Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығының құрылу тарихы

Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығының құрылу тарихы

16.07.2026 05:23:50 314

Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығы – Қазақстан Республикасындағы ең ірі ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың бірі. Қорық 1968 жылдың сәуір айында Орталық Қазақстанның бірегей дала және сулы-батпақты экожүйелерін сақтау мақсатында құрылды. Қорықтың жалпы аумағы 543 171 гектарды құрайды.

Қорықтың негізін Теңіз және Қорғалжын көлдерін қамтитын бірегей Теңіз–Қорғалжын көлдер жүйесі құрайды. Еуразиядағы құстардың ең ірі қоныс аудару жолдарының тоғысқан жерінде орналасуына байланысты бұл аумақ қоныс аударатын құстардың ұялайтын, аялдайтын және тынығатын маңызды мекендерінің бірі болып табылады. Сондай-ақ мұнда дүниежүзіндегі қызғылт қоқиқаздардың ең солтүстік ұялайтын колониясы орналасқан.

Қорықтың табиғатты қорғаудағы ерекше маңызы халықаралық деңгейде жоғары бағаланды. 1976 жылы Теңіз–Қорғалжын көлдер жүйесі Рамсар конвенциясының халықаралық маңызы бар сулы-батпақты алқаптар тізіміне енгізілді. 2007 жылы аумақ IBA (Құстардың маңызды мекендері) дүниежүзілік желісіне қосылды. Кейіннен «Сарыарқа – Солтүстік Қазақстанның далалары мен көлдері» нысанының құрамында ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік табиғи мұралар тізіміне енгізіліп, ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасы аясында Қазақстандағы алғашқы биосфералық резерват мәртебесіне ие болды.

Бүгінде Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығы еліміздің жетекші табиғат қорғау және ғылыми-зерттеу орталықтарының бірі болып табылады. Қорық аумағында құстардың 365 түрі, сүтқоректілердің 46 түрі, балықтардың 15 түрі, бауырымен жорғалаушылардың 4 түрі, қосмекенділердің 2 түрі және жәндіктердің 700-ден астам түрі тіркелген. Қорық флорасы жоғары сатыдағы өсімдіктердің 443 түрінен тұрады, бұл Сарыарқа өңірі флорасының шамамен төрттен бір бөлігін құрайды.

Бай биоалуантүрлілігі, бірегей табиғи кешендері және халықаралық деңгейде мойындалған табиғатты қорғау мәртебесінің арқасында Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығы Қазақстанның ғана емес, бүкіл Еуразияның табиғи мұрасын сақтаудағы аса маңызды орталықтардың бірі болып саналады.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1258427?lang=ru