10 маусым 2026 жыл. Қазақстандағы медицина саласындағы маңызды оқиғалардың бірі – №1 қалалық клиникалық ауруханасында алғаш рет ішек патологиясын емдеуге арналған жоғары технологиялы лапароскопиялық операция сәтті орындалды. Бұл жетістік – жергілікті денсаулық сақтау жүйесінің дамуындағы елеулі қадам және заманауи хирургияның мүмкіндіктерін кеңейту жолындағы нақты нәтиже.

Науқастың тарихына үңілсек, 41 жастағы еркек адам ұзақ жылдар бойы созылмалы іш қатуынан зардап шеккен. Ол бірнеше рет маманданған дәрігерлер мен гастроэнтерологтардың кабинеттеріне барып, емдеу курстарынан өткен, диеталық тамақтануды сақтауға тырысқан. Алайда барлық жасалған шараларға қарамастан, науқастың жағдайы жақсармаған. Ауру оның күнделікті өмірінің сапасына кері әсерін тигізіп, жұмысқа қабілетін төмендетті, психологиялық жайсыздық тудырды. Осындай ұзаққа созылған азаптан кейін ол кешенді тексеруге жіберілді. Нәтижесінде дәрігерлер долихосигма – сигма тәрізді ішектің аномальды ұзаруымен байланысты ауыр патологияны анықтады. Бұл диагноз – салыстырмалы түрде сирек кездесетін, бірақ пациенттің өмір сапасына айтарлықтай нұқсан келтіретін жағдай.

Долихосигма – сигма тәрізді ішектің қалыпты өлшемнен едәуір ұзаруымен сипатталатын туа біткен немесе жүре пайда болған ауытқу. Медициналық статистикаға сәйкес, бұл патология ересек адамдар арасында ішек ауруларының шамамен 25–30 пайызын құрайды. Аурудың белгілері алғашқы кезде созылмалы іш қату, іштің кебуі және ауырсыну сияқты жалпы шағымдармен ғана шектелуі мүмкін. Осыған байланысты дұрыс диагноз қою кейде бірнеше жыл мерзімін алады. Егер консервативті ем нәтиже бермесе, хирургиялық араласу бірден-бір тиімді шешім болып табылады.

Дәрігерлер консилиумы барлық тексеру нәтижелерін мұқият талдап, науқастың жалпы жағдайын бағалап болғаннан кейін хирургиялық операция жүргізу туралы шешім қабылдады. Операция заманауи лапароскопиялық әдіспен орындалды. Бұл технология үлкен кесулерді болдырмай, хирургтарға бірнеше кішкентай тесік арқылы қажетті манипуляцияларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Хирургтар зақымданған сигма тәрізді ішек бөлігін алып тастап, колоректальды анастомоз қалыптастырды. Операция жоспарланған уақыт шеңберінде сәтті аяқталды, асқынулар туындаған жоқ. Ауруханадағы №1 хирургиялық бөлімнің меңгерушісі: «Бұл операция біз үшін жаңа деңгейді білдіреді. Лапароскопиялық техника науқастың жүктемесін едәуір азайтады, ал бізге хирургтарға – операция барысында жоғары дәлдікпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді», – деп атап өтті.

Лапароскопиялық хирургияның артықшылықтары туралы сөз қозғасақ, дәрігерлер осы әдіс операциядан кейінгі ауырсынуды айтарлықтай төмендетіп, асқыну қаупін азайтатынын және науқастың тез арада қалпына келуіне септігін тигізетінін баса айтады. Классикалық ашық операциямен салыстырғанда, лапароскопиялық операциядан кейін стационарда өткізілетін уақыт орта есеппен 3–4 күнге қысқарады. Жараның кішілігіне байланысты инфекциялық асқынулар да айтарлықтай азаяды. Науқас жедел қимыл жасай бастайды, бұл тромбоздың алдын алу үшін де маңызды. Мамандардың айтуынша, операциядан кейін 41 жастағы пациент нормальды тәртіпте жылдам қалпына келіп жатыр және жақын арада үйіне шығарылады деп күтілуде.

Бұл оқиғаның мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі үшін маңызы өте зор. Елдегі медициналық мекемелерде жоғары технологиялы хирургиялық операциялардың саны жыл сайын өсіп келеді. Қазақстанда денсаулық сақтауды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде аймақтық аурухана лапароскопиялық жабдықтармен жаппай жарақталуда. Дегенмен мамандардың бір бөлігі аймақтардағы жабдықтандырудың біркелкі еместігін атап өтеді. Осы тұрғыдан алғанда, №1 қалалық клиникалық ауруханасының тәжірибесі үлгі бола алады. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының өкілі: «Осындай операциялардың бірінші рет жүзеге асырылуы – бұл жай ғана жетістік емес, болашаққа бағытталған стратегиялық қадам. Мұндай тәжірибені барлық аудандық аурухана деңгейінде тарату – біздің негізгі мақсатымыз», – деп мәлімдеді.

Дәрігерлер мен медицина қауымдастығы бұл оқиғаға жоғары баға беруде. Аурухана жетекшілігі де лапароскопиялық хирургияны дамытуды жалғастыру үшін жаңа жабдықтар сатып алу жоспарланып жатқанын хабарлады. Сонымен қатар жас хирургтар мен ординаторлардың осы технологияны меңгеруі мақсатында оқу-жаттығу семинарлары ұйымдастырылады деп күтілуде. Пациент те, оның отбасы да операцияның нәтижесіне риза. «Мен жылдар бойы осы сырқатпен күресіп келдім. Қазір дұрыс ем тапқандай сезінемін. Дәрігерлерге шексіз алғысым бар», – деп бөлісті науқастың жақындары.

Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстанда лапароскопиялық хирургия 1990-жылдардың аяғы мен 2000-жылдардың басында дами бастады. Алғашқы жылдары бұл технология тек ірі республикалық мекемелерде ғана қолданылса, бүгінде аймақтық аурухана дәрежесінде де қол жетімді бола бастады. Сарапшылардың болжамы бойынша, алдағы 5 жылда лапароскопиялық операциялардың үлесі жалпы хирургиялық интервенциялардың 70 пайызына жетуі мүмкін. №1 қалалық клиникалық аурухана жасаған осы тарихи қадам – заманауи медицинаны дамытудағы ерік-жігердің, мамандардың жоғары кәсіби деңгейінің және технологиялық прогреске деген ашықтықтың жарқын айғағы.