Таңертең такси жүргізушісі қосымшадағы тапсырысты қабылдайды, курьер Тауке хан даңғылымен жүк жеткізуге асығады, үйінен шықпай жұмыс істейтін дизайнер мен бағдарламашы тапсырыстарын орындап жатады. Мұндай көрініс Шымкент көшелерінде бұрынғыдай жаңалық емес. Дәл осы күнделікті өмір Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдаудың жаңа экономикалық бағыт туралы тармағының өзегіне айналды. Онда цифрлық еңбек пен ауыл өндірушілерін қолдаудың кешенді бағдарламасы мәселесі көтерілген.
Жолдау тармағында елдегі фрилансерлер, платформалық жұмыспен қамтылғандар мен цифрлық өнім жасаушылардың саны қарқынды өсіп келе жатқаны айтылады. Оларға такси жүргізушілері, курьерлер және қашықтан қызмет көрсететін мамандар жатады. Мемлекет басшысының тапсырмалары аясында Үкімет осы жылдың соңына дейін цифрлық қызметтің жеңілдетілген құқықтық режимін қалыптастыруға тиіс. Мақсат екіге бөлінеді: азаматтардың еңбек құқығын қорғау және олардың қызметін заңды аяға тарту.
Республикалық маңызы бар қала, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде Шымкент үшін бұл мәселе ерекше өзекті. Қала жас халқымен ерекшеленеді, ал жастар цифрлық платформаларға бейім, жаңа кәсіпке тез бейімделеді. Көпшілігі үшін онлайн жұмыс не қосымша табыс көзі, не негізгі кәсіп. Алайда ресми тіркелмей, салық пен сақтандыру жүйесінен тыс жүрген адамдар да аз емес. Жаңа режим осы олқылықты жабуға бағытталған.
Жолдау тармағында әкімшілік жүктемені азайту ерекше атап өтіледі. Цифрлық платформалар арқылы табыс табатын азаматтар үшін салықтық есептілік пен тіркелу рәсімдері барынша оңайлатылып, «бір батырма» принципіне көшеді деп көзделген. Қарапайым тілмен айтқанда, жеке кәсіпкер немесе платформада жұмыс істеуші адам күрделі құжаттармен әуре болмай, бірнеше қадаммен-ақ ресми мәртебе алуға тиіс. Бұл Шымкент тұрғыны үшін уақытты да, күш-жігерді де үнемдеу деген сөз.
Екінші маңызды мәселе әлеуметтік кепілдіктерге қатысты. Платформалық жұмыспен қамтылғандарды медициналық және әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қосудың икемді тетіктері енгізіледі. Қазір көптеген жүргізуші мен курьер ауырып қалса не жұмысқа қабілетін жоғалтса, қорғаусыз қалады. Жаңа тетіктер еңбек нарығының ашықтығын арттырып, көлеңкелі экономиканың үлесін азайтуға мүмкіндік береді. Қала бюджеті мен тұрғындардың болашақ зейнетақысы үшін де бұл маңызды.
Жолдаудың екінші бағыты ауыл өндірушілеріне арналған цифрлық құралдарға қатысты. Шымкент ірі қала болғанымен, оның айналасы мен іргелес өңірлер ауыл шаруашылығымен тығыз байланысты. Қала базарлары мен дүкендері шаруа қожалықтары өнімінің басты тұтынушысы. Жолдау тармағына сәйкес, мемлекеттік қолдау тетіктерін ірі маркетплейстердің, екінші деңгейлі банктердің және логистикалық компаниялардың мүмкіндіктерімен біріктіру ұсынылып отыр. Шаруа өз өнімін делдалсыз, цифрлық сауда алаңы арқылы тұтынушыға тікелей жеткізе алады, ал банктік сервистер бұл процестің қаржылық қауіпсіздігі мен тиімді несиелендірілуін қамтамасыз етеді.
Мұның қала тұрғынына да пайдасы бар. Делдалдар азайған сайын өнім жеткізу тізбегі қысқарады, өндіруші мен сатып алушы бір-біріне жақындайды. Шымкент сияқты көп ұлтты, халқы тығыз мекенде жергілікті өнімнің тұтынушыға тез әрі сапалы жетуі маңызды. Мұның нақты бағаға қалай әсер ететінін уақыт көрсетеді, бірақ бағыттың өзі нарықты ашық етуге бағытталған. Бұл жерде логистика мен цифрлық төлем құралдарының рөлі зор.
Жолдау тармағында бұл кешенді экожүйенің тиімділігін тәжірибеде тексеру үшін келесі жылы еліміздің бірқатар өңірлерінде арнайы пилоттық жобалар іске қосылатыны айтылған. Сынақтан сәтті өткен жобалар кейін бүкіл республикаға таратылады. Пилоттық жобалар қайсы өңірлерде жүзеге асатыны тармақта көрсетілмеген, сондықтан Шымкенттің қатысуы туралы нақты айту ерте. Дегенмен қала тұрғындары мен кәсіпкерлері алдағы жаңалықтарды бақылап, даярлықпен жүргені жөн.
Қорыта айтқанда, еңбек қатынастарын цифрландыру және ауыл шаруашылығын заманауи қаржы технологиялары мен логистикалық платформалармен байланыстыру ел экономикасының инклюзивті дамуына жол ашады. Жыл соңына дейін қабылданатын құқықтық жеңілдіктер мен келесі жылы басталатын пилоттық жобалар «Халықтық цифрлық экономиканы» құру жолындағы нақты қадамдар. Шымкент үшін бұл жас буынға ресми мүмкіндік, шаруаға кең нарық, ал тұрғынға ашық әрі қауіпсіз еңбек ортасы деген сөз. Енді басты міндет қабылданған шешімдердің қалада нақты нәтиже беруін қамтамасыз ету.