Қазақстанның оңтүстік өңірінде технологиялық революция басталып жатыр. 19 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласының Қаратау ауданында SHYMKENT IT CITY инновациялық кластерінің іргетасы қаланды. Бұл жоба — қала тарихындағы ең ірі технологиялық бастама болып саналады. Инвесторлар мен жергілікті билік өкілдері бұл кластерді Орталық Азияның технологиялық орталығына айналдыруды мақсат тұтып отыр.

Жобаның алғашқы кезеңінде шамамен 1 гектар жер аумағы игеріледі. Кейінгі кезеңдерде аумақ 6-10 гектарға дейін кеңейту жоспарланған. 2028 жылдың басында бірінші очередь — тұрғын үй кешені мен AI-орталығы — пайдалануға берілмекші. Бұл мерзім аз уақыт сияқты көрінгенімен, жоба жасаушылардың сөзіне қарағанда, жұмыс барлық майданда бір мезгілде жүргізілетін болады.

Шымкенттің бұл жобаға тиімді орын болуы кездейсоқ емес. Қалада үш миллионнан астам тұрғын өмір сүреді, бұл оны Қазақстандағы ең үлкен қалалардың біріне айналдырады. Алматы мен Астанадан кейінгі үшінші ірі қала ретінде Шымкент соңғы жылдары экономикалық дамуда елеулі ілгерілеушіліктер жасады. Алайда IT-сала тұрғысынан алғанда, оңтүстік астана бұрынғы кезде Алматы мен Астанаға едәуір артта қалып келген. Жергілікті технологиялық таланттар жиі елордалық немесе шетелдік компанияларға ауып кеткен. Дәл осы мәселені шешу үшін SHYMKENT IT CITY жобасы іске қосылмақ.

Кластердің инфрақұрылымы кешенді сипатқа ие болады. Жобада айтышыларға арналған тұрғын үйлер, AI-зертханалары мен R&D-орталықтары, коворкинг-аймақтар мен кеңсе кеңістіктері, сондай-ақ білім беру орталықтары мен стартап-студиялар орналасады. Мұндай кешенді тәсіл жобаның басты ерекшелігі болып табылады: мамандар тұрғын үйден жұмыс орнына дейін бір аймақта өмір сүріп, жұмыс жасай алады. Бұл тиімді экожүйе жасаудың негізгі шарты. Жобаның авторлары Силикон алқабының, Дубайдың Media City кластерінің және Сингапур технологиялық паркінің тәжірибесіне сүйенгенін жасырмайды.

Жобаның ірі инвесторларының бірі, атын жария етпеуін өтінген кәсіпкердің айтуынша, бұл жоба Шымкенттің экономикалық бетін түбегейлі өзгертеді. «Біз тек ғимарат тұрғызып жатқан жоқпыз. Біз экожүйе жасап жатырмыз. Бүгін Шымкенттен кетіп жатқан талантты жастар ертең осы жерде өз стартаптарын ашып, дүниежүзілік нарыққа шығуға мүмкіндік алады», — деді ол. Жобаға тартылған сарапшылардың болжамы бойынша, кластердің толық қуатта жұмыс жасауы 5000-нан астам жоғары технологиялық жұмыс орнын тудыруы мүмкін. Бұл сан Шымкент экономикасы үшін айтарлықтай ауқымды.

Қазақстанның цифрлық даму тарихына үңілсек, елдің ІТ-секторы соңғы он жылда орасан зор қарқынмен өскенін байқаймыз. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласы жалпы ұлттық өнімдегі үлесін 2015 жылғы 3,2 пайыздан 2025 жылы 5,8 пайызға дейін ұлғайтты. Алайда бұл өсімнің басым бөлігі Алматы мен Астананың үлесіне тиді. Өңірлік теңсіздік өзекті мәселе болып қала берді. Оңтүстік Қазақстан облысы мен Шымкент қаласы технологиялық даму картасында ақтаңдаққа айналып келген еді. Жаңа кластер осы географиялық алшақтықты жоюға бағытталған бастама ретінде бағаланады.

Шымкент қала әкімдігі жобаны белсенді қолдайтынын мәлімдеді. Қала басшылығы инфрақұрылымды жетілдіруге, жол желілерін кеңейтуге және коммуналдық желілерді модернизациялауға дайын екенін растады. Дегенмен жоба сыртынан оптимистік сипатта болып көрінгенімен, кейбір сарапшылар ескертулер жасауда. IT-сала маманы Дәурен Сейітқалиевтің пікірінше, кластердің табысты болуы жай ғана ғимараттар салудан гөрі терең жүйелік жұмысты қажет етеді. «Силикон алқабын қайталауға тырысқан ондаған жобалар дүниежүзінде сәтсіздікке ұшырады. Шымкентке тән жергілікті мәселелер: инженерлік кадрлардың жетіспеуі, тәлімгерлік мәдениетінің дамымауы, венчурлық капиталдың тапшылығы — бәрі де шешімін табуы тиіс», — деп атап өтті сарапшы.

Жобаға деген жастардың қызығушылығы жоғары. Шымкент мемлекеттік университетінің студенттері арасында жүргізілген сауалнама бойынша, респонденттердің 78 пайызы IT City толыққанды жұмыс жасай бастаса, қалада қалуды таңдайтынын жеткізді. Бұл — жергілікті таланттарды ұстап қалу жөніндегі жобаның негізгі мақсатымен үндеседі. Сонымен қатар Шымкент маңындағы Өзбекстан мен Тәжікстанның мамандарын да тарту мүмкіндігі жобаны аймақаралық маңызды бастамаға айналдырады. Орталық Азиядағы бірде-бір қалада осындай ауқымды технологиялық кластер жоқ екенін ескерсек, SHYMKENT IT CITY шынымен де аймақтық бәсекелестік артықшылыққа ие болу мүмкіндігі бар.

Жобаның алдағы жолы тегіс болмауы да мүмкін. Қаржыландыру мәселесі, мамандарды тарту, білім беру бағдарламаларының сапасы — бұлардың бәрі маңызды сынақтар болып қалады. Алайда SHYMKENT IT CITY жобасының іске қосылуы — бір ғана кластер жайлы емес, тұтас оңтүстік өңірдің технологиялық келешегі туралы жарияланған батыл мәлімдеме. Шымкент Орталық Азияның технологиялық орталығына айнала алады ма деген сұраққа 2028 жылы жауап береміз. Бүгін маңыздысы — осы жолда нақты қадам жасалды.