Шымкент қаласы 2026 жылдың маусым айында тағы бір маңызды дипломатиялық оқиғаға куә болды. 15 маусым 2026 жыл — Қытай Халық Республикасының Сиань қаласы партия комитетінің хатшысы Хэ Вэньцюань бастаған ресми делегация Шымкентке жұмыс сапарымен келген күн. Бұл сапар — жай ғана іскерлік кездесу емес, екі мегаполис арасындағы стратегиялық ынтымақтастықтың жаңа бетін ашуға бағытталған елеулі қадам.

Сиань — Қытайдың ортасында орналасқан, тарихи және экономикалық тұрғыдан аса маңызды мегаполис. Бұл қала ежелгі Жібек жолының бастапқы нүктесі болған, ал қазіргі уақытта — Қытайдың «Батысқа жылжу» стратегиясының негізгі іске асырылатын орталықтарының бірі. Сиянь Шааньси провинциясының астанасы ретінде аэроғарыш, электроника, биотехнология және жоғары технологиялық өндіріс салаларында елеулі жетістіктерге жетті. Қаланың жалпы ішкі өнімі соңғы бес жылда орта есеппен жыл сайын 7–8 пайызға өсіп, бүгінде Сиань Орта Азия бағытындағы инвестициялық ағынның маңызды қақпасына айналды.

Шымкент тарапынан кездесуге қаланың кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Ермек Тұрманов пен «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының Басқарма төрағасы Ерболат Сариев қатысты. Олар өңірдің инвестициялық мүмкіндіктерін, өнеркәсіптік инфрақұрылымын және бизнес-климатын таныстырды. Ерболат Сариевтің айтуынша, «Оңтүстік» АЭА бүгінде 40-тан астам резидентті біріктіреді, олардың жалпы инвестициялық мәлімделген көлемі 500 миллиард теңгеден асады. Аймақта фармацевтика, тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп пен логистика салаларында жобалар белсенді жүзеге асырылуда.

Кездесу барысында тараптар бірнеше бағытта ынтымақтастық мүмкіндіктерін талқылады. Бірінші бағыт — өнеркәсіптік кооперация. Қытайлық делегация Шымкенттегі өндірістік алаңдарға қытайлық кәсіпорындардың бірлескен кәсіпорындар форматында орналасуына мүдделі екенін білдірді. Бұл ретте электрондық компоненттер, машина жасау және химия өнеркәсібі бастапқы басымдықтар ретінде аталды. Екінші бағыт — сауда айналымын ұлғайту. Қазіргі уақытта Шымкент пен Сиань арасындағы тікелей сауда байланыстары ресми статистикада жеке жолмен бөлінбейді, алайда Қазақстан мен Қытай арасындағы жалпы сауда айналымы 2025 жылы 28 миллиард АҚШ долларынан асты. Осы ағынның Оңтүстік Қазақстан арқылы өтетін үлесін ұлғайту — шымкенттік тараптың басты мақсаттарының бірі.

Ермек Тұрановтың пікірінше, бұл кездесудің ерекше маңызы бар: «Сиань — жай ғана қытайлық қала емес, ол Жаңа Жібек жолының символдық бастапқы нүктесі. Осы қаламен тығыз байланыс орнату — Шымкент үшін жалпы «Бір белдеу, бір жол» бастамасы аясындағы транзиттік және өндірістік әлеуетін ашудың кілті болуы мүмкін». Шынында да, Шымкенттің географиялық орналасуы — Қытай, Ресей, Орта Азия және Оңтүстік Азия бағыттарының қиылысы — қаланы өңірлік логистикалық хабқа айналдыру үшін бірегей мүмкіндік береді.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент пен қытайлық қалалар арасындағы байланыс жаңалық емес. Ежелгі заманда Шымкент ірі керуен жолдарының торабында тұрған, ал кеңестік кезеңде де Орталық Азия мен Қытай арасындағы сауданың маңызды буыны болды. 1990-шы жылдардан бастап қалпына келтіріле бастаған осы байланыстар соңғы онжылдықта сапалы жаңа деңгейге шықты. Шымкенттің 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алуы, одан кейінгі инфрақұрылымдық даму — бұның бәрі Шымкентті сыртқы инвестициялар үшін тартымды ете түсті.

Сарапшылар бұл кездесудің нақты нәтижелер беруін күтуде. Экономика сарапшысы Дариға Нұрланованың пікірінше, Қытайдың ірі қалаларымен тікелей байланыс орнату — ұлттық деңгейдегі дипломатиялық арналарды толықтырушы маңызды тетік: «Қала деңгейіндегі дипломатия — бүгінгі заманның тиімді құралы. Бизнес-ынтымақтастық мемлекет пен мемлекет деңгейімен қатар, нақты жобалық байланыс арқылы дами алады». Осы тәсіл — «sister city» немесе «қалалар-егіздер» форматы — дүниежүзінде кеңінен қолданылады және нақты экономикалық нәтижелер бере алатыны дәлелденген.

Кездесудің қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастықтың нақты бағдарламасын жасауға, бірлескен жұмыс топтарын құруға және алдағы алты айда екінші кездесуді ұйымдастыруға келісті. Бұл жоспарлар іс жүзіне асқан жағдайда Шымкент Орталық Азиядағы Қытай инвестицияларының негізгі бағыттарының бірі бола алады. «Оңтүстік» АЭА-сы аясында жоспарланып отырған бірлескен өндірістік алаң тек жергілікті экономика үшін ғана емес, бүкіл өңірдегі технологиялық трансферт үшін де маңызды болмақ. Шымкент пен Сиань арасындағы бұл алғашқы жоғары деңгейлі кездесу — екі ұлы өркениеттің заманауи жолдарда қайта кездесуінің белгісі.