15 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласы бүгінде зейнеткерлерге арналған санаторийлік-курорттық сауықтыру бағдарламасын толығымен электрондық форматқа ауыстырды. Бұл шешім 104 мың зейнеткері бар қалада кезекте тұрған 32 мың адамның уақытын үнемдеп, мемлекеттік қызметке қолжетімділікті едәуір арттырды. Бағдарлама «Ізетті зейнеткер» жобасының аясында жүзеге асырылып, жыл сайын 7 мыңнан астам қарт азамат мемлекет есебінен сауықтыруға жіберіледі.
Бастаманың тарихына үңілсек, Шымкент қаласындағы зейнеткерлерді санаторийлермен қамтамасыз ету мәселесі бірнеше жыл бойы өткір тұрды. Бұған дейін жолдама алу үшін қариялар бірнеше мекемеге барып, қағаз құжаттар жинап, ұзақ кезекте тұруға мәжбүр болды. Қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының мәліметінше, бұрынғы жүйе жағдайында орташа өңдеу мерзімі бірнеше аптаға созылып, азаматтарда наразылық туғызатын. Бүгін жағдай түбегейлі өзгерді: Geo Shymkent порталы арқылы электрондық цифрлық қолтаңба пайдаланып өтінім беру мүмкіндігі пайда болды. Осылайша, дәрігердің жолдамасы мен жеке куәлікті тіркеген азамат үйінен шықпай-ақ кезекке тұра алады.
Бағдарламаның бенефициарлары арасында 66 жастағы Шымкент тұрғыны Гүлжахан Қалиева бар. Ол биылғы жылы «Ізетті зейнеткер» жобасы бойынша алғаш рет демалысқа барды. Санаторийде ол тұз үңгірлеріне баруды, дәрілік шөп шайларын ішуді және сауықтыру рәсімдерін өткізуді мойнына алды. «Мен бұрын мұндай мүмкіндіктің бар екенін де білмедім. Порталға кіріп, өтінімді беріп, кезегімді күттім — бәрі соншалықты қарапайым болды. Ал санаторийде өткізген уақытым — жан-жақты сауығудың нағыз мектебі. Буын ауруларым азайды, ұйқым жақсарды, ең бастысы — жаңа достар таптым», — деді Гүлжахан апай. Оның айтуынша, осындай демалыстың тағы бір маңызды жағы — жасты-кәрілі достарымен пікір алмасып, жалғыздықты сезінбеу мүмкіндігі.
Шымкент қаласы бүгінде алты санаторийге бағыт ұстанады: «Ақсу демі», «Күлпаршын», Zari, «Түлкібас саясы», «Айша бибі» және тағы бір сауықтыру мекемесі. Қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы Ерлан Сейітовтің сөзінше, санаторийлер желісін кеңейту жұмысы жалғасуда. «Біз серіктес санаторийлерді іріктеу барысында олардың материалдық-техникалық базасына, медициналық мамандардың біліктілігіне және ұсынылатын рәсімдер сапасына ерекше мән береміз. Зейнеткерлеріміз тек демалып қана қоймай, нақты медициналық нәтиже алуы тиіс», — деп атап өтті ол. Электрондық кезек жүйесі жолдамаларды бөлудегі адами фактордың ықпалын барынша азайтып, ашықтықты арттыруға мүмкіндік берді.
Осындай бағдарламалардың маңыздылығын дәлелдейтін статистикалық деректер де жетерлік. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, жүйелі санаторийлік сауықтыру егде жастағы адамдарда созылмалы аурулардың асқынуын 20–30 пайызға азайтады, ал жедел жәрдем шақыру жиілігі де анағұрлым төмендейді. Қазақстанда 60 жастан асқан халықтың үлесі 2026 жылға қарай 13 пайыздан асқан болатын, бұл ел үкіметін қарт азаматтарды қорғауға бағытталған бағдарламаларды кеңейтуге мәжбүрлейді. Шымкент тәжірибесі осы тұрғыдан алғанда аймақтық үлгі ретінде бағаланып, басқа қалалардың да назарын аудартуда.
Астана мен Алматыда ұқсас жүйелер бірнеше жыл бұрын іске қосылған болатын, алайда Шымкенттің ерекшелігі — порталдың пайдаланушыға ыңғайлылығы мен кезек бөлудің мүлде автоматтандырылуында. Астаналық зейнеткерлерге арналған сауықтыру бағдарламасы туралы жазған журналист Айнұр Бекова Шымкент тәжірибесін саралай келе, «бұл — цифрлы мемлекеттік қызмет пен әлеуметтік саясаттың өзара үйлесімінің нақты үлгісі» деп бағалады. Оның пікірінше, осы модельді барлық облыстық орталыққа кезең-кезеңмен енгізу Қазақстандағы зейнеткерлерге мемлекеттік қолдаудың тиімділігін екі есеге дейін арттыра алады.
Бағдарламаның болашағы да үміт артарлық. Қалалық әкімдіктің жоспарына сәйкес, 2027 жылдың аяғына дейін серіктес санаторийлер санын тоғызға жеткізу және жыл сайын сауықтырылатын зейнеткерлер санын 10 мыңнан асыру міндеті қойылған. Сонымен қатар порталда арнайы медициналық сауалнама модулін іске қосу жоспарланып отыр — ол зейнеткердің денсаулық жағдайына қарай оған ең қолайлы санаторийді автоматты түрде ұсынады. Техникалық жетілдіру жұмыстары жалғасып жатқан бұл бастама Шымкентті Қазақстандағы «Ақылды қала» тұжырымдамасын зейнеткерлер саясатымен ұштастырудың алдыңғы қатарлы орталығына айналдыруда. Ал Гүлжахан апай сияқты мыңдаған азаматтар бұл өзгерістің нақты жемісін — денсаулықты, рухани жаңарудың қуанышын және жасы ұлғайса да белсенді өмір сүруге деген зор ынтаны — іс жүзінде сезінуде.