29 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласында Қазақстанның оңтүстік өңірі үшін тарихи маңызы бар оқиға болды — жаңа форматтағы цифрлық Халыққа қызмет көрсету орталығы өз есігін ашты. Бұл орталық елдегі бесінші «AI-ХҚО» болып табылады және мемлекеттік қызметтерді көрсету жүйесінде жаңа бет ашуды білдіреді. Цифрлық технологиялар азаматтардың күнделікті өміріне тереңірек енген сайын, мемлекет пен қоғам арасындағы өзара қарым-қатынас та түбегейлі өзгеруде.

Бұл жобаның пайда болуы кездейсоқтық емес. Соңғы бес жыл ішінде Қазақстан мемлекеттік қызметтерді цифрландыру бағытында үлкен қадамдар жасады. eGov порталы арқылы жүздеген қызмет түрі онлайн форматқа көшірілді, мобильді қосымшалар арқылы азаматтар үйінен шықпай-ақ бірқатар мәселелерін шеше алатын болды. Алайда статистика мынандай шындықты көрсетеді: халықтың айтарлықтай бөлігі, әсіресе орта және егде жастағы азаматтар цифрлық сауаттылық деңгейінің төмендігіне байланысты электрондық қызметтерден толық пайдалана алмай келді. «Мемлекеттік корпорация «Азаматтарға арналған үкімет» мәліметтері бойынша, ХҚО-ларға жүгінетін азаматтардың 40 пайыздан астамы қарапайым анықтамалар мен стандартты құжаттарды рәсімдеу үшін келеді, ал бұл операциялардың басым бөлігін онлайн режимде жеңіл атқаруға болады.

Жаңа форматтағы ХҚО бұл олқылықты жоюға арналған. Орталықтың кеңістігі бірнеше функционалдық аймаққа бөлінген: eGov жүйесімен жұмыс жасауға арналған компьютерлік аймақ, сарапшылық кеңес аймағы, оқыту аймағы және тәулік бойы жұмыс істейтін өзіне-өзі қызмет көрсету аймағы. Орталықта моноблоктар, сканерлер және eGov GPT сервисі бар ақпараттық экрандар орнатылған. Арнайы терминал арқылы жеке куәлік немесе төлқұжат рәсімдеуге өтінім беруге болады. Маңызды ерекшелік — кеңесшілер азаматтардың орнына құжат ресімдемейді, керісінше, электрондық қызметтерді өз бетінше пайдалануға үйретеді.

«Мемлекеттік корпорация «Азаматтарға арналған үкімет» басқарма төрағасы Арман Кенжегалиев жаңа орталықтың маңыздылығы туралы былай деді: «Бұл ХҚО — мемлекеттік қызметтерді көрсетудің келесі қадамы. AI-ХҚО орталықтары Apple Store форматы үлгісінде жасалған. Біздің қызметкерлер азаматтарға мысал арқылы көрсетуге дайын, олар болашақта мұнда келмей-ақ мемлекеттік қызметтерді өз бетінше ала алатындай болсын деген мақсатпен жұмыс жасайды». Бұл дәйексөз орталықтың ұзақмерзімді мақсатын айқын аңғартады — азаматтарды тек қызмет алушы ретінде ғана емес, цифрлық технологияларды еркін меңгерген белсенді пайдаланушыларға айналдыру.

Шымкент қаласы мұндай орталық ашу үшін таңдалуы да символдық мәнге ие. Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде Шымкент халық саны жағынан өсіп келе жатқан, экономикалық белсенділігі жоғары мегаполис болып табылады. Қала халқының саны 1,2 миллионнан асып кетті, ал мемлекеттік қызметтерге деген сұраныс жыл сайын артуда. Шымкент технологиялық жаңалықтарды оңтүстік өңір арқылы бүкіл елге тарату мүмкіндігі тұрғысынан да стратегиялық маңызды нүкте болып есептеледі. Қала тұрғыны, педагог Айгүл Нұрмаханова жаңа орталық туралы пікірін бөлісті: «Мен бұрын кез келген анықтама алу үшін кезекте ұзақ уақыт тұратынмын. Енді мұнда компьютер алдына отырып, қызметкердің көмегімен бәрін өзім жасай алатынымды білдім — бұл шынымен ыңғайлы».

Тәулік бойы жұмыс істейтін өзіне-өзі қызмет көрсету аймағы — орталықтың аса назар аудартатын жаңалықтарының бірі. ХҚО жабылғаннан кейін де азаматтар осы аймаққа кіріп, бірқатар цифрлық қызметтерді пайдалана алады. Бұл еңбекпен бос уақыттары шектеулі адамдар — жұмысшылар, жас аналар, студенттер — үшін өте маңызды мүмкіндік. IT саласының сарапшысы Дәурен Әбілов атап өткендей: «Тәулік бойы жұмыс істейтін цифрлық өзіне-өзі қызмет көрсету пункттері — бұл жаһандық тренд. Эстония, Сингапур сияқты елдер осы жолмен бұрыннан жүріп келеді. Қазақстанның да осы бағытта нақты қадамдар жасауы — оң белгі».

Жаңа форматтағы ХҚО-лардың ашылуы болашақ үшін үлкен перспективалар ашады. Алдымен, мұндай орталықтар халықтың цифрлық сауаттылығын арттыруға тікелей ықпал етеді. Екіншіден, мемлекеттік қызметтерге деген кезектер мен күту уақыты қысқарады. Үшіншіден, eGov GPT сервисінің енгізілуі жасанды интеллект технологияларының мемлекеттік секторда іс жүзінде қолданылуының алғашқы айқын мысалдарының бірі болып табылады. Сарапшылардың болжамы бойынша, егер пилоттық жоба сәтті болса, 2027 жылдың аяғына дейін мұндай орталықтардың саны елдің барлық облыс орталықтарына дейін жетуі мүмкін.

Жаңа цифрлық ХҚО ашылуы — бұл тек бір ғимараттың есік ашуы ғана емес, бұл Қазақстандағы мемлекеттік басқару мәдениетінің өзгеру белгісі. «Азаматқа қызмет ет» деген қағидат енді «Азаматты өз бетінше мүмкіндікке ие ет» деген жаңа мазмұнға ие болуда. Шымкенттің бесінші AI-ХҚО болуы — бастаманың аяқталуы емес, жалғасы. Мемлекет пен технология бірлесіп, азаматтардың уақытын, күш-жігерін және мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған бұл жол тиімді де, дұрыс да болса керек. Шымкент тұрғындары мен Қазақстанның бүкіл халқы алдындағы сын — осы мүмкіндіктерді толық меңгеріп, цифрлық азамат ретінде жаңа дәуірге батыл қадам жасау.