5 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі орталығы Шымкент медицина саласында жаңа технологиялық серпіліске дайындалуда. Биыл жыл аяғына дейін қалада робот-ассистент арқылы тізе буынын ауыстыру операциялары іске қосылмақ. Бұл жоба — отандық денсаулық сақтау жүйесіндегі маңызды қадамдардың бірі, өйткені осы технология бүгінге дейін тек Алматы мен Астанада ғана қол жетімді болып келді.

Шымкент қалалық диагностикалық орталығында қазіргі уақытта халықаралық деңгейдегі шеберлік сабақтары жүргізілуде. Сеул ұлттық университетінің профессорлары қалалық дәрігерлерге буынды эндопротездеудің заманауи тәсілдерін, жарақаттарды диагностикалауды және операция алдындағы зерттеулерді жүргізуді үйретуде. Бағдарлама тек теориялық білім беруді ғана емес, ультрадыбыстық аппараттар арқылы жүргізілетін практикалық жаттығуларды да қамтиды. Кореялық мамандардың тәжірибесі отандық дәрігерлерге буынды диагностикалау мен емдеудің нәзік тетіктерін меңгеруге мүмкіндік береді.

Диагностикалық орталықтың бас дәрігері Шолпан Мырзахметованың айтуынша, бұл мастер-класс — Шымкент медицинасының сапалы жаңа деңгейге шығуына бағытталған кешенді жоспардың бастамасы: «Бізге тек операция жасай білу жеткіліксіз. Алдын ала дұрыс диагностика қою — жартысы емдеу дегенді білдіреді. Кореялық әріптестеріміздің тәжірибесін игере отырып, біз пациенттерімізге дүниежүзілік деңгейдегі медициналық қызмет ұсына аламыз». Мырзахметова сонымен қатар орталықтың материалдық-техникалық базасын жаңарту мәселесі де шешіліп жатқанын атап өтті.

Травматолог-ортопед Нуржан Естемисовтың айтуынша, роботтандырылған технология операцияның дәлдігін айтарлықтай жоғарылатады. Дәстүрлі хирургиямен салыстырғанда робот-ассистент тізе буынының жеке анатомиялық ерекшеліктерін нақты бейнелеп, имплантатты дәл орналастыруға мүмкіндік береді. «Бұл технология қате пайызын төмендетеді, науқас операциядан кейін тезірек қалпына келеді, ауруханада жатып қалу мерзімі де қысқарады. Алматы мен Астанада осындай операциялар жасалып, жақсы нәтижелер берілді. Енді Шымкент те осы мүмкіндікке ие болады», — деді ол.

Қала бойынша жыл сайын шамамен 250 буын ауыстыру операциясы жүргізілетіні — ресми мәлімет. Бұрын мұндай хирургиялық араласуды негізінен егде жастағы пациенттер қажет еткен болса, бүгінгі таңда орта жастағы адамдарға да, буынның зақымдану дәрежесіне қарай, операция тағайындала бастады. Медицина мамандары мұны бірнеше факторға байланыстырады: отырықшы өмір салтының таралуы, семіздік проблемасының өршуі, сондай-ақ спорттық жарақаттардың жиілеуі. Бүкіл Қазақстан бойынша буын-тірек жүйесі аурулары бойынша тіркелген пациенттер саны соңғы он жылда 30 пайыздан астам өскені туралы деректер бар. Шымкент — республиканың үш миллионнан астам тұрғыны бар ең ірі қаласы, сондықтан мұндай медициналық қызметтің жергілікті деңгейде қол жетімді болуы аса маңызды.

Бұл жоба тек бір қалаға ғана тиімді емес — оның Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін стратегиялық маңызы зор. Шымкент — Оңтүстік Қазақстан облысының, Түркістан өңірінің және Қызылорда бағытының медициналық орталығы. Жылда мыңдаған науқас емделу үшін осы қалаға бет алады. Операцияны Алматыда немесе Астанада жасататын пациенттер ұзақ жол жүруге, тұруға, уақыт жоғалтуға мәжбүр болатын. Роботтандырылған хирургия Шымкентте іске қосылса, оңтүстік өңірдің тұрғындары ауруханалық туризмнің ауыртпалығынан босайды. Денсаулық сақтау министрлігінің бекітілген бағдарламасы бойынша озық медициналық технологияларды аймақтарға кеңінен таратуды 2025–2030 жылдарды қамтитын жоспар көздейді.

Медицина қауымдастығы бұл жаңалықты жалпы алғанда оң қабылдады. Шымкент қалалық аурухана желісінің бас дәрігері Қанат Бекованың сөзіне жүгінсек: «Халықаралық тәжірибені жергілікті деңгейде енгізу — біздің медицинамыздың жаһандық стандарттарға сәйкес дамып жатқанының белгісі. Қала тұрғындары енді шет елге немесе астанаға бармай-ақ заманауи жоғары технологиялық операция жасата алатын болады». Бейресми пікірлер де жылы болды — халық арасында бұл хабар жеке диагностикалық орталықтар мен медицина мектептерінің ортасына жылдам тарады.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Кеңес Одағы кезінде Шымкент дәрі-дәрмек өнеркәсібінің орталығы болған. 1991 жылғы тәуелсіздіктен кейін медицина жүйесі ұзақ жылдар бойы ресурс тапшылығын басынан кешірді. Алайда соңғы онжылдықта жағдай елеулі өзгерді: жаңа ауруханалар, заманауи жабдықтар, шетелдік серіктестіктер — барлығы кезең-кезеңімен нығая берді. Роботтандырылған хирургияның Шымкентке келуі — осы ұзақ жолдың жаңа белесі. Алдағы айлар мақсатқа жету жолындағы шешуші сынақ болады: жабдық сатып алынып, дәрігерлер дайындалып, алғашқы операция жасалған сәтте — Шымкент Орта Азиядағы медициналық технологиялар картасында жаңа орын иеленетін болады.