Халықты әлеуметтік қолдау - мемлекеттік саясаттың басты бағыттарының бірі және Департаменттің бірінші кезектегі міндеттерінің бірі болып табылады.

Департамент өзінің құзыреттілігі шеңберінде негізгі 3 бағытта жұмыс жасайды:

 Департамент қызметінің бірінші бағыты –медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу болып табылады;

 Екінші бағыты – халықты әлеуметтік қорғау саласындағы заңнамалардың сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізу болса;

 Департамент қызметінің үшінші бағыты – Республикалық бюджеттен төленетін зейнетақы және әлеуметтік жәрдемақыларды тағайындау болып табылады.

Департамент қызметінің бағыттары бойынша атқарылған жұмыстар мен жүктелген міндеттерге тоқталып кетуге рұқсат етіңіздер:

I. Бірінші бағыты - медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу болып табылады: 

Шымкент қаласы бойынша 25.05.2026 жылға мүгедектігі бар адамдар саны 43320 адамға жетіп, қала бойынша тұрғындардың (01.04.2026 жылға 1 302 900 тұрғын) 3,3 % -ын құрайды. Оның ішінде:

- Ересек мүгедектігі бар азаматтар саны – 34708  немесе 80,1%, 

1) 1 топ – 5094 адам,жалпы санның- 11,8%, 

2) 2 топ – 15274 адам, жалпы санның- 35,3%,

3) 3 топ – 14340 адамнан тұрады,  жалпы санның- 31,1%,

- 18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар саны – 8612 немесе 19,9%,

1) 7 жасқа дейінгі мүгедектігі бар бала санаты бойынша - 2894 бала, 

2) 1 топтағы мүгедектігі бар – 838 бала, 

3) 2 топтағы мүгедектігі бар – 2278 бала, 

4) 3 топтағы мүгедектігі бар – 2602 бала 

мүгедектердің орталықтандырылған базасында есепте тұрады.

2026 жылғы  мамыр айы бойынша  МӘС бөлімдері жалпы 6608 (2025ж.- 6665) адамға мемлекеттік қызмет  көрсетті, оның ішінде, алғашқы рет куәландырылғаны  1406 адам, қайта  куәландырылғаны   4642  адам, негізсіз жолданғандары – 89 (өткен жылы- 103). Интенсивті көрсеткіш – 10,3.

Алғаш куәландырылған қызмет алушылар арасынан 1347 (өткен жылы- 1466) адамға мүгедектік тағайындалған яғни, өткен жылмен салыстырғанда 119  адамға азайған. 

Негізсіз жолданғандар 

2026 жылдың   5  айында  89  науқас негізсіз жолданды, өткен жылы – 103 (- 14 адам)

• Сырттай    42 (өткен жылы- 35)  -  (47,2%) 

• Көзбекөз   47 (өткен жылы- 68)  - (52,8%)

2026 ж. мамыр айы бойынша негізсіз жолданымдар жалпы саны - 89 (2025 ж. 5 айда - 103), бұл көрсеткіш  14 жағдайға азайған.

Негізгі тенденция: өткен жылдың осы мерзімімен салыстарғанда негізсіз жолданымдар саны негізінен көзбе-көз куәландыру бойынша азайғаны байқалады.

Негізсіз жолдамалардың негізгі себептері:

• медициналық қорытындылардың сапасыз толтырылуы;

• олардың толықтығының сақталмауы;

• құжаттарды рәсімдеу кезінде қателіктердің жіберілуі 

  емдеуші дәрігерлердің жауапкершеліксіз қараудың әсерінен.

Проактивті сырттай куәландыру бойынша

Мемлекет Басшысының Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында берілген азаматтарға бір медициналық мекемеде оларға қажетті қызмет көрсетудің пилоттық жобасын іске асыру қажеттілігі туралы тапсырмасын орындау үшін «Мүгедектікті және/немесе еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесін белгілеу және/немесе қажетті әлеуметтік қорғау шараларын айқындау» проактивті сырттай мемлекеттік қызмет көрсетудің пилоттық жобасы қабылданып, Шымкент қаласында пилотты проактивті сырттай куәландыру 2021 жылғы 1 қарашасынан бастап іске қосылды.

