Шымкенттің таңғы базарында да, тұрғын үй алаңдарында да, өндіріс орындарында да бір ортақ нәрсе бар: бәрі де жер астынан шыққан шикізатқа, металға, құрылыс материалына, отынға тікелей немесе жанама тәуелді. Қала тұрғыны мұны күнделікті аңғармауы мүмкін, алайда үйдің қабырғасынан бастап көшедегі жарық пен жылуға дейін жер қойнауының байлығымен байланысты. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында дәл осы салаға, яғни геологияға ерекше назар аударды. Бұл тақырып алыс кен орындарындағы геологтардың ғана емес, оңтүстіктің ірі мегаполисінде тұратын әрбір отбасының болашағына да қатысты.
Жолдауда геология Қазақстанның экономикалық дербестігі мен өнеркәсіптік әлеуетін арттырудағы стратегиялық сала ретінде сипатталады. Мемлекет басшысының пайымынша, қазіргі уақытта бұл саланы дамыту мен жер қойнауын барлау тәсілдерін түбегейлі, кардиналды түрде қайта қарау қажет. Геологияны заманауи, жоғары технологиялық салаға айналдыру уақыт талабы екені айтылады. Яғни әңгіме бұрынғы әдіспен жұмыс істеуді жалғастыру туралы емес, барлаудың өзін жаңа деңгейге көтеру туралы болып отыр.
Тармақта мемлекет пен бизнес алдына екі негізгі міндет қойылған. Біріншісі: деректердің ашықтығы. Инвесторлар үшін геологиялық ақпараттар мен мәліметтер базасын толықтай цифрландырып, ашық қолжетімді ету, сонымен бірге бюрократиялық кедергілерді жою көзделеді. Қарапайым тілмен айтқанда, жер қойнауы туралы білім жабық архивте қалмай, оны пайдаланғысы келетін адамға түсінікті әрі қолжетімді болуы тиіс.
Екінші міндет жеке капиталды тартуға қатысты. Мемлекеттік бюджетке ғана арқа сүйемей, отандық және халықаралық жеке инвесторлар үшін тартымды құқықтық әрі экономикалық жағдай жасау, осылайша тәуекелі жоғары барлау жобаларына жеке қаражатты белсенді жұмылдыру қажет делінген. Барлау жұмысы қымбат әрі нәтижесі әрдайым кепілдендірілмейтін іс екені белгілі. Сондықтан инвестор үшін ашық ереже мен сенімді құқықтық орта шешуші мәнге ие.
Шымкент республикалық маңызы бар қала, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде мұндай өзгерістерден тыс қалмайды. Геологиялық барлаудың өзі қала аумағында емес, өзге өңірлерде жүруі мүмкін, алайда жаңа кен орындарынан алынған шикізат өңдеуді, көлік-логистиканы, құрылыс пен қызмет көрсетуді қажет етеді. Үлкен халқы бар, өндіріс пен сауда дамыған қалада мұндай тізбектің әрбір буыны жұмыс орнына, кәсіпкерлікке, жаңа тапсырысқа айналуы ықтимал. Нақты жобалар туралы әзірге айтуға ерте, бірақ бағыттың өзі қала экономикасы үшін мүмкіндік ашатыны анық.
Деректердің цифрлануы мен ашықтығы маңызды тағы бір салаға, яғни білім мен кадрға қатысты. Шымкент көп ұлтты әрі жас халқы бар қала. Жас буын үшін геология, деректерді талдау, цифрлық модельдеу, инженерия сияқты бағыттар заманауи мамандық таңдауға жол ашады. Геология жоғары технологиялық салаға айналса, оған тек дәстүрлі маман емес, бағдарламашы, аналитик, жобаларды басқаратын менеджер де қажет болады. Сондықтан қаладағы оқу орындары мен жастар үшін бұл бағыт болашаққа қарай ашылған есік іспетті.
Кәсіпкерлерге де жаңа мүмкіндіктер туындауы мүмкін. Жеке капиталды тартуға бағытталған саясат инвесторлармен ғана шектелмейді: оларға қызмет көрсететін компаниялар, жабдық жеткізушілер, көлік пен құрылыс ұйымдары, консалтинг және цифрлық шешімдер ұсынатын шағын бизнес те өз орнын табады. Қаланың өзіндік іскерлік белсенділігі мен географиялық орналасуы осындай байланыстарды дамытуға қолайлы негіз бола алады. Мұның шынымен жүзеге асуы нақты шешімдер мен олардың орындалуына байланысты болмақ.
Қорыта айтқанда, Жолдаудағы геологияға қатысты тармақ жер қойнауы туралы ғана емес, елдің экономикалық тәуелсіздігі, ашық ақпарат пен сенімді инвестициялық орта туралы. Шымкент тұрғындары үшін бұл – жаңа жұмыс орындары, білікті мамандарға сұраныс және кәсіпкерлікке қосымша мүмкіндіктер туралы үміт. Алдағы жылдары міндеттердің қалай нақтыланып, іске асатыны қала дамуына әсер етеді, ал қоғам үшін басты өлшем – ашықтық пен нәтиже болмақ.