Шымкент қаласы соңғы жылдары тек оңтүстіктің ірі мегаполисі ретінде ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның технологиялық картасындағы жаңа орталықтардың бірі ретінде де танылуда. 27 мамыр 2026 жыл күні бүкіл ел назары тағы да осы қалаға ауды — бірақ бұл жолы себеп мүлдем ерекше: жергілікті мектеп оқушылары жасанды интеллект негізіндегі заңдық консультация платформасын іске қосты.

Шымкенттің технологиялық дамуы соңғы екі жылда айтарлықтай жеделдеді. 2024 жылы қалада Shymkent Hub атты өңірлік технопарк ашылды, ал 2025 жылы Digital Qazaqstan ірі технологиялық форумы өтті. Бұл оқиғалар қаланың инновациялық экожүйесін қалыптастыруға үлкен серпін берді. Алайда ең маңызды ресурс — технопарктар немесе форумдар емес, мектеп партасынан бастап өз идеяларын жүзеге асыруға дайын жас буын екені бүгін тағы дәлелденді.

Seitzhan School жеке мектебінің 11-сынып оқушысы Ерхан Нариман — осы жаңа буынның жарқын өкілі. Ол мектепте өзіне сенімді ойластырып жүрген идеясын ортаға салып, бірлесіп жұмыс жасауға дайын серіктестер тапты. Милан Гориславец пен Нұрсұлтан Мұхтарұлы деген сыныптастары бірден қызығушылық танытты. Үшеуі бірігіп AdiletAI атты жасанды интеллект платформасын жасауға кірісті. Идея қарапайым, бірақ өте маңызды: кез келген адам заңи сұрақ қойса, жүйе Қазақстанның қолданыстағы заңнамасы мен ашық дереккөздер негізінде жауап береді. Болашақта платформа кәсіби заңгерлерге де қолайлы болатындай мүмкіндіктермен толықтырылады.

Жобаның өзіндік ерекшелігі — ол толығымен мектеп оқушыларының жеке қаражатына жасалды. Концепцияны жасақтауға және бастапқы нұсқаны (MVP) дайындауға шамамен төрт ай және 300 мың теңге жұмсалды. Бұл қаражатты үш жас маман өз жеке жинақтарынан және ата-анасынан алған қалта ақшасынан жинастырды. Бүгінгі күні AdiletAI-дің жеке сайты, лендинг-беті және әкімшілік панелі жұмыс істейді. Команда RAG-жүйесін (Retrieval-Augmented Generation) енгізу үстінде: бұл технология жасанды интеллект ботының жалған деректер ойлап шығарудың алдын алады, өйткені жүйе барлық жауаптарды нақты құжаттар базасынан іздеп табады.

Ерхан Нариманның өзі жобаның мақсаты туралы былай дейді: «Қазақстанда заңи сауаттылық деңгейі әлі де төмен. Көп адамдар қарапайым сұрақтарының жауабы үшін адвокатқа барып, уақыты мен ақшасын жұмсайды. Біз бұл мәселені технология арқылы шешкіміз келді. AdiletAI кез келген адамның қолында заң кітапханасы болуын қамтамасыз ете алады». Бұл сөздер жас стартаперлердің тек техникалық емес, сонымен қатар әлеуметтік мақсаттар қойғанын айқын байқатады.

Эксперттер мұндай бастамалардың маңызын жоғары бағалайды. IT-индустрия мамандарының пікірінше, заңи технологиялар (LegalTech) саласы бүкіл дүниежүзінде қарқынды дамып келеді. Дүниежүзілік зерттеулер бойынша, 2025 жылы LegalTech нарығының жалпы көлемі 25 миллиард долларды асып кетті. Қазақстанда бұл сегмент әлі де игерілмеген болып қалуда, сондықтан AdiletAI тиісті инвестиция мен мемлекеттік қолдауды тапса, елдегі заңи қызметтерді демократияландыра алатын маңызды құрал болуы ықтимал. Ерекше назар аударатын жайт — платформа Қазақстан заңнамасының ерекшелігін ескере отырып жасалуда, яғни жалпы шетелдік шешімдерді бейімдеу емес, жергілікті реалиятқа нақты бағытталған өнім туралы сөз болып отыр.

Болашақ жоспарлары да айтарлықтай кең. Команда платформаға заңгерлер мен корпоративтік пайдаланушылар үшін құжат дайындау модулін қосуды жоспарлауда. Мысалы, келісімшарт жасау процесін 5-тен 15 минутқа дейін қысқарту мүмкіндігін пайдаланушыларға ұсыну. Бұл функция іске асса, кіші бизнес өкілдері мен жекелеген азаматтар заңгерлік қызметке жұмсайтын шығынын айтарлықтай азайта алады. Ерхан Нариман команда мүшелерімен бірге алдағы уақытта шетелдегі беделді жоғары оқу орындарына түсуді де жоспарлап отыр: «Жақын арада жолдастарыммен бірге шетелге оқуға баруды жоспарлап отырмыз — сол жерде алған білім мен тәжірибені Қазақстан үшін жаңа стартаптар жасауға жұмсағымыз келеді». Бұл — қазіргі заманғы жас қазақстандық кәсіпкерлердің жаңа феноменін айқын бейнелейді: олар алған білімін туған еліне қайтарып, мүлдем жаңа идеялар мен жобалармен оралуды армандайды.

Шымкент оқушыларының бұл тәжірибесі бүкіл Қазақстан жастарына үлгі болары анық. Олардың жетістігі арнайы инкубаторлардың немесе миллиондаған инвестициялардың нәтижесі емес — бұл үш мектеп оқушысының сенімі, табандылығы және бірлескен еңбегінің жемісі. AdiletAI жобасы стартап ретінде ғана маңызды емес: ол Қазақстанның ертеңгі технологиялық тұлғасы кімдер болатынын көрсетіп тұрған айна іспеттес.