23 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы тағы да технологиялық жаңалықтардың алаңына айналмақ. Биылғы жазда қала тұрғындарын қызықтырған оқиғалардың бірі — 25 тамыз күні сағат 14:00-де Shymkent Hub алаңында өтетін Smart Home System лекциясы. Бұл іс-шара қарапайым адамдарға ақылды үй технологиялары туралы кәсіби және түсінікті ақпарат алуға мүмкіндік береді. Ең маңыздысы — лекция барлығына тегін және ашық форматта өтеді.

Ақылды үй тұжырымдамасы, яғни Smart Home, бүгінде Қазақстанның ірі қалаларында барған сайын танымал бола бастауда. Алматы мен Астанада бұл технологияны еркін пайдаланатын отбасылардың саны соңғы үш жылда үш есеге өсті. Алайда Шымкент сияқты оңтүстік өңірлерде ақылды үй жүйелері әлі де қолжетімсіз немесе күрделі нәрсе ретінде қабылданады. Дәл осы олқылықты жою мақсатында жергілікті технологиялық қоғамдастық осы ашық лекцияны ұйымдастырды. Қазақстан статистика бюросының 2025 жылғы деректеріне сүйенсек, елімізде жылына шамамен 120 мың жаңа пәтер пайдалануға беріледі, алайда олардың небәрі 4–6 пайызы ғана ақылды үй компоненттерімен жабдықталған. Бұл — дамыған елдермен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш.

Лекцияның спикері, IT-саласының белсенді өкілі Дәурен Сейітқали, іс-шараға дейін берген қысқа комментарийінде өз ойын ашық жеткізді: «Біз жиі ойлаймыз — ақылды үй тек байлардың немесе шетелдіктердің бюджетіне сәйкес келетін нәрсе деп. Шындығында бүгінгі нарықта 50–80 мың теңгеден бастап жүйені орнатуға болады. Бір смарт розетка мен бір датчиктен басталатын жол жылдар өте толық автоматты үйге апарады». Ол сондай-ақ лекция барысында қатысушыларға нақты құрылғыларды көрсетіп, жүйелердің өзара қалай байланысатынын тәжірибеде түсіндіретінін атап өтті. Мұндай тікелей демонстрация форматы кез келген деңгейдегі қатысушыға жеткілікті болатын базалық түсінік қалыптастырады деп күтілуде.

Ақылды үй технологиясының негізгі артықшылықтарының бірі — энергия үнемдеу мүмкіндігі. Халықаралық энергетикалық агенттіктің зерттеуі бойынша, ақылды жүйелер орнатылған үйлер жылына орта есеппен 20–30 пайыз электр энергиясын үнемдейді. Бұл отбасы бюджеті үшін де, қоршаған орта үшін де маңызды. Жарықтандыруды автоматты басқару, жылытуды алдын ала реттеу, су шығынын бақылайтын датчиктер — барлығы бірге алғанда тұрмыс сапасын айтарлықтай жақсартады. Шымкент сияқты ыстық климатты өңірде кондиционер жүйелерін ақылды реттеу мүмкіндігі де отбасылар үшін ерекше өзекті болып табылады. Спикердің сөзіне қарасақ, жазғы шыңдық кезеңде дұрыс конфигурацияланған ақылды кондиционер жүйесі тұтынушыны айына 8 000 теңгеге дейін үнемдете алады.

Shymkent Hub — қалада технологиялық іс-шаралар үшін белсенді платформаға айналған орталық. Соңғы жылдары бұл алаңда бірнеше стартап-жарыс, цифрлық сауаттылық курстары және IT-форумдар өтті. Орталықтың директоры Назгүл Әбдіқалиқова берген сұхбатында: «Шымкент — миллионнан астам халқы бар қала. Бізде технологияны қолданғысы келетін, бірақ қайдан бастау керегін білмейтін адамдар өте көп. Осындай ашық лекциялар сол бастапқы қадамды жасауға кедергіні жояды» — деп атап өтті. Оның сөзіне қарасақ, өткен жылы ұйымдастырылған ұқсас іс-шараларға орта есеппен 80-ден 150-ге дейін тыңдаушы қатысқан. Бұл жолғы лекцияға да үлкен қызығушылық күтіліп отыр, себебі Smart Home тақырыбы соңғы айларда қала тұрғындарының арасында ерекше талқыланып жүрген.

Жаһандық тенденцияларға назар аударсақ, 2025 жылы ақылды үй нарығының жалпы көлемі 150 миллиард долларға жеткені белгілі. Сарапшылар 2030 жылға қарай бұл сан 300 миллиардтан асады деп болжайды. Оңтүстік-Шығыс Азия, Таяу Шығыс және Орталық Азия елдерінде ақылды үй технологиясын пайдаланушылар саны ерекше қарқынмен өсуде. Қазақстан да бұл тренддің шетінде қалып отырған жоқ. Алматыдағы технологиялық зерттеу орталығы ResearchTech KZ мәліметтері бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында елімізде смарт-құрылғыларға деген сұраныс 2025 жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Бұл өсім негізінен 25-45 жас аралығындағы қалалық тұрғындар арасында байқалады.

Лекцияның қоғамдық маңыздылығы тек технологиялық аспектімен шектелмейді. Мұндай іс-шаралар аймақтағы технологиялық сауаттылықты арттырып, жастарды IT-мамандықтарға деген ынтасын оятады. Шымкенттің бірнеше жоғары оқу орны — М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, АУЭС-тің оңтүстік филиалы — студенттерін осы лекцияға ынталандырып жатыр. Университеттің ақпараттық технологиялар кафедрасының доценті Серік Мұратов: «Студенттер үшін бұл — теорияны тәжірибемен ұштастыру мүмкіндігі. Жұмыс нарығы ақылды жүйелерді орнатып, қолдай алатын мамандарды іздеп жатыр» — деп түсіндірді.

Осылайша, 25 тамыздағы лекция — жай ғана бір іс-шара емес, Шымкент қаласының технологиялық санасын оятуға бағытталған маңызды қадам. Ақылды үй — бұл артықшылық емес, баршаға қолжетімді болашақ. Сол болашаққа бірге жетуге Shymkent Hub есігін ашып тұр. Шымкент тұрғындарына 25 тамыз күні сағат 14:00-де осы мекенге келіп, ақылды үй технологиялары әлемімен танысуды ұсынамыз.