Шымкент қаласында еліміздің медицина тарихында маңызды оқиға болды. 19 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков пен «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Бағдат Мусин жедел жәрдем бригадаларына 240 смарт-бейнежетон ресми түрде табыстады. Бұл — Қазақстанда алғаш рет медицина персоналын интеллектуалды бейнебақылау құрылғыларымен жаппай жабдықтау жобасының толық аяқталуы. Оқиға тек Шымкент үшін ғана емес, бүкіл ел медицина жүйесі үшін прецедент болды.

Жобаның алғышарты туралы айтар болсақ, соңғы жылдары Қазақстандың ірі қалаларында жедел жәрдем мамандарына қатысты шиеленісті жағдайлар жиілегені байқалды. Медицина қызметкерлері науқасқа бару барысында қауіпсіздіктің жеткіліксіздігінен зардап шегіп жатты. Шақыруға шыққан бригада мүшелері кейде агрессивті ортада жұмыс істеуге мәжбүр болды, бірақ оқиғаларды объективті тіркеп, дәлелдеп, тергеу органдарына беру мүмкіндігі шектеулі еді. Осы мәселе «Қазақтелеком» АҚ мен Шымкент қалалық жедел медициналық жәрдем станциясын бірлескен шешім іздеуге итермеледі.

Смарт-бейнежетон — заманауи кибернетикалық құрылғы болып табылады. Ол медицина қызметкерінің кеудесіне бекітіліп, жұмыс барысындағы барлық оқиғаларды бейне және дыбыс форматында нақты уақыт режимінде жазып отырады. Жетон арнайы байланыс желісі арқылы орталық бақылау пунктімен үздіксіз байланысады, ал жиналған деректер шифрланған серверде сақталады. Сонымен қатар, шұғыл жағдай туындаған кезде қызметкер бір батырманы басу арқылы дереу дабыл сигналын жіберуге мүмкіндік алады. Бұл технология медицина саласында бұрын-соңды кеңінен қолданылмаған, сондықтан Шымкенттегі жоба ерекше маңызға ие.

Жоба 2025 жылдың соңында пилоттық режимде іске қосылды. Үш ай бойы таңдалған бригадалар смарт-бейнежетондарды тәжірибелік пайдаланды, жүйенің техникалық сенімділігі мен қызметкерлер арасындағы практикалық қолайлылығы тексерілді. Сынақ кезеңінде жиналған деректер өте маңызды нәтижелерді көрсетті: жедел жәрдем шақырылған жерлерде агрессивті мінез-құлық оқиғалары бейнеге жазылып, кейіннен тергеу барысында пайдаланылды, ал медицина қызметкерлерінің өздері жұмыс жағдайлары жақсарғанын атап өтті. Сынақ нәтижелері жобаны толық ауқымда жүзеге асыру туралы шешімнің негізі болды.

Ресми табыстау рәсімінде Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков мынадай пікір білдірді: «Медицина қызметкерлерінің қауіпсіздігі — мемлекеттің басты міндеттерінің бірі. Бүгін біз Шымкентті Орталық Азиядағы озық медициналық инфрақұрылымы бар қалалар қатарына шығаратын жобаны іске асырдық. Бұл тек технология ғана емес — адам өміріне, медицина мамандарының абыройына деген құрмет». «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Бағдат Мусин де жоба аясындағы ынтымақтастықты жоғары бағалады: «Біздің компания цифрлық шешімдерді халықтың тікелей мүддесіне, ең алдымен денсаулық сақтау саласына бағыттауды стратегиялық мақсат деп есептейді. Шымкентте сынақтан өткен модель болашақта республиканың басқа өңірлеріне де тарауы мүмкін».

Сарапшылардың пікірінше, смарт-бейнежетондар тек қауіпсіздікті арттырумен ғана шектелмейді. Бұл технология медицина қызметкерлерінің жұмыс сапасын бақылауға, оқыту мен аттестациялауға, сондай-ақ шұғыл жағдайларды талдауға мүмкіндік береді. Дүние жүзінде ұқсас тәжірибе полиция, өрт сөндіру және авариялық-құтқару қызметтерінде белсенді қолданылып келеді, алайда медицина мамандары арасында бұндай енгізу үлгісі салыстырмалы түрде жаңа. Ұлыбритания мен Нидерландыда жедел жәрдем қызметкерлеріне арналған ұқсас пилоттық бағдарламалар медициналық қақтығыс оқиғаларын орта есеппен 35–40 пайызға азайтқан.

Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, халқы 1,2 миллионнан асады. Жедел медициналық жәрдем станциясы тәулігіне орта есеппен бірнеше жүз шақыруды өңдейді. Бұл ауқымда 240 смарт-бейнежетонның қолданысқа енуі жүйенің жұмысын сапалы жаңа деңгейге шығарады. Маманның айтуынша, жетондардан жиналған бейне деректер станцияның жұмысын оңтайландыруға, бригадалардың маршруттарын жетілдіруге де пайдаланылуы мүмкін. Яғни, бұл жоба — тек қауіпсіздік пен есептілік мәселесі ғана емес, жалпы жедел медициналық жәрдем жүйесін модернизациялаудың алғашқы кезеңі.

Қоғамның осы жаңалыққа деген назары зор. Шымкент тұрғындары әлеуметтік желілерде медицина мамандарына деген қолдауын білдіріп, технологиялық жаңалықты оң қабылдады. Денсаулық сақтау салаласының мамандары да жобаны жоғары бағалады. Маңызды мәселе — жиналған деректердің заңды қорғалуы мен пациенттердің жеке өміріне қатысты кепілдіктер. Осы орайда «Қазақтелеком» АҚ өкілдері деректер сақтаудың халықаралық стандарттарға толық сәйкес екенін растады. Болашақта ұқсас жоба Алматы, Астана және басқа облыс орталықтарында да жүзеге асырылуы мүмкін деген ресми мәлімдеме де жасалды. Бұл Қазақстан медицинасының цифрлық трансформация жолындағы жаңа, нақты және мағыналы қадам болып табылады.