Шымкент қаласының прокуратурасында оқу-тәжірибелік кабинет және «ProLab» атты өңірлік базалық зертхана салтанатты түрде ашылды. 16 маусым 2026 жыл — Қазақстанның оңтүстік өңірі үшін ғылыми-практикалық ынтымақтастықтың жаңа беті ашылған күн болды. Бұл жоба Ведомстволық білім сапасын арттыру жылы аясында жүзеге асырылып, құқық қорғау қызметін ғылыми тұрғыдан қамтамасыз ету мен ғылым мен тәжірибе арасындағы байланысты нығайтуға бағытталған маңызды бастама болып табылады.

Салтанатты ашылу рәсіміне Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы жанындағы Құқық қорғау органдары академиясының ректоры Н. М. Абдиров және Шымкент қаласы прокурорының міндетін атқарушы Ж. Н. Нұрғали қатысты. Шара тек ресми рәсіммен шектеліп қоймай, нақты практикалық мазмұнға толы болды — ашылу күнінің өзінде бірінші жұмыс талқылауы өтті. Онда кәмелетке толмағандар арасындағы суицидтің және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған «Түрлі-түсті маршрут» жобасының нәтижелері таныстырылды. Сонымен қатар, құқықтық сауаттылықты арттыруға арналған оқу құралы да мамандар назарына ұсынылды.

Зертхананың ашылуы кездейсоқ жағдай емес — бұл Қазақстандағы прокуратура жүйесін жаңғырту бойынша жүргізіліп жатқан кешенді реформалардың бір бөлігі. Соңғы жылдары елімізде құқық қорғау органдарының кадр әлеуетін нығайту, олардың ғылыми-теориялық базасын кеңейту мәселесі мемлекеттік деңгейде жүйелі қолға алынып келеді. Бас прокуратура жанындағы Академия осы бағыттағы орталық буын ретінде өз рөлін жыл сайын арттырып отыр. Академияның Шымкент сияқты ірі өңірлік орталықтарда базалық зертханалар ашуы — ғылымды жерлеуге, тәжірибе арқылы теорияны байытуға ұмтылыстың нақты көрінісі.

«ProLab» — бұл жай ғана оқу кабинеті емес, бұл тірі ғылыми ортаның қалыптасатын алаңы. Зертханада прокуратура қызметкерлері, ғалымдар, сарапшылар, магистранттар мен докторанттар бірлесе жұмыс істейтін болады. Мұндай форматтың маңызы зор: тәжірибелі прокурорлардың практикалық білімі мен академиялық ортаның аналитикалық мүмкіндіктері біріге отырып, нақты нәтиже беретін зерттеулерге айналады. Академия ректоры Н. М. Абдировтің сөзінше, «Бүгінгі таңда ғылымсыз тиімді прокурорлық қадағалауды елестету қиын. «ProLab» осы екі әлемді жақындастыруға арналған нақты механизм болады».

Шымкент — Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі, халқы 1,2 миллионнан асатын республикалық маңызы бар қала. Мұнда жыл сайын прокуратураға түсетін өтініштер мен шағымдардың саны жоғары деңгейде қалуда. Атап айтқанда, 2025 жылғы статистикаға сәйкес, қалада кәмелетке толмағандар арасында тіркелген құқық бұзушылықтар алдыңғы жылмен салыстырғанда 8 пайызға өскен. Осы контексте «Түрлі-түсті маршрут» жобасының нәтижелерін зертхананың ашылу күнінде таныстыру өте мәнді болды. Бұл жоба мектеп оқушылары мен жасөспірімдерге арнайы психологиялық және заңдық кеңестер беру арқылы суицидтің алдын алуға бағытталған. Жоба аясында 2024–2025 оқу жылында Шымкент мектептерінің 4 000-нан астам оқушысымен алдын алу жұмыстары жүргізілген.

Зертхананың практикалық бағыты қоғамда оң қабылдауда. Шымкент заңгерлер қауымдастығының мүшесі, заң ғылымдарының кандидаты Ақмарал Сейітқали бұл бастаманы маңызды қадам деп бағалайды: «Прокуратура мен ғылымның бірлескен жұмысы — бұл алдыңғы қатарлы елдердің тәжірибесі. Германияда, Францияда, Жапонияда прокуратура академиялық ортамен тығыз байланыста жұмыс істейді. Бізде де осындай үлгі қалыптасуда». Зертхананың ресми ашылуы ұлттық және өңірлік ақпарат құралдарында кеңінен жазылып, заң білімін алушы жастар арасында қызығушылық тудырды.

Алдағы уақытта «ProLab» зертханасы бірнеше стратегиялық міндетті орындайтын болады. Біріншіден, прокуратура қызметкерлері үшін мамандандырылған оқу-тренинг форматтары жүйелі жүргізіледі. Екіншіден, жыл сайынғы ғылыми-практикалық конференция мен дөңгелек үстелдер өткізу жоспарланған. Үшіншіден, магистранттар мен докторанттар зертхана базасында диссертациялық зерттеулерін жүргізе алатын болады. Бас прокуратура академиясы «ProLab» желісін Алматы, Астана, Қарағанды сияқты ірі қалалардың прокуратураларына да кеңейту мақсатын алға қойған. Бұл шын мәнінде ұлттық масштабтағы ғылыми-практикалық инфрақұрылымның негізін қалау болып табылады.

Ведомстволық білім сапасын арттыру жылы аясындағы осы бастама — Қазақстан прокуратурасының тек күш-жігерге ғана емес, ақыл мен білімге сүйенетін мекемеге айналу жолындағы нақты қадам. «ProLab» зертханасы ғылым мен тәжірибе арасындағы алшақтықты жоюда, заң ғылымын өмірмен тығыз байланыстыруда маңызды рөл атқарады деген сенім бар. Шымкенттен басталған бұл үлгі бүкіл еліміздің құқық қорғау жүйесіне жаңа серпін беріп, халыққа сапалы прокурорлық қызметтің кепілі болады деп күтілуде.