1 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының №1 қалалық клиникалық ауруханасында отандық трансплантология тарихындағы тағы бір маңызды оқиға болып өтті — туысқан донордан 256-шы бүйрек трансплантациясы сәтті жүргізілді. Бұл операция Оңтүстік Қазақстан аймағындағы мамандандырылған медицина орталығының ұзақ жылғы еңбегінің жемісі ғана емес, бүкіл республикалық денсаулық сақтау жүйесінің жетістігі болып табылады.

Операция 30 қыркүйекте жоспарлы түрде өткізілді. Науқас — бүйрегінің созылмалы ауруымен сегіз жыл бойы есепте тұрған ер адам. Оның негізгі диагнозы — тубулоинтерстициалдық нефрит фонында дамыған бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысы. 2018 жылдан бастап науқас гемодиализ арқылы емделіп келді. Яғни ол сегіз жыл бойы апта сайын бірнеше рет аппаратқа қосылып, қанын тазалатып отырды — бұл адам өміріне, оның жұмыс қабілеттілігіне және жалпы өмір сапасына аса ауыр шектеулер қояды. Донор мен реципиент барлық қажетті медициналық зерттеулерден өтіп, заңнамада көзделген келісімдерді берді. Операция асқынусыз аяқталды, екі пациент де қарқынды терапия және реанимация бөліміне ауыстырылды. Қазіргі уақытта олардың жағдайы тұрақты деп бағаланады, ал реципиентте трансплантацияланған бүйректің ерте қалпына келу белгісі — жақсы диурез байқалуда.

Шымкент қаласындағы трансплантология бағыты соңғы он жыл ішінде елеулі дамыды. №1 қалалық клиникалық аурухана Оңтүстік Қазақстанның ірі трансплантологиялық орталықтарының біріне айналды. Бүгінгі таңда мұнда жоғары білікті хирургтар, нефрологтар және анестезиологтардан тұратын кәсіби команда жұмыс істейді. «Бүйрек трансплантациясы — бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысындағы науқастар үшін ең тиімді емдеу әдісі. Гемодиализбен салыстырғанда трансплантация пациенттің өмір сапасын түбегейлі жақсартады, өмір ұзақтығын арттырады және оған толыққанды тіршілік сүруге мүмкіндік береді», — дейді ауруханадағы трансплантология бөлімінің жетекшісі Асқар Жұматов.

Бүйрек ауруларының таралуы Қазақстанда медициналық және әлеуметтік тұрғыдан өткір мәселе болып қала береді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, бүкіл дүние жүзінде созылмалы бүйрек ауруымен 850 миллионнан астам адам ауырады. Қазақстан статистикасына сүйенсек, республикада бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысымен диализге тәуелді пациенттер саны жыл сайын өсуде. Бүйрек трансплантациясы бұл адамдар үшін өмірді түбегейлі өзгертетін жалғыз нақты шешім болып табылады. Алайда донорлық органдарға деген қажеттілік пен олардың нақты санының арасындағы алшақтық бүгінде де өте үлкен. Туысқан донорлықтан трансплантация жасау — бұл алшақтықты азайтудың ең маңызды жолдарының бірі, өйткені ол кадавралық донорлықты күтуге байланысты уақытты жояды.

Операцияның сәтті өтуі медицина мамандарының ғана емес, қоғамның да назарын аударды. Ауруханаға таяу орналасқан аудандардан келген науқастардың туыстары мен белсенді азаматтар бұл жаңалыққа ерекше қуанышпен қарады. «Менің ағам да бүйрек ауруымен бірнеше жыл бойы диализде жүрді. Осындай жаңалықтарды оқыған сайын үміт оянады. Демек, Шымкентте де мұндай операциялар жасала береді екен», — деді жергілікті тұрғын Зарина Есімова. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының өкілі де бұл жетістікті жоғары бағалады: «256 операция — бұл сандық жетістік қана емес, ол Шымкенттегі трансплантологияның жоғары деңгейге жеткенін дәлелдейді. Біз осы бағытты одан әрі дамытуға барлық мүмкіндігімізді жұмсаймыз».

Бүйрек трансплантациясының тарихына үңілсек, Қазақстанда бұл бағыт 1990-шы жылдардың аяғынан бастап жүйелі түрде дамып келеді. Алғашқы операциялар республикалық деңгейдегі орталықтарда ғана жасалды. Кейінірек, 2000-шы жылдардың ортасынан бастап, облыстық ауруханаларда да мамандандырылған бөлімдер ашыла бастады. Шымкент осы бағытта ерте қадам жасаған қалалардың бірі болды. Бүгінде ол тек Оңтүстік Қазақстан тұрғындарына ғана емес, іргелес аймақтардан, тіпті Орта Азия елдерінен келетін науқастарға да медициналық қызмет көрсетуге мүмкіндігі бар ірі орталыққа айналды.

Сарапшылар болашақта трансплантологияның Қазақстанда одан әрі кеңеюін болжайды. Ең алдымен, кадавралық донорлық институтын нығайту бүйрек трансплантациясының қолжетімділігін арттырады деп күтілуде. Сонымен қатар, иммуносупрессивті терапияның жаңа препараттары мен хирургиялық технологиялардың дамуы операциядан кейінгі асқынулар санын одан сайын азайтады. «Алдағы жылдарда Шымкентте жылына 50-60 трансплантацияға жетуді жоспарлаудамыз. Бұл үшін жаңа мамандар даярлауды да, инфрақұрылымды жаңартуды да жалғастырамыз», — деп мәлімдеді ауруханының бас дәрігері Берік Сейткали.

256-шы бүйрек трансплантациясы — бұл тек медициналық статистикадағы тағы бір жол ғана емес. Ол бір адамның тағдырын өзгерткен, оған жаңа өмір сыйлаған нақты оқиға. Сегіз жыл бойы диализ аппаратына тәуелді болып, күн сайын шектеумен өмір сүрген адам енді бүйрегі қалпына келіп, толыққанды өмірге оралу мүмкіндігіне ие болды. Бұл Шымкент медицинасының, оңтүстік өңір дәрігерлерінің және жалпы отандық денсаулық сақтаудың нақты жетістігі. Трансплантология — адам өміріне деген ең терең сыйластықтың медицинадағы көрінісі, ал Шымкент бұл жолда сенімді алға басуда.