31 қазан 2026 жылы Шымкент қаласында маңызды оқиға болды: Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті мен қала Цифрландыру басқармасы арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Бұл қол қою рәсімі — жай ғана ресми іс-шара емес, Шымкенттің цифрлық болашағын қалыптастырудағы нақты бетбұрыс нүкте. Екі жақтың бұл бастамасы қаланың технологиялық дамуын жаңа белеске көтеруге ниеттелгенін айқын көрсетеді.

Шымкент — Қазақстанның республикалық маңызы бар үшінші қаласы. Халқы үш миллионнан асатын бұл өңірлік орталықта соңғы жылдары цифрлық инфрақұрылымды дамытуға ерекше назар аударылып келеді. Қаланың «Цифрлық Шымкент» бағдарламасы аясында электрондық мемлекеттік қызметтерді кеңейту, ақылды қалалық жүйелер енгізу және деректерді басқарудың заманауи механизмдерін орнату жұмыстары жүргізілуде. Дегенмен кез келген технологиялық трансформацияның негізгі тірегі — білікті мамандар мен жасампаз ғылыми ойлар. Дәл осы олқылықты толтыруға бүгінгі меморандум бағытталған.

Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті — аймақтың ең ірі жоғары оқу орындарының бірі. Мұнда жыл сайын мыңдаған студент білім алады, жүздеген ғалым зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Университет соңғы жылдары цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, деректер ғылымы және кибернетика бағыттарын белсенді дамытып, осы саладағы оқу бағдарламаларын жаңартты. Нәтижесінде аталған жоғары оқу орны тек білім беру ошағы ғана емес, сонымен бірге инновациялық зерттеу алаңына айнала бастады. Міне, осы әлеует бүгін қаланың ресми цифрлық инфрақұрылымымен тікелей байланысқа түсті.

Меморандум аясында бірнеше стратегиялық бағыт белгіленді. Біріншіден, ақпараттық технологиялар мен жасанды интеллект салаларында білікті кадрлар даярлау. Бұл — қалаға нақты маман дайындауға бағытталған мақсатты жұмыс, яғни теория мен тәжірибенің ұштасуы. Екіншіден, бірлескен қолданбалы зерттеулер жүргізу. Университет ғалымдары қала инфрақұрылымының нақты мәселелерін зерттеп, тиімді шешімдер ұсынатын болады. Үшіншіден, заманауи цифрлық шешімдер әзірлеу — бұл бағытта университеттің жас мамандары мен ғылыми қызметкерлері қалалық платформалар мен сервистерді жетілдіруге тікелей атсалысады. Төртіншіден, ғылыми жобаларды тәжірибеде сынақтан өткізу мүмкіндігі — зертханада туған идеялардың нақты өмірде тексерілуі инновациялық цикл үшін аса маңызды.

Кездесу барысында Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасының басшысы Мұхит Кемелов бастаманың мәнін нақты сөздермен ашып берді. «Қаланың цифрлық трансформациясы — технологиялық жаңғырту ғана емес, ол басқару жүйесінің тиімділігін арттыруға, тұрғындарға көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға және жаңа мүмкіндіктер қалыптастыруға бағытталған кешенді үдеріс. Осы бағытта университеттің ғылыми әлеуеті мен жас мамандардың мүмкіндіктерін пайдалану біз үшін маңызды. Бірлескен жобалар нақты нәтижелерге қол жеткізуге жол ашады», — деді Мұхит Кемелов. Бұл сөздер — тек мінбеге арналған тілек емес, жүйелі серіктестіктің іргетасы болып табылатын нақты ұстаным.

Сарапшылар мұндай ынтымақтастықтың нәтижелілігіне оптимистік баға береді. Қазақстандық IT-сектор өкілдерінің пікірінше, мемлекеттік органдар мен университеттердің бірлескен жұмысы ғылымның «шкаф ғылымына» айналуының алдын алады, яғни зерттеу нәтижелері нақты өмірде қолданысқа ие болады. Бұл ретте Шымкент тәжірибесі басқа қалалар үшін де үлгі бола алады. Астана мен Алматыда мұндай ынтымақтастық белгілі бір деңгейде жүзеге асып жатқанымен, оңтүстіктің ең ірі қаласының бұл бастамаға белсенді қосылуы аймақтық цифрлық дамудағы теңдестікті нығайтады. Республиканың оңтүстік өңірі технологиялық инновация орталығына айналу жолында маңызды қадам жасады деп есептеуге толық негіз бар.

Болашақта аталған меморандум шеңберінде бірқатар іс жоспарланып отыр. Жақын арада университет пен Цифрландыру басқармасының арнайы жұмыс тобы құрылып, бірлескен жобалардың нақты тізімі мен іске асыру мерзімдері белгіленеді. Сондай-ақ студенттерге арналған тәжірибелік бағдарламалар ұйымдастырылып, ең дарынды жастарды қалалық цифрлық жобаларға тарту механизмі іске қосылмақ. Ғалымдардың зерттеу нәтижелері Шымкенттің «ақылды қала» инфрақұрылымын дамытуда тікелей пайдаланылатын болады. Бұл — қаланың тек технологиялық деңгейін емес, тұрғындардың өмір сапасын да нақты жақсартуға мүмкіндік беретін кешенді жоспар.

Бүгінгі қол қою рәсімі Шымкент үшін жаңа дәуірдің символдық басталуы болды десек артық айтпаймыз. Университет пен қала биліктің осы бірлігі — болашақ буынды дайындаудың да, бүгінгі тұрғынға сапалы цифрлық қызмет ұсынудың да кілті. Технологиялық прогресс — тек жабдық пен бағдарламалық жасақтамада емес, ол ең алдымен ойлаушы адамдарда, зерттейтін ғалымдарда, жүйені жетілдіруге ниетті басқарушыларда. Осы үшеуін бір үстелге жинаған меморандум — Шымкенттің цифрлық болашағына қойылған берік іргетас.