Алдағы жылдары Шымкент тұрғындары үшін электр энергиясының жеткіліктілігі, тарифтердің түсінікті болуы және қаладағы кәсіпорындардың тұрақты жұмысы бұрынғыдан да өзекті мәселеге айналады. Бұл мәселенің түйінін Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында нақты көрсетті: ел 2029 жылға қарай энергия профицитіне шығуды көздеп отыр, ал оған жететін жолдың картасы 2035 жылға дейінгі ұзақ мерзімді теңгерім болмақ.
Жолдауда бұл құжат 2029 жылға қарай энергия профицитіне шығу жөніндегі мемлекеттік мақсаттың тікелей жалғасы ретінде сипатталған. Басқаша айтқанда, ел алдына қойылған межеге бір күнде жете алмайды, ол үшін алдымен көпір салынуы тиіс. Сол көпірдің рөлін ұзақ мерзімді теңгерім атқарады: ол қанша энергия өндірілетінін, қанша қажет болатынын және қандай жобалар арқылы олқылықтың орны толтырылатынын бір жүйеге түсіреді. Шымкент сияқты тез өсіп келе жатқан қала үшін мұндай есеп-қисаптың мәні зор.
Шымкент — республикалық маңызы бар қала және еліміздің оңтүстігіндегі ірі мегаполис. Жас халқы көп, көп ұлтты бұл қалада үйлер салынып, жаңа шағын аудандар бой көтеріп, шағын және орта бизнес кеңейіп жатыр. Әр жаңа үй, әр жаңа цех, әр жаңа мектеп қосымша энергия қажет етеді. Сондықтан энергия жеткіліктілігі тұрғындар үшін алыстағы макроэкономикалық ұғым емес, күнделікті өмірдің сапасына тікелей әсер ететін нәрсе: шамның өшпеуі, жылудың үзілмеуі, өндірістің тоқтап қалмауы осыған байланысты.
Жолдау мәтініндегі екінші маңызды ой — бұл құжаттың бақылау құралы ретіндегі рөлі. Мемлекет басшысының айтуынша, ұзақ мерзімді теңгерім Үкімет пен Көлік, Энергетика министрліктеріне сылтауларға орын қалдырмай, әрбір жобаның уақытылы орындалуын қатаң қадағалауға мүмкіндік береді. Бұл жерде жауапкершілік мәселесі күн тәртібіне қойылып отыр. Жоба қағаз жүзінде жоспарланғанымен, құрылыс мерзімі созылса, соның салдарын түптің түбінде тұрғын сезінеді. Жобаларды нақты қадағалау жүйесі осындай тәуекелді азайтуға бағытталған.
Үшінші ой инвесторларға қатысты. Жолдауда бірыңғай және нақтыланған энергобаланс отандық және шетелдік инвесторлар үшін ашық әрі болжамды тарифтік саясаттың кепілі болады делінген. Бизнес үшін болжамдылық көбіне қаржының өзінен кем емес маңызды. Кәсіпкер зауыт немесе өндіріс ашар алдында энергия қайдан келетінін, оның құны алдағы жылдары қалай өзгеретінін біліп отырғысы келеді. Шымкентте өндіріс пен қызмет көрсету саласын дамытқысы келетін жергілікті және сырттан келетін кәсіпкерлер үшін мұндай түсінікті ережелер шешім қабылдауды жеңілдетеді.
Бұл тұрғындарға қалай әсер етуі мүмкін? Біріншіден, энергиямен қамтамасыз етілуі сенімді өңірге инвестиция келуі ықтимал, ал инвестиция жаңа жұмыс орындары мен жаңа тапсырыстарға жол ашады. Қаладағы жас отбасылар мен түлектер үшін бұл жұмыспен қамтылу мүмкіндігінің кеңеюін білдіреді. Екіншіден, тарифтік саясаттың ашықтығы тұрғындардың да, шағын кәсіпкерлердің де шығынын жоспарлауға көмектеседі. Үшіншіден, энергия жүйесіндегі тұрақтылық қала инфрақұрылымының, яғни су тарту, көше жарығы, қоғамдық көлік пен әлеуметтік нысандардың үздіксіз жұмысына қолайлы жағдай жасайды.
Дегенмен Жолдаудағы міндеттің жүзеге асуы тек орталық деңгейдегі шешімдерге емес, өңірлердегі нақты жұмысқа да байланысты. Шымкент әкімдігі, энергетика саласының кәсіпорындары, қала кәсіпкерлері мен тұрғындар өз тұсынан не істеп жатқанын көрсетіп, қажеттілікті дер кезінде айтып отырғаны жөн. Энергияны үнемдеу мәдениеті, тиімді жабдықтарды пайдалану, жаңа құрылыстағы энергия тиімділігі талаптары — бәрі де ортақ мақсатқа қызмет етеді. Мұндай жұмыс қала тұрғындарының да ортақ жауапкершілігін талап етеді.
Жалпы алғанда, Жолдаудың бұл тармағы энергетика саласындағы жоспарлауды жүйелеуге, жауапкершілікті күшейтуге және инвесторларға түсінікті ортаны қалыптастыруға бағытталған. Нақты жобалар мен олардың мерзімдері кейін айқындалады, ал қазірдің өзінде бағыт анық: ел энергия профицитіне қарай ұзақ мерзімді теңгерім арқылы жүреді. Шымкент үшін бұл — өсіп келе жатқан мегаполистің қажеттілігін алдын ала ескеретін, бизнес пен тұрғынға болжамды орта ұсынатын жүйенің қалыптасуына мүмкіндік. Енді басты міндет — айтылған ойдың іс жүзінде, уақытылы және сапалы орындалуын қамтамасыз ету.