25 сәуір 2026 жыл. Астана қаласында қоғамдық қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған «Құқықтық тәртіп» атты республикалық жедел-профилактикалық іс-шара белсенді түрде жалғасуда. Полиция қызметкерлері тәулік бойы үзіліссіз жұмыс жасап, тұрғын үй аулаларын, қоғамдық орындарды, базарларды, көлік торабын және халық көп жиналатын басқа да нысандарды жүйелі тексеруден өткізуде. Бұл іс-шара — елорданың қауіпсіздік жүйесін күшейтуге арналған кешенді жоспардың ажырамас бөлігі.

«Құқықтық тәртіп» профилактикалық операциясы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің тікелей бастамасымен ұйымдастырылған. Осыған ұқсас іс-шаралар республика бойынша барлық өңірлерде өткізілгенімен, Астанадағы операцияға ерекше маңыз берілуде. Себебі елорда — мемлекеттік билік орталары, дипломатиялық өкілдіктер, ірі іскери орталықтар мен миллионнан астам тұрақты тұрғын шоғырланған мегаполис. Мұндай қалада құқықтық тәртіпті сақтау — тек полиция мәселесі ғана емес, бүкіл мемлекеттің беделі мен тұрақтылығының кепілі.

Іс-шара басталғалы бері жинақталған деректер полицейлердің жұмысының нәтижелілігін айқын көрсетуде. Операция барысында 400-ден астам түрлі құқық бұзушылық анықталған, ал профилактикалық есепте тұрған 350-ден астам тұлғаның мекенжайы тексерілген. Тіркеусіз немесе тиісті құжатсыз тұрудың 210-нан астам дерегі — бұл ауқымды сан болып саналады. Полиция мамандарының пікірінше, тіркеусіз тұру — басқа да құқық бұзушылықтардың алғышарты болып табылады, себебі осындай адамдарды бақылауға алу айтарлықтай қиын.

Статистиканы тереңірек талдайтын болсақ, қоғамдық орындарда тиісудің шамамен 20 фактісі, яғни бейтаныс адамдарды мазалау, агрессивті мінез-құлық пен хулиганшылыққа жақын іс-қимылдар анықталған. Бұл сан кішігірім болып көрінгенімен, мұндай мінез-құлық азаматтардың өзін қауіпсіз сезінуіне тікелей кедергі жасайды. Көші-қон заңнамасын бұзудың 10-нан астам жағдайы тіркелген — бұл да назар аударуды қажет ететін мәселе. Жаяу жүргіншілерге жол бермеуге байланысты 13 құқық бұзушылық жол қозғалысы қауіпсіздігі тұрғысынан маңызды болып саналады.

Операцияның ерекше назар аударарлық нәтижелерінің бірі — белгілі бір қылмыс жасады деген негізді күдікпен сигналдық есепте тұрған тұлғалардың ұсталуы. Зерттеу барысында алаяқтық жасады деген күдікке ілінген 36 жастағы ер адам анықталған. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, ол ондаған азаматты алдап, материалдық зиян келтірген. Сондай-ақ бұрын ұрлық жасаған 34 жастағы әйел де ұсталды. Полиция деректері бойынша, бұл азаматтар ұзақ уақыт бойы бақылаудан тыс қалып, жаңа қылмыс жасауға дайындалып жатқан болуы мүмкін еді.

Астана қалалық полиция департаментінің өкілі журналистерге мынадай пікір білдірді: «Біздің негізгі мақсатымыз — жазалау емес, алдын алу. Бір рейд барысында анықталған жүздеген құқық бұзушылық — бұл біздің жұмысымыздың тиімді екенін дәлелдейді. Алайда ең маңыздысы — болашақта осындай жағдайлардың алдын алу». Сарапшылардың пікірінше, мұндай профилактикалық операциялар жүйелі сипат алса, қылмысшылық деңгейі едәуір төмендейді. Полиция ғылыми-зерттеу институтының мамандары анықтаған тенденция бойынша, жыл ішінде бірнеше ірі профилактикалық іс-шара өткізілген аймақтарда тіркелген қылмыстар саны орта есеппен 15-20 пайызға азаяды.

Қала тұрғындары операцияны жалпы алғанда оң қабылдауда. Астананың Есіл ауданында тұратын 45 жастағы тұрғын Айнұр Серікова: «Бізді мазалайтын жайт — кешкі уақытта аулада бейтаныс адамдардың жиналуы. Полиция тексеріп жатса, азаматтар үшін тыныштығымыз арта түседі», — деді. Ал Байқоңыр ауданындағы кәсіпкер Марат Досымов: «Заңды бизнес жүргізіп жатқандар үшін мұндай тексерулер — ауыртпалық емес, керісінше, қауіпсіздіктің кепілі», — деп пікір білдірді. Осы сияқты оң пікірлер қоғамдық талқылауда да белсенді айтылуда.

Тарихи тұрғыдан қарастырсақ, Қазақстан полициясы ондаған жыл бойы осындай профилактикалық операциялар өткізіп келеді. Алайда соңғы жылдары бұл іс-шаралар технологиялық жаңалықтармен толықтырылды: бейнебақылау жүйелері, биометриялық тексеру, деректер базаларымен жылдам жұмыс жасау мүмкіндіктері операциялардың тиімділігін айтарлықтай арттыруда. «Құқықтық тәртіп» іс-шарасы да дәл осындай заманауи тәсілдерді кеңінен пайдалануда. Полиция патрульдері жедел байланыс жүйелері арқылы үздіксіз координацияланып отырады, ал тексерілген адамдарға қатысты мәліметтер бірыңғай дерекқорда жинақталады.

«Құқықтық тәртіп» жедел-профилактикалық іс-шарасы Астана қаласының аумағында жалғасуда. Полиция жетекшілерінің мәліметінше, операция аяқталғаннан кейін толық есеп жасақталып, анықталған проблемалар бойынша жүйелі шешімдер ұсынылатын болады. Операцияның нәтижелері болашақта ұзақ мерзімді қауіпсіздік стратегиясын әзірлеуде маңызды деректер көзі ретінде пайдаланылады. Астаналықтардың да, мемлекеттік органдардың да назары осы іс-шараның соңғы қорытындысында болып отыр.