Нысаналы деңгей – 45,0 %

Нақты нәтиже: 2026 ж. 5 айдың қорытындысымен – 3125 адамға сырттай проактивті куәландыру жүргізілген, бұл [47,3%] құрайды  (Республика бойынша- 45,8%)

Сырттай куәландыру барысында МӘС қорытындыларының  тексеру бойынша

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитеті мен оның аумақтық департаменттері мүгедектікті, еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесін белгілеудің және әлеуметтік қолдау шараларын тағайындаудың негізділігіне тұрақты түрде жүйелі мониторинг жүргізеді. 

Талдау барысында құжаттарды іс жүзінде «көшірме бойынша» рәсімдеудің айлалы схемасы анықталды.  Әртүрлі пациенттердің зертханалық талдау нәтижелері, анамнез мәліметтері мен дәрігерлердің қорытындылары толығымен сәйкес келген. Бұл ретте тек тектері, есімдері, әкесінің аты мен күндері ғана өзгертіліп отырған. Аталған фактілер мүгедектікті заңсыз белгілеу және бюджеттік төлемдерді алу мақсатында медициналық құжаттаманы қолдан жасаудың айқын белгілері бар екенін көрсетеді.

Республика бойынша осындай 167 факті (Шымкент қаласы бойынша — 93 факті) анықталды. Бірде-бір жағдай назардан тыс қалмайды. Барлық материалдар құзыреті шеңберінде тиісті ден қою шараларын қабылдау үшін құқық қорғау органдарына берілді. Тексеру жалғасуда  және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің қатаң бақылауында.

Зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру бөлімі

Әлеуметтік төлемдер бойынша

Департаменттің қызметі Зейнетақы және әлеуметтік жәрдемақылар, әлеуметтік төлемдер бойынша азаматтарға мемлекеттік қызмет көрсетудің 16 түрі бойынша мемлекеттік қызмет көрсетіледі, қызметтің барлық түрі цифрландырылған.

Шымкент қаласы бойынша зейнетақы мен мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушылардың саны 212 775  астам азаматты құрайды. 

- Зейнеткерлер  101 869 адам; 

- Жәрдемақы және  асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша – 10 003 адам; 

- Арнаулы мемлекеттік жәрдемақы- 8 623 адам;

- экологиялық жәрдемақы – 0 адам;

- Бала туылғанда берілетін жәрдемақы – 11 397 адам;

- 1,5 жасқа дейінгі бала күтімі бойынша жәрдемақы – 10 155 адам;

- көп балалы аналар – 14 837 адам;

- көпбалалы отбасылар – 55 891 адам. 

2026 жылғы 1 қаңтарға  дейін тағайындалған жасына байланысты зейнетақы төлемдері мен  еңбек сіңірген жылдары үшін  зейнетақы төлемдерінің  мөлшері 10 % - ға арттырылды. 

Зейнетақының ең төменгі мөлшері:

  2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап  - 62771 теңге болса,

 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап  - 69049 теңгеге дейін ұлғайтылды. 

2026 жылғы 1 қаңтардан  бастап:

Ең төменгі зейнетақы- 69049 теңге.

Базалық зейнетақы төлемінің ең төменгі мөлшері- 35596 теңгені құрайды.

Зейнетақы мен жәрдемақылардың артық төленген  соммалары бойынша фактілер 

Зейнетақының артық төленген  соммалары бойынша фактілер барлығы 86 алушыға артық төленген. Олардың ішінен 48 азамат артық төленген соманы толық өтеді, 41 азамат бойынша жұмыс жүргізілуде. 

ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУ САЛАСЫНДАҒЫ БАҚЫЛАУ

 1. Зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы бақылау еңбек өтілі 50% сәйкес келетін 362 есебі бойынша   жалпы саны 86 зейнетақы төлемі.  Олардың ішінен 48 азамат артық төленген соманы толық өтеді, 41 азамат бойынша жұмыс жүргізілуде.

