Халықаралық бақылаушылар наурыздың 15-інде өткен Қазақстандағы конституциялық референдумның нәтижесіне әсер етуі мүмкін ірі бұзушылықтар тіркелмегенін және сайлаушылардың қатысуы салыстырмалы түрде жоғары болғанын хабарлады.
Орталық сайлау комиссиясы 11 халықаралық ұйым мен 38 шетелден 359 бақылаушыны аккредиттеді. Бірнеше бақылау миссиясының өкілдері ел бойынша дауыс беру учаскелерін аралағаннан кейін өз бағалауларын бөлісті.

Шанхай ынтымақтастық ұйымы (SCO)
SCO-ның бас хатшысының орынбасары Олег Копыловтың айтуынша, дауыс беру жақсы ұйымдастырылып, сайлау учаскелері толықтай дайын болған.
«Біз Астана мен Ақмола облысындағы бірнеше сайлау учаскесін араладық. Үдеріс жоғары деңгейде ұйымдастырылып, азаматтардың, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі адамдар мен шалғай аудандар тұрғындарының дауыс беруі үшін барлық қажетті жағдай жасалған», – деді ол.
Копылов дауыс беру пункттеріндегі жағымды атмосфера мен сайлаушылардың белсенді қатысуын атап өтті.
«Біз адамдардың отбасыларымен, балаларымен бірге дауыс беруге келетінін көрдік; азаматтар процеске зор қызығушылық танытты. Біздің ойымызша, бұл Қазақстанда демократиялық қағидалар мен заң үстемдігін нығайтуға ықпал етеді. Сонымен бірге референдумның заңдылығын халықаралық бақылаушылар емес, ел азаматтары ғана анықтайды», - деді ол.
Бақылаушылар дауыс беру үдерісін бақылап, сайлау учаскелеріндегі сайлаушылар мен ресми тұлғалармен сөйлесу мүмкіндігіне ие болды.

Ресей Мемлекеттік думасының халықаралық істер жөніндегі комитеті төрағасының бірінші орынбасары Алексей Чепа сайлаушылардың үдеріске белсенді қатысып жатқанын айтты.

«Бүгін – Қазақстан тарихындағы маңызды белес, және адамдар оны анық түсінеді. Біз сайлаушылармен сөйлестік, және көпшілігі референдумды елдің дамуына бағытталған жаңа қадам деп есептейтінін айтты», – деді ол.

Түрік тілінде сөйлейтін елдердің Парламенттік Ассамблеясы (TURKPA)
TURKPA бас хатшысы Рамил Хасан ұйым Астана, Алматы және Түркістан қалаларында жұмыс істеген 23 бақылаушыны орналастырғанын атап өтті.
«Осы үш қалада біз 45 сайлау учаскесін араладық. Біз халықаралық стандарттардың немесе Қазақстанның сайлау заңнамасының бұзылуын байқаған жоқпыз. Азаматтар белсенді түрде қатысып, өз еркін білдірді», – деді Хасан.

Азиядағы өзара іс-қимыл және сенімді нығайту шаралары жөніндегі конференция (CICA)
CICA сарапшысы, елші Мутаз Фалех Салех референдумның тәртіпті әрі ашық түрде өткізілгенін атап өтті.
«Менің бақылауым бойынша, дауыс беру процесі заңдық шеңберге сәйкес ұйымдастырылды. Рәсімдер сақталды, ал азаматтар өз еркін еркін білдіре алды», - деді ол.
Тағы бір CICA мүшесі, елші Исмат Джахан әріптесінің пікірін қолдап, сайлау учаскелеріндегі тыныш әрі жақсы ұйымдастырылған ортаға назар аударды.
«Мен үш сайлау учаскесіндегі үдерісті бақыладым. Барлығы жақсы ұйымдастырылған, дауыс беру бейбіт атмосферада өтті. Отбасылардың бірге келуі, соның ішінде үлкендерге ілескен балалардың болуы әсерлі болды, бұл адамдардың саяси құқықтарын жүзеге асыруға үлкен мән беретінін көрсетеді», – деді ол.
Жахан дауыс беру пункттері мүгедектер арбасын пайдаланатындарды қоса алғанда, баршаға қолжетімді болғанын атап өтті.
«Мүгедектерге, соның ішінде арбамен жүретіндерге арналған арнайы кабиналар қарастырылғанын көрдім. Бұл әркімнің дауыс беру құқығын жүзеге асыруға мүмкіндік беру үшін күш салынғанын көрсетеді», – деді ол.
Сонымен қатар ол дауыс беру процесін дайындау және ұйымдастыру үшін референдум комиссиясын мақтады.

Түрік мемлекеттері ұйымы (OTS)
Түрік мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) Бас хатшысының орынбасары Омер Кочаман референдум алдында жүргізілген жан-жақты дайындықты атап өтіп, ұсынылған конституциялық өзгерістер туралы ақпарат алдын ала берілгенін және жалпы үдерістің айқын болғанын айтты.
«Қазақстан – түрік әлеміндегі ең мықты мемлекеттердің бірі және өңірде маңызды рөл атқарады. Жаңа конституция дамуға жаңа мүмкіндіктер ашады. Біз бұл үдерістің куәгері болғанымызға қуаныштымыз», – деді Кочаман.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-geneva/press/news/details/1183542?lang=kk