Бизнесті қаржыландырудың банк несиесінен өзге жолдары қандай? Осы сұрақ бүгін кәсіпкерлердің де, қарапайым жинақ иелерінің де назарында. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында капитал нарығын дамыту, жеке компаниялардың биржалық құралдарды пайдалану белсенділігін арттыру мәселесін экономиканың жаңа бағытындағы өзекті міндеттердің бірі ретінде атап өтті. Бұл тақырып елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис – Шымкент үшін де маңызды.
Жолдау тармағында отандық бизнестің қаржыландырылуы көбіне банк несиелеріне тәуелді екені айтылады. Ал жеке кәсіпорындардың капитал нарығына шығуы, акциялар, облигациялар және өзге де құнды қағаздарды пайдалануы әзірге төмен деңгейде қалып отыр. Мемлекет бұл олқылықтың орнын толтыру үшін жүйелі реформаларды қолға алып жатқанын көрсетті. Яғни әңгіме жекелеген шаралар туралы емес, бизнеске баламалы қаржы көздерін ашатын тұтас жүйені қалыптастыру туралы болып отыр.
Бұл бағыттың негізіне «Капитал нарығы туралы» арнайы заң алынбақ. Жолдауға сәйкес, заң жобасы әзірленіп жатыр және ол жеке компанияларды биржа құралдарын белсенді пайдалануға ынталандыратын құқықтық әрі экономикалық тетіктерді айқындайды. Біріншіден, биржаға акция немесе облигация шығаратын жеке компаниялар үшін салықтық икемділіктер мен листингтік талаптарды оңтайландыру көзделген. Мұнда KASE және AIX секілді алаңдар мысалға келтірілген. Екіншіден, шағын және орта бизнес субъектілерінің биржалық құралдар арқылы инвесторлардан тікелей қаражат тартуындағы бюрократиялық кедергілер барынша азайтылмақ.
Шымкент үшін бұл жайттың мәні зор. Қала республикалық маңызы бар, көп ұлтты әрі жас халқы бар мегаполис ретінде кәсіпкерлік белсенділігі жоғары өңірлердің қатарына жатады. Сауда, қызмет көрсету, өндіріс салаларында жұмыс істейтін шағын және орта бизнес өкілдері үшін жаңа қаржы құралдарының пайда болуы өз ісін кеңейтуге қосымша мүмкіндік береді. Қазір көпшілік кәсіпкер айналымдағы қаражатты немесе даму жобаларын қаржыландыруды көбіне банк несиесінен іздейді. Нарықтан қаражат тартудың жеңілдетілген жолы ашылса, таңдау аясы кеңиді.
Жолдауда бұл өзгерістің үш бағыттағы пайдасы атап көрсетілген. Бизнес үшін компаниялар қымбат несиелерге байланбай, жобаларын кеңейтуге нарықтан делдалсыз, неғұрлым тиімді әрі ұзақ мерзімді капитал тарта алады. Бұл, әсіресе, жылдам өсуге ұмтылған, бірақ қарыз жүктемесін көтергісі келмейтін кәсіпкерлерге маңызды. Ұзақ мерзімді қаржы болашаққа жоспар құруға, жаңа жабдық алуға, жұмыс орындарын көбейтуге негіз қалайды.
Қарапайым тұрғындар мен инвесторлар үшін де жаңа мүмкіндіктер ашылады. Жолдау мазмұнына қарағанда, азаматтар мен отандық институттар табысты әрі сенімді жеке компаниялардың құнды қағаздарына инвестиция сала алады. Шымкенттік отбасылар үшін бұл жинақты тек депозитпен немесе жылжымайтын мүлікпен шектемей, өз елінің кәсіпорындарының дамуына қатысу деген сөз. Әрине, кез келген инвестиция тәуекелмен қатар жүретінін ұмытпау керек. Сондықтан қаржылық сауаттылық пен ашық ақпарат бұл жолда шешуші рөл атқарады.
Үшінші бағыт – жалпы экономикаға әсері. Жолдауда бұл қадам нарықтың ашықтығын арттырып, көлеңкелі айналымды азайтады және елдің инвестициялық тартымдылығын халықаралық деңгейде нығайта түседі деп көрсетілген. Биржаға шыққан компания есептілігін ашық жүргізуге, нарықтың талаптарына сай жұмыс істеуге тиіс. Бұл қала кәсіпкерлерінің бизнес мәдениетін жетілдіріп, серіктестер мен инвесторлар тарапынан сенімді күшейтуі мүмкін. Оның соңы бүкіл өңір экономикасының тұрақтылығына оң әсер етеді.
Қорытындылай айтқанда, әзірленіп жатқан «Капитал нарығы туралы» заң отандық бизнестің сапалық жаңа деңгейге көтерілуіне жол ашатын маңызды қадам ретінде көрсетілген. Шымкент кәсіпкерлері үшін бұл – қаржыландырудың жаңа есігі, тұрғындар үшін – инвестицияның жаңа мүмкіндігі, қала экономикасы үшін – ашықтық пен сенімнің нығаюы. Заңның нақты нормалары қабылданғаннан кейін ғана оның қалаға тигізер әсерін толық бағалауға болады. Дегенмен бағыт айқын: қаржылық жүйе әртараптанып, экономикалық модель тұрақты әрі әділ болуға тиіс. Мұны Шымкенттің белсенді бизнес қауымдастығы өз мүмкіндігіне айналдыра алады.