Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексі (№ 214-VIII) күшіне енуімен мүлікті сату кезінде жеке табыс салығын (ЖТС) төлеу ережелері өзгерді. Бұл ретте заңнамада жұмсақ өту кезеңі қарастырылған.

Құн өсімі деген не? Егер мүлік өзінің сатып алынған бағасынан қымбатқа сатылса, пайда болған айырма табыс (құн өсімі) болып саналады. Осы таза пайдадан 10% жеке табыс салығы (ЖТС) төленеді. Салық төлеу міндеттемесі мүліктің түріне және оның меншікте болу мерзіміне байланысты.

1. Жылжымайтын мүлікті сату

2026 жылдың басты өзгерісі – салықтан босатылу үшін тұрғын үйге иелік етудің ең төменгі мерзімін 1 жылдан 2 жылға дейін ұлғайту.

2026-2027 жылдары өту кезеңі әрекет етеді:

- 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін сатып алынған: бұрынғы нормалар қолданылады – 1 жыл иелік еткеннен кейін сатқанда салық 0 теңгеге тең.

- 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін сатып алынған: салықтан босату меншік құқығы тіркелген сәттен бастап 2 жыл өткен соң сатқан кезде ғана қолданылады.

- 2028 жылдан бастап: 2 жылдық ереже барлық тұрғын үй жылжымайтын мүлік объектілері үшін бірдей болады.

Жаңа құрылыстар (тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу шарты – ТҚҮҚШ): ТҚҮҚШ бойынша талап ету құқығын басқаға берген кезде, егер ТҚҮҚШ жасалған күннен бастап 3 жыл немесе меншік құқығы рәсімделген сәттен бастап 2 жыл өтсе, салық төленбейді.

2. Салық әрқашан төленетін жағдайлар

Кез келген құн өсімінен салық иелік ету мерзіміне қарамастан мыналарды өткізген кезде төленеді:

- Қазақстандағы коммерциялық жылжымайтын мүлік (кеңселер, дүкендер, қоймалар және т.б.);

- Шетелдегі кез келген тұрғын үй немесе жылжымайтын мүлік;

- Цифрлық активтер (криптовалюта).

3. Автомобильдер, бағалы қағаздар және цифрлық активтер

- ҚР есебіндегі автомобильдер: 1 жыл және одан да көп иелік еткен кезде салық туындамайды. 1 жылға жетпей және сатып алу бағасынан қымбат сатқан жағдайда салық тек айырмадан төленеді.

- Шетелдік есептегі автомобильдер: құн өсімінен салық иелік ету мерзіміне қарамастан әрқашан төленеді.

- Бағалы қағаздар: инвестициялық қызметтен түскен табысты да, шығындарды да ескеруге мүмкіндік беретін арнайы ережелер қолданылуын жалғастырады.

4. Бастапқы құнды анықтау

- Жылжымайтын мүлікке құжаттар болмаған кезде: егер сату-сатып алу шарты жоғалса, негіз ретінде объектінің ресми бағалау немесе кадастрлық құны алынады.

- Автоны шетелден әкелген кезде: бастапқы құнға төленген кедендік баждар, ҚҚС, акциздер және утилизациялық алым қосылады, бұл салық салынатын өсімді азайтады.

Салық төлеушіге арналған жадынама

- ҚР-дағы тұрғын үй жылжымайтын мүлігі: 2 жыл иелік еткеннен кейін салықсыз сатамыз (немесе объект 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін сатып алынған болса, 1 жылдан кейін).

- ҚР нөмірі бар автомобиль: 1 жыл иелік еткеннен кейін салықсыз сатамыз.

- Коммерция, шетелдік жылжымайтын мүлік және криптовалюта: пайдадан салық әрқашан төленеді.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-pavlodar/press/news/details/1276766?lang=ru