15 маусым 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінде орналасқан «Оңтүстік» индустриялық аймағында соңғы жылдары елеулі өзгерістер жүріп жатыр. Бұл жерде жаңа кәсіпорындар бірінен соң бірі іске қосылып, өндіріс көлемі жыл сайын артып келеді. Инвестициялық белсенділіктің өсуі, мыңдаған тұрғынға жұмыс орнының ашылуы және экспорттық әлеуеттің нығаюы — осының бәрі аймақтың экономикалық дамуының жаңа белесіне шыққанының айқын дәлелі.

«Оңтүстік» индустриялық аймағы өзінің қалыптасу тарихымен Қазақстанның индустрияландыру саясатының айнасы іспеттес. Алғаш рет осы аймаққа инвестиция тарту туралы шешім қабылданғанда, өңір экономикасы аграрлық бағытта дамып, өнеркәсіптік базасы салыстырмалы түрде әлсіз болатын. Алайда мемлекеттің мақсатты индустриялдау бағдарламасы, оның ішінде «Жаңа Қазақстан — жаңа экономика» стратегиясының аясында жүргізілген жұмыстар нәтижесінде жағдай түбегейлі өзгере бастады. Аймаққа тартылған ішкі және сыртқы капитал негізінде заманауи өндіріс орындары, логистикалық орталықтар мен ғылыми-технологиялық кластерлер салына бастады. Бүгінде «Оңтүстік» — тек аймақтық ғана емес, жалпыұлттық маңызы бар өнеркәсіптік хабқа айналуға барлық мүмкіндігі бар стратегиялық нысан.

Соңғы есептер бойынша, аймақтағы жаңа кәсіпорындардың жалпы саны өткен жылмен салыстырғанда 30 пайызға артты. Тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі бірнеше жүз миллион АҚШ долларына жетіп, ішкі инвестициялармен бірге жалпы капитал салымдары рекордтық деңгейге жақындады. Қазіргі таңда аймақта жеңіл өнеркәсіп, тамақ өндірісі, химия саласы, металл өңдеу, сондай-ақ жоғары технологиялық электронды компоненттер шығаратын кәсіпорындар жұмыс атқарады. Бұл салалардың ішінде жоғары қосымша құн жасайтын өндірістер айрықша назар аударады, өйткені олар тек жұмыс орны ғана емес, ғылыми-зерттеу мен тәжірибелік жұмыстарға деген сұранысты да туындатады.

Жаңа жұмыс орындарының ашылуы — бұл жай ғана сандық өсім емес, бұл халықтың өмір сүру сапасының арттырылуын білдіреді. Жергілікті тұрғын Айгүл Жаксыбекова: «Мен бұрын жұмыс табу үшін Алматыға немесе Шымкентке бару мәжбүрі болатынмын. Енді ауданнан шықпай-ақ жоғары жалақымен жұмыс істей аламын. Бұл отбасым үшін үлкен жеңілдік» дейді. Оның сөздері аймақтағы ауыл-қалалық миграция мәселесінің шешіле бастағанын аңғартады. Жергілікті атқарушы орган деректері бойынша, тек өткен тоқсанда ғана үш мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды, олардың 60 пайызы орта және жоғары мамандандырылған позициялар болып табылады.

Аймақтың экспорттық мүмкіндіктері де айқын нығаюда. Жергілікті кәсіпорындардың өнімдері Ресей, Қытай, Өзбекстан, Тәжікстан және Орталық Азияның басқа да мемлекеттеріне жеткізіліп жатыр. «Бізге дейін бұл аймақтан тауар экспорты шашыраңқы болды, жүйеленбеген жағдайда жүрді. Қазір «Оңтүстік» аймағы тұрақты экспорттық дәліз ретінде танылды. Бұл оның халықаралық нарықтағы беделін едәуір арттырды» деп атап өтеді аймақ экономика департаментінің басшысы Нұрлан Сейітқалиев. Маманның бағалауы бойынша, 2026 жылдың соңына қарай аймақтан шығарылатын экспорт көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда кемінде 25 пайызға өседі деп күтілуде.

Инфрақұрылымдық дамуды да назардан тыс қалдырмаған жөн. Аймаққа кіретін жаңа жолдар, кең өткізу қуатты электр желілері, заманауи су жүйелері мен байланыс инфрақұрылымы — осының бәрі кәсіпкерлер мен инвесторлар үшін қолайлы жағдай жасайды. Аймақтың арнайы экономикалық аймақ мәртебесіне ие болуы салықтық жеңілдіктер мен кеден тарифтерінің төмендетілуіне мүмкіндік берді. Инвестициялық климаттың жақсаруы халықаралық рейтингтік агенттіктердің назарын аударып, аймақ туралы оң пікірлер жарияланды.

Сарапшылар болашаққа деген үмітпен қарайды. Экономист Дина Сейткали: «"Оңтүстік" аймағы Қазақстан үшін тек индустриялық нысан ғана емес, ол — мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын, диверсификациясын қамтамасыз ететін стратегиялық тірек. Мұндай аймақтардың табысты дамуы отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін арттырып, импортқа тәуелділікті азайтады» деп баға береді. Ғалымның пікірінше, алдағы бес жылда аймақ жалпы өңірлік өнімнің 40 пайызын өзі ғана құрай алады. Бұл — аймақ экономикасы үшін нағыз сапалық серпіліс болар еді.

Жалпы алғанда, «Оңтүстік» индустриялық аймағының табысты дамуы — бұл тек экономикалық жетістік ғана емес, ол — мемлекет пен жеке сектордың бірлескен ерік-жігері мен стратегиялық жоспарлаудың нәтижесі. Мыңдаған отбасының өмірі жақсара бастады, жас мамандар туған жерінде жұмыс таба алды, ал өңір бюджеті тұрақты кіріспен толықтырылуда. Болашақта жаңа кластерлердің ашылуы, ғылыми-зерттеу орталықтарының іске қосылуы және халықаралық серіктестіктің кеңеюі күтілуде. Осы белсенді даму қарқыны сақталса, «Оңтүстік» аймағы тек Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағының экономикалық картасында маңызды орын алатыны сөзсіз. Бұл жоба — Қазақстанның индустриялық болашағына деген нақты жауап болып табылады.