Республикалық маңызы бар қала ретінде Шымкент алдағы жылдары өз дамуын тек бюджет қаражатына сүйеніп жоспарлай алмайтыны енді айқын көрінеді. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа Жолдау арнап, экономикалық өсудің негізіне мемлекеттік ресурстармен қатар жеке капиталды, ұзақ мерзімді қаржыландыру көздерін қою қажеттігін атап өтті. Бұл ой елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис үшін ерекше мәнге ие, өйткені халқы жылдам өсіп жатқан қалаға жол, энергетика, инженерлік желі, әлеуметтік нысандар біркелкі әрі уақытылы қажет.
Жолдау тармағындағы басты ой қарапайым да терең: мемлекеттік қаражат дамудың жалғыз қозғаушысы емес, жеке инвестицияны тартатын кепіл болуы тиіс. Президенттің пікірінше, тек бюджетке арқа сүйеу патернализмге, яғни барлық мәселені мемлекет шешеді деген көзқарасқа әкеледі және кәсіпкерлік белсенділікті төмендетеді. Шымкент секілді кәсіпкерлік дәстүрі мықты, сауда мен өндіріс дамыған қала үшін бұл сөздің практикалық мағынасы бар: бастамасы бар адамға мүмкіндік, ал мемлекетке сол бастаманы қолдайтын тұрақты тетік қажет.
Құжатта Үкіметке ұзақ мерзімді қорландыру көздерін жұмылдыру міндеті жүктелген. Ішкі және сыртқы нарықтардан нақты инвестициялық құралдарды тартатын тетіктер әзірлеу керек делінген, мысал ретінде инфрақұрылымдық облигациялар мен зейнетақы қорларының активтері аталады. Қарапайым тілмен айтқанда, ұзақ мерзімге есептелген жобаларды қаржыландыру үшін қысқа мерзімді бюджет қаражаты ғана емес, сенімді және тұрақты капитал керек. Мұндай қаражат қалалық инфрақұрылымға, яғни жолдарға, инженерлік желілерге, энергетикалық қуатқа келгенде өте маңызды.
Екінші бағыт – мемлекеттік-жекеменшік әріптестік. Жолдауда ірі жобаларды, әсіресе энергетика мен инфрақұрылым саласында, жеке сектордың капиталы мен басқарушылық тәжірибесін белсенді пайдалана отырып іске асыру көзделген. Шымкент үшін бұл тек қаржы тартудың жолы емес, жобаны тиімді басқарудың да мүмкіндігі. Жеке серіктес жобаның уақытылы әрі сапалы жүзеге асуына мүдделі болады, ал мемлекет ортақ мақсатты, қала тұрғындарының мүддесін қорғайтын тараптың рөлін атқарады.
Тұрғындар үшін мұның нәтижесі күнделікті өмірден көрінуі мүмкін. Жас халқы көп, көп ұлтты қалада тұрғын аудандардың кеңеюі жылу, электр, су мен көлік қызметіне деген сұранысты арттыра түседі. Егер мұндай салаларға жеке инвестиция мен тәжірибе тартылса, қызмет сапасы жақсарып, жобалар бюджеттің мүмкіндігіне тәуелсіз жүзеге асуы ықтимал. Алайда нақты бағыттар мен көлемдер туралы шешім кейін жергілікті және республикалық деңгейде айқындалады, сондықтан қазір тек бағыт пен қағидат туралы сөз қозғауға болады.
Бұл тәсілдің екінші жағы – кәсіпкерлер үшін ашылатын мүмкіндік. Мемлекет жеке капиталмен әріптестікті кеңейтсе, жергілікті бизнес те ірі жобалардың тұрақты қатысушысына айнала алады: мердігер, жеткізуші, қызмет көрсетуші ретінде. Бұл жаңа жұмыс орындарын, кәсіби тәжірибені, қала экономикасындағы әртараптандыруды күшейтеді. Жолдауда әртараптандыру ел экономикасының тұрақты дамуының негізгі шарты ретінде көрсетілгені тегін емес: бір салаға тәуелділік азайған сайын экономика сыртқы тербелістерге төзімді бола түседі.
Сонымен қатар жеке инвестицияны тарту сенімге, түсінікті ережеге және ашық шешімге сүйенеді. Қала тұрғындары мен бизнес өкілдері үшін маңыздысы – жобалардың қалай таңдалатыны, қандай міндеттеме алынатыны, қызмет сапасына кім жауап беретіні туралы ақпараттың жариялылығы. Мемлекеттік-жекеменшік әріптестіктің табысы көбіне осы ашықтыққа байланысты. Сондықтан бұқаралық ақпарат құралдарының, қоғамдық ұйымдардың, кәсіпкерлер қауымдастығының бұл үдеріске қатысуы да маңызды.
Қорыта айтқанда, Жолдаудың аталған тармағы Шымкент үшін қаржыландыру саясатының жаңа қырын ашады: мемлекет бастамашы әрі кепіл болады, ал жеке капитал мен ұзақ мерзімді қорлар жобаларды тезірек жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Қала халқы үшін бұл – тұрақты инфрақұрылым, сапалы қызмет және кәсіпкерлік белсенділіктің өсуі деген сөз. Енді басты мәселе – Жолдаудағы қағидаттардың нақты тетіктерге айналуы және оның қала тұрғындарының күнделікті өмірінен көрініс табуы.