Алдағы жылдары Шымкенттің әрбір тұрғыны салық жүйесінің бұрынғыдан әділірек жұмыс істейтінін сезінуі мүмкін: табысы мол азаматтар мен аса ірі капитал иелері бюджетке көбірек үлес қосып, оның жемісі мектепке, емханаға, жолға және қала тұрғындарына қызмет көрсететін өзге де әлеуметтік нысандарға жұмсалатын болады. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында осы бағытты, яғни ірі байлыққа жоғарылатылған салық мөлшерлемесін енгізу мәселесін жан-жақты талқылауды ұсынды.
Бұл бастаманың өзегі – әлеуметтік теңсіздікті азайту және фискалдық саясаттың әділдігін қамтамасыз ету. Жолдауда айтылған мәселе Қазақстанның жаңа шаруашылық бағытының аясында қарастырылады. Яғни әңгіме жекелеген салықтық өзгеріс туралы ғана емес, елдегі табыс пен байлықтың қоғам алдындағы жауапкершілікпен үйлесуі туралы болып отыр. Республикалық маңызы бар қала және елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде Шымкент үшін мұндай әңгіменің мәні ерекше: халқы жылдан-жылға өсіп, жастардың үлесі жоғары қалада әлеуметтік инфрақұрылымға деген сұраныс та тұрақты артып келеді.
Жолдауда ерекше атап өтілген жайт бар: бұл реформа бизнесті шектеуге немесе жеке мүлікті заңсыз тартып алуға бағытталмаған. Мемлекет басшысының ойынша, азаматтар мен кәсіпкерлердің заңды жолмен тапқан және ресми тіркелген активтеріне ешқандай шектеу қойылмайды, ал олардың меншік құқығы мемлекет тарапынан толық қорғалады. Бұл Шымкенттегі шағын және орта бизнес өкілдері, дүкен мен шеберхана ұстайтын, өндіріспен айналысатын кәсіпкерлер үшін маңызды сигнал. Реформа олардың күнделікті жұмысына кедергі келтірмейді, тек аса ірі көлемде табыс табатын немесе үлкен капиталға ие тұлғаларға қатысты болмақ.
Реформаның негізгі мәні – ірі табыс пен капитал иелерінің қоғам және мемлекет алдындағы қаржылық жауапкершілігін арттыру. Табысы жоғары азаматтар бюджетке көбірек үлес қосқанда, әлеуметтік нысандарды қаржыландыру мүмкіндігі нығаяды. Бұл прогрессивті салық салу жүйесінің қағидасына сүйенеді. Қарапайым тұрғын үшін мұның мағынасы түсінікті: ұлттық табыс неғұрлым әділ бөлінсе, білім, денсаулық сақтау және әлеуметтік қолдау салаларына бағытталатын қаражаттың тұрақтылығы да арта түседі. Шымкент секілді көп ұлтты әрі жас халқы бар қалада мұндай тұрақтылық қоғамдық татулық пен сенімді де күшейтеді.
Дегенмен Жолдауда бұл мәселенің оңай шешілмейтіні де жасырылмаған. Мемлекет басшысы тетікті асықпай, халықаралық тәжірибені ескере отырып, байыппен зерттеуді тапсырды. Үкімет пен Ұлттық құрылтай мүшелері, депутаттар мен экономистер жоғары мөлшерлеме қай сомадан бастап қолданылатынын және оның экономикалық белсенділікке қандай әсер ететінін бірлесіп зерделейді. Демек, нақты шешімдер алдымен кең сараптамалық талқылаудан өтеді. Бұл қоғамға да, бизнеске де пікір білдіруге мүмкіндік береді, ал қала тұрғындары өз өмірін тікелей қозғайтын бастаманың қалай қалыптасып жатқанын қадағалай алады.
Жолдауда тағы бір маңызды талап қойылған: жаңа салықтық ережелер отандық инвесторларды үркітпеуі тиіс. Керісінше, олар инвесторлардың қаражатын елдің ішіндегі әлеуметтік және өндірістік жобаларға салуға ынталандыратындай болып құрылуы керек. Бұл капиталдың шетке жылыстауына жол бермеу міндетімен тікелей байланысты. Шымкент үшін мұның мәні зор: қала экономикасы өндіріс, сауда және қызмет көрсету салаларының дамуымен тығыз байланысты, ал жергілікті капиталдың өз өңірінде қалып, жұмыс орындарын құруға бағытталуы тұрғындардың табысы мен тұрмыс деңгейіне тікелей ықпал етеді.
Сонымен, ірі капиталға жоғарылатылған салық мөлшерлемесін енгізуді талқылау – «Әділетті Қазақстанның» жаңа фискалдық келбетін қалыптастыру жолындағы қадам. Заңды бизнеске тиіспей, тек аса ірі байлықты әділ салықтандыру елдің ішкі макроэкономикалық тұрақтылығына және халықтың әл-ауқатын арттыруға қызмет етуі тиіс. Шымкенттіктер үшін бұл – алдағы талқылаулар мен шешімдерді мұқият бақылап, қоғамдық өмірге белсене араласуға мүмкіндік беретін кезең. Реформаның нақты нәтижесі сараптамалық жұмыстың тереңдігіне байланысты болады, бірақ оның түпкі мақсаты айқын: байлық пен жауапкершілік қатар жүретін, әлеуметтік әділдік күнделікті өмірде сезілетін қоғам құру.