Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің "Ақтау теңіз порты" Мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы Төлемис Мадениет Елеусізұлымен сұхбат

-  Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы, сәлеметсіз бе! 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда жаңа Салық кодексі жұмыс істеп тұр. Алғашқы айлардан кейін Маңғыстау облысының салық төлеушілері, әсіресе порт аймағы мен «Морпорт Актау» арнайы экономикалық аймағының кәсіпорындары қандай негізгі өзгерістерді сезінді?

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: Сәлеметсіз бе! Жаңа Салық кодексі салық әкімшілігін цифрландыруға, салық салудың әділеттілігін арттыруға және инвестицияларды ынталандыруға бағытталған. Біздің өңірде, әсіресе Актау портында және СЭЗ аумағында резиденттер үшін маңызды жеңілдіктер сақталған. Біз бизнес пен тұрғындар жаңа жағдайда ыңғайлы жұмыс істей алуы үшін консультациялар мен семинарлар белсенді өткізіп жатырмыз.

-  ҚҚС мөлшерлемесінің 16%-ға дейін өсуі — ең көп талқыланатын өзгерістердің бірі. Бүгін ол логистика мен порт бизнесіне қалай әсер етуде?

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: 2026 жылдан бастап ҚҚС базалық мөлшерлемесі 16% құрайды. Сонымен бірге ҚҚС бойынша міндетті тіркеу шегі төмендетілді - қазір ол 10 000 АЕК-ке тең (жылына шамамен 43 млн теңге). Бұл орта бизнестің бір бөлігіне әсер етті. "Ақтау теңіз порты" АЭА резиденттері үшін маңызды жеңілдіктер: ЕЭО-ға мүше елдерден әкелінетін, аймақ қызметі мақсатында толық тұтынылатын тауарлардың импортына ҚҚС нөлдік ставкасы, сондай-ақ корпоративтік табыс салығынан, жер және мүлік салығынан босату қолданыста болады. Бұл артықшылықтар порттың транзиттік хаб ретінде бәсекеге қабілеттілігін сақтауға көмектеседі.

-  ЖТС-нің прогрессивті шкаласы (10% және 15%) қолданылып жатыр. Ол ең алдымен кімді қамтиды және портта жұмыс істейтіндерге қалай әсер етеді?

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: Биылдан бастап жеке табыс салығының прогрессивті шкаласы қолданылады. Жылына 8 500 АЕК-ке дейінгі табыс (шамамен 36,8 млн теңге) 10% ставкамен, ал одан асатын сома 15% ставкамен салық салынады. Стандартты салықтық шегеру айына 30 АЕК-ке дейін ұлғайтылды, бұл орташа жалақы алатын қызметкерлердің жүктемесін жеңілдетеді. Жоғары табысты қызметкерлер көбірек төлейді, бұл жүйені әділетті етеді. Порт компанияларында біз жұмыс берушілерге ұсталымдарды дұрыс есептеуге көмектесеміз және нормаларды түсіндіреміз, бұл білікті кадрларды ұстап қалуға әсерін азайтуға мүмкіндік береді.

-  Арнайы салық режимдерін оңтайландырды — жеті режимнің орнына үшеуі қалды. Бұл Актаудағы шағын және орта бизнеске қалай әсер етті?

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: Жаңа кодексте арнайы салық режимдерінің (АСР) саны үш негізгі режимге дейін қысқарды: өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін, жеңілдетілген декларация негізінде және шаруа (фермер) қожалықтары үшін. Актаудың көптеген кәсіпкерлері жеңілдетілген декларацияға (ставкасы 4%, жергілікті органдар түзете алады) сәтті көшті. «Морпорт Актау» КТС-інің резиденттері үшін инвестициялық жеңілдіктер, оның ішінде КТС бойынша нөлдік ставка әлі де қолданылады. Бұл шаралар порт инфрақұрылымының дамуына және жаңа жұмыс орындарының ашылуына ықпал етеді.

-  Цифрландыру және салық әкімшілігі бойынша қандай өзгерістер практикада байқалып жатыр?

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: Кодекс цифрландыруды айтарлықтай күшейтті: біріктірілген бірыңғай платформа жұмыс істейді, есептілік нысандары шамамен 30%-ға қысқарды, қағаз құжат айналымы барынша азайды. Салық тексерулері негізінен тәуекелге негізделген тәсіл бойынша жүргізіледі — адал салық төлеушілер аз тексеріледі. Бұл бизнес үшін уақыт пен ресурстарды үнемдейді. Кәсіпкерлер жаңа электрондық сервисдерді біртіндеп меңгеріп жатқанын байқап отырмыз.

-  Қазір, 2026 жылдың сәуірінде бизнес пен өңір тұрғындарына не ұсынасыз?

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: Жаңа ережелер сіздің қызметіңізге нақты қалай әсер ететінін тұрақты тексеріп, қажет болған жағдайда нақтылау декларацияларын уақытылы тапсыруды ұсынамын. Біздің «Морпорт Актау» Мемлекеттік кірістер басқармасы тегін консультациялар мен түсіндіру семинарларын жалғастыруда. Телефон арқылы хабарласыңыз: 8 (7292) 30-13-10 (ішкі 1055) немесе 8 (7292) 30-18-50, сондай-ақ жеке келуіңізге болады: Актау қаласы, 31Б шағын ауданы, 35-ғимарат. Біздің міндетіміз — салық жүйесін ыңғайлы және әділетті ету, өңір экономикасының өсуіне ықпал ету. Барлық сұрақтарды түсінуге және туындаған мәселелерді шешуге әрқашан дайынбыз.

-  Актуалды түсіндірулер үшін үлкен рахмет!

Төлеміс Мәдениет Елеусізұлы: Тақырыпқа деген қызығушылық үшін рахмет!

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-mangistau/press/news/details/1210806?lang=kk