Қазақстан Президентінің 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында қаржы нарығындағы жаңа бағыт ретінде активтерді токенизациялау ерекше аталды. Мемлекет басшысы жаһандық технологиялық өзгерістер кезеңінде блокчейн шешімдері мен цифрлық құралдарды экономикаға енгізу уақыт талабы екенін атап өтті. Республикалық маңызы бар қала, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде Шымкент үшін бұл бастаманың мәні зор, себебі қала халқы жас, кәсіпкерлікке бейім, цифрлық жаңалықтарды тез қабылдайды.
Токенизацияның мәні қарапайым тілмен айтқанда мынада: жылжымайтын мүлік, өндіріс орындары, шикізат немесе компания үлестері сияқты дәстүрлі құндылықтар блокчейн негізіндегі цифрлық токендерге айналады. Әрбір токен сол активтің белгілі бір бөлігін білдіреді. Бұрын бұл тетік пайдаланылмай келді, ал енді ірі нысанды миллиондаған ұсақ бөлшекке бөліп, оны кең жұртшылыққа ұсынуға болады. Жолдауда бұл бағыт отандық экономикаға серпін беретін ең перспективалы салалардың бірі ретінде көрсетілген.
Шымкент тұрғындары үшін ең бастысы — инвестицияның қолжетімді болуы. Жолдауда айтылғандай, бұған дейін ірі бизнес жобаларына, зәулім ғимараттарға немесе халықаралық компанияларға қаржы салу тек ірі капитал иелерінің қолынан келетін. Токенизация бұл жағдайды өзгертеді: қарапайым азамат смартфоны арқылы үлкен қаражат жұмсамай-ақ зауыттың, сауда үйінің немесе стартаптың шағын үлесін сатып алып, оның заңды тең иесі бола алады. Мұның қала тұрғындарына, соның ішінде жас мамандарға, жұмыскерлер мен шағын жинағы бар отбасыларға жаңа мүмкіндік ашатыны анық.
Жолдауда токен иелерінің тұрақты пассивті табыс алуы да айтылады. Компания пайдасынан немесе мүлікті жалға беруден түскен кіріс токенге тиесілі үлеске қарай дивиденд түрінде бөлінеді. Сонымен қатар цифрлық активтерді арнайы платформаларда артық бюрократиясыз қайта сатуға немесе айырбастауға болады деп көрсетілген. Яғни, жинақты тек депозитте немесе жылжымайтын мүлікте ұстаудан басқа балама жол пайда болады. Дегенмен кез келген инвестиция тәуекелмен байланысты екенін ұмытпау керек, сондықтан шешім қабылдар алдында платформаның құқықтық мәртебесін және жобаның шарттарын мұқият зерделеген жөн.
Кәсіпкерлер үшін де бұл бағыт елеулі. Шымкент — шағын және орта бизнесі қарқынды дамып келе жатқан қала, ал Жолдауда ШОБ дамуының басты кедергісі ретінде қаржыландырудың тапшылығы мен банк несиелерінің қымбаттығы аталған. Активтерді токенизациялау бизнесті капиталмен қамтудың балама тетігін ұсынады. Кәсіпкер екінші деңгейлі банктерге, қымбат консалтингке немесе брокерлерге жүгінбей, жобасын тікелей нарыққа шығара алады. Жолдау бойынша бұл қаржы тарту процесін бірнеше есе арзандатып, жылдамдатуы тиіс.
Тағы бір маңызды тұс — инвесторлармен тікелей байланыс. Бизнес өз активтерін токенизациялап, мыңдаған халықтық инвестордан қаражат жинай алады. Бұл жерде «ақылды келісімшарттар» екі тараптың қауіпсіздігі мен міндеттемелердің әділ орындалуына автоматты түрде кепілдік береді деп көрсетілген. Шымкенттік өндіруші, сауда немесе қызмет көрсету саласындағы кәсіпкер үшін бұл өз жобасына жергілікті қауымдастықты тартудың жаңа жолы болуы мүмкін. Жеке жобаға халықтың өзі қатысқанда, бизнес пен қала тұрғындарының өзара сенімі де нығая түседі.
Құқықтық жағына келсек, Жолдауда бұл бағыт Қазақстанда «Астана» халықаралық қаржы орталығының алаңында ерекше құқықтық режим, яғни регуляторлық құмсалғыш аясында дамып келе жатқаны айтылған. Бұл процестердің заңдылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған. Шымкент тұрғындары мен кәсіпкерлері үшін мұның мағынасы айқын: нарыққа шыққанда ресми, танымал және реттелген алаңдарды таңдау қажет. Күмәнді платформалар мен «тез баюға» уәде беретін ұсыныстардан сақ болу — цифрлық қаржылық сауаттылықтың маңызды бөлігі.
Қорыта айтқанда, Жолдауда активтерді токенизациялау «Халықтық цифрлық экономиканы» құрудың басты құралы ретінде сипатталады. Ол қарапайым азаматтарға ел экономикасының өсімінен тікелей табыс табуға жол ашып, кәсіпкерлерге бизнесті кеңейтудің икемді мүмкіндіктерін береді. Шымкент сияқты жас халқы көп, кәсіпкерлік белсенділігі жоғары қала үшін бұл — жаңа мүмкіндіктерді саналы пайдаланудың сәті. Алдағы жылдары бұл бағыттың нақты нәтижесі тұрғындардың цифрлық сауаттылығына, қаржылық мәдениетіне және мемлекет пен бизнестің бірлескен жұмысына байланысты болады.