Қала базарындағы нан мен ет, көкөніс пен жеміс бағасы шымкенттіктер үшін күнделікті әңгіменің басты тақырыбы. Дүниежүзіндегі астық пен су туралы алыстағы жаңалықтар да ақыр соңында дастарқанға, әмиянға жетеді. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа Жолдау арнап, азық-түлік мәселесін әлемдік күн тәртібінің алдыңғы қатарындағы мәселе ретінде атады. Бұл сөз тек үлкен саясат емес, оңтүстік мегаполистің әр отбасына жақын тақырып.
Жолдауда айтылғандай, климаттың өзгеруі, су ресурстарының азаюы және геосаяси тұрақсыздық әлемде азық-түлік қауіпсіздігін бірінші орынға шығарды. Сарапшылардың болжамына сүйенсек, алдағы онжылдықта халықаралық нарықта тапшылық пен жаһандық ашаршылық қаупі күшейе түсуі мүмкін. Мұндай кезеңде Еуразия құрлығы, соның ішінде Қазақстан, әлемді сапалы өніммен қамтамасыз ететін басты стратегиялық хабқа айналуына әбден болады. Президент осы мүмкіндікті елдің аграрлық секторын халықаралық деңгейге көтерудің негізі ретінде көрсетті.
Республикалық маңызы бар қала және елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде Шымкент бұл бағытта өз рөлін ойластыра алады. Жас әрі көп ұлтты халқы бар қаладағы тұтынушылар саны көп, сұраныс тұрақты. Мұндай қалаға сапалы әрі қолжетімді азық-түлік үздіксіз қажет. Сондықтан ел деңгейінде азық-түлік өндірісін нығайту шымкенттіктер үшін тікелей мәні бар қадам: ішкі нарық неғұрлым тұрақты болса, қала тұрғындары үшін баға мен сапаның болжамдылығы да соғұрлым жоғары болады.
Жолдауда Еуразияның артықшылықтары үш бағытта көрсетілген. Біріншіден, Қазақстан мен өңірде өсімдік және мал шаруашылығын дамытуға мүмкіндік беретін құнарлы алқаптар көлемді. Екіншіден, ірі су көздеріне жақын жер телімдері жеткілікті, ал оларды тиімді пайдалану бидай, жүгері, майлы дақылдар секілді дәстүрлі дақылдардың өнімділігін екі-екі жарым есеге арттыруға мүмкіндік береді. Үшіншіден, құрлықтың қақ ортасында орналасу өнімді Еуропа, Қытай, Таяу Шығыс пен Орталық Азия нарықтарына қысқа мерзімде және аз шығынмен жеткізуге жол ашады. Оңтүстіктегі ірі көлік-логистика торабына жақын орналасқан қала үшін соңғы артықшылық ерекше мәнді: өнімді жинау, сақтау, өңдеу және жөнелту тізбегінде Шымкент қызметінің кеңеюі мүмкін екені жалпы мағынада анық.
Жолдаудың екінші маңызды қыры — технологиялық серпіліс. Мемлекет басшысы Еуразияның жаһандық азық-түлік орталығына айналуы шикізат көлемімен емес, озық технологияларды енгізумен өлшенетінін меңзеді. Бір бағыт — ауыл шаруашылығында жасанды интеллектіні қолдану. NVIDIA сияқты әлемдік технологиялық алыптардың тәжірибесі мен есептеу қуаттарын агроөнеркәсіп кешеніне енгізу көзделген. Жасанды интеллект алгоритмдері егістік пен мал басын бақылауды автоматтандырып, өнім шығынын барынша азайтуға көмектеседі. Бұл жастары көп қала үшін тек ауыл шаруашылығы емес, білім мен кәсіпке қатысты да мүмкіндік: цифрлық дағдысы бар маман, бағдарламашы, талдаушы мен инженерге сұраныс артуы заңды.
Екінші бағыт — су үнемдеу технологиялары. Оңтүстік өңір үшін су мәселесі жаңа емес, сондықтан Жолдаудағы бұл тұс ерекше назар аударады. Жаңа алқаптарды игеру барысында тамшылатып және жаңбырлатып суару әдістерін, сондай-ақ тиімді агрохимиялық технологияларды қолдану су тапшылығы жағдайында да өндірістің тұрақтылығын қамтамасыз етуге тиіс. Қала маңындағы шаруа қожалықтары мен өңірдегі өндірушілер үшін бұл суды ысырап етпей, өнімді сапалы әрі көп алудың жолы. Нәтижесінде тұрғындар дастарқанына жететін өнімнің тұрақтылығы да артады.
Президент сондай-ақ экономикалық мәселені тереңірек қойды: әлемдегі тапшылық Қазақстан үшін жауапкершілік қана емес, тарихи мүмкіндік. Ел ішінде өндірісті цифрландыру, ұзақ мерзімді инвестиция тарту және өнімді терең өңдеуді жолға қою арқылы Қазақстан Еуразияның басты азық-түлік донорына айнала алады. Терең өңдеу қалалық өмір үшін ерекше маңызды, себебі шикізатты сатудан гөрі дайын өнім шығару жаңа кәсіпорындар, қосымша жұмыс орындары және салық түсімдерін білдіреді. Шымкент сияқты тұрғыны көп қалада мұның әлеуметтік әсері тез сезілуі мүмкін.
Қорытындылай айтқанда, Жолдаудың бұл тармағы Шымкент үшін үш қарапайым сұраққа жауап іздеуге жол ашады: біз не өндіре аламыз, қалай үнемдеп өндіреміз және оны қайда, қалай өткіземіз? Нақты жобалар мен шешімдер алдағы кезеңде айқындала жатар, алайда бағыт анық: цифрлық технология, су үнемдеу, терең өңдеу және инвестиция. Осы бағыттарды қала экономикасы мен тұрғындардың күнделікті мүддесімен ұштастыра білсе, Шымкент азық-түлік қауіпсіздігін нығайту ісінде елдің оңтүстігіндегі сенімді тірек бола алады.