29 мамыр 2026 жыл. Шымкент қаласында жасанды интеллект саласындағы білім беру жүйесі түбегейлі өзгеріске ұшырап жатыр. Tashenev University жанындағы жасанды интеллект мектебі оқушыларды дәстүрлі оқулықтар мен жаттанды формулалар арқылы емес, тікелей практикалық жұмыс үстінде тәрбиелеп жатыр. Бұл білім беру моделі бүкіл Қазақстан бойынша назар аударып, отандық IT-қоғамдастығының жоғары бағасына ие болып отыр.

Қазақстанда цифрлық экономиканы дамыту мемлекеттік деңгейде басымдықтардың бірі болып танылған. Статистика комитетінің мәліметтеріне сәйкес, елімізде IT-мамандарға деген сұраныс жыл сайын 25–30 пайызға өсіп келеді, ал нарықтың қажеттілігін жабу үшін мамандардың жетіспеушілігі айтарлықтай. Дәл осы олқылықты жоюға бағытталған Шымкент тәжірибесі оқытудың жаңа философиясын ұсынып отыр: болашақ мамандарға академиялық дайындықтан гөрі нақты дағдылар беру маңыздырақ. Бұл идея Кремний алқабы мен Азияның алдыңғы қатарлы технологиялық орталықтарының тәжірибесімен үндесіп жатыр.

Мектепке кіру оңай емес. Үміткерлер ең алдымен ерекше форматтағы — ойын түрінде өтетін цифрлық тестілеуден өтуі керек. Бұл кезеңде тек білім деңгейі ғана емес, логикалық ойлау қабілеті, жедел шешім қабылдай алу машықтары мен жады тексеріледі. Іріктеу процесі болашақ инженер мен бағдарламашыдан ерекше ойлау стилін талап ететінін бірден аңғартады. Мектеп қабырғасынан өткен студенттер екі жыл бойы тек лекция тыңдап отырмайды — олар қолданыстағы IT-мамандармен бірге ондаған өзіндік жобалар жасайды. Бұл тәсіл студентке тәжірибелі тьюторлардан тікелей білім мен кәсіби менталитет алуға мүмкіндік береді.

Tashenev University вице-ректоры Жанар Рысбекова мектептің философиясын былайша түсіндіреді: «Бұл қазірдің өзінде бүгінгі күн. Тіпті қазір біз сіздермен тұрған уақытта да, көптеген балалар сонда, кабинетте отырып, жаңа жүйелер, жаңа бағдарламалар ойлап тауып жатыр. Одан енді қашып құтыла алмаймыз. Керісінше, біз жасанды интеллектіні көмекші ретінде қарастырып, оны қолдауымыз керек». Бұл сөздер технологиялық алға жылжуды қорқыныш пен күдікпен емес, мүмкіндік ретінде қабылдауға шақырады. Қазіргі таңда жасанды интеллект туралы пікірталастар жаһандық деңгейде жалғасып жатқанда, мұндай тәжірибелік және позитивті ұстаным ерекше маңызды болмақ.

Мектептің зертханаларында идеялар тез арада нақты технологияларға айналады. Студенттер дрондар жинастырып, роботтарды нақты тапсырмаларды орындауға үйретіп, тіпті беспілотниктер арасында шағын футбол ойыны ұйымдастырады. Бұл тек ойын-сауық емес, практикалық инженерияның тікелей қолданысы. Роботтехника мен беспілотты ұшқыштарды бағдарламалау — бүгінгі заманның ең сұранысты технологиялық бағыттарының бірі. Қорғаныс, логистика, ауыл шаруашылығы, медицина — осының бәрінде беспілотты жүйелер мен AI-бағдарламалық жабдықтар қазірдің өзінде кеңінен қолданылып жатыр, ал осы саладағы мамандарға деген сұраныс тек өсіп келеді.

Шымкенттегі IT-стартаптардың белсенді дамуы да осы мектептің тікелей нәтижесімен байланысты. Жас әзірлеушілер жасаған кейбір жобалар қаланың коммуналдық мәселелерін шешуге бағытталған. Мәселен, ақылды су есепкіштерін басқаратын бағдарламалар, жол нашарлаған учаскелерді анықтайтын картографиялық қосымшалар, қалалық транспорттың жүрісін болжайтын жүйелер — бұлардың бәрі нақты студенттік жобалардың нәтижесі. Ескерте кетейік, Шымкент — бір миллионнан астам тұрғыны бар ірі мегаполис. Мұндай қалада цифрлық шешімдер пайда болуы тек технологиялық жетістік емес, тұрғындардың өмір сапасын арттыратын нақты қадам.

Қазақстан жасанды интеллект саласында ірі инвестициялар салып, өзінің орта мерзімді стратегиясында цифрлық трансформацияны маңызды орынға қойған. «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында IT-инфрақұрылымды дамытуға арналған қаражат жылдан-жылға артып отыр. Дегенмен инфрақұрылым жеткілікті болса да, адами ресурс мәселесі бәрібір өткір болып қалып отыр. Осы олқылықты жою үшін Шымкент сияқты өңірлік орталықтарда практикалық бағыттағы мектептердің ашылуы стратегиялық маңызы зор шешім болып табылады. Оңтүстік Қазақстан өңірі өзінің жас, белсенді халқымен және жоғары оқу орындарының шоғырлануымен ерекше тиімді аймақ деп саналады.

Жасанды интеллект мектебінің тәжірибесі бүкіл ел бойынша таралуы тиіс деген пікір білім беру сарапшылары арасында жиі айтыла бастады. Алматы мен Астананың технологиялық орталықтары да ұқсас модельдерді қарастырып жатқаны белгілі. Алайда Шымкент мысалының ерекшелігі — жобалардың коммерциялық және әлеуметтік жағынан да нақты нәтиже беруінде. Студент тек диплом алу үшін емес, нақты проблеманы шешуге мотивацияланған. Бұл тәсіл білім берудің болашағы деп есептеледі. Шымкенттің жас технологтары бүгін дрондар жинастырып, роботтарды бағдарламалап жатса, ертең олар Қазақстанның цифрлық болашағын жасаушыларға айналатыны сөзсіз. Бұл — тек бір мектептің жетістігі емес, бүкіл елдің инновациялық алға басуының айнасы.