Шымкенттің таңы көбіне қала шетіндегі жүк көліктерінің қозғалысынан басталады. Шекара мен тиеу алаңдарының арасында, құжат күтіп тұрған айдаушылар мен қоймаларда есепке отырған жүк иелерінің күнделікті тіршілігі осы қалада ерекше көрінеді. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында дәл осы күнделікті тәжірибемен тікелей байланысты мәселені көтерді: қағаз жүкқұжаттардан бас тартып, сала жұмысын цифрлық жүйеге көшіру қажет деп атап өтті.
Жолдау тармағында Үкімет пен Көлік министрлігіне нақты міндет жүктелгені айтылады. Президенттің сынынан кейін оларға нақты KPI белгіленген. Басты талап: отандық логистикалық операторлар мен мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін шұғыл түрде бір арнаға біріктіру. Яғни бүгінге дейін бөлек-бөлек жұмыс істеген деректер базалары бір-бірімен «тілдесіп», жүк пен құжаттың жолы бір ортада көрінетін болуға тиіс.
Бұл міндеттің мәні қарапайым тұрғын үшін де түсінікті. Қағаз құжат көп болған жерде кезек те, күту де, қателік те көп болады. Бір мекеме екінші мекемеге анықтама жіберуді күтіп, жауапкершілікті бір-біріне ысыра беретін жағдай Жолдауда ведомствоаралық «футбол» деп аталады. Мемлекет басшысының ұстанымы бойынша, мұндай тәсілге енді орын жоқ, сылтау айтуға да болмайды. Цифрландыру деңгейі саланың тиімділігін бағалайтын басты өлшемге айналады.
Шымкент үшін бұл сөздердің салмағы өзгеше. Қала республикалық маңызы бар мегаполис ретінде елдің оңтүстігіндегі ірі көлік және сауда торабының біріне саналады. Көп ұлтты, жас халқы бар бұл қалада сауда мен тасымал көптеген отбасының тұрмысымен тығыз байланысты. Жүк айналымы жеделдесе, кәсіпкер уақыт пен шығынды үнемдейді, ал үнемделген қаражат жаңа тапсырысқа, жаңа жұмыс орнына айналуы мүмкін.
Цифрлық бір арнаның артықшылығы бірнеше бағытта сезілуі ықтимал. Біріншіден, құжат айналымы ашық әрі бақыланатын болады: жүк қайда екені, қай кезеңде кідіргені көрініп тұрады. Екіншіден, адам факторының әсері азаяды, ал бұл келісімсіз талап пен артық байланыс мүмкіндігін шектейді. Үшіншіден, шағын және орта бизнес үшін кіру кедергілері төмендейді: күрделі қағазбастылықтан шаршаған жеке кәсіпкер де ірі оператормен бірдей жағдайда жұмыс істей алады. Бұл Шымкентте көптеген кәсіпкердің отбасылық кәсіпті дамыту жолындағы шынайы қажеттілігі.
Әрине, міндеттің орындалуы жеке министрліктің ғана ісі емес. Жүйелерді біріктіру үшін мемлекеттік органдар да, жеке логистикалық компаниялар да ортақ стандарттарға көшуге, деректермен алмасуға дайын болуы керек. Қала деңгейінде де бұл ынтымақтастықтың маңызы зор: жергілікті кәсіпорындар мен көлік компаниялары жаңа жүйеге бейімделіп, қызметкерлерін оқытып, цифрлық құралдарды күнделікті жұмысқа енгізуі қажет болады. Бұл жерде жастардың рөлі ерекше: цифрлық дағдысы бар жас мамандарға сұраныс артады.
Жолдау тармағының түйіні осы өзгерісті жай техникалық жаңарту деп емес, стратегиялық қадам деп бағалайды. Қағаз жүкқұжаттардан интеллектуалды сандық экожүйеге көшу Қазақстанның жаһандық сауда ағындарын ұйымдастырушы рөліне шығуына жағдай жасауға тиіс. Мұндай мақсатқа жету үшін ел ішіндегі жүк жолы айқын, жылдам әрі сенімді болуы шарт. Ірі көлік тораптары бар қалалар үшін бұл өзгеріс транзиттік мүмкіндікті нақты табысқа айналдырудың жолы.
Қорыта айтқанда, Жолдаудағы бұл міндет Шымкент тұрғындары үшін алыс саясат тақырыбы емес, күнделікті өмірге жақын мәселе. Қала шетіндегі жүк кезегінің қысқаруы, құжаттың жеделдеуі, кәсіпкердің шығынының азаюы және жас мамандарға жаңа мүмкіндіктің ашылуы осы өзгерістің ықтимал нәтижелері. Енді негізгі сынақ орындау сапасында: Үкімет пен Көлік министрлігіне қойылған талап қағаз жүзінде қалмай, нақты нәтижемен расталса, Шымкент сияқты ірі қалалар жаңа цифрлық көлік кеңістігінің алғашқы пайдакерлерінің қатарында болады.