдарламасын (JSAP) талқылау болды.

«ЮНЕСКО ғылыми базаны нығайтуда және криосферада аймақтық ынтымақтастықты дамытуда Орталық Азия елдеріне белсенді түрде қолдау көрсетеді. Бүгінгі таңда негізгі міндет - ғылыми бағалаудан нақты іс-әрекетке көшуді қамтамасыз ету. JSAP аймақтағы елдерге осы өтпелі кезең үшін практикалық негіз береді және климаттың өзгеруіне бейімделу саласындағы күш-жігерді үйлестіруді күшейтеді», - деп атап өтті Алматыдағы ЮНЕСКО аймақтық кеңсесінің директоры Амир Пирич мырза. Сессиядан кейін Қазақстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстанның қоршаған ортаны қорғау саласындағы жауапты мемлекеттік органдарының басшылары Бірлескен іс-қимыл жоспарын (JASP) іске асыруды қолдау үшін бірлескен мәлімдеме қабылдады, бұл аймақтық ынтымақтастықты нығайтуға деген міндеттемелерін растады.

«Бүгінде ешбір ел климаттың өзгеруі мәселелерін жалғыз өзі тиімді шеше алмайтыны айқын болып келеді. Сондықтан аймақтық ынтымақтастық маңызды маңызға ие. Осыған байланысты Орталық Азия елдерінің бірлескен жұмысының маңызды нәтижесі - криосфераны сақтау бойынша үйлестірілген әрекеттерді жүзеге асыру туралы бірлескен мәлімдемені дайындау. Бұл құжат аймақ елдерінің күш-жігерді біріктіруге және климаттың өзгеруіне бейімделуге үйлестірілген тәсілдерді әзірлеуге дайындығын көрсетеді», - деп атап өтті Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Нұрлан Құрмалаев.

ЖАО криосфераны бақылау және сақтау бойынша мемлекеттер мен серіктестердің әрекеттерін үйлестіру үшін негіз жасайды, ынтымақтастықтың басымдықтарын анықтайды және аймақтағы бейімделу шараларын ілгерілетеді. Бірлескен мәлімдеме сонымен қатар донорларды, халықаралық қаржы институттарын және жеке секторды қоса алғанда, әртүрлі көздерден қаржыландыруды жұмылдыру мүмкіндіктерін ашады.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1207658?lang=kk