Таңертең пәтердегі шамды қосқанда, кешке дүкендегі тоңазытқыштар үздіксіз жұмыс істегенде, кәсіпорын цехында станоктар тоқтамай айналғанда біз электр қуатының барын сирек ойлаймыз. Бірақ дәл осы көзге көрінбейтін қуат қаланың өмірін ұстап тұрады. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында осы қарапайым да аса маңызды мәселеге тоқталып, бірнеше атом электр станциясын салу туралы шешімді елдің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін стратегиялық таңдау ретінде бағалады.
Жолдаудағы ойдың өзегі айқын: қазіргі жаһандық технологиялық жарыс пен цифрлық трансформация заманында мемлекеттің экономикалық тәуелсіздігі оның базалық энергетикалық инфрақұрылымының қуатына тікелей байланысты. Яғни, жасанды интеллект пен заманауи өндіріс туралы айту үшін алдымен сенімді, тұрақты энергия көзі қажет. Бұл тұрғыдан алғанда, атом энергетикасы туралы шешім тек техникалық мәселе емес, елдің болашаққа деген көзқарасын айқындайтын саяси және экономикалық таңдау.
Шымкент үшін бұл тақырыптың мәні ерекше. Қала республикалық маңызы бар мегаполис ретінде елдің оңтүстігінде ірі тұрғын, сауда және өнеркәсіп орталығына айналған. Көп ұлтты, жас халқы бар қалада энергияға сұраныс жыл сайын өсіп отыратыны түсінікті: жаңа тұрғын үй алаңдары, мектептер мен емханалар, шағын және орта бизнес, өндірістік кәсіпорындар, цифрлық қызметтер – бәрі де тұрақты қуатты қажет етеді. Сондықтан ел деңгейіндегі энергетикалық шешімдер қала тұрғындарының күнделікті тұрмысына да жанама түрде әсер етеді.
Жолдауда атап өтілгендей, мәселенің маңызды қыры – шешімнің қалай қабылданғанында. Атом энергетикасын дамыту сияқты стратегиялық мәселенің жалпыұлттық референдум арқылы шешілуі мемлекет пен қоғам арасындағы ашық диалогтың үлгісі ретінде бағаланды. Ел болашағына ықпал ететін жобаны халықтың өзі талқылап, дауыс беру арқылы қолдауы шешімнің қоғамдық негізін нығайтып, оның заңды күшін арттырды. Шымкент тұрғындары да осы жалпыұлттық талқылаудың қатысушылары болды, яғни қабылданған шешімде олардың да үні бар.
Сонымен қатар референдум қорытындысы қазақстандықтардың жаңа технологияларға, экономикалық өсімге және энергетикалық тәуелсіздікке ұмтылысын көрсетті деп бағаланады. Жастар үлесі жоғары қала үшін бұл ұмтылыстың мәні зор. Заманауи технологиялар жаңа мамандықтар мен білім беру мүмкіндіктерін ашады, ал сенімді энергетикалық база өндіріс пен қызмет көрсету саласының өсуіне негіз қалайды. Мұның бәрі, түптеп келгенде, жұмыс орындарының көбеюіне, кәсіпкерлік белсенділіктің артуына және өмір сапасының жақсаруына ықпал етуі мүмкін.
Әрине, мұндай ауқымды шешімнің нәтижесі бір күнде байқалмайды. Станциялар салу, оларды іске қосу және ортақ энергетикалық жүйеге үйлестіру – ұзақ әрі жауапты жұмыс. Жолдау алдағы онжылдықтарға арналған энергетикалық қауіпсіздік туралы айтады, демек, нәтиже де кезең-кезеңімен көріне бастайды. Шымкент тұрғындары үшін маңыздысы – осы үдерістің ашық жүргізілуі, қоғамдық талқылаудың жалғасуы және қала дамуының ел дамуымен ұштасуы.
Бұл ретте қоғамның белсенділігі де маңызды. Ел ауқымындағы ірі жобалар туралы сенімді ақпарат алу, сұрақ қою, пікір білдіру – әрбір азаматтың құқығы әрі жауапкершілігі. Шымкенттің жас, білімді және белсенді тұрғындары энергетика, қауіпсіздік, экология және жаңа технологиялар төңірегіндегі әңгімеге саналы түрде қатысып, мамандардың түсіндірмелеріне сүйенгені жөн. Сонда ғана жалпыұлттық шешім шынайы қоғамдық келісімге айналады.
Қорыта айтқанда, Жолдаудың бұл тармағы энергия мәселесін ел тәуелсіздігі мен болашақ дамуының негізі ретінде көрсетеді. Шымкент сияқты үздіксіз өсіп келе жатқан қала үшін сенімді энергетикалық қауіпсіздік – жайлы тұрмыстың, бәсекеге қабілетті экономиканың және жастарға арналған жаңа мүмкіндіктердің кепілі. Енді міндет – халықтың таңдауымен қабылданған шешімді ашықтық пен жауапкершілікпен жүзеге асыру, ал оның нәтижесі әр шымкенттіктің күнделікті өмірінен көрінуі тиіс.