2026 жылдың басынан бастап Астанада балалардың терезеден құлауына байланысты жеті оқиға тіркелді, олардың екеуі өлімге әкеліп соқты. 25 сәуір 2026 жыл күні елорда полициясы бұл мәселені халықтың кең назарына жеткізіп, ата-аналарға балаларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолдары туралы жан-жақты ескерту таратты. Мамандар мен құқық қорғаушылар бұл мәселені бейғамдыққа байланысты болатын балалар жарақатының ең ауыр түрлерінің бірі ретінде бағалап отыр.

Балалардың биіктен құлауы — бүкіл дүниежүзі бойынша педиатриялық жарақаттың жетекші себептерінің бірі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, бес жасқа дейінгі балалар арасындағы жарақаттанудан болатын өлімдердің едәуір бөлігі дәл биіктен құлаудан туындайды. Қазақстанда соңғы бірнеше жылда тұрғын үй кешендерінің қарқынды салынуы, пәтерлерде тұратын отбасылардың санының артуы бұл қатерді бұрынғыдан да өзекті етіп отыр. Астана сияқты мегаполистерде көп қабатты үйлердің саны жыл сайын өсуде, ал онда тұратын жас отбасылардың балалар қауіпсіздігі мәселесіне деген хабардарлығы жеткілікті деңгейде болмауы алаңдаушылық тудырады.

Елорда полициясының ювеналдық полиция бөлімшелерінің инспекторлары ағымдағы жылдың алғашқы айларынан бастап профилактикалық жұмыстарды ерекше күшейткен. Аудандық полиция инспекторлары тұрғын үйлердің ортақ мессенджер-чаттарына, ата-аналар топтарына және мектеп қауымдастықтарының желілеріне күнделікті хабарламалар жіберіп отыр. Үйлердің кіреберістерінде, емханалардың дәліздерінде, балабақшалар мен мектептердің хабарлама тақталарында арнайы ескерту парақтары ілінді. Сонымен қатар мемлекеттік органдармен бірлескен аулаларды аралау акциялары ұйымдастырылып, саябақтарда, сауда орталықтарында және өзге де адам жиі шоғырланатын орындарда түсіндіру жұмыстары белсенді жүргізілуде.

Астана қалалық полиция департаментінің өкілі Ержан Сейтқалиев бұл мәселені өте маңызды деп бағалайды: «Қайғылы жағдайлардың басым бөлігі кездейсоқтықтан емес, ата-аналардың немқұрайдылығынан болады. Баланы бірнеше минутқа ғана қараусыз қалдыру жеткілікті — сол аз уақытта алдын ала болжанбаған апат орын алуы мүмкін. Біз жаза қолдануға ұмтылмаймыз, алдымен сана мен жауапкершілікті оятқымыз келеді», — деді ол. Маманның сөзінше, тіркелген жеті оқиғаның ішіндегі ең жас жәбірленуші небары екі жаста болған. Бұл дерек ата-аналардың балаларды бақылаусыз қалдыра алмайтынын тағы бір рет айғақтайды.

Балалар психологі және отбасылық психотерапевт Айгүл Нұрланова да бұл мәселеге өз көзқарасын білдірді: «Жас балалар қауіп-қатерді сезіне алмайды. Олар үшін ашық терезе — бұл жай ғана сыртқы дүниеге апаратын есік. Мозг дамуының осы кезеңінде бала висцеральды қауіпті интеллектуалды деңгейде бағалай алмайды. Сондықтан қорғаудың барлық жауапкершілігі ересектерге жүктеледі». Маман ата-аналарға балалар бар үйлерде терезеге арнайы бекіткіштер — блокираторлар орнатуды міндетті шара ретінде атады. Мұндай құрылғылар баланың терезені өздігінен ашуына толық тосқауыл қояды.

Полиция ата-аналарды бірнеше қарапайым, бірақ өмірлік маңызды ережелерді сақтауға шақырады. Бірінші: баланың үйде жүрген кезінде терезені ашық қалдырмау. Екінші: москиттік тордың балаға арналған қауіпсіздік құрылғысы емес екенін ұмытпау — ол кез келген баланың салмағын ұстай алмайды және тіпті ересек адамның жеңіл итеруінен де жыртылуы мүмкін. Үшінші: терезеге жақын жерде жиһаз орналастырмау, себебі бала диванға, креслоға немесе столдың үстіне шығып, сосын терезе аша алады. Төртінші: терезеге сертификатталған қорғаныс бекіткіштерін орнату. Мамандар бұл шаралардың барлығы бірге қолданылған кезде балалардың терезеден құлау қаупін іс жүзінде нөлге жеткізетінін айтады.

Алматы қаласындағы тәжірибе де осыны дәлелдейді. Оңтүстік астанада бірнеше жыл бұрын ұқсас профилактикалық науқан жүргізілген соң, балалардың терезеден құлауы бойынша тіркелген оқиғалардың саны айтарлықтай азайған. Жергілікті билік пен полиция бірлескен ақпараттық науқандар ұйымдастырып, тұрғын үй кешемдерінде ата-аналарға арнайы нұсқаулықтар таратқан. Бұл тәжірибе Астанада да қолданыс тауып отыр, бірақ мамандар мұның тұрақты жұмыс болуы тиіс екенін, маусымдық науқанмен шектелмеуі керек екенін атап өтеді.

Қоғамдық ұйымдар да бұл мәселеге белсенді қатысуда. «Қауіпсіз бала» атты волонтерлік қозғалысының үйлестірушісі Мадина Қасымова ата-аналар үшін тегін вебинарлар өткізіп, онлайн-ресурстар дайындап жатқандарын мәлімдеді. Ол үкіметтен балалары бар отбасыларға терезе бекіткіштерін арзан немесе тегін алу мүмкіндігін қамтамасыз ету жөнінде бағдарлама жасауды өтінді. «Кейде проблема білімсіздікте емес, тіпті қаражат жетіспеушілігінде болады. Мемлекет бұл бағытта колданбалы шара қолдана алады», — деді ол. Бұл ұсыныс депутаттар арасында да қолдау тапты — мәселе алдағы уақытта заң шығару деңгейінде қаралуы мүмкін екені хабарланды.

Елорда полициясы барлық астаналықтарды — ата-аналарды, көршілерді, тіпті таныс-жұртты да — балалар қауіпсіздігіне бейтарап қарамауға шақырады. Терезеде қорғаныс бекіткіші жоқ екенін байқасаңыз, жақын адамдарыңызды осы мәселеге назар аударуды сұраңыз. Кейде бір адамның кеңесі бір баланың өмірін сақтап қалуы мүмкін. Баланың өмірі мен денсаулығы — ешқандай материалдық игілікпен салыстыруға келмейтін ең жоғары құндылық. Бұл жауапкершілікті ешкім де ата-аналардан алмайды.