Республикалық маңызы бар, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис саналатын Шымкент үшін Президент Жолдауындағы энергетикалық теңгерімге қатысты тармақ ерекше мәнге ие. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында Үкіметке 2035 жылға дейінгі бірыңғай ұзақ мерзімді энергобалансты шұғыл түрде өзектендіруді тапсырды. Бұл міндет алыс астанадағы әкімшілік шара ғана емес: қаладағы әрбір пәтердің, зауыттың, мектеп пен емхананың қуатқа қолжетімділігі осындай құжаттың сапасына тікелей байланысты.
Жолдауда бұл құжат мемлекеттің алдағы онжылдықтағы энергетикалық қауіпсіздігі мен экономикалық дербестігін айқындайтын басты стратегиялық карта ретінде сипатталады. Яғни елдің қанша электр қуаты қажет екенін, оны қандай көздерден алатынын және қуатты өңірлерге қалай жеткізетінін нақты белгілеу көзделіп отыр. Президент индустрияландыру, жаппай цифрландыру және жасанды интеллект жүйелерінің қарқынды дамуы жағдайында ескірген есептерді қайта қарау заман талабы екенін ескертті.
Шымкент үшін бұл ескерту кездейсоқ емес. Көп ұлтты әрі жас халқы бар қала өсіп келеді, ал өсіп келе жатқан қаланың энергияға сұранысы да арта түспесе, азаймайды. Үйлерді жарықпен, жылумен қамтамасыз ету, көше шамдары, қоғамдық көлік, білім және денсаулық сақтау мекемелері – барлығы сенімді қуатты қажет етеді. Сондай-ақ өндіріс орындары мен шағын және орта бизнестің жұмысы да тұрақты электрмен тікелей байланысты. Сондықтан нақты сұранысқа негізделген болжам қала тұрғындарына да, кәсіпкерлерге де маңызды.
Жаңа энергобалансты жасаудың бірінші бағыты – индустрия мен жасанды интеллект қажеттіліктерін дәл есептеу. Жолдау тармағына сәйкес құжат заманауи суперкомпьютерлердің, деректерді өңдеу орталықтарының және жаңа өндіріс орындарының тұтынатын қуат көлемін нақты болжауға сүйенеді. Бұл Шымкент сияқты жас халқы көп, білімді кадрға сұраныс жоғары қалалар үшін цифрлық экономиканың жаңа мүмкіндіктерін ашады. Алайда мұндай мүмкіндіктерді іске асыру үшін алдымен қуаттың жеткіліктілігіне кепіл болуы керек.
Екінші бағыт – генерация түрлерін әртараптандыру. Құжатта дәстүрлі қуат көздері мен жасыл энергетиканың арасалмағы қайта бекітіледі: «таза» көмір технологиясының, газ генерациясының, күн-жел станцияларының және атом энергетикасының үлесі айқындалады. Бұл шешімдер қала тұрғындарына электр қуатының бағасы мен сенімділігі, экологиялық жағдай сияқты күнделікті мәселелер арқылы әсер етеді. Қай көзге қандай үлес берілетіні жеке отбасылардың шығынынан бастап қаланың ауа сапасына дейінгі көптеген жайтқа ықпал етуі мүмкін. Алайда нақты шешімдер құжат әзірленгенде ғана белгілі болады.
Үшінші бағыт – маневрлік қуаттарды дамыту. Жолдауда энергия жүйесіндегі апаттар мен тапшылықтарды шұғыл жабу үшін гидроэлектростанциялар мен газ-турбиналық станциялар сияқты икемді қуаттарды іске қосу графигі қайта түзілетіні айтылады. Жазғы аптап ыстықта кондиционерлердің жүктемесі артқанда немесе қыста тұтыну өскенде жүйенің төзімділігі нақ осындай резервтерге байланысты. Тұрғын үшін бұл – кенеттен жарық өшуінің азаюы деген сөз.
Төртінші бағыт – өңіраралық желілерді үйлестіру. Елдің батыс, солтүстік және оңтүстік энергия аймақтарын біртұтас жүйеге тиімді біріктіру, жаңа электр беру желілерін салу мерзімдерін нақтылау көзделіп отыр. Оңтүстік өңір үшін, соның ішінде Шымкент үшін, бұл маңызды: қуаттың бір аймақтан екіншісіне еркін әрі сенімді жеткізілуі жүйенің тұрақтылығын арттырады. Нақты жобалар мен мерзімдер Үкімет құжатты әзірлегенде белгілі болады, сондықтан қала қоғамы мен бизнесі бұл үдерісті зер сала қадағалағаны жөн.
Қорыта айтқанда, Жолдаудағы энергетикалық теңгерім туралы тармақ Шымкент тұрғындарының күнделікті өмірімен тығыз байланысты. Өсіп келе жатқан мегаполистің индустриялық, цифрлық және әлеуметтік жоспарлары сенімді әрі жеткілікті энергиясыз іске аспайды. Алдағы жылдарда Үкімет жаңартылған құжатты әзірлеп, нақты шешімдерді жариялағанда, қала өз қажеттіліктерін негіздеп, ұсыныстарын ашық айта алады. Ал тұрғындар үшін ең басты нәтиже – жарық пен жылудың үзілмеуі, бизнестің сенімділігі және болашаққа деген сенім болмақ.