Алдағы жылдары жүк тиеген көліктің жолда қанша тұратынын болжап қана қоймай, оның қай бағытпен, қай сағатта жүргенін алдын ала дәл есептейтін заман келеді. Шекарада сағаттап, кейде тәулік бойы күтетін жүргізушілердің көрінісі де бұрынғының естелігіне айналуы мүмкін. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында осындай болашақтың негізін жасанды интеллект пен Smart Логистика бағытымен байланыстырды. Бұл ел экономикасына ғана емес, оңтүстіктің ірі қаласы Шымкенттің тұрғындарына да тікелей қатысты.
Жолдауда заманауи көлік жүйесі тек жолдар мен рельстерден тұрмайтыны айтылады. Оның негізгі өзегі — мәліметтер мен интеллектуалды басқару. Яғни жол салу мен вагон санын көбейту жеткіліксіз: қозғалысты қалай ұйымдастыратыны, шешімді қаншалықты жылдам әрі дәл қабылдайтыны да маңызды. Жасанды интеллектіні логистикаға енгізу стратегиялық артықшылық беретіні нақты көрсетілген.
Шымкент республикалық маңызы бар қала әрі елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис болғандықтан, көлік пен жүк қозғалысының қарқыны мұнда ерекше сезіледі. Қала тұрғындары күнделікті өмірде көліктің көптігін, кептелісті, жүк тасымалының жолға түсіретін салмағын жақсы біледі. Сондықтан ауа райын, жол кептелістерін және шекарадағы жүктемені ескеріп, жүк көліктері мен пойыздар үшін ең тиімді қозғалыс кестесін құрастыратын жүйе Шымкент үшін теориялық әңгіме емес, практикалық мәні бар бастама.
Маршрутты оңтайландыру идеясының мәні қарапайым: жүк уақытында жетсе, шығын азаяды, ал шығын азайса, тауар бағасына да оң әсер ету мүмкіндігі артады. Жолдауда айтылған бағыт осы тізбектің барлық буынын — тасымалдаушыдан бастап дүкен сөресіне дейін — тиімді етуді көздейді. Қала тұрғыны үшін мұның нақты мағынасы — азық-түлік пен тұрмыстық тауарлардың үзіліссіз жеткізілуі, ал тасымалдаушы кәсіпкер үшін — жанармай мен уақытты үнемдеу, жоспарды сенімді құру. Әрине, нақты нәтиже қандай шешімдер қабылданатынына байланысты болады, бірақ бағыттың өзі айқын.
Жолдаудың екінші маңызды тұсы — «ақылды» шекара. Мемлекет басшысының ойынша, өткізу пункттерінде жасанды интеллект элементтері бар бейнебақылау және автоматты сканерлеу жүйелерін орнату шекарадағы көпшақырымдық кезектерді түпкілікті жоюдың жалғыз жолы. Бұл тұжырым мәселеге жартылай шешім емес, жүйелі көзқарас қажет екенін аңғартады. Қолмен тексеруге тәуелді баяу процестің орнын жылдам, өзара байланысты технологиялар басуы тиіс.
Шымкентке бұл неліктен маңызды? Қала көп ұлтты, жас халқы бар, кәсіпкерлік белсенділігі жоғары өңірдің орталығы. Мұндай қалада сауда мен тасымал көптеген отбасының тіршілігімен тығыз байланысты. Шекарадағы кезек қысқарса, жүк тасымалдаушылар мен олармен жұмыс істейтін серіктестердің жоспары айқын болады. Жеткізу мерзімі болжамды болса, кәсіпкер келісімшартты сенімдірек жасайды, ал бұл шағын және орта бизнестің тұрақтылығына да әсер етуі мүмкін.
Сонымен бірге бұл бағыттың әлеуметтік жағы да бар. Цифрлық логистика жүйелерін енгізу мәліметтермен жұмыс істей алатын мамандарға сұранысты арттырады. Шымкенттің жас халқы үшін бұл — бағдарламалау, деректерді талдау, көлік жүйесін басқару сияқты заманауи кәсіптерді меңгерудің мүмкіндігі. Қаланың оқу орындары мен кәсіпорындары осы өзгеріске қаншалықты дайын болса, жастар соншалықты тез жаңа жұмыс орындарына қол жеткізе алады. Бұл жерде нақты қадамдар жергілікті және республикалық деңгейде нақтыланғанда ғана айтылуға тиіс, ал бағыттың өзі кәсіби даму үшін кең кеңістік ашады.
Қорыта айтқанда, Жолдаудағы Smart Логистика бағыты Шымкент үшін көлік жүйесін мәліметтерге сүйеніп басқару, уақыт пен қаржыны үнемдеу, шекарадағы кезектен арылу сияқты мүмкіндіктер әкеледі. Ақылды жүйелердің игілігін қала тұрғындары күнделікті өмірде сезінуі үшін технологиямен қатар кәсіби кадрлар, ашық ақпарат және нақты іске асыру жоспары қажет болады. Алдағы жылдары осы бағыттағы қадамдар қаншалықты жүйелі болса, Шымкент елдің оңтүстік қақпасы ретіндегі рөлін соншалықты нығайта алады.