Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттің тұрақты дамуына кедергі келтіретін ең өзекті мәселелердің бірі. Ол тек экономикалық шығындарға ғана емес, сонымен қатар қоғамның билікке деген сенімінің төмендеуіне алып келеді. Қазақстанда бұл мәселені шешу үшін ауқымды реформалар жүргізіліп, заңнамалық база жетілдірілуде. Дегенмен, жемқорлықтың алдын алу – тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті.

Жемқорлықпен күресу үшін оны түбірімен жою емес, оның алдын алу маңызды. Бұл үшін бірнеше кешенді шараларды жүзеге асыру қажет:

1. Мемлекеттік басқаруда ашықтық пен цифрландыруды қамтамасыз ету

Электрондық үкіметті дамыту: Мемлекеттік қызметтерді электрондық форматқа көшіру арқылы адами факторды азайтып, бюрократиялық кедергілерді жоюға болады. «Egov» платформасының мүмкіндіктерін кеңейту, мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру – жемқорлық деңгейін төмендетудің тиімді әдістерінің бірі.

Мемлекеттік сатып алулардың ашықтығын арттыру: «E-Salyq Azamat» және «Open Budget» сияқты жобалар мемлекеттік қаражаттың жұмсалуын бақылауға мүмкіндік береді. Бұл жүйелерді жетілдіру арқылы қаржының ашық әрі әділ бөлінуін қамтамасыз ету қажет.

2. Қоғамдық бақылауды күшейту

Азаматтардың жемқорлыққа қарсы белсенділігін арттыру: Халық мемлекеттік органдардың қызметіне бақылау жасап, кез келген заңсыз әрекеттер туралы хабарлай алуы тиіс. Ол үшін сенім телефондары, онлайн шағым беру жүйелері және қоғамдық кеңестердің рөлін күшейту қажет.

Жемқорлық туралы хабар берген азаматтарды қорғау: Көп жағдайда тұрғындар заңсыздықтар туралы айтуға қорқады. Оларды заңмен қорғау жүйесін нығайту – қоғамдағы жемқорлықты азайтудың бірден-бір жолы.

3. Білім беру және құқықтық сауаттылықты арттыру

Жастар арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру: ЖОО мен мектептерде арнайы пәндер енгізу, құқықтық сауаттылықты арттыру арқылы жас ұрпақтың адалдық пен әділдік құндылықтарын бойына сіңіру керек.

Мемлекеттік қызметкерлерге жемқорлыққа қарсы оқыту бағдарламаларын енгізу: Барлық деңгейдегі мемлекеттік қызметшілерге этикалық нормалар мен жемқорлыққа қарсы заңдарды түсіндіру жүйелі түрде жүргізілуі қажет.

4. Қатаң жазалау және жауапкершілікті күшейту

Жемқорлық үшін жазаны күшейту: Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, заңның қатаң орындалуы – жемқорлық деңгейін төмендетудің басты факторы. Заңсыз әрекеттер жасаған мемлекеттік қызметкерлерге қатысты жаза ауырлатылуы тиіс.

Мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы мен әлеуметтік жағдайын жақсарту: Әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру арқылы оларды заңсыз табыс көздеріне жүгінуден қорғауға болады.

Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу – мемлекеттің ғана емес, әрбір азаматтың міндеті. Ашықтық, әділеттілік және қоғамның белсенді қатысуы – бұл мәселені түбегейлі шешудің негізгі кілті. Егер біз әрқайсымыз заңды сақтап, әділетті қоғам құруға үлес қоссақ, еліміздің дамуына серпін беретін нәтижелерге қол жеткізе аламыз.

Қарақия ауданының әкімі С.Қ.Төретаев

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/akimat-karakiya/press/news/details/960077?lang=kk