11 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласының көпсалалы онкологиялық орталығында отандық медицина тарихындағы елеулі оқиға орын алды. Бауыр асты безінің қатерлі ісігімен ауыратын науқастарға лапароскопиялық панкреатодуоденальды операция алғаш рет сәтті орындалды. Бұл қазіргі заманғы онкохирургиядағы ең күрделі және жоғары технологиялық хирургиялық араласулардың бірі болып есептелетін іс-шара еліміздің медицина ғылымы үшін маңызды жетістік болды.

Бауыр асты безінің қатерлі ісігі — дүние жүзінде де, Қазақстанда да онкологиялық аурулар арасында ерекше орын алатын, ерте анықтау мен емдеуі өте күрделі патология. Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын бауыр асты безі обырымен аурушаңдық деңгейі тұрақты түрде өсіп келеді. Ауру белгілері кеш байқалатындықтан, науқастардың көпшілігі дәрігерге үдерістің соңғы сатыларында жүгінеді. Осы жағдайда уақтылы жасалған хирургиялық операция — науқастың өмірін сақтаудың немесе оның сапасын едәуір жақсартудың жалғыз тиімді жолы болып табылады. Дәл осы себепті Шымкенттегі жаңа жетістік аймақтағы онкологиялық науқастар үшін тікелей үміт нышанына айналды.

Жаңа әдістемені енгізу мақсатымен Астанадағы Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың жетекші онкохирургтары Шымкентке арнайы іссапармен келді. Олар жергілікті дәрігерлерге арналған мастер-класс өткізіп, практикалық тәжірибемен бөлісті. Мастер-класс барысында жоғары технологиялық операциялар бауыр асты безінің және іргелес мүшелердің қатерлі ісіктері бар үш науқасқа сәтті орындалды. Астаналық мамандар операцияның барлық кезеңдерін жергілікті хирургтермен бірлесе отырып орындап, оларға ендоскопиялық жабдықпен жұмыс жасаудың барлық нәзік тұстарын үйретті. «Бұл операция — шынайы мағынасында биік шеберлік пен технологияның үйлесімі. Бауыр асты безінің анатомиялық ерекшеліктері, іргелес органдар мен ірі тамырлардың тығыз орналасуы хирургтан жоғарғы деңгейдегі нақтылықты талап етеді», — деді жетекші онкохирург Астанадан келген маман.

Лапароскопиялық панкреатодуоденальды операцияның ашық хирургиялық араласу алдындағы артықшылықтары медициналық тұрғыдан дәлелденген. Дәстүрлі операцияда хирург ұзындығы 20–25 сантиметрге дейін жететін үлкен кесік жасайды. Лапароскопиялық нұсқада барлық манипуляциялар бірнеше шағын тесік — диаметрі 5–12 миллиметрлік прокол арқылы жүзеге асырылады. Заманауи эндоскопиялық жабдық хирургке операция аймағын мониторда жоғары ажыратымдылықпен бақылауға мүмкіндік береді. Науқастың операциядан кейінгі кезеңде ауырсынуы едәуір азаяды, жараның инфекциялануы мен қан кетуі тәуекелі төмендейді, ал стационарда болу мерзімі дәстүрлі хирургияға қарағанда 2–3 есе қысқарады. Науқас ерте мерзімде белсенді өмір салтына оралып, химиотерапия немесе сәулелік ем сияқты онкологиялық ем бағдарламасының келесі кезеңдеріне жылдамырақ кіріседі.

Шымкент — Қазақстандағы миллиондық халқы бар үш қаланың бірі. Оңтүстік Қазақстан аймағының медициналық орталығы ретінде қала Оңтүстік Қазақстан облысы мен Жамбыл облысының науқастарына қызмет көрсетеді. Бұрын бауыр асты безінің онкологиялық ауруымен зардап шеккен науқастар осындай күрделі операция жасату үшін астана Астанаға немесе Алматыға барып, ол жерде ұзақ уақыт емдеуін жалғастыруға мәжбүр болатын. Бұл науқастар мен олардың отбасылары үшін үлкен қаржылық және психологиялық ауыртпалық болды. Енді Шымкентте осы операцияны тікелей жасау мүмкіндігі пайда болғандықтан, аймақ тұрғындары жоғары деңгейдегі медициналық көмекті туған жерінен алатын болады.

Шымкент қалалық онкологиялық орталығының бас дәрігері бұл жетістіктің маңызын ерекше атап өтті: «Бұл операцияны өзіміздің орталықта жасай алу — жай ғана техникалық жетістік емес. Бұл біздің пациенттерімізге кезінде тек үлкен клиникаларда ғана қол жетімді болған емдеу сапасын ұсына алатынымызды білдіреді. Науқасымыздың үйіне жақын болуы, отбасымен бірге болу мүмкіндігі — ем нәтижесіне тікелей оң ықпал ететін маңызды фактор». Ол сондай-ақ орталықтың алдағы уақытта хирургтарды одан әрі жетілдіру бағдарламасын жалғастыру және жоғары технологиялық операциялардың жаңа түрлерін меңгеру жоспарлары бар екенін жеткізді.

Қазақстандықтардың денсаулық сақтау жүйесін дамытудағы стратегиялық бағытының негізгі мақсаты — медициналық көмектің сапасын жоғарылату, оны барлық аймақтар мен тұрғындар үшін тең дәрежеде қолжетімді ету. Ұлттық онкологиялық скрининг бағдарламасы шеңберінде аурудың ерте кезеңдерін анықтауға бағытталған алдын алу іс-шаралары кеңейтілуде. Шымкент онкологтарының лапароскопиялық панкреатодуоденальды операцияны меңгеруі осы ұзақмерзімді стратегияның тікелей жемісі болып табылады. Астана мен өңірлік орталықтар арасындағы мамандандырылған білім алмасу — жаңашылдықтың Қазақстанның барлық бұрыш-бұрышына тарауының ең тиімді жолы.

Дәрігерлер мен науқастар ортасында бұл жаңалық үлкен қуаныш пен үмітпен қабылданды. Операциядан өткен науқастардың бірінің жақыны: «Операция Шымкентте жасалды дегенде алдымен сенбедік. Астанаға бару қажет болар деп ойлап едік. Бірақ осында жасалды, нәтиже тамаша. Дәрігерлерімізге шексіз алғысымыз бар», — деді. Бұл сөздер осы жетістіктің жай ғана медициналық статистика емес, нақты адам өміріне тигізген ықпалының айқын дәлелі болып табылады. Шымкент онкологтарының бұл батыл қадамы өңірлік медицинаның жаңа деңгейге шығуының бастамасы болса керек.