Қалдықтарды жағу - адамдар қалдықтарды кәдеге жарату үшін қолданатын ең таралған, бірақ өте зиянды тәжірибелердің бірі. Бұл рұқсат етілмеген жерлерде: бос жерлерде, ормандарда, саяжайларда және тіпті тұрғын үйлердің жанында болған кезде әсіресе қауіпті. Мұндай жағу тек заңды бұзып қана қоймайды, сонымен қатар ауыр экологиялық, әлеуметтік және экономикалық зардаптарға әкеледі.

Қоршаған ортаға зиян

Тұрмыстық қалдықтарды жағу кезінде зиянды заттардың көп мөлшері бөлінеді, соның ішінде:

Диоксидтер мен фурандар пластмасса және синтетикалық материалдарды жағу кезінде түзілетін ең қауіпті канцерогендердің қатарына жатады.

Ауыр металдар – қорғасын, кадмий, сынап және батареяларда, электроникада және кейбір орауыш материалдарда кездесетін басқа да улы элементтер.

Көміртек тотығы мен күйе – олар ауаны ластап қана қоймай, адамдар мен жануарлардың тыныс алу мүшелерінің ауруларын тудыруы мүмкін.

Қоқыстарды жағудан шыққан түтін ұзақ қашықтыққа шығып, ауаның сапасын нашарлатып, топырақ пен судың ластануына ықпал етеді. Ауылдық жерлерде бұл, әсіресе құрғақ кезеңде, ауыр өрттерді тудыруы мүмкін.

Адам денсаулығына қауіп

Қалдықтарды рұқсатсыз жағу адам денсаулығы үшін ерекше қауіпті, өйткені ауаға түсетін улы заттар:

тыныс алу органдарының аурулары (бронхит, астма, созылмалы қабыну процестері);

аллергиялық реакциялар және тері аурулары;

жүрек-тамыр жүйесімен проблемалар;

улы түтінмен ұзақ ингаляцияға байланысты қатерлі ісіктің даму қаупі.

Балалар, қарт адамдар және созылмалы аурулары бар адамдар бұл әсерлерге әсіресе осал.

Құқықтық аспектілері

Көптеген елдерде қалдықтарды рұқсатсыз жағуға тыйым салатын заңдар бар. Қазақстанда, Ресейде және басқа елдерде мұндай әрекеттер үшін әкімшілік айыппұлдар қарастырылған. Алайда, басты мәселе – бақылаудың жеткіліксіздігі және оның салдары туралы халықтың нашар хабардар болуы.

Баламалы шешімдер

Қалдықтарды жағудан зиян келтірмеу үшін экологиялық таза әдістерді әзірлеу қажет

қалдықтарды кәдеге жарату:

Қалдықтарды кейін қайта өңдеумен (шыны, пластик, қағаз, металл) бөлек жинау.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы органикалық қалдықтарды компосттау.

Ресми полигондар мен қалдықтарды өңдеу зауыттарын пайдалану.

Халық арасында экологиялық таза өмір салтын енгізу және насихаттау.

Қорытынды

Қалдықтарды рұқсатсыз жағу – жай ғана болмашы заң бұзушылық емес, кешенді шешуді қажет ететін күрделі экологиялық және әлеуметтік мәселе. Әр адам қоршаған ортаның жағдайына жауапты. Қоқысты жағудың орнына қайта өңдеудің заманауи әдістерін енгізіп, экологиялық мәдениет деңгейін көтеру маңызды. Бұл таза ауаны, салауатты табиғатты және болашақ ұрпақ қауіпсіздігін сақтаудың бірден-бір жолы.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhetysu-koksu/press/news/details/965911?lang=kk