28 мамыр 2026 жыл. Шымкент қаласы туристік саланы дамытудың жаңа кезеңіне қадам басты. Биыл қалада жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін «онлайн-гид» жүйесін іске қосу жоспарлануда. Бұл жоба қалаға келетін туристерге смартфон арқылы бағыт-бағдар алуға, қонақүйлерді, тарихи нысандарды және мәдени орындарды жылдам табуға мүмкіндік береді. Туризм, сыртқы байланыстар және шығармашылық индустрия басқармасының басшысы Бексұлтан Әділхановтың айтуынша, жүйе тәулік бойы үзіліссіз жұмыс атқарады және туристермен бірнеше тілде сөйлесе алады. Бұл шешім — тек технологиялық жаңашылдық емес, сонымен қатар аймақтың туристік имиджін жаңа деңгейге көтерудегі стратегиялық қадам.

Шымкенттің туризм саласындағы белсенділігі соңғы бірнеше жылда айтарлықтай өсті. 2025 жылы қалаға 500 мыңнан астам турист келіп кетті, ал бұл цифр Шымкентті елдің ең танымал бес туристік дестинациясының қатарына енгізді. Туристер тарихи, мәдени және экологиялық бағыттағы маршруттарды таңдаған. Демек, қала — тек транзиттік нүкте емес, өздігінен толыққанды туристік орталыққа айналып барады. Туризм мамандары биылғы жылы турист ағынының тіпті арта түсетінін болжауда. Осы өсімді дұрыс бағыттап, туристерге сапалы қызмет ұсыну үшін сандық технологияларды енгізу — кезек күттірмейтін мәселеге айналып отыр.

Онлайн-гидтің мүмкіндіктері туралы айта келсек, жүйе туристерге қала бойынша маршрут құруға, жақын жердегі мейрамханалар мен қонақүйлерді іздеуге, тарихи орындар туралы толық ақпарат алуға көмектеседі. Жасанды интеллект пайдаланушының сұрауына қарай жеке бейімделген нұсқаулар береді, яғни бір турист тарихи орындарды аралауды қаласа, басқасы — табиғи саябақтарды немесе гастрономиялық маршруттарды таңдай алады. Жүйе бірнеше тілде жұмыс істейтін болғандықтан, шетелдік туристер үшін де барынша қолайлы болмақ. Мұндай технология Орта Азия аймағындағы қалалар үшін бірінші болып табылатын бастамалардың қатарына жатады, бұл Шымкентке цифрлы туризм саласындағы пионер ретіндегі беделді қалыптастыруға жол ашады.

Онлайн-гидпен қатар Шымкент маңындағы ежелгі Сайрам қаласының инфрақұрылымын жаңарту жұмыстары да жүргізіліп жатыр. Сайрам — Қазақстандағы ең ежелгі қалалардың бірі, оның тарихы бірнеше мыңжылдыққа созылады. Бүгінгі күні бұл жерде 30-дан астам тарихи-мәдени нысан бар: Ибраһим ата, Қарашаш ана, Міраһли баб және Абділ Азіз баб кесенелері — олардың ішіндегі ең маңыздылары. Аталған нысандардың маңайларын абаттандыру, жолдарды жөндеу және туристерге арналған инфрақұрылымды жетілдіру жұмыстары қазір қызу жүріп жатыр. Бұл өңдеу жұмыстары тарихи мұраны сақтап қалумен қатар, паломниктер мен туристерге қолайлы жағдай туғызуға бағытталған.

Туристік компания жетекшісі Сұлтанмұрат Халмұратұлы турист ағынының өскенін тікелей байқайтынын айтады: «Түркістанға қазір өте көп турист келеді. Қожа Ахмет Ясауи кесенесін зиярат еткеннен кейін көбісі арнайы Сайрамға да келеді. Адамдарды тарихи орындар, киелі жерлер, ежелгі тарих қызықтырады. Біз туристерді қарсы алып, экскурсиялар өткіземіз, барлық маршруттарды көрсетеміз. Қазір нысандарда қосымша қызметкерлер де орналастырдық, себебі қонақтар саны артты». Бұл куәлік Шымкент пен Сайрамның Түркістан туристік кластерінің органикалық бөлігіне айналып келе жатқанын көрсетеді. Яссауи кесенесіне барған туристер Сайрамды да маршрутына қосатын болды, бұл — аймақтық туризмнің тізбектік өсімін қамтамасыз ететін маңызды тенденция.

Шымкенттегі тағы бір маңызды жоба — этноауылдың жаңаруы. Бұл объект қаланың ең биік нүктесінде орналасқан және туристер арасында ерекше сұранысқа ие болып келген. Қазір инвесторлар кешенді толығымен жаңарту мақсатында күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуде. Жақын арада этноауыл қайта ашылады және жаңа цифрлы жүйеге қосылады. Бұл байланыс туристерге этноауыл туралы толық ақпаратты онлайн-гид арқылы алуға, маршрут құруға және тіпті алдын ала тур тапсырысын беруге мүмкіндік береді. Этноауыл — қазақ дәстүрлі мәдениетін, ұлттық тағамдарды және қолөнерді таныстыратын кешен ретінде аймақтың туристік картасында ерекше орын алады.

Туризм саласын цифрландыру — бүкіл Қазақстан бойынша белсенді талқыланып жатқан тақырып. Нұр-Сұлтан мен Алматы қалаларында ұқсас жобалар бұрыннан жүзеге асырылып жатса, Шымкенттің бұл бағытқа қосылуы аймақтық теңсіздікті азайтуға септігін тигізеді. Сарапшылардың пікірінше, жасанды интеллект негізіндегі туристік гидтер саланың болашағы болып табылады: олар адам ресурстарын үнемдей отырып, туристерге жекелендірілген тәжірибе ұсынады. Қазақстанда туризмнен түсетін кіріс жыл сайын өсіп келеді — соңғы деректер бойынша, ол ЖІӨ-ның 3 пайызынан астамын құрайды. Шымкент сияқты ірі қалалардың цифрлы туризм инфрақұрылымын дамытуы осы үлестің тіпті жоғарылауына жол ашпақ.

Туризм саласының мамандары мен жергілікті тұрғындар жаңа жобаларды ынта-жігерлі қабылдауда. Олардың пікірінше, онлайн-гид тек туристерге ғана емес, шымкенттіктердің өздеріне де пайдалы болады — адамдар қаладағы жаңа орындар мен іс-шаралар туралы жылдам хабардар бола алады. Жергілікті кәсіпкерлер де цифрлы жүйеге ресторандарын, қонақүйлерін немесе сувенир дүкендерін тіркей отырып, туристерге тікелей жарнама жасай алатын болады. Бұл шағын және орта бизнес үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады. Шымкенттің туризм саласындағы жаңашыл бастамалары — болашақта оны Орта Азиядағы цифрлы туризмнің үлгілі қаласына айналдыруы мүмкін перспективалы жол.