Комитеттің жіберген қайтыс болған азаматтар бойынша 6 алушы қаралды. Оның ішінде 5  алушы толық кері қайтарды, 1 азамат бойынша (Герасимов) құжаттары сотқа өткізілді.

4.Басқа елдердегі әскери операциялардың «жалған ардагерлерін» анықтау комитетің тапсырмасына сәйкес жұмыс жасалуда жалпы саны 2107 .

 2025 жылдың 5 ай мен ағымдағы жылмен салыстырғанда зейнетақы және әлеуметтік төлемдерді  қарау нәтижелері 

II. Департамент қызметінің екінші бағыты - халықты әлеуметтік қорғау саласындағы заңнамалардың сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізу бойынша:

2026 жылдың 5 ай тоқсан қорытындысы бойынша Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы бақылау бөлімінің мамандарымен кәсіпкерлік субъектілеріне Қазақстан Республикасының Әлеуметтік Кодексі талаптарының сақталуына 10 тексеру жүргізілді, оның ішінде:

- профилактикалық бақылау - 3 

- жоспардан тыс – 5 

- прокуратурамен – 2.

Жоспардан тыс тексеру бойынша:

      2026 жылдың 5 айдағы қорытындысы бойынша 5 жоспардан тыс тексеру жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде 2 нұсқама беріліп, мерзіміне қарай орындалуда, 2 тексеру субъектісіне әкімшілік іс қозғалып, жалпы сомасы 346 000 (үш жүз қырық алты мың) теңге мөлшерінде айыппұл салынды.

«AMANAT» партиясының 2023-2027 жылдарға арналған «Халықпен бірге» бағдарламасы аясында 2026 жылы бейімдеуден өтетін объектілері жайында

2023–2027 жылдарға арналған «Аманат» партиясының «Халықпен бірге» сайлауалды бағдарламасының Жол картасы жоспарына сәйкес, Шымкент қаласы бойынша қолжетімділік интерактивті картасындағы объектілердің жалпы саны – 2383. 

 2026 жылға арналған жоспар бойынша бейімдеуге жататын объектілер саны – 450, оның 112 (25%) объектісі мүгедектігі бар адамдардың барлық санаттары үшін бейімделген. Министрдің жоспарына сәйкес, жыл соңына дейін 80% -ға жеткізу қажет.

Құрылыс кодексінің 135 – бабының 3 тармағы, 2) тармақшасына сәйкес, Құрылыс объектісін пайдалануға қабылдап алу актілерін жүргізу мен есепке алу тәртібі: халықты әлеуметтік қорғау саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы органның халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін қолжетімділіктің қамтамасыз етілгенін растауының болуы.»- делінген.

Сәйкестік туралы декларация – мердігер (бас мердігер) аяқталған құрылыс объектісі бойынша орындалған жұмыстардың бекітілген құрылыс жобасына және мемлекеттік (мемлекетаралық) нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкестігін куәландыратын құжат.

Қазіргі уақытта, қолданысқа енгізілген Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 253-VIII ҚРЗ Кодексі. Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексінің нормаларын іске асыру шеңберінде Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетімен мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді орта талаптарына сәйкестік туралы декларацияны келісу мақсатында объектіні бағалау және қорытынды қалыптастыру алгоритмі әзірленді.

Осыған байланысты, 01.07.2026 жылдан бастап, Қазақстан Республикасының Құрылыс талаптарына сәйкес, Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетімен мүгедектігі бар адамдар үшін объектілердің қолжетімділігін растау жөніндегі декларацияны келісу функциясы бекітілу жоспарлануда. 

Қол жетімді орта — бұл мемлекет пен қоғамның өмір сүру сапасы мен әлеуметтік жауапкершілік деңгейінің көрсеткіші. Заманауи нысан денсаулық жағдайына, жасына немесе қозғалыс ерекшеліктеріне қарамастан әр адамға ыңғайлы болуы керек. Бұл заңның талабы ғана емес, сонымен қатар азаматтарды құрметтеу мәселесі.