Қазақстан Президентінің 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында елдің нағыз тәуелсіздігі енді тек шекараның тұтастығымен немесе алтын-валюта қорының мөлшерімен ғана өлшенбейтіні атап өтілді. Мемлекет басшысының пайымынша, жаһандық экономикалық текетірес пен технологиялық бәсеке күшейген кезеңде тұрақты әрі өз қуатымызға сүйенетін электр энергиясымен қамтамасыз етілу экономикалық егемендіктің және ұлттық қауіпсіздіктің басты кепіліне айналып отыр. Бұл ой елдің оңтүстігіндегі ірі қала Шымкент үшін де аса өзекті.
Жолдауда энергия тапшылығының салдары айқын көрсетілген. Электр қуатының жетіспеуі кез келген өндірісті тоқтатып, инфляцияны өршітіп, мемлекетті сыртқы жеткізушілерге тәуелді етуі мүмкін. Бұл тұжырым күнделікті өмірден алыс дүние емес. Үйдегі жарықтан бастап, дүкендегі бағаға, зауыттағы жұмыс орнына дейін барлығы энергияның үздіксіз әрі қолжетімді болуына байланысты. Шымкент сияқты халқы көп, тұтыну деңгейі жоғары қалада бұл мәселе ерекше мәнге ие.
Республикалық маңызы бар қала ретінде Шымкент елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполистердің бірі саналады. Көп ұлтты, жас халқы бар қалада жаңа тұрғын үй алаңдары, мектептер, емханалар мен басқа да әлеуметтік нысандар қажеттілігі үнемі өсіп отырады. Жолдауда айтылғандай, энергия тапшылығы жаңа тұрғын үй массивтерін, әлеуметтік нысандар мен өндірістік аймақтарды іске қосуды тежеуі мүмкін. Сондықтан қаланың болашақ кеңеюі мен абаттануы энергиямен қамтамасыз етудің сенімділігімен тікелей тығыз байланысты.
Мемлекет басшысы заманауи өңдеу өнеркәсібі, машина жасау, металлургия және цифрлық инфрақұрылым, соның ішінде дата-орталықтар мен жасанды интеллект жүйелері орасан зор электр қуатын қажет ететінін ерекше атады. Бұл Шымкент үшін екі жақты мағынаға ие. Бір жағынан, қала өнеркәсіп пен кәсіпкерлікті дамытып, цифрлық қызметтерді кеңейтуге ұмтылған сайын қуатқа деген сұраныс арта түседі. Екінші жағынан, сенімді энергия көздері болса, қала жаңа өндіріс орындарын ашуға, технологиялық жобаларды тартуға және жастарға жаңа жұмыс орындарын ұсынуға мүмкіндік алады.
Жолдауда сыртқы импортқа тәуелділік стратегиялық тәуекел ретінде аталады. Көрші мемлекеттерден электр энергиясын сатып алу ұлттық бюджетке салмақ түсіріп қана қоймай, геосаяси қысым жасау құралына айналуы ықтимал екені ескертілген. Бұл ескерту отандық қуат көздерін дамытудың тек экономикалық емес, стратегиялық маңызы бар екенін көрсетеді. Қарапайым шымкенттік үшін мұның мәні қарапайым: өз қуатымыз неғұрлым сенімді болса, тұрмыстық және өндірістік қажеттіліктер де соғұрлым тұрақты қамтамасыз етіледі.
Тармақта инвестиция мәселесі де назардан тыс қалмаған. Ірі халықаралық инвесторлар зауыттар мен кәсіпорындар салмас бұрын аймақтағы энергия желілерінің тұрақтылығына және тарифтердің болжамдылығына бірінші кезекте мән беретіні айтылады. Демек, энергетикалық қауіпсіздік инвестициялық тартымдылықтың да негізгі шарты. Шымкент сияқты ірі қала үшін тұрақты желі мен түсінікті тариф саясаты бизнеске сенім сыйлап, жаңа кәсіпорындардың келуіне жол ашады. Нәтижесінде жұмыс орындары көбейіп, шағын және орта бизнестің де мүмкіндігі кеңейе түспек.
Жолдаудың бұл бөлімі «электрлендіру дәуірі» деген ұғымды қоғамдық талқыға шығарады. Алдағы жылдары қала тұрғындары үшін бұл тек техникалық мәселе болып қалмайды, ол өмір сапасының өлшемі болмақ. Электр қуаты жеткілікті болса, ғимараттар уақытында іске қосылады, өндіріс тоқтаусыз жұмыс істейді, цифрлық қызметтер кедергісіз қолжетімді болады. Ал тапшылық пайда болса, оның салдарын алдымен отбасылар мен шағын кәсіпкерлер сезінеді. Сондықтан энергетика саласындағы шешімдерге қоғамның назар аударуы және оларды ортақ мәселе ретінде қабылдауы маңызды.
Қорыта айтқанда, Президент Жолдауындағы энергетикалық тәуелсіздік туралы тармақ Шымкент үшін нақты бағдар беретін сигнал. Қаланың өсіп келе жатқан халқы, өнеркәсіптік және цифрлық даму мүмкіндіктері тұрақты электр энергиясына сүйенгенде ғана толық іске асады. Алдағы жылдардағы міндет – қала дамуының барлық бағытын энергиямен қамтамасыз етудің сенімділігімен үйлестіру. Мұндай тәсіл Шымкенттің экономикалық беріктігін арттырып, тұрғындардың болашағына деген сенімін нығайтатыны сөзсіз.