2026 жылдың 3 қазанында Шымкент қаласында өткен «Даму» қорының Ашық есіктер күні іскерлік қоғамдастық арасында үлкен қызығушылық тудырды. Бұл шара тек ақпараттық кездесу ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік қолдау жүйесі мен жеке бизнестің тікелей диалог алаңына айналды. Қалада белсенді дамып келе жатқан кәсіпкерлік ортаны ескерсек, мұндай іс-шаралардың маңыздылығы күн сайын артып барады. Ашық есіктер күнінің мақсаты — субсидиялар, мемлекеттік кепілдіктер және жеңілдетілген несиелеу мүмкіндіктері туралы толық, дұрыс ақпарат жеткізу болды.

«Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорының Қазақстан экономикасындағы орны ерекше. Қор 2001 жылы құрылып, сол кезден бастап шағын және орта бизнесті (ШОБ) қолдаудың негізгі тетіктерінің біріне айналды. Жылдар бойы қор жүздеген мың кәсіпкерге несиелеу, лизинг, субсидиялау және бизнесті жүргізу бойынша білім беру бағдарламалары арқылы қолдау көрсетті. Бүгінгі таңда «Даму» тек қаржылық делдал ғана емес, кәсіпкерлерді мемлекетпен байланыстыратын стратегиялық институт ретінде танылады. Дәл осындай Ашық есіктер күндері бүкіл ел бойынша үнемі өткізіліп, жергілікті бизнес иелерін ресми бюрократиялық кедергілерсіз маманнан тікелей ақпарат алуға мүмкіндік береді.

Шымкенттегі кездесуге жүзден астам кәсіпкер қатысты. Олар қор мамандарымен тікелей сөйлесіп, жобаларына қаржылық қолдау алудың нақты жолдарын білді. Маман Айгүл Бекова кездесу барысында атап өткендей: «Бізге жиі қателесіп айтылады — «Дамуға» барып несие алу өте қиын деп. Шындығында, егер кәсіпкер өз ісін нақты жоспарласа, тиісті құжаттарды дайындаса, процесс жеткілікті түрде анық және мөлдір». Субсидиялау механизмі несие бойынша пайыздық мөлшерлемені едәуір төмендетуге мүмкіндік береді, ал мемлекеттік кепілдіктер кепілдік мүлкі жеткіліксіз кәсіпкерлерге де қаржыландыру алуға жол ашады — бұл шағын бизнес өкілдері үшін бұрын жабық тұрған есікті айқарасын ашып береді.

Кездесу қатысушыларының бірі, темір жол логистикасы саласында жеті жыл жұмыс істеп келе жатқан Қырбаш Есенғали мұндай шараның практикалық пайдасын жеке бастан сезінгенін айтты. «Мен бүгін өзіме қажетті ақпаратты алдым және енді «Даму» қоры арқылы субсидиялауды пайдаланғым келеді. Бизнесімді кеңейтіп, вагон санын арттырмақшымын — ал бұл үшін мемлекеттік қолдаусыз жеткілікті қаражат жинау өте қиын болар еді», — деді ол. Бұл сөздер кейінге қалдырылған мақсаттар туралы емес, нақты жоспарлар туралы. Логистика секторы Қазақстан үшін стратегиялық маңызды сала болып табылады, сондықтан мұндай кәсіпкерлерді қолдау жүйенің дұрыс жұмыс істегенінің белгісі.

«Даму» қорының басқарма төрағасы Фархат Сарсекеев өтінімдерді қарау барысында бірнеше негізгі факторға назар аударылатынын түсіндірді. Оның айтуынша, кәсіпкердің меншікті қаражаты, несиелік тарихы және кепілге берілуі мүмкін мүлкінің болуы — бас критерийлер. «Біз тәуекелді бірге бөлісуге дайынбыз, бірақ кәсіпкер де өз жауапкершілігін сезінуі тиіс. Мемлекеттік қолдау — сыйлық емес, серіктестік», — деп атап өтті ол. Осы жылы бүкіл Қазақстан бойынша «Даму» қорының қолдауымен шамамен 2500 кәсіпкер қаржыландыру алды, берілген несиелердің жалпы сомасы 1 триллион теңгеден асты. Бұл — мемлекеттің ШОБ дамытуға деген нақты ниетінің сандық дәлелі.

Шымкент контексінде бұл цифрлар ерекше мәнге ие. Биылғы жылдың алғашқы сегіз айында қалада жұмыс істеп тұрған шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 132 мыңнан асты. Бұл — елдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Экономист Дінмұхамед Садықов бұл тенденцияға берген бағасында: «Шымкент — Орта Азия мен Ресейді жалғастыратын логистикалық тораптың орталығы. Сондықтан мұнда бизнес белсенділігі жоғары болуы заңды. «Даму» сияқты институттардың осы қалада белсенді жұмыс жасауы аймақтық экономиканы нығайтудың маңызды алғышарты», — деді ол. Кейінгі жылдары Шымкент жеке қала мәртебесін алып, экономикалық тәуелсіздікті нығайту бағытында белсенді саясат жүргізіп келеді.

Қоғамдық реакция да бірмағыналы болмады. Бір жағынан, кәсіпкерлер мұндай ашық диалог форматын жоғары бағалайды. Бизнес-клуб «Атамекен» өкілі Сандуғаш Нұрланова: «Бізге тек ақша емес, ақпарат та керек. Жиі кәсіпкерлер мүмкіндіктері бар екенін білмегендіктен пайдаланбай қалады. Мұндай кездесулер осы білім алшақтығын жоюға көмектеседі», — деп пікір білдірді. Екінші жағынан, кейбір сарапшылар қолдау шараларының іс жүзінде жүзеге асырылу жылдамдығы мен бюрократиялық рәсімдердің күрделілігі туралы алаңдаушылықтарын жасырмайды.

Болашаққа қарағанда, «Даму» қорының мұндай ашық іс-шараларды жүйелі түрде өткізуі бизнес-ортаның сенімін нығайтып, инвестициялық климатты жақсартуға оң ықпал ететіні күмәнсіз. Мемлекет пен кәсіпкер арасындағы осы үздіксіз диалог Қазақстанның 2030 жылға дейінгі ШОБ дамыту стратегиясының маңызды бөлігі болып табылады. Шымкент мысалы бүкіл ел үшін өнегелі: жеңілдетілген қаржыландыру тек кіріс көзі емес — ол бизнестің тұрақты дамуының, жаңа жұмыс орындарының және өңірлік экономиканың нығаюының кілті. Мемлекеттік қолдауды дұрыс пайдаланатын кәсіпкер — ертеңгі гүлденген Қазақстанның негізі.