Шымкент қаласы мектеп медицинасы қызметін жетілдіру жолындағы маңызды қадамдарды жүйелі түрде жүзеге асырып келеді. 2026 жылдың 4 маусымында өткен штаб жиналысында қаланың 270 мектебін медициналық қамтамасыз ету мәселелері, «Qalqan» цифрлық платформасына интеграцияның нәтижелері мен болашақ міндеттер егжей-тегжейлі талқыланды. Жиынға «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» ҰАО-ның Шымкент қаласы бойынша филиал директоры Сәуле Дүйсенбаева және медициналық ұйымдардың басшылары қатысты. Бұл жиын — қала деңгейіндегі денсаулық сақтау жүйесін жаңғыртудың айқын дәлелі.

Шымкенттегі мектеп медицинасының тарихы бірнеше онжылдыққа созылады. Кеңес дәуірінен бері мектеп дәрігері институты балалардың денсаулығын сақтаудың негізгі тірегіне айналып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Алайда уақыт өте келе жүйеде бірқатар олқылықтар пайда болды: медициналық деректердің бытыраңқылығы, есептіліктің ашықтығының жетіспеуі, дер кезінде диагноз қоюдың қиындығы — осының бәрі балалар денсаулығына тікелей зиянын тигізіп отырды. Бүгінгі реформалар дәл осы кемшіліктерді жою мақсатында жүргізіліп жатыр.

Қазіргі таңда Шымкенттегі 270 мектепте 264 мыңнан астам оқушы білім алуда. Осы орасан зор контингентке медициналық қызмет көрсетуді шамамен 40 бастапқы медициналық-санитарлық көмек ұйымы жүзеге асырады. Статистикаға жүгінсек, бүкіл Қазақстан бойынша мектеп жасындағы балалардың 60 пайызға жуығының созылмалы немесе жиі қайталанатын аурулары бар екені анықталған. Шымкент — еліміздің үшінші ірі қаласы ретінде халқының жылдам өсіп отыруымен ерекшеленеді, сондықтан балалар денсаулығы мәселесі мұнда аса өткір тұрады. Осы жағдай цифрлық шешімдерді енгізудің объективті қажеттілігін одан сайын күшейте түседі.

«Qalqan» платформасы — мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесін цифрландырудың жаңа буыны болып табылады. Бұл платформа медициналық ұйымдардың қызметін бақылауға, деректерді бірыңғай ақпараттық жүйеге біріктіруге және мамандар арасында жедел ақпарат алмасуға мүмкіндік береді. Алдағы кезеңде платформа арқылы әрбір оқушының денсаулық паспорты электрондық форматта жүргізілетін болады. Бұл дегеніміз — баланың дәрігерге кезекті барған сәтінен бастап барлық медициналық деректер бір жерде шоғырланып, уәкілетті органдар мен ата-аналар үшін ашық тұратынын білдіреді. Мұндай жүйенің енгізілуі аурулардың ерте кезеңде анықталуына және уақтылы емделуіне жол ашады.

Филиал директоры Сәуле Дүйсенбаева жиында өз ойын нақты да сенімді жеткізді: «Qalqan платформасының дамуы медициналық ұйымдар қызметін басқарудың тиімділігін арттыруға, жүйенің ашықтығын қамтамасыз етуге және көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Өз кезегінде бұл мектеп оқушыларына медициналық көмек ұйымдастырудың тиімділігін арттыруға, сондай-ақ балалар арасында аурулардың ерте анықталуына ықпал етеді». Осы сөздер жай декларация емес, нақты іс-шараларға негізделген бағдарлама екенін жиынға қатысушылар атап өтті. Медициналық ұйымдардың басшылары да өз мекемелерінің «Qalqan» жүйесіне толық қосылуын жеделдетуге бел буды.

Сарапшылардың пікірінше, мектеп медицинасының цифрлануы бірнеше деңгейде оң нәтиже береді. Біріншіден, мұғалімдер мен ата-аналар баланың денсаулық жайы туралы нақты ақпаратқа тез қол жеткізе алады. Екіншіден, санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды бақылау мен дер кезінде шаралар қолдану жеңілдейді. Үшіншіден, медициналық ұйымдар арасындағы бәсекелестік артып, қызмет сапасы жақсарады. Халықаралық тәжірибе де бұл бағыттың дұрыстығын дәлелдейді: Эстония, Финляндия, Сингапур сияқты елдер балалар денсаулығы жүйесін цифрландырудың арқасында ауру деңгейін айтарлықтай төмендеткен. Қазақстан да осы озық тәжірибеден үлгі алуда.

Жиында медициналық ұйымдардың өндірістік базасын белгіленген талаптарға сәйкестендіру мәселесі де кеңінен қозғалды. Тексерулер нәтижесінде бірқатар ұйымдарда материалдық-техникалық базаның жаңартуды қажет ететіні анықталды. Тиісті шаралар жедел жоспарға енгізіліп, орындалу мерзімдері белгіленді. Бұл ретте мемлекеттік және жеке меншік медициналық ұйымдар арасындағы ынтымақтастықты нығайту да маңызды бағыт болып айқындалды. Ресурстарды бірлесіп пайдалану, кадрлармен алмасу, тәжірибе жинақтау — осылардың барлығы бірге жүргенде ғана тиімді нәтиже бермек.

Шымкент қаласының бастамасы бүкіл ел бойынша мектеп медицинасын жаңғыртудың үлгісі бола алады. Өйткені Астана, Алматы сияқты мегаполистермен қатар аймақтық орталықтардың да цифрлық трансформациядан өтуі жалпы ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің тиімділігіне тікелей ықпал етеді. Мамандардың болжамы бойынша, «Qalqan» платформасына барлық ұйымдардың толық қосылуы аяқталған соң, медициналық деректерді жинақтау мен талдаудың жаңа мүмкіндіктері ашылады. Бұл алдын алу медицинасын дамытуда, яғни аурулардың алдын алуда шешуші рөл атқарады. Шымкент мектеп медицинасының цифрлануы — бүгінгі ұрпақтың денсаулығына салынған ертеңгі күнгі инвестиция екені сөзсіз.