2026 жылдың 20 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы цифрлық білім беру саласында елеулі жаңалықтармен назар аударып отыр. Қалада IT-мамандық алуға, бағдарламалауды үйренуге немесе өзінің стартапын құруға мүмкіндік беретін бірнеше тегін бағдарлама бір мезгілде жұмыс істеп, өтінімдерін қабылдауда. Tomorrow School мен Startup Orda бағдарламалары — бұл жай ғана курстар емес, болашақ IT-мамандарды кәсіби деңгейге жеткізуге арналған жүйелі экожүйенің бір бөлігі.

Қазақстанда цифрлық экономиканың дамуы соңғы бес жылда қарқынды жүріп жатыр. Үкіметтің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында мыңдаған жастар IT-салаға тартылуда. Алайда бұл процесс негізінен Алматы мен Астана сияқты ірі қалаларда жүргізіліп келді. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар, еліміздің үшінші ірі мегаполисі — осы тұрғыдан алғанда ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалды. Соңғы жылдары бұл жағдай өзгере бастады, ал биылғы бағдарламалардың жариялануы сол өзгерістің нақты дәлелі болып табылады.

Tomorrow School — Tashkent University базасында, Қонаев көшесі 21 мекенжайда орналасқан тегін IT-мектеп. Бағдарлама 24 ай бойы жалғасады және оқушыларды нөлден бастап нақты IT-мамандыққа дайындайды. Мұнда теориялық білімге ғана емес, практикалық жобаларға да ерекше назар аударылады: студенттер оқу барысында нақты тапсырыстармен жұмыс жасайды, портфолио жинайды және GitHub-та өздерінің жобаларын орналастырады. Бұл тәсіл жас маманды еңбек нарығына дайын күйінде шығарады, яғни оқу бітіргеннен кейін бірден жұмысқа орналасу мүмкіндігі айтарлықтай жоғарылайды. Бағдарламаның тағы бір артықшылығы — оқу ағындармен жүргізіледі, сондықтан қазіргі ағынға үлгермеген талапкерлер келесі ағынды күте алады. Сондай-ақ, әрбір жұма сайын Python тілі бойынша тегін сабақтар өтеді — бұл IT-салаға алғаш қадам жасағысы келетіндер үшін өте қолайлы бастауыш нүкте.

«Біз жастарға тек код жазуды үйретіп қоймаймыз, — дейді Tomorrow School-дың кураторларының бірі Асқар Нұрланов. — Бізге маңызды нәрсе — студент 24 айдан кейін нарыққа дайын маман болып шығуы. Портфолио, GitHub тарихы, нақты жобалардағы тәжірибе — мұның бәрі жұмыс берушілер іздейтін нәрсе». Оның айтуынша, алдыңғы ағындарда білім алған түлектердің 70 пайыздан астамы оқуды бітірген соң алты ай ішінде IT-компанияларға жұмысқа орналасқан.

Екінші бағдарлама — Startup Orda — IT білімін жалғастыра отырып, кәсіпкерлік жолды таңдағысы келетіндерге арналған. Astana Hub ұйымдастырған бұл тегін инкубациялық бағдарлама идеяны нақты өнімге айналдыруға көмектеседі. Бағдарламада өнім жасаудың барлық кезеңдері қамтылған: маркетинг, сату, менторлармен жұмыс. Өтінімдерді қабылдаудың соңғы күні — 23 тамыз, яғни бұл жолды таңдағысы келетіндер үшін уақыт мүлдем аз қалды. Astana Hub — Қазақстандағы технологиялық стартаптарды қолдайтын ең ірі платформалардың бірі, ол бірнеше жыл бойы жүздеген жобаға инфрақұрылым, тәлімгерлер мен инвестициялық байланыстар ұсынып келеді.

«Startup Orda — бұл жай ғана стартап мектебі емес, ол болашақ кәсіпкерге өнімін нарыққа шығаруға дейінгі толық жолды бірге жүруге мүмкіндік беретін серіктес», — деп атап өтеді Astana Hub өкілі Айгерім Сейтқали. Оның пікірінше, Шымкент сияқты ірі аймақтық орталықтарда стартап мәдениетінің дамуы жалпы ұлттық инновациялық экожүйенің нығаюына тікелей ықпал етеді. «Алматы мен Астанада бәрі бар дегенге сенген кездер өтті. Оңтүстіктің де өз таланттары бар, оларға тек жол ашу керек», — деп қосады ол.

Статистика тұрғысынан алып қарағанда, бүгінгі Қазақстанда IT-мамандарға деген сұраныс жыл сайын 25–30 пайызға өсіп отыр. Атап айтқанда, бэкенд-әзірлеушілер, мобильді қосымша жасаушылар, кибер қауіпсіздік маман­дары мен деректерді талдаушылар ең сұранысқа ие кадрлар қатарына кіреді. Ал ұсыныс сұраныстан едәуір артта қалып отыр. Бұл олқылықты жабудың бір жолы — Tomorrow School сияқты қолжетімді, тегін бағдарламалар арқылы жұмылдыру. Тарихи параллель ретінде 2010 жылдардағы «Болашақ» бағдарламасының рөлін еске алуға болады: сол кезде мыңдаған қазақстандықтар шетелде білім алу мүмкіндігіне ие болды және бүгінде олардың көпшілігі елдің түрлі салаларын басқаруда. Тегін IT-бағдарламалар да дәл осындай ұзақмерзімді нәтиже беруге қабілетті.

Шымкент тұрғындары арасында да бұл бастамаларға деген қызығушылық жоғары. Әлеуметтік желілерде бағдарламалар туралы жарияланған хабарламалар жүздеген пікір мен бөлісу жинады. Жас аналар, студенттер, жұмыссыздар — бәрі бұл мүмкіндікті пайдаланғысы келетіндерін білдіруде. «Мен бұрын IT-ны тек байлар мен қалалықтар үшін деп ойлаушы едім. Бірақ тегін және жаныма жақын жерде мұндай мектеп ашылса — неге байқап көрмеске?» — деді 24 жасар Шымкент тұрғыны Дина Қасымова.

Болашаққа қарайтын болсақ, Tomorrow School мен Startup Orda сияқты бастамалардың Шымкентте табысты жұмыс жасауы басқа аймақтық қалалар үшін де үлгі болуы мүмкін. Қызылорда, Түркістан, Тараз сияқты орталықтарда да цифрлық сауаттылықты арттыратын бағдарламалар қажет. IT-мамандықты алу мүмкіндігі тек астана мен мегаполистерде ғана емес, бүкіл Қазақстан бойынша қолжетімді болған жағдайда ғана ел нағыз цифрлық трансформацияны бастан кешіре алады. Осыны ескере отырып, Шымкентте бүгін жасалып жатқан қадамдарды маңызды және уақытылы бастама деп бағалауға толық негіз бар.