Шымкент қаласының денсаулық сақтау жүйесінде маңызды қадам жасалды. 16 маусым 2026 жыл күні қалалық ақпараттық-коммуникациялық орталықта өткен брифингте НАО «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» филиалының директоры Сауле Дүйсенбаева барлық медициналық ұйымдардың Qalqan цифрлық платформасына толық қосылғанын мәлімдеді. Бұл Қазақстан денсаулық сақтауында ашықтық пен есептілікті арттырудың жаңа кезеңін белгілейді.

Шымкентте міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде барлығы 174 медициналық ұйым жұмыс істейді. Олардың 34-і мемлекеттік, қалғандары жеке меншік медициналық мекемелер болып табылады. Барлық ұйымдар Қормен жасалған шарттар негізінде жұмыс атқарады және ұсынылған қызмет көлемі мен сапасына байланысты қаржыландырылады. Төлем медициналық көмекке, яғни кепілдендірілген тегін медициналық көмек шеңберінде және МӘМС пакеті аясында көрсетілген қызметтер үшін жүргізіледі. Бұл жүйе азаматтардың денсаулығын сақтауға бөлінетін қаражаттың тиімді жұмсалуын қамтамасыз етуге бағытталған.

Qalqan платформасының енгізілуі кездейсоқ шешім емес — ол жылдар бойы жинақталған мәселелерді шешуге бағытталған жүйелі жұмыстың нәтижесі. Бұрынғы жылдары медициналық ұйымдардың қаржылық есептілігіне деген сұрақтар мен шағымдар жиі туындап отырды. Ұсынылған қызметтердің нақты санын тексеру, олардың сапасын бақылау және қаражатты мақсатқа сай пайдалануды қамтамасыз ету оңай іс болмаған. Дәл осы олқылықтарды жою үшін мемлекет ауқымды цифрландыру бастамасын қолға алды. Qalqan жобасы — сол бастаманың практикалық жемісі.

Платформаның негізгі міндеті — нақты ұсынылған медициналық қызметтерді растау және қаржылық есептіліктің дұрыстығын бақылау. Маңыздысы, Qalqan науқастардың емделу үрдісіне ешқандай ықпал етпейді. Дәрігер мен науқас арасындағы байланысқа тікелей араласпай-ақ, жүйе медициналық мекемелердің жұмысын мөлдір ете түседі. Сауле Дүйсенбаеваның сөзімен айтқанда: «Qalqan — бұл бақылау құралы, бірақ ол ең алдымен дәрігерлер мен науқастарға деген сенімді нығайтуға арналған. Пациент өзіне ұсынылған қызметтің нақты тіркелгенін, ал мемлекет бөлген қаражаттың мақсатқа жұмсалғанын білуге тиіс».

Сарапшылар бұл платформаның маңызын кеңірек мәнмәтінде бағалайды. Қазақстанда денсаулық сақтауды цифрландыру соңғы бірнеше жылда басым бағыттардың біріне айналды. Электрондық медициналық карталар, телемедицина, рецептілерді онлайн беру — осының барлығы бірыңғай цифрлық денсаулық сақтау экожүйесін қалыптастырудың бөлшектері. Qalqan осы экожүйеде қаржылық есептілік пен бақылау буынының рөлін атқарады. Денсаулық сақтау саласының мамандары бұл қадамды медицинадағы жемқорлыққа қарсы күрестің тиімді тетігі ретінде бағалайды. «Цифрлық бақылау адам факторын азайтады, ал бұл — есептіліктің ең сенімді кепілі», — дейді саланың бір тәжірибелі маманы.

Платформаның оң нәтижелері де байқала бастады. Ағымдағы жылдың басынан бері Қор филиалына азаматтардан 400-ден астам өтініш түскен. Алайда оның 299-ы негізсіз деп танылып, өтініш берушілердің өздері тарапынан кейіннен қайтарып алынды. Бұл ретте ең маңызды статистикалық көрсеткіш — өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда шағымдар санының 32,1 пайызға азаюы. Мамандар бұл нәтижені медициналық ұйымдардағы ішкі бақылаудың күшеюі және халықпен кері байланыс жүйесінің тиімдірек жұмыс істеуімен байланыстырады. Демек, платформа жұмысқа кіріскеннен бастап медицина саласына деген халықтың наразылығы айтарлықтай төмендеді.

Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам тұрғыны бар, дербес мәртебесі бар ірі қаласы. Оңтүстіктегі осы мегаполистің денсаулық сақтау жүйесіндегі жетістіктер мен тәжірибелер бүкіл ел үшін маңызды үлгі бола алады. Сондықтан Qalqan платформасын Шымкенттің барлық медициналық ұйымдарына толық енгізу — бұл жергілікті жетістік қана емес, жалпыұлттық денсаулық сақтауды реформалаудың маңызды кезеңі. Астана мен Алматыдан кейін Шымкент осынау цифрлық жаңарудың белсенді орталығына айналуда.

Болашаққа қарасақ, Qalqan платформасының мүмкіндіктері тек қаржылық бақылаумен шектелмейді. Жинақталған деректер негізінде медициналық статистиканы жетілдіру, халықтың денсаулық сақтауға деген сұранысын талдау, жетіспейтін қызмет түрлерін анықтау — осының барлығы ірі деректер базасы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл ретте жеке деректердің қорғалуы мен ақпараттық қауіпсіздікке ерекше мән берілетінін де атап өткен жөн. ӘМСҚ Қоры деректердің заңнамалық талаптарға сай сақталатынына кепілдік береді. Жалпы алғанда, Шымкенттің бүгінгі тәжірибесі Қазақстан денсаулық сақтауының цифрлық болашаққа нық қадам жасап жатқанының айқын дәлелі болып табылады. Алдағы жылдарда платформа одан әрі жетілдіріліп, оның функционалы кеңейтіледі деп күтілуде.