Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы — Шымкент қаласы елдегі цифрлық трансформацияның жаңа кезеңін бастан кешіруде. 2026 жылдың 24 қыркүйегінде Қаратау ауданында жасанды интеллект элементтері бар жаңа цифрлық халыққа қызмет көрсету офисі ашылды. Бұл оқиға тек бір ғимараттың ашылуымен ғана шектелмей, мемлекет пен азамат арасындағы қарым-қатынастың түбегейлі өзгеруінің символына айналды.

Жаңа офистің ерекшелігі — онда тұрғындар талон алмай, кезекте тұрмай-ақ мемлекеттік қызметтердің едәуір бөлігін өз бетінше ала алады. Орталықта орнатылған өзіне-өзі қызмет көрсету терминалдары азаматтарға анықтамалар мен құжаттарды ресімдеуге, коммуналдық төлемдер жасауға мүмкіндік береді. Бұдан да маңыздысы — арнайы құрылғы арқылы жеке куәлік немесе паспорт алуға болады: суретке түсіруден бастап қызмет ақысын төлеуге дейін барлық процесс бір орында жүзеге асады. Ал жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін кеңес беру сервисі азаматтардың сұрақтарына жедел жауап беріп, оларды дұрыс бағытқа сілтейді.

Бұл бастаманы жергілікті билік пен сарапшылар мемлекеттік басқарудағы ауқымды реформаның логикалық жалғасы ретінде бағалайды. Шымкент қалалық әкімдігінің цифрлық даму жөніндегі басшысы Ербол Сейітовтің айтуынша, жаңа офис тек бюрократиялық рәсімдерді жылдамдату үшін ғана емес, мемлекеттік қызметтерді азаматқа барынша жақындату мақсатында ашылған. «Біздің мақсатымыз — адамдардың уақытын үнемдеу. Бүгінгі таңда жеке куәлік ресімдеу үшін күні бойы кезекте тұру — өткен күннің жаңғырығы болуы тиіс», — деп атап өтті ол.

Қазақстандағы мемлекеттік қызметтерді цифрландыру процесі бірнеше жыл бұрын белсенді қарқын алған болатын. Электрондық үкімет порталы — egov.kz — іске қосылған күнінен бері аз уақыт ішінде елдің ең танымал цифрлық платформаларының біріне айналды. Ресми деректерге сәйкес, бүгінгі таңда Қазақстан азаматтары 700-ден астам мемлекеттік қызметті онлайн режимінде алуға мүмкіндігі бар. 2025 жылы ғана портал арқылы 120 миллионнан астам өтініш берілді, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға артық. Алайда сарапшылар онлайн қызметтер мен физикалық офистердің арасындағы алшақтық мәселесін бұрыннан көтеріп келеді. Интернетке қол жеткізу мүмкіндігі шектеулі немесе цифрлық сауаттылық деңгейі төмен азаматтар үшін электрондық үкімет порталы кейде қиын болады. Шымкенттегі жаңа офис дәл осы олқылықты жоюға бағытталған.

Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы болып табылады. Халық саны жыл өткен сайын артып, 2026 жылға қарай бір миллионнан асқан бұл мегаполисте мемлекеттік қызмет орталықтарына деген сұраныс өте жоғары. Статистикаға жүгінсек, қаладағы халыққа қызмет көрсету орталықтары күніне орта есеппен 3 500-ден 4 000-ға дейін өтінімді өңдейді. Жасанды интеллект жүйелерін енгізу осы ауыртпалықтың елеулі бөлігін автоматтандыруға мүмкіндік береді. Алматы және Астанадағы ұқсас пилоттық жобалардың тәжірибесі бойынша, жасанды интеллект сервистерін қолдану операторлардың жұмыс жүктемесін 35–40 пайызға азайтқаны анықталған. Шымкенттегі жаңа офис осынау тәжірибені одан әрі дамытып, жаңа стандарт қалыптастыруды мақсат етеді.

Жергілікті тұрғындардың реакциясы да оң болып отыр. Офистің алғашқы күндерінде-ақ мыңнан астам адам оның қызметімен пайдаланды. «Бұрын жай ғана анықтама алу үшін жарты күн жоғалтатынбыз. Енді бәрі жылдам, ыңғайлы», — дейді Қаратау ауданының тұрғыны, зейнеткер Зина Бекова. Оның пікірінше, жасанды интеллект кеңес беру жүйесі жоба туралы сұрақтарға нақты жауап беріп, шатасушылықтың алдын алды. Жас ұрпақ өкілдерінің арасында да оң пікір басым. IT саласында жұмыс жасайтын Асан Жұмабаев бұл бастаманы «тек дұрыс бағыт» деп бағалай отырып, алдағы уақытта биометриялық идентификация және толықтырылған шындық технологияларын да енгізу керектігін ұсынды.

Сарапшылар бұл жобаның маңыздылығын тек Шымкент аясымен шектемейді. Мемлекеттік басқару академиясының зерттеушісі Дина Қалиева: «Шымкенттегі цифрлық офис — Қазақстандағы мемлекет пен технология арасындағы жаңа серіктестіктің алғашқы нақты үлгісі. Егер бұл модель тиімділігін дәлелдесе, оны басқа қалаларда да қолдануға болады», — деп атап өтті. Шынында да, Үкімет 2027 жылға дейін елдің барлық облыс орталықтарында осындай цифрлық офистер желісін қалыптастыруды жоспарлап отыр. Алдағы кезеңдерде жасанды интеллект жүйелерін одан әрі жетілдіру, оның ішінде қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде дауыстық кеңес беру функциясын іске қосу, сондай-ақ мүмкіндіктері шектеулі азаматтар үшін арнайы бейімделген жұмыс станцияларын орнату жоспарланған.

Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ, мемлекеттік қызметтердің автоматтандырылуы бүкіл әлемде жаңалық емес. Эстония 2000-жылдардың басынан бастап электрондық үкімет саласындағы жетекшіге айналды. Сингапур, Оңтүстік Корея, Финляндия сынды елдер де бұл жолда үлкен табыстарға жетті. Қазақстан бұл бәсекеге кеш қосылмады: «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында соңғы бес жылда маңызды қадамдар жасалды. Шымкенттегі жасанды интеллект офисі осы стратегиялық жолдың жаңа белесі болып табылады. Ол мемлекеттік қызметтің болашағы туралы нақты сұрақ қояды: адам мен технологияның өзара үйлесімді жұмысы арқылы азаматтардың өміріне нақты жеңілдік әкелуге болады ма? Шымкенттің тәжірибесі бұл сұраққа «иә» деп жауап беретін сияқты.