2026 жылдың тамыз айының басында Қазақстанның қаржылық реттеу агенттігі үш жаңа алаяқтық схеманы анықтап, тіркеді. Олардың бірі өзін криптовалюталық биржа, екіншісі SMM-агенттік, үшіншісі романтикалық танысу қосымшасы ретінде таныстырды. Алайда тексеру барысында үшеуі де бір ғасырлық классикалық схеманың — қаржылық пирамиданың — заманауи нұсқасы болып шықты. Пирамидалар 300 жылдан астам тарихқа ие: 1920 жылдары АҚШ-та Чарльз Понци инвесторларға 45 күнде 50 пайыз, 90 күнде 100 пайыз кіріс уәдесін беріп, мыңдаған адамды алдады. Сол схема кейін оның есімімен аталды. ТМД кеңістігінде ең ауқымды мысал — 1990 жылдардың басындағы «МММ» пирамидасы, миллиондаған адамның жинаған қаражатын жұтқан аянышты тарих.

Қазақстанда да 1990–2000 жылдары осындай схемалар жаппай таралып, мыңдаған отбасының қаражаты күл-талқан болды. Бүгінгі цифрлық технологиялар бұл айланы бұрынғыдан да қауіпті, сенімді және тартымды етіп жасауда: жасанды сенім рейтингтері, анонимді криптотөлемдер, жалған табыс скриншоттары — бәрі жаңа құрбандарды тұзаққа тарту үшін қолданылады. Агенттік азаматтарды белгісіз компанияның «кепілдікті» жоғары кіріс ұсыныстарына сенбеуге, тіркеу деректерін міндетті түрде тексеруге және күдікті схемалар туралы уәкілетті органдарға дереу хабарлауға шақырды. Ескі айла жаңа бетпен оралуда — білім мен сақтық оның жалғыз дауасы.