Қазақстанның ірі қалаларының бірі Шымкент елімізде электрлі көліктер санының рейтингінде төртінші орынға шықты. 18 маусым 2026 жылы жарияланған ресми статистикалық деректерге сәйкес, оңтүстік мегаполисте 1 042 электромобиль тіркелген. Бұл көрсеткіш Шымкенттің республикалық деңгейдегі экологиялық және технологиялық жаңғыру үдерісіне белсенді қатысып жатқанының айқын дәлелі болып табылады.

Мамыр 2026 жылы Қазақстанда барлығы 147 700 автокөлік құралы есепке алынды. Оның ішінде 129 000-ы жеңіл автомобильдер, 8 700-і жүк көліктері, 1 300-і автобустар, 1 600-і мотоциклдер, 3 600-і тіркемелер және 3 300-і өзге де көлік түрлерін құрайды. 2026 жылдың 1 маусымына дейінгі деректер бойынша елімізде жалпы саны 5 миллион 995 мың көлік тіркелген. Автопарктің басым бөлігін — 84,2 пайызын — жеңіл автомобильдер алып жатыр. Жүк көліктерінің үлесі 8 пайыз, тіркемелер 4,3 пайыз, автобустар 1,5 пайыз, мотоциклдер 1,2 пайыз, өзге көлік түрлері 0,8 пайызды құрайды.

Отандық автопаркте бензинмен жүретін көліктер әлі де басым — жалпы санның 80 пайызы. Дизельді отын пайдаланатын транспорттың үлесі 7,6 пайыз, аралас жанармай түрін қолданатындар 6,5 пайызды алады. Газбаллондық транспорт 0,4 пайызды ғана құрайды. Осы фонда елімізде тіркелген 32 479 электромобиль жалпы автопарктің небары 0,5 пайызын алып жатыр. Алайда бұл сан жыл сайын тұрақты өсіп келеді, ал сарапшылар бұл тенденцияның алдағы жылдары да жалғасатынын болжайды.

Елімізде электромобильдердің орналасуы географиялық тұрғыдан біркелкі емес. Ең көп электрокар Алматыда шоғырланған — 17 506 бірлік. Бұл елдегі жалпы электрлі көліктердің 53 пайыздан астамын құрайды. Астана 3 235 электромобильмен екінші орында, Алматы облысы 2 857 бірлікпен үшінші сатыда. Шымкент 1 042 электрокармен бұл тізімде төртінші болып орналасты. Республикалық маңызы бар үш қаланың бірі болса да, Шымкенттің нәтижесі өңірдің экономикалық және инфрақұрылымдық ерекшеліктерін айқын көрсетіп тұр. Сонымен қатар, аталған деректер Алматы мен Астана арасындағы айтарлықтай алшақтықтың бар екенін де дәлелдейді. Астана мен Алматы облысындағы электромобильдер саны Шымкенттен екі-үш есе асып кетуі — астаналық және мегаполистік нарықтардың экологиялық техникаға сұранысының жоғары екенін білдіреді.

Шымкенттегі электромобиль нарығының дамуы туралы қала тұрғындары мен сарапшылар өз пікірлерін ортаға салды. Қала экология департаментінің маманы Дінмұхамед Сейтқалиевтің айтуынша, электрлі көліктердің өсуі Шымкент үшін ерекше маңызды, өйткені қала ауасының тазалығы тікелей осыған байланысты. «Шымкент — миллионнан астам халқы бар ірі өнеркәсіптік қала. Мұнда транспорттан шығатын зиянды газдардың мөлшерін азайту — бірінші кезектегі міндет. Электромобильдердің санының өсуі осы мәселені шешудің тиімді жолдарының бірі болып табылады», — деді ол. Шымкент тұрғыны, бизнесмен Қайрат Нұрлановтың пікірінше, электромобиль сатып алуға деген қызығушылық соңғы екі жылда айтарлықтай артты. «Бензин бағасының тұрақсыздығы мен электр энергиясын зарядтаудың арзандығы — адамдарды электрокарға аударатын негізгі факторлар. Мен өзім де биылғы жылы электромобильге ауысуды жоспарлап жатырмын», — деп атап өтті ол.

Электромобильдер санының өсуіне ел үкіметінің де тікелей қолдауы ықпал етті. Соңғы жылдары Қазақстанда электрлі көліктерді сатып алуға субсидиялар бөлінді, кедендік баждардан жеңілдіктер берілді, зарядтау инфрақұрылымын дамытуға мемлекеттік инвестициялар бағытталды. Шымкентте де зарядтау бекеттерінің саны 2023 жылмен салыстырғанда екі есеге жуық өскені туралы деректер бар. Алайда сарапшылар қала мен облыс аумағындағы зарядтау инфрақұрылымын одан әрі кеңейту қажеттілігін баса айтады. Жол және транспорт инфрақұрылымы саласының тәуелсіз сарапшысы Ерлан Байсейіт электромобильдер санының артуына қарай зарядтау желісінің де сәйкесінше дамуын ұсынады. «Егер зарядтау мүмкіндігі шектеулі болса, адамдар электрокар сатып алуға батылы бармайды. Инфрақұрылым мен техника қатарлас дамуы тиіс», — деп есептейді сарапшы.

Электромобильдердің Қазақстандағы болашағы туралы айтатын болсақ, жаһандық тенденциялар да оптимизмге негіз береді. Дүниежүзілік деңгейде электрлі көліктер нарығы соңғы бес жылда он есеге жуық өсті. Қытай, Норвегия, Германия және Оңтүстік Корея секілді елдер электромобильдерді ұлттық көлік жүйесіне кеңінен енгізуде. Қазақстан осы жаһандық ағымнан тыс қалмауы үшін өз саясатын белсенді түрде жаңартып отыр. 2030 жылға дейін елімізде электромобильдер санын кемінде үш есеге арттыру жоспарланып отыр. Бұған жету үшін зарядтау желісін кеңейту, жергілікті өндірісті дамыту және тұтынушыларды ынталандыру шаралары қолға алынуда.

Шымкент үшін бұл статистика — қуаныштың да, жауапкершіліктің де белгісі. Миллиондық қала ретінде Шымкенттің экологиялық ауыртпалығы жыл санап артып келеді. Электромобильдер санының өсуі — бұл тенденцияны өзгертудің нақты қадамы. Шымкент — республикалық маңызы бар қала мәртебесіне ие болғанына бес жыл ғана толды, алайда ол осы қысқа мерзімде инновацияға ашық, ілгерілеуге ұмтылатын өңір ретінде танылып үлгерді. Жергілікті билік, бизнес және азаматтардың бірлескен күш-жігерімен Шымкент электромобильдер санын одан әрі арттырып, экологиялық таза қалаға айналу мақсатына қадам шара жақындай береді деген сенім бар.