Шымкент қаласында шағын және орта бизнесті дамытуға бағытталған мемлекеттік бастама шеңберінде жаңа грант бағдарламасы іске қосылды. 16 маусым 2026 жыл күні ресми түрде жарияланған бұл бастама бойынша қала тұрғындары мен кәсіпкерлері 400 АЕК мөлшеріндегі мемлекеттік гранттарға өтінімдерін 24 маусымнан 8 шілдеге дейін тапсыра алады. Бағдарлама жас кәсіпкерлерге, жұмыссыздарға және өз бизнесін бастағысы келетін азаматтарға арналған болып табылады.

Бұл бастаманың пайда болуы кездейсоқ емес. Соңғы жылдары Қазақстанда шағын бизнесті мемлекеттік қолдау бағдарламалары айтарлықтай кеңейтілді. «Бизнестің жол картасы», «Еңбек» бағдарламалары және «Дәму» қоры арқылы мыңдаған азаматтар өз кәсібін ашуға мүмкіндік алды. Атап айтқанда, 2023–2025 жылдар аралығында тек Шымкент қаласының өзінде 3 500-ден астам кәсіпкер мемлекеттік қолдаудан пайдаланды деп есептеледі. Бұл сандар аймақтағы кәсіпкерлік белсенділіктің тұрақты өсіп келе жатқанын айқын дәлелдейді.

Шымкент — Қазақстанның республикалық маңызы бар үшінші қаласы және оңтүстік өңірдің іскерлік орталығы. Халқы 1,2 миллионнан асатын бұл қалада кәсіпкерлік ортаның дамуы тікелей халықтың өмір сүру сапасына ықпал етеді. Шымкент қаласы әкімдігінің деректері бойынша, қалада тіркелген шағын және орта кәсіпорындардың саны соңғы үш жылда 18 пайызға өсті. Дегенмен, экономистердің айтуынша, қаланың экономикалық әлеуеті толықтай ашылмаған, өйткені старт-ап бастамаларға қажетті қаражат жетіспеушілігі кедергі болып отыр. Дәл осы олқылықты толтыру үшін грант бағдарламасы маңызды рөл атқарады.

400 АЕК — бұл 2026 жылғы есеппен шамамен 1,6 миллион теңгеге тең сома. Бұл қаражат алғашқы инвестиция ретінде кәсіпкерге жарнама, жабдық, аренда немесе айналым қаражаты ретінде пайдаланылуы мүмкін. Қаржы сарапшысы Арман Сейткалиевтің пікірінше, «мұндай мөлшердегі грант шағын сауда нүктесін ашуға, қызмет көрсету саласындағы бизнесті іске қосуға немесе ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу бойынша шағын цехты жабдықтауға жеткілікті. Мемлекет тарапынан бұл сигнал — кәсіпкерлікке жол ашық, тек батылдық пен нақты идея жеткілікті». Грант қайтарылмайтын болғандықтан, бұл кәсіпкерлер үшін ерекше тартымды мүмкіндік болып саналады.

Бағдарламаға қатысу шарттары туралы айтар болсақ, өтінім беруші кәсіпкерлер нақты бизнес-жоспар ұсынуы, бизнестің экономикалық орындылығын дәлелдеуі және жеңілдікті санаттарға жататынын растауы тиіс. Жергілікті кәсіпкер Гүлнар Жақсыбекова осы бастаманы оң бағалайды: «Мен үш жыл бойы өз тігін шеберханамды ашуды армандадым, бірақ бастапқы капитал болмады. Осы грант менің мүмкіндігім. Жобамды дайындап қойдым, тек конкурстық іріктеуден өтсем болғаны». Оның сияқты жүздеген азамат бұл бағдарламаны тіршіліктің жаңа кезеңіне аяқ басудың алтын кілті деп қабылдауда.

Сарапшылар бұл бағдарламаның тек жеке адамдарға ғана емес, бүкіл қалалық экономикаға оң әсерін тигізетінін атап өтеді. Экономикалық зерттеулерге сүйенсек, жаңа кәсіпорынның ашылуы орта есеппен 3–5 жұмыс орнын тудырады. Егер бүгінгі конкурс нәтижесінде кемінде 100–150 жаңа кәсіпорын іске қосылса, бұл Шымкент үшін 450-ден 750-ге дейін жаңа жұмыс орнының пайда болуын білдіреді. Мұндай мультипликативтік әсер — мемлекеттік инвестицияның аса тиімді жолдарының бірі. Сонымен қатар жергілікті өндіріс пен қызметтер нарығының дамуы салық базасының кеңеюіне ықпал етеді.

Грант бағдарламасы туралы ақпарат әлеуметтік желілерде тез тарауда. Шымкенттің кәсіпкерлік форумдары мен Telegram-топтарында бұл тақырып белсенді талқылануда. Кәсіпкерлікті дамыту орталығының өкілдері халыққа бизнес-жоспар жазуда, өтінімді дұрыс ресімдеуде тегін кеңес беретінін хабарлады. Сонымен қатар 20 маусымда арнайы ақпараттық семинар өткізілетін болды, онда мамандар конкурсқа қатысу шарттарын егжей-тегжейлі түсіндіреді. Бұл шара халықтың бағдарлама мазмұнын толық түсінуіне және нәтижелі өтінімдер дайындауына мүмкіндік береді деп күтілуде.

Тарихи тұрғыдан алғанда, мемлекеттік грант бағдарламалары Қазақстан үшін жаңалық емес. Алайда оңтүстік өңірде, атап айтқанда Шымкентте, мұндай бастамалар соңғы жылдарда ерекше маңызды болды, себебі халықтың тығыздығы мен жұмыс орнына деген сұраныс жоғары. Болашаққа қараған сарапшылар бұл бағдарламаның сәтті жүзеге асуы Шымкент үшін үлгілік тәжірибе болып, одан әрі кеңейтілуі мүмкін екенін болжайды. Кәсіпкерлік дамыған қалада — халықтың тыныс-тіршілігі де жақсарады, табысы да артады, болашаққа деген сенімі де нығаяды. Сондықтан бүгінгі грант жариялауы — бұл тек қаржылық мүмкіндік қана емес, тұтас бір ұрпақтың кәсіпкерлік рухын оятуға бағытталған мемлекеттік ерік-жігердің көрінісі. Барлық мүдделі азаматтарға уақытты өткізбей өтінімдерін дайындауды ұсынамыз.